ഭരതസ്യ കുമാരസ്യ ശത്രുഘ്നസ്യ ച ധീമതഃ। വരയേ തേ സുതേ രാജംസ്തയോരര്ഥേ മഹാത്മനോഃ
നിന്റെ പുത്രന്മാരായ ഭരതനും ബുദ്ധിമാനായ ശത്രുഘ്നനും വേണ്ടി ഈ മഹാത്മാക്കളുടെ വിവാഹത്തിന് ഈ രണ്ട് പുത്രിമാരെ ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു, രാജാവേ.
പുത്രാ ദശരഥസ്യേമേ രൂപയൌവനശാലിനഃ। ലോകപാലസമാഃ സര്വേ ദേവതുല്യപരാക്രമാഃ
ദശരഥന്റെ ഈ പുത്രന്മാർ സൗന്ദര്യത്തിലും യൗവനത്തിലും സമൃദ്ധരാണ്. ലോകപാലന്മാരെപ്പോലെയും ദേവന്മാരെപ്പോലെയും വീര്യശാലികളാണ് ഇവർ എല്ലാവരും.
ഉഭയോരപി രാജേന്ദ്ര സമ്ബന്ധേനാനുബധ്യതാമ്। ഇക്ഷ്വാകുകുലമവ്യഗ്രം ഭവതഃ പുണ്യകര്മണഃ
ധാർമ്മികനായ രാജാവേ, ഈ ബന്ധത്തിലൂടെ ആശങ്കയില്ലാതെ ഇക്ഷ്വാകു വംശവും നിന്റെ വംശവും ചേർന്ന് നിലനിൽക്കട്ടെ.
വിശ്വാമിത്രവചഃ ശ്രുത്വാ വസിഷ്ഠസ്യ മതേ തദാ। ജനകഃ പ്രാഞ്ജലിര്വാക്യമുവാച മുനിപുംഗവൌ
വിശ്വാമിത്രന്റെ വാക്കും വസിഷ്ഠന്റെ ഉപദേശവും കേട്ട ശേഷം ജനകൻ കയ്യു ചേർത്ത് ആ മഹർഷിമാരോടു പറഞ്ഞു.
കുലം ധന്യമിദം മന്യേ യേഷാം തൌ മുനിപുംഗവൌ। സദൃശം കുലസമ്ബന്ധം യദാജ്ഞാപയതഃ സ്വയമ്
നിങ്ങളെപ്പോലുള്ള മഹർഷിമാർ തന്നെ ഈ യോജിച്ച ബന്ധം നിർദ്ദേശിക്കുന്നതുകൊണ്ട് ഈ വംശം ഭാഗ്യവാനാണെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
ഏവം ഭവതു ഭദ്രം വഃ കുശധ്വജസുതേ ഇമേ। പത്ന്യൌ ഭജേതാം സഹിതൌ ശത്രുഘ്നഭരതാവുഭൌ
അങ്ങനെ തന്നെ, നിങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ഭാദ്രതയും ഉണ്ടാകട്ടെ. കുശധ്വജന്റെ ഈ പുത്രിമാർ ശത്രുഘ്നനും ഭരതനും ഭാര്യമാരാകട്ടെ.
ഏകാഹ്നാ രാജപുത്രീണാം ചതസൄണാം മഹാമുനേ। പാണീന് ഗൃഹ്ണന്തു ചത്വാരോ രാജപുത്രാ മഹാബലാഃ
മഹർഷേ, ഒരു ദിവസം തന്നെ രാജകുമാരന്മാർ നാലുപേരും രാജകുമാരിമാരുടെ കൈ പിടിക്കട്ടെ.
ഉത്തരേ ദിവസേ ബ്രഹ്മന് ഫല്ഗുനീഭ്യാം മനീഷിണഃ। വൈവാഹികം പ്രശംസന്തി ഭഗോ യത്ര പ്രജാപതിഃ
അടുത്ത ദിവസം, ഭഗനും പ്രജാപതിയും അധ്യക്ഷത വഹിക്കുന്ന ഫൽഗുനി നക്ഷത്രത്തിൽ വിവാഹം നടത്തുന്നതാണ് പണ്ഡിതന്മാർ പ്രശംസിക്കുന്നത്, ബ്രാഹ്മണനേ.
ഏവമുക്ത്വാ വചഃ സൌമ്യം പ്രത്യുത്ഥായ കൃതാഞ്ജലിഃ। ഉഭൌ മുനിവരൌ രാജാ ജനകോ വാക്യമബ്രവീത്
ഇങ്ങനെ സ്നേഹപൂർവ്വം പറഞ്ഞ ശേഷം ജനക രാജാവ് കയ്യു ചേർത്ത് എഴുന്നേറ്റു, ആ മഹർഷിമാരോടു വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
പരോ ധര്മഃ കൃതോ മഹ്യം ശിഷ്യോഽസ്മി ഭവതോസ്തഥാ। ഇമാന്യാസനമുഖ്യാനി ആസ്യതാം മുനിപുംഗവൌ
എനിക്ക് മഹത്തായ ഒരു ധർമ്മം ചെയ്തിരിക്കുന്നു; ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ശിഷ്യനുമാണ്. ഇവിടെയുള്ള പ്രധാന ആസനങ്ങളിൽ ഇരിക്കൂ, മഹർഷിമാരേ.
യഥാ ദശരഥസ്യേയം തഥായോധ്യാ പുരീ മമ। പ്രഭുത്വേ നാസ്തി സംദേഹോ യഥാര്ഹം കര്തുമര്ഹഥ
ദശരഥനു എങ്ങനെയോ, അതുപോലെയാണ് ഈ നഗരം എനിക്ക്. അധികാരത്തിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല; നിങ്ങൾക്ക് എങ്ങനെ ഉചിതമോ അങ്ങനെ ചെയ്യൂ.
തഥാ ബ്രുവതി വൈദേഹേ ജനകേ രഘുനന്ദനഃ। രാജാ ദശരഥോ ഹൃഷ്ടഃ പ്രത്യുവാച മഹീപതിമ്
വിദേഹരാജാവ് ജനകൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ രഘുനന്ദനായ ദശരഥൻ സന്തോഷത്തോടെ ഭൂമിയുടെ അധിപനോടു മറുപടി പറഞ്ഞു.
യുവാമസംഖ്യേയഗുണൌ ഭ്രാതരൌ മിഥിലേശ്വരൌ। ഋഷയോ രാജസങ്ഘാശ്ച ഭവദ്ഭ്യാമഭിപൂജിതാഃ
നിങ്ങൾ ഇരുവരും മിഥിലയുടെ രാജാക്കന്മാരും, അനേകം ഗുണങ്ങൾ ഉള്ള യുവാക്കളുമാണ്. മഹർഷിമാരെയും രാജസമൂഹങ്ങളെയും നിങ്ങൾ ഇരുവരും ആദരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
സ്വസ്തി പ്രാപ്നുഹി ഭദ്രം തേ ഗമിഷ്യാമഃ സ്വമാലയമ്। ശ്രാദ്ധകര്മാണി വിധിവദ്വിധാസ്യ ഇതി ചാബ്രവീത്
നിനക്ക് എല്ലാ ഭാദ്രതയും ഐശ്വര്യവും ലഭിക്കട്ടെ. ഞങ്ങൾ നമ്മുടെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി, പിതൃകർമ്മങ്ങൾ യഥാവിധി നിർവഹിക്കും.
തമാപൃഷ്ട്വാ നരപതിം രാജാ ദശരഥസ്തദാ। മുനീന്ദ്രൌ തൌ പുരസ്കൃത്യ ജഗാമാശു മഹായശാഃ
അപ്പോള് മഹാരാജാവ് ദശരഥന് രാജാവിനോട് അനുമതി ചോദിച്ച്, ആ മഹാനായവന് ആ രണ്ടു മഹാമുനികളെ മുന്നില് നിര്ത്തി വേഗത്തില് പുറപ്പെട്ടു.
സ ഗത്വാ നിലയം രാജാ ശ്രാദ്ധം കൃത്വാ വിധാനതഃ। പ്രഭാതേ കാല്യമുത്ഥായ ചക്രേ ഗോദാനമുത്തമമ്
അവന് തന്റെ ഭവനത്തിലെത്തിയ ശേഷം, വിധിപ്രകാരം ശ്രാദ്ധം നടത്തി, രാവിലെ ഉണര്ന്ന ഉടനെ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ പശുദാനം നടത്തി.
ഗവാം ശതസഹസ്രം ച ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ നരാധിപഃ। ഏകൈകശോ ദദൌ രാജാ പുത്രാനുദ്ദിശ്യ ധര്മതഃ
മനുഷ്യരുടെ രാജാവ്, തന്റെ മക്കളുടെ പേരില് ധര്മപ്രകാരം, ഓരോ ബ്രാഹ്മണനും ഓരോന്നായി ഒരു ലക്ഷം പശുക്കള് നല്കി.
സുവര്ണശൃങ്ഗ്യഃ സമ്പന്നാഃ സവത്സാഃ കാംസ്യദോഹനാഃ। ഗവാം ശതസഹസ്രാണി ചത്വാരി പുരുഷര്ഷഭഃ
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കൊമ്പുകളുള്ളതും, കിടാവുകളോടുകൂടിയതും, താമ്രപാത്രത്തില് പാല്കുടിക്കാവുന്നതുമായ നാലു ലക്ഷം പശുക്കള് ആ മഹാപുരുഷന് നല്കി.
വിത്തമന്യച്ച സുബഹു ദ്വിജേഭ്യോ രഘുനന്ദനഃ। ദദൌ ഗോദാനമുദ്ദിശ്യ പുത്രാണാം പുത്രവത്സലഃ
രഘുനന്ദനന് തന്റെ മക്കളോടുള്ള സ്നേഹത്താല്, പശുദാനത്തിനൊപ്പം, വളരെ അധികം സമ്പത്തും ബ്രാഹ്മണന്മാര്ക്ക് നല്കി.
സ സുതൈഃ കൃതഗോദാനൈര്വൃതഃ സന്നൃപതിസ്തദാ। ലോകപാലൈരിവാഭാതി വൃതഃ സൌമ്യഃ പ്രജാപതിഃ
അപ്പോള് പശുദാനം നടത്തിയ മക്കളാല് ചുറ്റപ്പെട്ട രാജാവ്, ലോകപാലന്മാരാല് ചുറ്റപ്പെട്ട പ്രജാപതി പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
thumb|ത്രിസപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ ത്രിസപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ ॥൧-
മഹത്വമുള്ള വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിലെ എഴുപത്തിമൂന്നാം സര്ഗം കേള്ക്കൂ.
യസ്മിംസ്തു ദിവസേ രാജാ ചക്രേ ഗോദാനമുത്തമമ്। തസ്മിംസ്തു ദിവസേ വീരോ യുധാജിത് സമുപേയിവാന്
രാജാവ് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ പശുദാനം നടത്തിയ ദിവസം തന്നെ, വീരനായ യുദ്ധാജിത് അവിടെ എത്തി.
പുത്രഃ കേകയരാജസ്യ സാക്ഷാദ്ഭരതമാതുലഃ। ദൃഷ്ട്വാ പൃഷ്ട്വാ ച കുശലം രാജാനമിദമബ്രവീത്
അവന് കേകയരാജാവിന്റെ മകനും, ഭരതന്റെ അമ്മാവനും ആയിരുന്നു. രാജാവിനെ കണ്ടു, അവന്റെ സുഖം അന്വേഷിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കേകയാധിപതീ രാജാ സ്നേഹാത് കുശലമബ്രവീത്। യേഷാം കുശലകാമോഽസി തേഷാം സമ്പ്രത്യനാമയമ്
കേക്കയരാജാവ് സ്നേഹത്തോടെ നന്മ അറിയിച്ചിരിക്കുന്നു; നിന്റെ സുഖം ആഗ്രഹിക്കുന്നവര്ക്ക് എല്ലാവര്ക്കും സുഖം തന്നെയെന്ന് അറിയിച്ചു.
സ്വസ്രീയം മമ രാജേന്ദ്ര ദ്രഷ്ടുകാമോ മഹീപതിഃ। തദര്ഥമുപയാതോഽഹമയോധ്യാം രഘുനന്ദന
രാജേന്ദ്രാ, എന്റെ അമ്മാവന് തന്റെ സഹോദരിയുടെ മകനെയാണു കാണാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. അതിനായി ഞാന് അയോധ്യയില് എത്തി, രഘുനന്ദനാ.
ശ്രുത്വാ ത്വഹമയോധ്യായാം വിവാഹാര്ഥം തവാത്മജാന്। മിഥിലാമുപയാതാംസ്തു ത്വയാ സഹ മഹീപതേ
നിന്റെ മക്കള് വിവാഹത്തിനായി മിഥിലയില് എത്തിയതായി ഞാന് കേട്ടു. അതിനാല് രാജാവേ, ഞാനും അയോധ്യയിലേക്ക് വന്നിരിക്കുന്നു.
ത്വരയാഭ്യുപയാതോഽഹം ദ്രഷ്ടുകാമഃ സ്വസുഃ സുതമ്। അഥ രാജാ ദശരഥഃ പ്രിയാതിഥിമുപസ്ഥിതമ്
ഞാന് വേഗത്തില് വന്നത് എന്റെ സഹോദരിയുടെ മകനെയാണു കാണാന് ആഗ്രഹിച്ചിട്ടാണ്. പിന്നെ രാജാവ് ദശരഥന് പ്രിയപ്പെട്ട അതിഥിയെ ആദരിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ പരമസത്കാരൈഃ പൂജനാര്ഹമപൂജയത്। തതസ്താമുഷിതോ രാത്രിം സഹ പുത്രൈര്മഹാത്മഭിഃ
അവനെ കണ്ടു, ഏറ്റവും വലിയ ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു. പിന്നെ മഹാത്മാക്കളായ മക്കളോടൊപ്പം അവിടെ ഒരു രാത്രി താമസിച്ചു.
പ്രഭാതേ പുനരുത്ഥായ കൃത്വാ കര്മാണി തത്ത്വവിത് । ഋഷീംസ്തദാ പുരസ്കൃത്യ യജ്ഞവാടമുപാഗമത്
രാവിലെ വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റ്, കര്മ്മങ്ങള് നിര്വഹിച്ചു, ജ്ഞാനിയായ രാജാവ്, മുനിമാരെ മുന്നില് നിര്ത്തി യജ്ഞവാടിയിലേക്ക് പോയി.
യുക്തേ മുഹൂര്തേ വിജയേ സര്വാഭരണഭൂഷിതൈഃ। ഭ്രാതൃഭിഃ സഹിതോ രാമഃ കൃതകൌതുകമംഗലഃ
വിജയമയമായ ശുഭമുഹൂര്ത്തത്തില്, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞ്, സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം രാമന് ഉത്സവവും മംഗളവും നടത്തി.