തേന രാത്രൌ ശയാനോ മേ പിതാ പാപേന ഹിംസിതഃ ।। ൭.൧൭.
'അവൻ രാത്രിയിൽ ഉറങ്ങുമ്പോൾ എന്റെ അച്ഛനെ ആ പാപി ഉപദ്രവിച്ചു.'
തതോ മേ ജനനീ ദീനാ തച്ഛരീരം പിതുര്മമ । പരിഷ്വജ്യ മഹാഭാഗാ പ്രവിഷ്ടാ ഹവ്യവാഹനമ് ।। ൭.൧൭.
'അതിനുശേഷം, ദുഃഖിതയായ എന്റെ അമ്മ, അച്ഛന്റെ ശരീരം അണുർപ്പിച്ച്, ആ മഹാഭാഗ്യവതി ഹവ്യവാഹനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.'
തതോ മനോരഥം സത്യം പിതുര്നാരായണം പ്രതി । കരോമീതി തമേവാഹം ഹൃദയേന സമുദ്വഹേ ।। ൭.൧൭.
'അതിനുശേഷം, അച്ഛന്റെ ആഗ്രഹം സത്യമാക്കാൻ ഞാൻ നാരായണനോടു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു; അതു ഞാൻ ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചു.'
ഇതി പ്രതിജ്ഞാമാരുഹ്യ ചരാമി വിപുലം തപഃ । ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതം മയാ രാക്ഷസപുങ്ഗവ ।। ൭.൧൭.
'ഇങ്ങനെ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത് ഞാൻ വലിയ തപസ്സാണ് ചെയ്യുന്നത്. രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠാ, ഇതെല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു.'
നാരായണോ മമ പതിര്ന ത്വന്യഃ പുരുഷോത്തമാത് । ആശ്രയേ നിയമം ഘോരം നാരായണപരീപ്സയാ । വിജ്ഞാതസ്ത്വം ഹി മേ രാജന്ഗച്ഛ പൌലസ്ത്യനന്ദന ।। ൭.൧൭.
നാരായണനാണ് എന്റെ ഭർത്താവ്, പരമപുരുഷനല്ലാതെ മറ്റാരുമില്ല. നാരായണനെ പ്രാപിക്കാനാണ് ഞാൻ ഈ കഠിന വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്നത്. രാജാവേ, ഞാൻ നിന്നെ അറിയുന്നു; പോവുക, പൗലസ്ത്യപുത്രാ.
ജാനാമി തപസാ സര്വം ത്രൈലോക്യേ യദ്ധി വര്തതേ ।। ൭.൧൭.
എന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നടക്കുന്ന എല്ലാം എനിക്ക് അറിയാം.
സോ ഽബ്രവീദ്രാവണോ ഭൂയസ്താം കന്യാം സുമഹാവ്രതാമ് । അവരുഹ്യ വിമാനാഗ്രാത്കന്ദര്പശരപീഡിതഃ ।। ൭.൧൭.
അപ്പോൾ രാവണൻ, കാമന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് വേദനിച്ചു, ആ മഹാവ്രതധാരിണിയായ യുവതിയെ വീണ്ടും സമീപിച്ചു, തന്റെ വിമാനത്തിന്റെ മുകളിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി.
അവലിപ്താ ഽസി സുശ്രോണി യസ്യാസ്തേ മതിരീദൃശീ । വൃദ്ധാനാം മൃഗശാവാക്ഷി ഭ്രാജതേ പുണ്യസഞ്ചയഃ ।। ൭.൧൭.
നിന്റെ മനസ്സു ഇങ്ങനെ ഉറച്ചതുകൊണ്ട് നീ അഹങ്കാരമുള്ളവളാണ്, സുന്ദരിയായവളേ. മൂപ്പന്മാരുടെ ഇടയിൽ, മൃഗശാവാക്ഷിയായവളേ, നിന്റെ പുണ്യസഞ്ചയം പ്രകാശിക്കുന്നു.
ത്വം സര്വംഗുണസമ്പന്നാ നാര്ഹസേ വക്തുമീദൃശമ് । ത്രൈലോക്യസുന്ദരീ ഭീരു യൌവനം തേ നിവര്തതേ ।। ൭.൧൭.
നീ എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നയാണല്ലോ; ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കാൻ നീ യോജിച്ചവളല്ല. മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെയും സുന്ദരിയായ ഭീതിയായ പെൺകുട്ടിയേ, നിന്റെ യൗവനം കഴിഞ്ഞുപോകുകയാണ്.
അഹം ലങ്കാപതിര്ഭദ്രേ ദശഗ്രീവ ഇതി ശ്രുതഃ । തസ്യ മേ ഭവ ഭാര്യാ ത്വം ഭുങ്ക്ഷ്വ ഭോഗാന്യഥാസുഖമ് ।। ൭.൧൭.
ഭദ്രേ, ഞാൻ ലങ്കയുടെ രാജാവാണ്, ദശഗ്രീവൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൻ. നീ എന്റെ ഭാര്യയാകൂ, ഇഷ്ടമെന്ന പോലെ സുഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കൂ.
കശ്ച താവദസൌ യം ത്വം വിഷ്ണുരിത്യഭിഭാഷസേ । വീര്യേണ തപസാ ചൈവ ഭോഗേന ച ബലേന ച ൭.൧൭.
നീ വിഷ്ണു എന്നു വിളിക്കുന്നവൻ ആരാണ്? വീര്യത്തിലും തപസ്സിലും ഭോഗത്തിലും ബലത്തിലും—
ഇത്യുക്തവതി തസ്മിംസ്തു വേദവത്യഥ സാ ഽബ്രവീത് ।। ൭.൧൭.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, വേദവതി അവനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
ൈവ ഭോഗേന ച ബലേന ച ।। മാ മൈവമിതി സാ കന്യാ തമുവാച നിശാചരമ് । ത്രൈലോക്യാധിപതി വിഷ്ണും സര്വലോകനമസ്കൃതമ് । ത്വദൃതേ രാക്ഷസേന്ദ്രാന്യഃ കോ ഽവമന്യേത ബുദ്ധിമാന് ।। ൭.൧൭.
ഭോഗത്തിലും ബലത്തിലും— ഇങ്ങനെ പറയരുത്. അങ്ങനെ ആ യുവതി ആ രാത്രിവാസിയെ ഉത്തരം പറഞ്ഞു: മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും അധിപനായ, എല്ലായിടത്തും ആദരിക്കപ്പെടുന്ന വിഷ്ണുവിനെ, നീയല്ലാതെ മറ്റാരാണ് അവഗണിക്കാൻ ധൈര്യപ്പെടുക, ബുദ്ധിമാനായവരിൽ?
ഏവമുക്തസ്തയാ തത്ര വേദവത്യാ നിശാചരഃ । മൂര്ധജേഷു തദാ കന്യാം കരാഗ്രേണ പരാമൃശത് ।। ൭.൧൭.
വേദവതിയുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ആ രാത്രിവാസി തന്റെ കൈകൊണ്ട് ആ യുവതിയുടെ മുടി സ്പർശിച്ചു.
തതോ വേദവതീ ക്രുദ്ധാ കേശാന്ഹസ്തേന സാ ഽച്ഛിനത് । അസിര്ഭൂത്വാ കരസ്തസ്യാഃ കേശാംശ്ഛിന്നാംസ്തദാ ഽകരോത് ।। ൭.൧൭.
അപ്പോൾ വേദവതി കോപത്തോടെ തന്റെ കൈകൊണ്ട് മുടി വെട്ടി കളഞ്ഞു; അവളുടെ കൈ വാൾ ആയി മാറി മുടി വെട്ടി കളഞ്ഞു.
സാ ജ്വലന്തീവ രോഷേണ ദഹന്തീവ നിശാചരമ് । ഉവാചാഗ്നിം സമാധായ മരണായ കൃതത്വരാ ।। ൭.൧൭.
കോപത്തിൽ അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചുകൊണ്ട്, ആ രാത്രിവാസിയെ ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, വേദവതി മരണമെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ മനസ്സിനെ അഗ്നിയിൽ ഏകാഗ്രമാക്കി പറഞ്ഞു.
ധര്ഷിതായാസ്ത്വയാനാര്യ ന മേ ജീവിതമിഷ്യതേ । രക്ഷസ്തസ്മാത്പ്രവേക്ഷ്യാമി പശ്യതസ്തേ ഹുതാശനമ് ।। ൭.൧൭.
നീ എന്നെ അപമാനിച്ചതിനാൽ, ദുഷ്ടനായവനേ, ഇനി എനിക്ക് ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹമില്ല; അതുകൊണ്ട്, നിന്റെ കണ്ണിനു മുന്നിൽ ഞാൻ ഹോമാഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കാം.
യസ്മാത്തു ധര്ഷിതാ ചാഹം ത്വയാ പാപാത്മനാ വനേ । തസ്മാത്തവ വധാര്ഥം ഹി സമുത്പത്സ്യേ ഹ്യഹം പുനഃ ।। ൭.൧൭.
നീ ദുഷ്ടഹൃദയനായി വനത്തിൽ എന്നെ അപമാനിച്ചതിനാൽ, ഞാൻ വീണ്ടും ജനിച്ച് നിന്നെ നശിപ്പിക്കാൻ വരും.
ന ഹി ശക്യം സ്ത്രിയാ ഹന്തും പുരുഷഃ പാപനിശ്ചഃ । ശാപേ ത്വയി മയോത്സൃഷ്ടേ തപസശ്ച വ്യയോ ഭവേത് ।। ൭.൧൭.
ഒരു സ്ത്രീക്ക് ദുഷ്ടചിത്തനായ പുരുഷനെ കൊല്ലാൻ കഴിയില്ല; ഞാൻ നിന്നെ ശപിച്ചാൽ എന്റെ തപസ്സിന്റെ ഫലം നഷ്ടമാകും.
യദി ത്വസ്തി മയാ കിഞ്ചിത്കൃതം ദത്തം ഹുതം തഥാ । തസ്മാത്ത്വയോനിജാ സാധ്വീ ഭവേയം ധര്മിണഃ സുതാ ।। ൭.൧൭.
ഞാൻ എന്തെങ്കിലും സത്കർമ്മം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ദാനം നൽകിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഹോമം നടത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, അതിന്റെ ഫലമായി ഞാൻ ഗർഭത്തിൽ നിന്നല്ലാതെ ഒരു ധാർമ്മികന്റെ പുത്രിയായി ജനിക്കട്ടെ.
ഏവമുക്ത്വാ പ്രവിഷ്ടാ സാ ജ്വലിതം ജാതവേദസമ് । പപാത ച ദിവോ ദിവ്യാ പുഷ്പവൃഷ്ടിഃ സമന്തതഃ ।। ൭.൧൭.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വേദവതി ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ചു; അതിനുശേഷം ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ദിവ്യപുഷ്പങ്ങളുടെ മഴ പെയ്തു.
പുനരേവ സമുദ്ഭൂതാ പദ്മേ പദ്മസമപ്രഭാ । തസ്മാദപി പുനഃ പ്രാപ്താ പൂര്വവത്തേന രക്ഷസാ ।। ൭.൧൭.
അവൾ വീണ്ടും ഒരു താമരയിൽ നിന്ന്, താമരപോലെയുള്ള പ്രകാശത്തോടെ ജനിച്ചു; പിന്നെയും ആ രാക്ഷസൻ മുമ്പ് ചെയ്തതുപോലെ അവളെ പിടിച്ചു.
കന്യാം കമലഗര്ഭാഭാം പ്രഗൃഹ്യ സ്വഗൃഹം യയൌ । പ്രഗൃഹ്യ രാവണസ്ത്വേതാം ദര്ശയാമാസ മന്ത്രിണേ ।। ൭.൧൭.
കമലപ്പൂവിനെപ്പോലെയുള്ള ആ കന്യയെ പിടിച്ച് രാവണൻ തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി, അവളെ തന്റെ മന്ത്രിയ്ക്ക് കാണിച്ചു.
ലക്ഷണജ്ഞോ നിരീക്ഷ്യൈവ രാവണം ചൈവമബ്രവീത് । ഗൃഹസ്ഥൈഷാം ഹി സുശ്രോണീ ത്വദ്വധായൈവ ദൃശ്യതേ ।। ൭.൧൭.
ലക്ഷണങ്ങൾ അറിയുന്ന ആ മന്ത്രിയ് അവളെ നോക്കി രാവണനോട് പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ വീട്ടിൽ പാർക്കുന്ന ഈ സുന്ദരിയായ യുവതി നിന്റെ മരണത്തിനായാണ് ഇവിടെ വന്നതെന്ന് തോന്നുന്നു.'
ഏതച്ഛ്രുത്വാ ഽര്ണവേ രാമ താം പ്രചിക്ഷേപ രാവണഃ । സാ ചൈവ ക്ഷിതിമാസാദ്യ യജ്ഞായതനമധ്യഗാ ।। ൭.൧൭.
ഇത് കേട്ട രാമാ, രാവണൻ അവളെ സമുദ്രത്തിലേക്ക് എറിഞ്ഞു; അവൾ ഭൂമിയിൽ വീണു യജ്ഞവേദിയിൽ എത്തി.
രാജ്ഞോ ഹലമുഖോത്കൃഷ്ടാ പുനരപ്യുത്ഥിതാ സതീ । സൈഷാ ജനകരാജസ്യ പ്രസൂതാ തനയാ പ്രഭോ । തവ ഭാര്യാ മഹാബാഹോ വിഷ്ണുസ്ത്വം ഹി സനാതനഃ ।। ൭.൧൭.
പിന്നീട് രാജാവിന്റെ ഉഴവുപല കൊണ്ട് മണ്ണിൽ നിന്ന് അവൾ വീണ്ടും ഉയർന്നു; അങ്ങനെ അവൾ ജനകമഹാരാജാവിന്റെ മകളായി ജനിച്ചു, മഹാബാഹുവായവനേ, അവൾ നിന്റെ ഭാര്യയാണ്; നീയോ ശാശ്വതനായ വിഷ്ണുവാണ്.
പൂര്വം ക്രോധാഹിതഃ ശത്രുര്യയാ ഽസൌ നിഹതസ്തഥാ । ഉപാശ്രയിത്വാ ശൈലഭസ്തവ വീര്യമമാനുഷമ് ।। ൭.൧൭.
മുന്പ്, അവളുടെ ക്രോധം കൊണ്ടു ആ ശത്രു കൊല്ലപ്പെട്ടു; അവൾ പർവതത്തിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചു, നിന്റെ അതിമാനുഷിക ശക്തിയിൽ ആശ്രയം നേടി.
ഏവമേഷാ മഹാഭാഗാ മര്ത്യേഷൂത്പത്സ്യതേ പുനഃ । ക്ഷേത്രേ ഹലമുഖോത്കൃഷ്ടേ വേദ്യാമഗ്നിശിഖോപമാ ।। ൭.൧൭.
ഇങ്ങനെ ഈ ഭാഗ്യവതിയായവൾ മനുഷ്യരിൽ വീണ്ടും ജനിക്കും, ഉഴവുപല കൊണ്ട് ഉഴുത കൃഷിഭൂമിയിൽ, യജ്ഞവേദിയിൽ ജ്വാലപോലെ പ്രകാശിച്ച്.
ഏഷാ വേദവതീ നാമ പൂര്വമാസീത്കൃതേ യുഗേ । ത്രേതായുഗമനുപ്രാപ്യ വധാര്ഥം തസ്യ രക്ഷസഃ ।। ൭.൧൭.
മുൻപേ കൃതയുഗത്തിൽ ഇവളെ വേദവതി എന്നായിരുന്നു വിളിച്ചത്; ത്രേതായുഗത്തിൽ ആ രാക്ഷസനെ കൊല്ലാൻ അവൾ ജനിച്ചു.
ഉത്പന്നാ മൈഥിലകുലേ ജനകസ്യ മഹാത്മനഃ । സീതോത്പന്നാ തു സീതേതി മാനുഷൈഃ പുനരുച്യതേ ।। ൭.൧൭.
മിഥിലയിലെ മഹാത്മാവായ ജനകന്റെ വംശത്തിൽ അവൾ ജനിച്ചു; ഉഴവുപാളിയിൽ നിന്ന് ലഭിച്ചതിനാൽ മനുഷ്യർ അവളെ സീത എന്നു വിളിക്കുന്നു.