തം ദൃഷ്ട്വാ വാനരമുഖമവജ്ഞായ സ രാക്ഷസഃ । പ്രഹാസം മുമുചേ തത്ര സതോയ ഇവ തോയദഃ ।। ൭.൧൬.
അവനെ കുരങ്ങിന്റെ മുഖംകണ്ടു അവഹേളിച്ച് ആ രാക്ഷസൻ അവിടെ ഒരു മഴമേഘം വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നതുപോലെ ഉല്ലാസത്തോടെ ചിരിച്ചു.
തം ക്രുദ്ധോ ഭഗവാന്നന്ദീ ശങ്കരസ്യാപരാ തനുഃ । അബ്രവീത്തത്ര തദ്രക്ഷോ ദശാനനമുപസ്ഥിതമ് ।। ൭.൧൬.
അപ്പോൾ കോപത്തോടെ, ശങ്കരന്റെ മറ്റൊരു രൂപമായ ഭഗവാൻ നന്ദി, അവിടെയെത്തിയ ദശാനനനോടു പറഞ്ഞു.
യസ്മാദ്വാനരരൂപം മാമവജ്ഞായ ദശാനന । അശനീപാതസങ്കാശമപഹാസം പ്രമുക്തവാന് ।। ൭.൧൬.
ദശാനനാ, നീ എന്റെ കുരങ്ങുരൂപം അവഹേളിച്ച്, ഇടിമുഴക്കുപോലെയുള്ള ചിരി വിടുതൽകൊണ്ടു,
തസ്മാന്മദ്രൂപസമ്പന്നാ മദ്വീര്യസമതേജസഃ । ഉത്പത്സ്യന്തി വധാര്ഥം ഹി കുലസ്യ തവ വാനരാഃ ।। ൭.൧൬.
അതുകൊണ്ട്, എന്റെ രൂപവും ശക്തിയും തേജസ്സും ഉള്ള കുരങ്ങുകൾ നിന്റെ വംശത്തെ നശിപ്പിക്കാൻ ജനിക്കും.
നഖദംഷ്ട്രായുധാഃ ക്രൂരാ മനഃസമ്പാതരംഹസഃ । യുദ്ധോന്മത്താ ബലോദ്രിക്താഃ ശൈലാ ഇവ വിസര്പിണഃ ।। ൭.൧൬.
നഖവും പല്ലും ആയുധമാക്കി, ക്രൂരരും വേഗത്തിൽ ചിന്തിക്കുന്നവരും യുദ്ധത്തിന് ഉന്മത്തരുമായി, ശക്തിയിൽ നിറഞ്ഞവരും, പർവ്വതങ്ങൾപോലെ ചാടിവരും.
തേ തവ പ്രബലം ദര്പമുത്സേധം ച പൃഥഗ്വിധമ് । വ്യപനേഷ്യന്തി സമ്ഭൂയ സഹാമാത്യസുതസ്യ ച ।। ൭.൧൬.
അവർ കൂട്ടമായി ചേരുകയും, നിന്റെ അതിക്രമവും അഹങ്കാരവും, കൂടെ നിന്റെ മന്ത്രിമാരുടെയും പുത്രന്മാരുടെയും അഹങ്കാരവും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.
കിം ത്വിദാനീം മയാ ശക്യം ഹന്തും ത്വാം ഹേ നിശാചര । ന ഹന്തവ്യോ ഹതസ്ത്വം ഹി പൂര്വമേവ സ്വകര്മഭിഃ ।। ൭.൧൬.
ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിന്നെ കൊല്ലാൻ എന്ത് ചെയ്യും, നിശാചരാ? നിന്നെ കൊല്ലേണ്ടതല്ല; നീ തന്നെ ചെയ്ത പ്രവൃത്തികൾകൊണ്ടു മുമ്പേ തന്നെ നശിച്ചവനാണ്.
ഇത്യുദീരിതവാക്യേ തു ദേവേ തസ്മിന്മഹാത്മനി । ദേവദുന്ദുഭയോ നേദുഃ പുഷ്പവൃഷ്ടിശ്ച ഖാച്ച്യുതാ ।। ൭.൧൬.
അങ്ങനെ ആ മഹാത്മാവായ ദേവൻ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദൈവീയ മൃദംഗങ്ങൾ മുഴങ്ങി, ആകാശത്തിൽ നിന്നു പുഷ്പവർഷം പെയ്തുവന്നു.
അചിന്തയിത്വാ സ തദാ നന്ദിവാക്യം മഹാബലഃ । പര്വതം തു സമാസാദ്യ വാക്യമാഹ ദശാനനഃ ।। ൭.൧൬.
അപ്പോൾ മഹാബലൻ നന്ദിയുടെ വാക്കുകൾ അവഗണിച്ച്, പർവ്വതത്തോട് സമീപിച്ചു ദശാനനൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
പുഷ്പകസ്യ ഗതിശ്ഛിന്നാ യത്കൃതേ മമ ഗച്ഛതഃ । തമിമം ശൈലമുന്മൂലം കരോമി തവ ഗോപതേ ।। ൭.൧൬.
പുഷ്പകവിമാനത്തിന്റെ യാത്ര തടഞ്ഞതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ യാത്രയിൽ നിന്നു നിൽക്കേണ്ടിവന്നത്. അതിനാൽ, ഈ പർവ്വതം ഞാൻ നിന്റെ വേണ്ടി പിഴുതെറിയാം, ഗോപാലകാ.
കേന പ്രഭാവേണ ഭവോ നിത്യം ക്രീഡതി രാജവത് । വിജ്ഞാതവ്യം ന ജാനീതേ ഭയസ്ഥാനമുപസ്ഥിതമ് ।। ൭.൧൬.
ഭവൻ എങ്ങനെയാണ് രാജാവുപോലെ ഇവിടെ എല്ലായ്പ്പോഴും വിനോദം ആസ്വദിക്കുന്നത്? ഇതിന്റെ കാരണം അറിയേണ്ടതുണ്ട്; അവൻ നേരിടുന്ന ഭീഷണി മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല.
ഏവമുക്ത്വാ തതോ രാമ ഭുജാന്വിക്ഷിപ്യ പര്വതേ । തോലയാമാസ തം ശീഘ്രം സ ശൈലം സമകമ്പത ।। ൭.൧൬.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, രാമാ, ദശാനനൻ തന്റെ കൈകൾ പർവ്വതത്തിൽ നീട്ടി, അതിവേഗം അതിനെ ആടിച്ചു; ആ പർവ്വതം നടുങ്ങി.
ചാലനാത്പര്വതസ്യൈവ ഗണാ ദേവസ്യ കമ്പിതാഃ । ചചാല പാര്വതീ ചാപി തദാ ഽ ഽശ്ലിഷ്ടാ മഹേശ്വരമ് ।। ൭.൧൬.
പർവ്വതം കുലുങ്ങിയതുകൊണ്ട്, ദേവന്റെ ഗണങ്ങൾക്കും അലയുണ്ടായി; മഹേശ്വരനെ അണങ്കയോടെ ചേർത്തുപിടിച്ചിരുന്ന പാർവതിക്കും അപ്പോൾ കുലുക്കം അനുഭവപ്പെട്ടു.
തതോ രാമ മഹാദവോ ദേവാനാം പ്രവരോ ഹരഃ । പാദാങ്ഗുഷ്ഠേന തം ശൈലം പീഡയാമാസ ലീലയാ ।। ൭.൧൬.
അപ്പോൾ, രാമാ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഹരൻ, കളിയോടെ തന്റെ വലിയ കാൽവിരൽകൊണ്ട് ആ പർവ്വതത്തെ അമർത്തി.
പീഡിതാസ്തു തതസ്തസ്യ ശൈലസ്യാധോഗതാ ഭുജാഃ । വിസ്മിതാശ്ചാഭവംസ്തത്ര സചിവാസ്തസ്യ രക്ഷസഃ ।। ൭.൧൬.
അങ്ങനെ പർവ്വതത്തിന്റെ ഭാരത്തിൽ ദശാനനന്റെ കൈകൾ താഴോട്ടു ചുരുങ്ങി; ആ രാക്ഷസന്റെ മന്ത്രിമാർ അതു കണ്ടു അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
രക്ഷസാ തേന രോഷാച്ച ഭുജാനാം പീഡനാത്തദാ । മുക്തോ വിരാവഃ സഹസാ ത്രൈലോക്യം യേന കമ്പിതമ് ।। ൭.൧൬.
അപ്പോൾ, ദശാനനൻ കോപത്തിലും കൈകളുടെ വേദനയിലും, ഒരു വലിയ കുരലിൽ അരിപ്പ് മുഴക്കി; അതുകൊണ്ട് മൂന്നു ലോകവും നടുങ്ങി.
മേനിരേ വജ്രനിഷ്പേഷം തസ്യാമാത്യാ യുഗക്ഷയേ । തദാ വര്ത്മസ്ഥചലിതാ ദേവാ ഇന്ദ്രപുരോഗമാഃ ।। ൭.൧൬.
അവന്റെ മന്ത്രിമാർ, കാലാന്ത്യത്തിൽ, അത് വജ്രം തകർന്ന ശബ്ദമാണെന്ന് കരുതി; അപ്പോൾ, വഴിയിൽ നിന്നിരുന്ന ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും ഭയത്തോടെ നടുങ്ങി.
സമുദ്രാശ്ചാപി സങ്ക്ഷുബ്ധാശ്ചലിതാശ്ചാപി പര്വതാഃ । യക്ഷാ വിദ്യാധരാഃ സിദ്ധാഃ കിമേതദിതി ചാബ്രുവന് ।। ൭.൧൬.
സമുദ്രങ്ങൾ പോലും അലയുകയും, പർവ്വതങ്ങൾ കുലുങ്ങുകയും ചെയ്തു; യക്ഷന്മാർ, വിദ്യാധരന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ 'ഇത് എന്താണ്?' എന്ന് പറഞ്ഞു.
അഥ തേ മന്ത്രിണസ്തസ്യ വിക്രോശന്തമഥാബ്രുവന് । തോഷയസ്വ മഹാദേവം നീലകണ്ഠമുമാപതിമ് ।। ൭.൧൬.
അപ്പോൾ അവന്റെ മന്ത്രിമാർ അവനെ കരയുന്നതു കണ്ടു പറഞ്ഞു: മഹാദേവനായ നീലകണ്ഠനും ഉമാദേവിയുടെ ഭർത്താവിനും സന്തോഷം നൽകാൻ ശ്രമിക്കൂ.
തമൃതേ ശരണം നാന്യം പശ്യാമോ ഽത്ര ദശാനന । സ്തുതിഭിഃ പ്രണതോ ഭൂത്വാ തമേവ ശരണം വ്രജ ।। ൭.൧൬.
ഇവിടെ അവനൊഴികെ മറ്റൊരു ആശ്രയം ഞങ്ങൾ കാണുന്നില്ല, ദശാനനാ. പാടിപ്പുകഴ്ത്തി നമസ്കരിച്ച് അവനേ തന്നെ ആശ്രയിക്കു.
കൃപാലുഃ ശങ്കരസ്തുഷ്ടഃ പ്രസാദം തേ വിധാസ്യതി । ഏവമുക്തസ്തദാമാത്യൈസ്തുഷ്ടാവ വൃഷഭധ്വജമ് ।। ൭.൧൬.
ശങ്കരൻ ദയാലുവാണ്; അവൻ സന്തോഷിച്ചാൽ നിനക്കു അനുഗ്രഹം നൽകും. മന്ത്രിമാർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവൻ വൃഷഭധ്വജനെ പാടിപ്പുകഴ്ത്തി.
സാമഭിര്വിവിധൈഃ സ്തോത്രൈഃ പ്രണമ്യ സ ദശാനനഃ । സംവത്സരസഹസ്രം തു രുദതോ രക്ഷസോ ഗതമ് ।। ൭.൧൬.
വിവിധ സ്തോത്രങ്ങളാലും ഗീതങ്ങളാലും നമസ്കരിച്ച്, ദശാനനൻ ആയിരം വർഷം വിലാപം ചെയ്ത് കഴിച്ചു.
തതഃ പ്രീതോ മഹാദേവഃ ശൈലാഗ്രേ വിഷ്ഠിതഃ പ്രഭുഃ । മുക്ത്വാ ചാസ്യ ഭുജാന്രാമ പ്രാഹ വാക്യം ദശാനനമ് ।। ൭.൧൬.
അപ്പോൾ മഹാദേവൻ സന്തോഷത്തോടെ പർവതശിഖരത്തിൽ നിന്നു നില്ക്കുമ്പോൾ, തന്റെ കൈകൾ വിട്ട് ദശാനനനോടു这样 പറഞ്ഞു.
പ്രീതോ ഽസ്മി തവ വീര്യസ്യ ശൌണ്ഡാര്യാച്ച ദശാനന । ശൈലാക്രാന്തേന യോ മുക്തസ്ത്വയാ രാവഃ സുദാരുണഃ ।। ൭.൧൬.
ദശാനനാ, നിന്റെ ശക്തിയിലും വീര്യത്തിലും ഞാൻ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു; നീ പർവതം അമർത്തുമ്പോൾ പുറപ്പെടുവിച്ച ആ ഭയങ്കരമായ കൂക്കിൽ—
യസ്മാല്ലോകത്രയം ചൈതദ്രാവിതം ഭയമാഗതമ് । തസ്മാത്ത്വം രാവണോ നാമ നാമ്നാ രാജന്ഭവിഷ്യസി ।। ൭.൧൬.
ആ കൂക്കിലൂടെ നീ മൂന്നു ലോകത്തിലും ഭയം പരത്തിയത് കൊണ്ടാണ്, രാജാവേ, നിന്നെ ഇനി മുതൽ രാവണൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.
ദേവതാ മാനുഷാ യക്ഷാ യേ ചാന്യേ ജഗതീതലേ । ഏവം ത്വാമഭിധാസ്യന്തി രാവണം ലോകരാവണമ് ।। ൭.൧൬.
ദേവന്മാർ, മനുഷ്യർ, യക്ഷന്മാർ, ഭൂമിയിലെ മറ്റെല്ലാവരും നിന്നെ ഇനിമുതൽ ലോകങ്ങളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന രാവണൻ എന്ന പേരിൽ വിളിക്കും.
ഗച്ഛ പൌലസ്ത്യ വിസ്രബ്ധം പഥാ യേന ത്വമിച്ഛസി । മയാ ചൈവാഭ്യനുജ്ഞാതോ രാക്ഷസാധിപ ഗമ്യതാമ് ।। ൭.൧൬.
പൗലസ്ത്യാ, നീ ഇനിയും ഭയമില്ലാതെ ഇഷ്ടമുള്ള വഴി പോകൂ; എന്റെ അനുമതിയോടെ, റാക്ഷസാധിപനായ നീ യാത്ര തുടരാം.
ഏവമുക്തസ്തു ലങ്കേശഃ ശമ്ഭുനാ സ്വയമബ്രവീത് । പ്രീതോ യദി മഹാദേവ വരം മേ ദേഹി യാചതഃ ।। ൭.൧൬.
ശംഭു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ലങ്കാപതി സ്വയം പറഞ്ഞു: മഹാദേവാ, നിങ്ങൾ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഞാൻ ചോദിക്കുന്ന ഒരു വരം ദയവായി നൽകൂ.
അവധ്യത്വം മയാ പ്രാപ്തം ദേവഗന്ധര്വദാനവൈഃ । രാക്ഷസൈര്ഗുഹ്യകൈര്നാഗൈര്യേ ചാന്യേ ബലവത്തരാഃ ।। ൭.൧൬.
ദേവന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, ദാനവന്മാർ, റാക്ഷസന്മാർ, ഗുഹ്യകർ, നാഗന്മാർ, അവരിൽ കൂടുതൽ ശക്തരായവരിൽ നിന്ന് ഞാൻ അവധ്യത്വം നേടിയിട്ടുണ്ട്.
മാനുഷാന്ന ഗണേ ദേവ സ്വല്പാസ്തേ മമ സമ്മതാഃ । ദീര്ഘമായുശ്ച മേ പ്രാപ്തം ബ്രഹ്മണസ്ത്രിപുരാന്തക ।। ൭.൧൬.
മനുഷ്യരും ദേവന്മാരും കുറച്ച് പേരെ മാത്രമാണ് ഞാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നത്; ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നും ത്രിപുരാന്തകനായ നിന്നിൽ നിന്നും ദീർഘായുസ് ഞാൻ നേടി.