യോ ഹി മോഹാദ്വിഷം പീത്വാ നാവഗച്ഛതി ദുര്മതിഃ । സ തസ്യ പരിണാമാന്തേ ജാനീതേ കര്മണഃ ഫലമ് ।। ൭.൧൫.
അജ്ഞാനത്താൽ വിഷം കുടിച്ചവൻ അതിന്റെ ഫലം ഉടനെ മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല; എന്നാൽ അവസാനം അതിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ അവൻ മനസ്സിലാക്കൂ.
ദേവതാ നാഭിനന്ദന്തി ധര്മയുക്തേന കേനചിത് । യേന ത്വമീദൃശം ഭാവം നീതസ്സന്നാവബുദ്ധ്യസേ ।। ൭.൧൫.
ധർമ്മപഥത്തിൽ നിന്നവർക്കും ദേവന്മാർ അനുകൂലരാവില്ല; നീയോ, അജ്ഞതയിൽ ഇങ്ങനെയൊരു നിലയിലേക്കാണ് എത്തിയത്.
മാതരം പിതരം യോ ഹി ആചാര്യം ചാവമന്യതേ । സ പശ്യതി ഫലം തസ്യ പ്രേതരാജവശം ഗതഃ ।। ൭.൧൫.
ആൾ അമ്മയെയും അച്ഛനെയും ഗുരുവിനെയും അവഗണിച്ചാൽ, മരിച്ചതിന് ശേഷം അവൻ യമന്റെ അധികാരത്തിൽപ്പെടുകയും തന്റെ പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലം അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യും.
അധ്രുവേ ഹി ശരീരേ യോ ന കരോതി തപോര്ജനമ് । സ പശ്ചാത്തപ്യതേ മൂഢോ മൃതോ ദൃഷ്ട്വാ ഽ ഽത്മനോ ഗതിമ് ।। ൭.൧൫.
ഈ നശ്വരമായ ശരീരത്തിൽ തപസ്സു ചെയ്യാത്തവൻ, മരിച്ചശേഷം തന്റെ ഗതി കണ്ടപ്പോൾ, അജ്ഞാനിയായവൻ അതിനാൽ ദുഃഖിക്കുന്നു.
ധര്മാദ്രാജ്യം ധനം സൌഖ്യമധര്മാദ്ദുഃഖമേവ ച । തസ്മാദ്ധര്മം സുഖാര്ഥായ കുര്യാത്പാപം വിസര്ജയേത് ।। ൭.൧൫.
നന്മയിലൂടെ രാജ്യം, സമ്പത്ത്, സുഖം എന്നിവ ലഭിക്കും; ദുഷ്ടതയിലൂടെ മാത്രം ദു:ഖം വരും. അതുകൊണ്ട് സുഖത്തിനായി നന്മ ചെയ്യണം, പാപം വിട്ടൊഴിയണം.
പാപസ്യ ഹി ഫലം ദുഃഖം തദ്ഭോക്തവ്യമിഹാത്മനാ । തസ്മാദാത്മാപഘാതാര്ഥം മൂഢഃ പാപം കരിഷ്യതി ।। ൭.൧൫.
പാപത്തിന്റെ ഫലം ദു:ഖമാണ്, അതു തന്നെ ഈ ലോകത്ത് അനുഭവിക്കേണ്ടി വരും. അതിനാൽ, സ്വയം നശിപ്പിക്കാൻ മാത്രം ഭാവമുള്ളവനാണ് പാപം ചെയ്യുന്നവൻ.
കസ്യ ചിന്ന ഹി ദുര്ബുദ്ധേശ്ഛന്ദതോ ജായതേ മതിഃ । ദേവം ചേഷ്ടയതേ സര്വം ഹതോ ദൈവേന ഹന്യതേ । യാദൃശം കുരുതേ കര്മ താദൃശം ഫലമശ്നുതേ ।। ൭.൧൫.
ആർക്കും സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരം ബുദ്ധി ഉണ്ടാകുന്നില്ല; എല്ലാം ദൈവം നടത്തുന്നു. ദൈവം ശിക്ഷിച്ചാൽ ആൾ നശിക്കും. മനുഷ്യൻ ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തിക്കനുസരിച്ച് അതിന്റെ ഫലവും ലഭിക്കും.
ബുദ്ധിരൂപം ഫലം പുത്രാഞ്ഛൌര്യം ധീരത്വമേവ ച । പ്രാപ്നുവന്തി നരാ ലോകേ നിര്ജിതം പുണ്യകര്മഭിഃ ।। ൭.൧൫.
നന്മ ചെയ്തവർക്കാണ് ഈ ലോകത്ത് ബുദ്ധി, മക്കൾ, സമ്പത്ത്, ധൈര്യം എന്നിവ ലഭിക്കുന്നത്.
ഏവം നിരയഗാമീ ത്വം യസ്യ തേ മതിരീദൃശീ । ന ത്വാം സമഭിഭാഷിഷ്യേ ഽസദ്വൃത്തേഷ്വേവ നിര്ണയഃ ।। ൭.൧൫.
ഇങ്ങനെ ചിന്തിക്കുന്നവനാണ് നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നത്. ദുഷ്ടന്മാരെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ഇനി ഒന്നും പറയില്ല; അവർക്കു വിധി ഉറപ്പാണ്.
ഏവമുക്താസ്തതസ്തേന തസ്യാമാത്യാഃ സമാഹതാഃ । മാരീചപ്രമുഖാഃ സര്വേ വിമുഖാ വിപ്രദുദ്രുവുഃ ।। ൭.൧൫.
അവനിങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മാരീചൻമാരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള അവന്റെ മന്ത്രിമാർ ഭയപ്പെടുത്തി മുഖം തിരിച്ച് എല്ലാടും ഓടി മറഞ്ഞു.
തതസ്തേന ദശഗ്രീവോ യക്ഷേന്ദ്രേണ മഹാത്മനാ । ഗദയാഭിഹതോ മൂര്ധ്നി ന ച സ്ഥാനാത്പ്രകമ്പിതഃ ।। ൭.൧൫.
അതിന്റെ ശേഷം മഹാത്മാവായ യക്ഷരാജാവ് തന്റെ വലിയ ഗദയാൽ ദശമുഖനെ തലയിൽ അടിച്ചു; എങ്കിലും അവൻ അവിടം വിട്ടു കുലുങ്ങിയില്ല.
തതസ്തൌ രാമ നിഘ്നന്തൌ തദാന്യോന്യം മഹാമൃധേ । ന വിഹ്വലൌ ന ച ശ്രാന്തൌ ബഭൂവതുരമര്ഷണൌ ।। ൭.൧൫.
രാമാ, ആ മഹാസമരത്തിൽ ഇരുവരും തമ്മിൽ ഏറ്റുമുട്ടി; ഇരുവരും ക്ഷീണിച്ചില്ല, ഭയപ്പെട്ടില്ല, ഇരുവരും കോപത്തോടെ പോരാടിച്ചു.
ആഗ്നേയമസ്ത്രം തസ്മൈ സ മുമോച ധനദസ്തദാ । രാക്ഷസേന്ദ്രോ വാരുണേന തദസ്ത്രം പ്രത്യവാരയത് ।। ൭.൧൫.
അപ്പോൾ ധനദൻ അഗ്നിയസ്ത്രം അവന്റെ നേരെ വിട്ടു; എന്നാൽ രാക്ഷസാധിപൻ അതിനെ ജലാസ്ത്രം കൊണ്ട് തടഞ്ഞു.
തതോ മായാം പ്രവിഷ്ടോ ഽസൌ രാക്ഷസീം രാക്ഷസേശ്വരഃ । രൂപാണാം ശതസാഹസ്രം വിനാശായ ചകാര ച ।। ൭.൧൫.
പിന്നീട് രാക്ഷസാധിപൻ മായയിൽ പ്രവേശിച്ച് നശിപ്പിക്കാൻ ലക്ഷക്കണക്കിന് രാക്ഷസരൂപങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു.
വ്യാഘ്രോ വരാഹോ ജീമൂതഃ പര്വതഃ സാഗരോ ദ്രുമഃ । യക്ഷോ ദൈത്യസ്വരൂപീ ച സോ ഽദൃശ്യത ദശാനനഃ ।। ൭.൧൫.
വ്യാഘ്രം, പന്നി, മേഘം, പർവ്വതം, സമുദ്രം, വൃക്ഷം, യക്ഷൻ, ദൈത്യൻ — ഇങ്ങനെയുള്ള രൂപങ്ങൾ ദശമുഖൻ സ്വീകരിച്ചു.
ബഹൂനി ച കരോതി സ്മ ദൃശ്യന്തേ ന ത്വസൌ തതഃ । പ്രതിഗൃഹ്യ തതോ രാമ മഹദസ്ത്രം ദശാനനഃ ।। ൭.൧൫.
അവൻ അനേകം വിചിത്രങ്ങൾ ചെയ്തു; എങ്കിലും ഒന്നും കാണാനായില്ല. പിന്നെ രാമനിൽ നിന്ന് വലിയ ആയുധം ലഭിച്ച ദശമുഖൻ...
ജഘാന മൂര്ധ്നി ധനദം വ്യാവിദ്ധ്യ മഹതീം ഗദാമ് । ഏവം സ തേനാഭിഹതോ വിഹ്വലഃ ശോണിതോക്ഷിതഃ ।। ൭.൧൫.
ദശമുഖൻ വലിയ ഗദയാൽ ധനദനെ തലയിൽ അടിച്ചു; അങ്ങനെ അടിയേറ്റ് ധനദൻ അകമ്പടിച്ച് രക്തത്തിൽ കുളിച്ചു.
കൃത്തമൂല ഇവാശോകോ നിപപാത ധനാധിപഃ ।। ൭.൧൫.
വേരുമുറിഞ്ഞ അശോകവൃക്ഷംപോലെ ധനദൻ നിലംപതിച്ചു.
തതഃ പദ്മാദിഭിസ്തത്ര നിധിഭിഃ സ തദാ വൃതഃ । ധനദോച്ഛ്വാസിതസ്തൈസ്തു വനമാനീയ നന്ദനമ് ।। ൭.൧൫.
അപ്പോൾ പദ്മാദികൾ പോലുള്ള നിധികൾ ചുറ്റി നിന്നു; അവയാൽ ഉണർന്നു ധനദൻ നന്ദനവനത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
നിര്ജിത്യ രാക്ഷസേന്ദ്രസ്തം ധനദം ഹൃഷ്ടമാനസഃ । പുഷ്പകം തസ്യ ജഗ്രാഹ വിമാനം ജയലക്ഷണമ് ।। ൭.൧൫.
ധനദനെ ജയിച്ച രാക്ഷസാധിപൻ സന്തോഷത്തോടെ വിജയചിഹ്നമായ പുഷ്പകവിമാനം പിടിച്ചു.
കാഞ്ചനസ്തമ്ഭസംവീതം വൈഡൂര്യമണിതോരണമ് । മുക്താജാലപ്രതിച്ഛന്നം സര്വകാമഫലദ്രുമമ് ।। ൭.൧൫.
അത് പൊന്നിൻ തൂണുകളും, വൈഡൂര്യമാണിക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച കവാടങ്ങളും, മുത്തു മാലകളാൽ മറഞ്ഞു, എല്ലാ ആഗ്രഹവും നല്കുന്ന വൃക്ഷങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
മനോജവം കാമഗമം കാമരൂപം വിഹങ്ഗമമ് । മണികാഞ്ചനസോപാനം തപ്തകാഞ്ചനവേദികമ് ।। ൭.൧൫.
ചിന്തയെപ്പോലെ വേഗത്തിൽ പോകുന്ന, ഇഷ്ടംപോലെ സഞ്ചരിക്കുന്ന, ഏത് രൂപവും എടുക്കുന്ന, പറക്കാൻ കഴിയുന്ന, മണി പൊൻപടികൾ, ചൂടുള്ള പൊൻവേദികൾ ഉള്ളതായിരുന്നു അത്.
ദേവോപവാഹ്യമക്ഷയ്യം സദാദൃഷ്ടിമനഃസുഖമ് । ബഹ്വാശ്ചര്യം ഭക്തിചിത്രം ബ്രഹ്മണാ പരിനിര്മിതമ് ।। ൭.൧൫.
ദേവന്മാർക്ക് യോജിച്ച, ഒരിക്കലും ക്ഷയിക്കാത്ത, മനസ്സിന് എപ്പോഴും ആനന്ദം നൽകുന്ന, അത്ഭുതങ്ങൾ നിറഞ്ഞ് ഭക്തിയോടെ അലങ്കരിച്ച, ബ്രഹ്മാവ് പൂർണ്ണമായി നിർമ്മിച്ച രഥമായിരുന്നു അത്.
നിര്മിതം സര്വകാമൈസ്തു മനോഹരമനുത്തമമ് । ന തു ശീതം ന ചോഷ്ണം ച സര്വര്തുസുഖദം ശുഭമ് ।। ൭.൧൫.
എല്ലാ ഇഷ്ടങ്ങളും ഉൾക്കൊണ്ടു മനോഹരവും അതുല്യവുമായിരുന്നതും, അതിൽ ചൂടോ തണുപ്പോ ഇല്ലാതെ എല്ലാ കാലാവസ്ഥയിലും സുഖം നൽകുന്ന ശുഭമായതുമായിരുന്നു.
സ തം രാജാ സമാരുഹ്യ കാമഗം വീര്യനിര്ജിതമ് । ജിതം ത്രിഭുവനം മേനേ ദര്പോത്സേകാത്സുദുര്മതിഃ ।। ൭.൧൫.
അവൻ ആ രഥത്തിൽ കയറി, തന്റെ വീര്യത്താൽ നേടിയതെന്നു കരുതി, അതിന്റെ ഇഷ്ടാനുസൃതമായി സഞ്ചരിച്ചപ്പോൾ, അത്യന്തം അഹങ്കാരത്തോടെയും അഭിമാനത്തോടെയും മൂന്നു ലോകവും താനെ ജയിച്ചുവെന്ന് രാജാവ് വിചാരിച്ചു.
ജിത്വാ വൈശ്രവണം ദേവം കൈലാസാത്സമവാതരത് ।। ൭.൧൫.
വൈശ്രവണദേവനെ ജയിച്ച ശേഷം, അവൻ കൈലാസിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് ഇറങ്ങി.
സ്വതേജസാ വിപുലമവാപ്യ തം ജയം പ്രതാപവാന്വിമലകിരീടഹാരവാന് । രരാജ വൈ പരമവിമാനമാസ്ഥിതോ നിശാചരഃ സദസി ഗതോ യഥാനലഃ ।। ൭.൧൫.
സ്വന്തം തേജസ്സുകൊണ്ടും ശക്തിയാലും വലിയ ജയം നേടിയ, നിർമലമായ കിരീടവും ഹാരവും അണിഞ്ഞ, ആ നിശാചരൻ പരമശ്രേഷ്ഠമായ വിമാനത്തിൽ ഇരുന്നു, സഭയിൽ കടന്നുവന്ന അഗ്നിയെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
സ ജിത്വാ ധനദം രാമ ഭ്രാതരം രാക്ഷസാധിപഃ । മഹാസേനപ്രസൂതിം തദ്യയൌ ശരവണം മഹത് ।। ൭.൧൬.
രാമാ, ധനദനെ ജയിച്ച ശേഷം, രാക്ഷസാധിപൻ ആ മഹാസേനാപതിയുടെ ജന്മസ്ഥലമായ മഹത്തായ ശരവണമിലേക്ക് പോയി.
അഥാപശ്യദൃശഗ്രീവോ രൌക്മം ശരവണം മഹത് । ഗഭസ്തിജാലസംവീതം ദ്വിതീയമിവ ഭാസ്കരമ് ।। ൭.൧൬.
അപ്പോൾ വിശാലമായ കഴുത്തുള്ളവൻ ആ മഹത്തായ പൊന്നുപോലുള്ള ശരവണത്തെ, പ്രകാശക്കിരണങ്ങളിൽ പൊതിഞ്ഞു, രണ്ടാമത്തെ സൂര്യനെപ്പോലെ തിളങ്ങുന്നതായി കണ്ടു.
സ പര്വതം സമാരുഹ്യ കഞ്ചിദ്രമ്യവനാന്തരമ് । അപശ്യത് പുഷ്പകം തത്ര രാമവിഷ്ടമ്ഭിതം തദാ ।। ൭.൧൬.
അവൻ ഒരു മലയിൽ കയറി, മനോഹരമായ ഒരു വനഭാഗത്തിലേക്ക് കടന്നു. അവിടെ രാമൻ ആ സമയത്ത് തടഞ്ഞു വെച്ചിരുന്ന പുഷ്പകവിമാനം അവൻ കണ്ടു.