വൈരോചനസ്യ ദൌഹിത്രീം വജ്രജ്വാലേതി നാമതഃ । താം ഭാര്യാം കുമ്ഭകര്ണസ്യ രാവണഃ സമകല്പയത് ।। ൭.൧൨.
വൈരോചനന്റെ മരുമകളായ വജ്രജ്വാലി എന്നവളെ, രാവണൻ കുംഭകർണ്ണന്റെ ഭാര്യയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു.
ഗന്ധര്വരാജസ്യ സുതാം ശൈലൂഷസ്യ മഹാത്മനഃ । സരമാം നാമ ധര്മജ്ഞാം ലേഭേ ഭാര്യാം വിഭീഷണഃ ।। ൭.൧൨.
ഗന്ധർവരാജാവായ ശൈലൂഷന്റെ ധർമ്മപരമായ മകളായ ശരമയെ, വിഭീഷണൻ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു.
തീരേ തു സരസോ വൈ തു സഞ്ജജ്ഞേ മാനസസ്യ ഹി । സരസ്തദാ മാനസം തു വവൃധേ ജലദാഗമേ ।। ൭.൧൨.
മാനസസരസ്സിന്റെ തീരത്ത്, മഴക്കാലം വന്നപ്പോൾ ആ തടാകം വളരെയധികം വലുതായി.
മാത്രാ തു തസ്യാഃ കന്യായാഃ സ്നേഹേനാക്രന്ദിതം വചഃ । സരോ മാ വര്ധയസ്വേതി തതഃ സാ സരമാ ഽഭവത് ।। ൭.൧൨.
ആ പെൺകുട്ടിയുടെ അമ്മ സ്നേഹത്തോടെ, 'സരസ്സേ, നീ ഇനി വലുതാകരുതേ' എന്ന് വിളിച്ചു. അതിനാൽ അവൾക്ക് ശരമ എന്ന പേര് ലഭിച്ചു.
ഏവം തേ കൃതദാരാ വൈ രേമിരേ തത്ര രാക്ഷസാഃ । സ്വാം സ്വാം ഭാര്യാമുപാഗമ്യ ഗന്ധര്വാ ഇവ നന്ദനേ ।। ൭.൧൨.
ഇങ്ങനെ ഭാര്യമാരെ സ്വീകരിച്ച രാക്ഷസന്മാർ, ഓരോരുത്തരും സ്വന്തം ഭാര്യയോടൊപ്പം ആനന്ദിച്ചു, നന്ദനവനത്തിലെ ഗന്ധർവന്മാരെപ്പോലെ.
തതോ മന്ദോദരീ പുത്രം മേഘനാദമജീജനത് । സ ഏഷ ഇന്ദ്രജിന്നാമ യുഷ്മാഭിരഭിധീയതേ ।। ൭.൧൨.
അതിനുശേഷം മന്ദോദരിക്ക് ഒരു മകൻ ജനിച്ചു; അവനാണ് മേഘനാദൻ. നിങ്ങളവനെ ഇന്ദ്രജിത് എന്നു വിളിക്കുന്നു.
ജാതമാത്രേണ ഹി പുരാ തേന രാവണസൂനുനാ । രുദതാ സുമഹാന്മുക്തോ നാദോ ജലധരോപമഃ ।। ൭.൧൨.
രാവണന്റെ ആ മകൻ ജനിച്ച ഉടൻ, ഇടിമേഘത്തിന്റെ ശബ്ദംപോലൊരു വലിയ നിലവിളി അവൻ ഉയർത്തി.
ജഡീകൃതാ ച സാ ലങ്കാ തസ്യ നാദേന രാഘവ । പിതാ തസ്യാകരോന്നാമ മേഘനാദ ഇതി സ്വയമ് ।। ൭.൧൨.
രാഘവാ, ആ നിലവിളിയാൽ ലങ്ക നഗരം മുഴുവൻ അക്ഷമയമായി. അവന്റെ അച്ഛൻ തന്നെ അവനെ മേഘനാദൻ എന്ന് പേരിട്ടു.
സോ ഽവര്ധത തദാ രാമ രാവണാന്തഃപുരേ ശുഭേ । രക്ഷ്യമാണോ വരസ്ത്രീഭിശ്ഛന്നഃ കാഷ്ഠൈരിവാനലഃ ।। ൭.൧൨.
അപ്പോൾ രാമാ, രാവണന്റെ മനോഹരമായ അന്തഃപുരത്തിൽ, ഉത്തമസ്ത്രീവർഗ്ഗങ്ങൾ കാത്തു, മരത്തിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെ, അവൻ വളർന്നു.
മാതാപിത്രോര്മഹാഹര്ഷം ജനയന്രാവണാത്മജഃ ।। ൭.൧൨.
രാവണപുത്രൻ അമ്മയ്ക്കും അച്ഛനുമുള്ള വലിയ സന്തോഷം ഉണ്ടാക്കി.
അഥ ലോകേശ്വരോത്സൃഷ്ടാ തത്ര കാലേന കേനചിത് । നിദ്രാ സമഭവത്തീവ്രാ കുമ്ഭകര്ണസ്യ രൂപിണീ ।। ൭.൧൩.
അതിനുശേഷം, കുറേ കാലം കഴിഞ്ഞ്, ലോകനാഥൻ അയച്ച ശക്തമായ ഉറക്കം, രൂപം ധരിച്ച് കുംഭകർണ്ണനെ പിടികൂടി.
തതോ ഭ്രാതരമാസീനം കുമ്ഭകര്ണോ ഽബ്രവീദ്വചഃ । നിദ്രാ മാം ബാധതേ രാജന്കാരയസ്വ മമാലയമ് ।। ൭.൧൩.
അപ്പോൾ കുംഭകർണ്ണൻ ഇരുന്നിരുന്ന സഹോദരനോട് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ഉറക്കം എന്നെ ബുദ്ധിമുട്ടിക്കുന്നു; എനിക്ക് ഒരു വാസസ്ഥലം ഒരുക്കിക്കൊടുക്കണം.'
വിനിയുക്താസ്തതോ രാജ്ഞാ ശില്പിനോ വിശ്വകര്മവത് । വിസ്തീര്ണം യോജനം ശുഭ്രം തതോ ദ്വിഗുണമായതമ് ।। ൭.൧൩.
അതിനുശേഷം രാജാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം, വിശ്വകർമ്മയെപ്പോലുള്ള നിപുണരായ ശില്പികൾ നിയോഗിക്കപ്പെട്ടു; അവർ ഒരു യോജന വീതിയും അതിന്റെ ഇരട്ട നീളവുമുള്ള, വിശാലവും പ്രകാശമുള്ളതുമായ മന്ദിരം പണിതു.
ദര്ശനീയം നിരാബാധം കുമ്ഭകര്ണസ്യ ചക്രിരേ । സ്ഫാടികൈഃ കാഞ്ചനൈശ്ചിത്രൈഃ സ്തമ്ഭൈഃ സര്വത്ര ശോഭിതമ് ।। ൭.൧൩.
അത് കുംഭകർണ്ണനു വേണ്ടി മനോഹരവും തടസ്സമില്ലാത്തതുമായതാക്കി, എല്ലായിടത്തും സ്ഫടികവും പൊന്നുംകൊണ്ടുള്ള അലങ്കാരമുള്ള തൂണുകൾ കൊണ്ട് അണിനിരത്തി.
വൈഡൂര്യകൃതസോപാനം കിങ്കിണീജാലകം തഥാ । ദാന്തതോരണവിന്യസ്തം വജ്രസ്ഫടികവേദികമ് ।। ൭.൧൩.
വൈഡൂര്യമണികളാൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്ന പടികൾ, മണികളാൽ ചുറ്റിയ ജാലകങ്ങൾ, ദന്തംകൊണ്ടു തീർത്ത കവാടങ്ങൾ, വജ്രവും സ്ഫടികവും ചേർത്തു പണിതിരിക്കുന്ന വേദികൾ—ഇങ്ങനെ എല്ലാം അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
മനോഹരം സര്വസുഖം കാരയാമാസ രാക്ഷസഃ । സര്വത്ര സുഖദം നിത്യം മേരോഃ പുണ്യാം ഗുഹാമിവ ।। ൭.൧൩.
അവിടെയൊക്കെയും ആ രാക്ഷസൻ മനോഹരവും എല്ലാ സുഖങ്ങളും നിറഞ്ഞതുമായ ഒരു ഭവനം പണിയിച്ചു. എല്ലായ്പ്പോഴും സന്തോഷം പകരുന്ന, മേരു പർവതത്തിലെ പുണ്യഗുഹയെപ്പോലെയുള്ളതായിരുന്നു അത്.
തത്ര നിദ്രാം സമാവിഷ്ടഃ കുമ്ഭകര്ണോ മഹാബലഃ । ബഹൂന്യബ്ദസഹസ്രാണി ശയാനോ ന പ്രബുദ്ധ്യതേ ।। ൭.൧൩.
അവിടെയായിരുന്നു മഹാബലശാലിയായ കുംഭകർണ്ണൻ ഉറക്കത്തിൽ പെട്ടത്. ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ കിടന്നുറങ്ങിയും അവൻ ഉണരുന്നില്ലായിരുന്നു.
നിദ്രാഭിഭൂതേ തു തദാ കുമ്ഭകര്ണേ ദശാനനഃ । ദേവര്ഷിയക്ഷഗന്ധര്വാന്സഞ്ജഘ്നേ ഹി നിരങ്കുശഃ ।। ൭.൧൩.
അപ്പോൾ കുംഭകർണ്ണൻ ഉറക്കത്തിൽ ആയപ്പോൾ, ദശാനനൻ നിയന്ത്രണമില്ലാതെ ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും യക്ഷന്മാരെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും സംഹരിച്ചു.
ഉദ്യാനാനി ച ചിത്രാണി നന്ദനാദീനി യാനി ച । താനി ഗത്വാ സുസങക്രുദ്ധോ ഭിനത്തി സ്മ ദശാനനഃ ।। ൭.൧൩.
നന്ദനാദി അത്ഭുതമായ ഉദ്യാനങ്ങളിലേക്കും മറ്റും ദശാനനൻ ചെന്നു, വലിയ കോപത്തോടെ അവയെല്ലാം നശിപ്പിച്ചു.
നദീം ഗജ ഇവ ക്രീഡന്വൃക്ഷാന്വായുരിവ ക്ഷിപന് । നഗാന്വ്രജ്ര ഇവോത്സൃഷ്ടോ വിധ്വംസയതി രാക്ഷസഃ ।। ൭.൧൩.
നദിയിൽ കളിക്കുന്ന ആനപോലെയും, വാതം മരങ്ങൾ പറത്തുന്നതുപോലെയും, വജ്രം പർവതങ്ങൾ തകർക്കുന്നതുപോലെയും ആ രാക്ഷസൻ എല്ലാം നശിപ്പിച്ചു.
തഥാവൃത്തം തു വിജ്ഞായ ദശഗ്രീവം ധനേശ്വരഃ । കുലാനുരൂപം ധര്മജ്ഞോ വൃത്തം സംസ്മൃത്യ ചാത്മനഃ ।। ൭.൧൩.
ഇങ്ങനെ സംഭവിച്ചതറിഞ്ഞ ധനേശ്വരൻ, തന്റെ വംശത്തിന് അനുയോജ്യമായ ധർമ്മം ഓർത്തു, ദശഗ്രീവന്റെ പ്രവൃത്തികൾ മനസ്സിൽ വെച്ചു.
സൌഭ്രാത്രദര്ശനാര്ഥം തു ദൂതം വൈശ്രവണസ്തദാ । ലങ്കാം സമ്പ്രേഷയാമാസ ദശഗ്രീവസ്യ വൈ ഹിതമ് ।। ൭.൧൩.
സൗഹൃദം നിലനിർത്താൻ വൈശ്രവണൻ ദശഗ്രീവന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി ഒരു ദൂതനെ ലങ്കയിലേക്ക് അയച്ചു.
സ ഗത്വാ നഗരീം ലങ്കാമാസസാദ വിഭീഷണമ് । മാനിതസ്തേന ധര്മേണ പൃഷ്ടശ്ചാഗമനം പ്രതി ।। ൭.൧൩.
അവൻ ലങ്കാ നഗരിയിൽ എത്തി, വിഭീഷണനെ കണ്ടു. വിഭീഷണൻ ധർമ്മപ്രകാരം അവനെ ആദരിച്ചു, വരവിന്റെ കാര്യം ചോദിച്ചു.
പൃഷ്ട്വാ ച കുശലം രാജ്ഞോ ജ്ഞാതീനാം ച ബിഭീഷണഃ । സഭായാം ദര്ശയാമാസ തമാസീനം ദശാനനമ് ।। ൭.൧൩.
രാജാവിന്റെയും ബന്ധുക്കളുടെയും ക്ഷേമം അന്വേഷിച്ച ശേഷം, വിഭീഷണൻ അവനെ സഭയിൽ ഇരിക്കുന്ന ദശാനനനെ കാണിച്ചു.
സ ദൃഷ്ട്വാ തത്ര രാജാനം ദീപ്യമാനം സ്വതേജസാ । ജയേതി വാചാ സമ്പൂജ്യ തൂഷ്ണീം സമഭിവര്തത ।। ൭.൧൩.
അവിടെ സ്വതേജസ്സാൽ പ്രകാശിക്കുന്ന രാജാവിനെ കണ്ടു, 'ജയം' എന്നു വാക്കാൽ ആദരിച്ചു, പിന്നെ മൗനമായി നിന്നു.
തം തത്രോത്തമപര്യങ്കേ വരാസ്തരണശോഭിതേ । ഉപവിഷ്ടം ദശഗ്രീവം ദൂതോ വാക്യമഥാബ്രവീത് ।। ൭.൧൩.
അവിടെ അത്യുത്തമമായ, മനോഹരമായ പര്യങ്കത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന ദശഗ്രീവനോടു ദൂതൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
രാജന്വദാമി തേ സര്വം ഭ്രാതാ തവ യദബ്രവീത് । ഉഭയോഃ സദൃശം വീര വൃത്തസ്യ ച കുലസ്യ ച ।। ൭.൧൩.
രാജാവേ, നിന്റെ സഹോദരൻ പറഞ്ഞതെല്ലാം ഞാൻ പറയാം; അതെല്ലാം നിങ്ങളുടെ പ്രവൃത്തിക്കും വംശത്തിനും യോജിച്ചതാണ്, വീരനേ.
സാധു പര്യാപ്തമേതാവത്കൃതശ്ചാരിത്രസങ്ഗ്രഹഃ । സാധു ധര്മേ വ്യവസ്ഥാനം ക്രിയതാം യദി ശക്യതേ ।। ൭.൧൩.
നല്ലതു, ഇത്രയൊക്കെ മതി; നല്ല സ്വഭാവങ്ങൾ എല്ലാം സമ്പാദിച്ചിരിക്കുന്നു. നല്ലതു—ശക്തിയുണ്ടെങ്കിൽ ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളണം.
ദൃഷ്ടം മേ നന്ദനം ഭഗ്നമൃഷയോ നിഹതാഃ ശ്രുതാഃ । ദേവതാനാം സമുദ്യോഗസ്ത്വത്തോ രാജന്മമ ശ്രുതഃ ।। ൭.൧൩.
നന്ദനം നശിച്ചതും, ഋഷിമാർ കൊല്ലപ്പെട്ടതും ഞാൻ കണ്ടു; രാജാവേ, ദേവന്മാർ നിന്നെതിരേ ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങിയതും ഞാൻ അറിഞ്ഞു.
നിരാകൃതശ്ച ബഹുശസ്ത്വയാ ഽഹം രാക്ഷസാധിപ । അപരാദ്ധാ ഹി ബാല്യാച്ച രമണീയാഃ സ്വബാന്ധവാഃ ।। ൭.൧൩.
രാക്ഷസാധിപതിയായ നീ എനിക്ക് പലതവണ നിരാകരണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്; ബാല്യത്തിൽ നീ സ്വന്തം പ്രിയബന്ധുക്കളോടും തെറ്റു ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.