വിമര്ദം ദ്രഷ്ടുമനയോര്യമരാക്ഷസയോഃ സ്വയമ് ।। ൭.൨൦.
യമനും ആ രാക്ഷസനും തമ്മിലുള്ള ഏറ്റുമുട്ടൽ ഞാൻ തന്നെ നേരിട്ട് കാണാം.
ഏവം സഞ്ചിന്ത്യ വിപ്രേന്ദോ ജഗാമ ലഘുവിക്രമഃ । ആഖ്യാതും തദ്യഥാവൃത്തം യമസ്യ സദനം പ്രതി ।। ൭.൨൧.
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച ശേഷം, ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ പ്രധാനനായവൻ അതിവേഗത്തിൽ യമന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോയി, സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം അവിടെ വിവരിക്കാൻ.
അപശ്യത്സ യമം തത്ര ദേവമഗ്നിപുരസ്കൃതമ് । വിധാനമുപതിഷ്ഠന്തം പ്രാണിനോ യസ്യ യാദൃശമ് ।। ൭.൨൧.
അവിടെ അവൻ യമനെ ദേവതയായ അഗ്നിയെ മുന്നിൽ വെച്ച്, ജീവികൾക്ക് അവരുടെ പ്രവൃത്തിക്കനുസരിച്ച് വിധി നിർണ്ണയിക്കുന്നതായും കണ്ടു.
സ തു ദൃഷ്ട്വാ യമഃ പ്രാപ്തം മഹര്ഷിം തത്ര നാരദമ് । അബ്രവീത്സുഖമാസീനമര്ഘ്യമാവേദ്യ ധര്മതഃ ।। ൭.൨൧.
അവിടെ മഹർഷിയായ നാരദൻ എത്തിയതും കണ്ട യമൻ, അവനെ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ച്, സുഖമായി ഇരിക്കുന്നതിൽ ധർമ്മാനുസൃതമായി സംസാരിച്ചു.
കച്ചിത്ക്ഷേമം തു ദേവര്ഷേ കച്ചിദ്ധര്മോ ന നശ്യതി । കിമാഗമനകൃത്യം തേ ദേവഗന്ധര്വസേവിത ।। ൭.൨൧.
ദേവർഷേ, എല്ലാം സുഖമാണോ? ധർമ്മം എവിടെയും നഷ്ടപ്പെടുന്നില്ലല്ലോ? ദേവന്മാരും ഗാന്ധർവന്മാരും ആദരിക്കുന്നവനേ, എന്തിനാണ് നീ ഇവിടെ വന്നത്?
അബ്രവീത്തു തദാ വാക്യം നാരദോ ഭഗവാനൃഷിഃ । ശ്രൂയതാമഭിധാസ്യാമി വിധാനം ച വിധീയതാമ് ।। ൭.൨൧.
അപ്പോൾ മഹർഷിയായ നാരദൻ പറഞ്ഞു: 'ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ, ഞാൻ പറയാം; വേണ്ട നടപടികൾ സ്വീകരിക്കണം.'
ഏഷ നാമ്നോ ദശഗ്രീവഃ പിതൃരാജ നിശാചരഃ । ഉപയാതി വശം നേതും വിക്രമൈസ്ത്വാം സുദുര്ജയമ് ।। ൭.൨൧.
പിതൃരാജാവേ, ഈ പത്തുമുഖമുള്ള നിശാചരൻ അത്യന്തം ജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള നിന്നെ കീഴടക്കാൻ തന്റെ ശക്തിയോടെ വരുന്നു.
ഏതേന കാരണേനാഹം ത്വരിതോ ഹ്യാഗതഃ പ്രഭോ । ദണ്ഡപ്രഹരണസ്യാദ്യ തവ കിം നു ഭവിഷ്യതി ।। ൭.൨൧.
ഇതാണ് കാരണം, പ്രഭോ, ഞാൻ വേഗത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിയത്. ഇന്ന് നിന്റെ ശിക്ഷാസംവിധാനം എങ്ങനെയാകും?
ഏതസ്മിന്നന്തരേ ദുരാദംശുമന്തമിവോദിതമ് । ദദൃശുര്ദീപ്തമായാന്തം വിമാനം തസ്യ രക്ഷസഃ ।। ൭.൨൧.
അതിനിടയിൽ, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നതും നോക്കാൻ കഴിയാത്തതും ആയ ആ രാക്ഷസന്റെ ദീപ്തമായ വിമാനം അവിടെ എത്തുന്നതായി അവർ കണ്ടു.
തം ദേശം പ്രഭയാ തസ്യ പുഷ്പകസ്യ മഹാബലഃ । കൃത്വാ വിതിമിരം സര്വം സമീപം സോ ഽഭ്യവര്തത ।। ൭.൨൧.
പുഷ്പകവിമാനത്തിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ ആ മഹാബലൻ ആ പ്രദേശം മുഴുവൻ ഇരുണ്ടാക്കി, അടുത്തെത്തി.
സോ ഽപശ്യത്സ മഹാബാഹുര്ദശഗ്രീവസ്തതസ്തതഃ । പ്രാണിനഃ സുകൃതം കര്മ ഭുഞ്ജാനാംശ്ചൈവ ദുഷ്കൃതമ് ।। ൭.൨൧.
അവിടെ പത്തുമുഖനായ ആ മഹാബാഹു ജീവികൾ നല്ല പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലവും ദുഷ്പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലവും അനുഭവിക്കുന്നതും കണ്ടു.
അപശ്യത്സൈനികാംശ്ചാസ്യ യമസ്യാനുചരൈഃ സഹ । യമസ്യ പുരുഷൈരുഗ്രൈര്ഘോരരൂപൈര്ഭയാനകൈഃ ।। ൭.൨൧.
അവൻ യമന്റെ സൈനികരെയും അനുചരരെയും, ഭയാനകമായ രൂപവും ഭീകരമായ ഭാവവും ഉള്ള യമന്റെ പുരുഷന്മാരെയും കണ്ടു.
ദദര്ശ വധ്യമാനാംശ്ച ക്ലിശ്യമാനാംശ്ച ദേഹിനഃ । ക്രോശതശ്ച മഹാനാദം തീവ്രനിഷ്ടനതത്പരാന് ।। ൭.൨൧.
അവൻ ശരീരധാരികൾ കൊല്ലപ്പെടുന്നതും പീഡനമനുഭവിക്കുന്നതും, വലിയ നിലവിളികളോടും കഠിനമായ ഉച്ചത്തിൽ കരയുന്നതും കണ്ടു.
കൃമിഭിര്ഭക്ഷ്യമാണാംശ്ച സാരമേയൈശ്ച ദാരുണൈഃ ।। ൭.൨൧.
അവരെ കീടുകളും ക്രൂരനായ നായ്ക്കളും തിന്നുന്നതും അവൻ കണ്ടു.
ക്ഷോത്രായാസകരാ വാചോ വദതശ്ച ഭയാവഹാഃ । സന്താര്യമാണാന്വൈതരണീം ബഹുശഃ ശോണിതോദകാമ് ।। ൭.൨൧.
ഭയപ്പെടുത്തുന്ന വാക്കുകൾ പറയുന്നവരുടെ ശബ്ദവും, രക്തം നിറഞ്ഞ വൈതരണി നദി പലതവണ കടത്തിപ്പോകുന്നവരെയും അവൻ കണ്ടു.
വാലുകാസു ച തപ്താസു തപ്യമാനാന്മുഹൂര്മുഹുഃ । അസിപത്രവനേ ചൈവ ഭിദ്യമാനാനധാര്മികാന് ।। ൭.൨൧.
ചൂടുള്ള മണലിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും കഷ്ടപ്പെടുന്നവരെയും, വാൾപതിച്ച ഇലകൾ ഉള്ള കാടിൽ അധർമ്മികളെ കുത്തപ്പെടുന്നതും അവൻ കണ്ടു.
രൌരവേ ക്ഷാരനദ്യാം ച ക്ഷുരധാരാസു ചൈവ ഹി । പാനീയം യാചമാനാംശ്ച തൃഷിതാന്ക്ഷുധിതാനപി ।। ൭.൨൧.
രൗരവനരകത്തും ഉപ്പുനദിയിലും കൂര്മ്മായ വാളുകളിൽ ദാഹവും വിശപ്പും കൊണ്ട് വെള്ളം യാചിക്കുന്നവരെയും അവൻ കണ്ടു.
ശവഭൂതാന്കൃശാന്ദീനാന്വിവര്ണാന്മുക്തമൂര്ധജാന് । മലപങ്കധരാന്ദീനാന്രൂക്ഷാംശ്ച പരിധാവതഃ ।। ൭.൨൧.
ക്ഷീണിച്ച, ദു:ഖിതരായ, നിറം മാറിയ, ചിതറിച്ച മുടിയുള്ള, മലവും ചെളിയും പുരണ്ട, ദയനീയരായ, വിഷമത്തിൽ ഓടുന്ന ശവങ്ങളെയും അവൻ കണ്ടു.
ദദര്ശ രാവണോ മാര്ഗേ ശതശോ ഽഥ സഹസ്രശഃ । കാംശ്ചിച്ച ഗൃഹമുഖ്യേഷു ഗീതവാദിത്രനിഃസ്വനൈഃ । പ്രമോദമാനാനദ്രാക്ഷീദ്രാവണഃ സുകൃതൈഃ സ്വകൈഃ ।। ൭.൨൧.
രാവണൻ വഴിയിൽ നൂറുകണക്കിനെയും ആയിരക്കണക്കിനെയും കണ്ടു. ചിലർ പ്രധാന വീടുകളിൽ സംഗീതവും പാട്ടും കേൾപ്പിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ തങ്ങളുടെ സത്കർമ്മഫലത്തിൽ ആനന്ദിച്ചു.
ഗൌരസം ഗോപ്രദാതാരോ ഹ്യന്നം ചൈവാന്നദായിനഃ । ഗൃഹാംശ്ച ഗൃഹദാതാരഃ സ്വകര്മഫലമശ്നതഃ ।। ൭.൨൧.
അവിടെ പശുക്കളും നിലവും ഭക്ഷണവും വീടുകളും ദാനം ചെയ്തവർ തങ്ങളുടെ സത്കർമ്മഫലത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നതും രാവണൻ കണ്ടു.
സുവര്ണമണിമുക്താഭിഃ പ്രമദാഭിരലങ്കൃതാന് ।। ൭.൨൧.
അവർ പൊന്നും രത്നങ്ങളും മുത്തുകളും ധരിച്ച് സുന്ദരികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നതും അവൻ കണ്ടു.
ധാര്മികാനപരാംസ്തത്ര ദീപ്യമാനാന്സ്വതേജസാ । ദദര്ശ സുമഹാബാഹൂ രാവണോ രാക്ഷസാധിപഃ ।। ൭.൨൧.
അവിടെ ധാർമ്മികരായവർ സ്വന്തം തേജസ്സാൽ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ട് മറ്റെല്ലാവരെയും മറികടന്നത് മഹാബാഹുവായ രാക്ഷസാധിപൻ രാവണൻ കണ്ടു.
തതസ്താന്ഭിദ്യമാനാംശ്ച കര്മഭിര്ദുഷ്കൃതൈഃ സ്വകൈഃ । രാവണോ മോചയാമാസ വിക്രമേണ ബലാദ്ബലീ ।। ൭.൨൧.
അപ്പോൾ രാവണൻ ശക്തിയും ധൈര്യവും കൊണ്ട് തങ്ങളുടെ ദുഷ്കർമ്മഫലത്തിൽ പീഡിക്കപ്പെടുന്നവരെ ബലാൽ മോചിപ്പിച്ചു.
പ്രാണിനോ മോചിതാസ്തേന ദശഗ്രീവേണ രക്ഷസാ । സുഖമാപുര്മുഹൂര്തം തേ ഹ്യതര്കിതമചിന്തിതമ് ।। ൭.൨൧.
പത്തുമുഖമുള്ള രാക്ഷസനായ രാവണൻ മോചിപ്പിച്ച ആ ജീവികൾ അപ്രതീക്ഷിതമായും അകൽപ്പിതമായും ഒരു നിമിഷം സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
പ്രേതേഷു മുച്യമാനേഷു രാക്ഷസേന മഹീയസാ । പ്രേതഗോപാഃ സുസങ്ക്രുദ്ധാ രാക്ഷസേന്ദ്രമഭിദ്രവന് ।। ൭.൨൧.
പ്രേതന്മാരെ മഹാരാക്ഷസൻ മോചിപ്പിച്ചപ്പോൾ, പ്രേതരക്ഷകർ അതീവ കോപത്തോടെ രാക്ഷസാധിപനെ ആക്രമിച്ചു.
തതോ ഹലഹലാശബ്ദഃ സര്വദിഗ്ഭ്യഃ സമുത്ഥിതഃ । ധര്മരാജസ്യ യോധാനാം ശൂരാണാം സമ്പ്രധാവതാമ് ।। ൭.൨൧.
അപ്പോൾ എല്ലാ ദിക്കുകളിൽ നിന്നുമുള്ള വലിയ ശബ്ദം ഉയർന്നു; ധർമ്മരാജാവിന്റെ വീരന്മാർ ഓടിയെത്തി.
തേ പ്രാസൈഃ പരിഘൈഃ ശൂലൈര്മുസലൈഃ ശക്തിതോമരൈഃ । പുഷ്പകം സമവര്ഷന്ത ശൂരാഃ ശതസഹസ്രശഃ ।। ൭.൨൧.
ആ വീരന്മാർ നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും പ്രാസം, ഗദ, ത്രിശൂലം, മുഷലം, ശക്തി, തോമരം തുടങ്ങിയ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ മഴപെയ്യിച്ചു.
തസ്യാസനാനി പ്രാസാദാന്വേദികാസ്തോരണാനി ച । പുഷ്പകസ്യ ബഭഞ്ജുസ്തേ ശീഘ്രം മധുകരാ ഇവ ।। ൭.൨൧.
അവർ വേഗത്തിൽ തേനീച്ചകൾ തേൻചട്ടം തകർക്കുന്നതുപോലെ പുഷ്പകവിമാനത്തിലെ ഇരിപ്പിടങ്ങളും കൊട്ടാരങ്ങളും വേലികളും കവാടങ്ങളും തകർത്തു.
ദേവനിഷ്ഠാനഭൂതം തദ്വിമാനം പുഷ്പകം മൃധേ । ഭജ്യമാനം തഥൈവാസീദക്ഷയം ബ്രഹ്മതേജസാ ।। ൭.൨൧.
ദേവന്മാർക്കായി നിർമ്മിച്ചിരുന്ന ആ പുഷ്പകവിമാനം യുദ്ധത്തിൽ തകർന്നുപോയെങ്കിലും ബ്രഹ്മതേജസ്സിന്റെ ശക്തിയിൽ അത് നശിച്ചില്ല.
അസങ്ഖ്യാ സുമഹത്യാസീത്തസ്യ സേനാ മഹാത്മനഃ । ശൂരാണാമഗ്രയാതഽണാം സഹസ്രാണി ശതാനി ച ।। ൭.൨൧.
ആ മഹാത്മാവിന്റെ സൈന്യം അനവധി വലുതായിരുന്നു; മുന്നിൽ നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും പ്രധാന വീരന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.