ന ഹി ക്ഷമം തവാനേന വൈരം ധനദ രക്ഷസാ । ജാനീഷേ ഹി യഥാ ഽനേന ലബ്ധഃ പരമകോ വരഃ ।। ൭.൧൧.
ധനദാ, നിനക്കും ഈ രാക്ഷസനും തമ്മിൽ വൈരം വേണ്ട. അവൻ നേടിയ അത്യുത്തമമായ വരം നിനക്ക് അറിയാമല്ലോ.
ഏവമുക്തോ ഗൃഹീത്വാ ഽ ഽശു തദ്വചഃ പിതൃഗൌരവാത് । സദാരപുത്രഃ സാമാന്യഃ സവാഹനധനോ ഗതഃ ।। ൭.൧൧.
അങ്ങനെ പിതാവിന്റെ വാക്ക് മാനിച്ച്, ഭാര്യയെയും മകനെയും അനുചരന്മാരെയും വാഹനത്തെയും സമ്പത്തെയും കൂട്ടി അവൻ പുറപ്പെട്ടു.
പ്രഹസ്തോ ഽഥ ദശഗ്രീവം ഗത്വാ വചനമബ്രവീത് । പ്രഹൃഷ്ടാത്മാ മഹാത്മാനം സഹാമാത്യം സഹാനുജമ് ।। ൭.൧൧.
പിന്നീട് പ്രഹസ്തൻ സന്തോഷത്തോടെ ദശമുഖനോടും അവന്റെ മന്ത്രിമാരോടും സഹോദരനോടും ചേർന്ന് വന്നു വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ശൂന്യാ സാ നഗരീ ലങ്കാ ത്യക്ത്ത്വൈനാം ധനദോ ഗതഃ । പ്രവിശ്യ താം സഹാസ്മാഭിഃ സ്വധര്മം പ്രതിപാലയ ।। ൭.൧൧.
കുബേരൻ ഉപേക്ഷിച്ച ലങ്കാനഗരം ഇപ്പോൾ ശൂന്യമാണ്. ഞങ്ങളോടൊപ്പം അതിൽ പ്രവേശിച്ച്, നിന്റെ ധർമ്മം പാലിക്കു.
ഏവമുക്തോ ദശഗ്രീവഃ പ്രഹസ്തേന മഹാബലഃ । വിവേശ നഗരീം ലങ്കാം ഭ്രാതൃഭിഃ സബലാനുഗൈഃ ।। ൭.൧൧.
പ്രഹസ്തൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാബലനായ ദശമുഖൻ സഹോദരന്മാരെയും അനുചരന്മാരെയും കൂട്ടി ലങ്കാനഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
ധനദേന പരിത്യക്താം സുവിഭക്തമഹാപഥാമ് । ആരുരോഹ സ ദേവാരിഃ സ്വര്ഗം ദേവാധിപോ യഥാ ।। ൭.൧൧.
കുബേരൻ ഉപേക്ഷിച്ച, വിശാലമായ വീഥികൾ ഉള്ള ആ നഗരം ദേവേന്ദ്രൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് കയറിയതുപോലെ ദശമുഖൻ കയറി.
സ ചാഭിഷിക്തഃ ക്ഷണദാചരൈസ്തദാ നിവേശയാമാസ പുരീം ദശാനനഃ । നികാമപൂര്ണാ ച ബഭൂവ സാ പുരീ നിശാചരൈര്നീലബലാഹകോപമൈഃ ।। ൭.൧൧.
അപ്പോൾ ദശാനനൻ, രാത്രി സഞ്ചരിക്കുന്നവരാൽ അഭിഷിക്തനായി, ആ നഗരത്തിൽ താമസമുറപ്പിച്ചു. ആ നഗരം കറുത്ത മേഘങ്ങൾപോലുള്ള നിശാചരന്മാരാൽ നിറഞ്ഞു.
ധനേശ്വരസ്ത്വഥ പിതൃവാക്യഗൌരവാന്ന്യവേശയച്ഛശിവിമലേ ഗിരൌ പുരീമ് । സ്വലങ്കൃതൈര്ഭവനവരൈര്വിഭൂഷിതാം പുരന്ദരസ്വേവ തദാ ഽമരാവതീമ് ।। ൭.൧൧.
പിതാവിന്റെ വാക്ക് മാനിച്ച്, ധനേശ്വരൻ ശുദ്ധമായ പർവതത്തിൽ മനോഹരമായ ഭവനങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച നഗരം സ്ഥാപിച്ചു. അപ്പോൾ അതു ഇന്ദ്രന്റെ അമരാവതിപോലെയായി.
രാക്ഷസേന്ദ്രോ ഽഭിഷിക്തസ്തു ഭ്രാതൃഭ്യാം സഹിതസ്തദാ । തതഃ പ്രദാനം രാക്ഷസ്യാ ഭഗിന്യാഃ സമചിന്തയത് ।। ൭.൧൨.
അന്നേരം, രാക്ഷസരാജാവായവൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം അഭിഷേകം ലഭിച്ചശേഷം, തന്റെ സഹോദരിയായ രാക്ഷസിക്കു എന്ത് സമ്മാനം നൽകാമെന്നു ആലോചിച്ചു.
സ്വസാരം കാലകേയായ ദാനവേന്ദ്രായ രാക്ഷസീമ് । ദദൌ ശൂര്പണഖാം നാമ വിദ്യുജ്ജിഹ്വായ നാമതഃ ।। ൭.൧൨.
ശൂര്പണഖ എന്ന പേരുള്ള തന്റെ സഹോദരിയെ, ദാനവരുടെ രാജാവായ കാലകേയൻ എന്ന വിദ്യുജ്ജിഹ്വയ്ക്ക് അവൻ നൽകി.
അഥ ദത്ത്വാ സ്വയം രക്ഷോ മൃഗയാമടതേ സ്മ തത് । തത്രാപശ്യത്തതോ രാമ മയം നാമ ദിതേഃ സുതമ് ।। ൭.൧൨.
അവളെ നൽകി കഴിഞ്ഞ്, രാക്ഷസൻ തന്നെ വേട്ടയ്ക്കായി അലയ്ക്കുകയായിരുന്നു; അപ്പോൾ അവൻ ദിതിയുടെ മകനായ മയനെ കണ്ടു.
കന്യാസഹായം തം ദൃഷ്ട്വാ ദശഗ്രീവോ നിശാചരഃ । അപൃച്ഛത്കോ ഭവാനേകോ നിര്മനുഷ്യമൃഗേ വനേ । അനയാ മൃഗശാവാക്ഷ്യാ കിമര്ഥം സഹ തിഷ്ഠസി ।। ൭.൧൨.
ഒരു യുവതിയോടൊപ്പം അവനെ കണ്ട ദശഗ്രീവൻ, അർദ്ധരാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ, ചോദിച്ചു: 'നീ ആരാണ്, മനുഷ്യരും മൃഗങ്ങളും ഇല്ലാത്ത ഈ കാട്ടിൽ ഒറ്റയ്ക്ക്? ഈ മാൻകണ്ണുള്ള പെൺകുട്ടിയോടൊപ്പം നീ ഇവിടെ എന്തിനാണ് ഇരിക്കുന്നത്?'
മയസ്തഥാബ്രവീദ്രാമ പൃച്ഛന്തം തം നിശാചരമ് । ശ്രൂയതാം സര്വമാഖ്യാസ്യേ യഥാവൃത്തമിദം മമ ।। ൭.൧൨.
അപ്പോൾ മയൻ അവനെ ചോദിച്ച രാക്ഷസനോട് പറഞ്ഞു: 'കേൾക്കൂ, എനിക്ക് സംഭവിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് പറയാം.'
ഹേമാ നാമാപ്സരാസ്താത ശ്രുതപൂര്വാ യദി ത്വയാ । ദൈവതൈര്മമ സാ ദത്താ പൌലോമീവ ശതക്രതോഃ ।। ൭.൧൨.
ഹേമ എന്ന പേരുള്ള ഒരു അപ്സരസിനെക്കുറിച്ച് നീ മുമ്പ് കേട്ടിട്ടുണ്ടാകാം; ദേവന്മാർ അവളെ എനിക്ക് നൽകി, എങ്ങനെ പോളോമി ഇന്ദ്രനു ലഭിച്ചുവോ അതുപോലെ.
തസ്യാം സക്തമനാസ്താത പഞ്ചവര്ഷശതാന്യഹമ് । സാ ച ദൈവതകാര്യേണ ത്രയോദശ സമാ ഗതാഃ ।। ൭.൧൨.
അവളോടു ചേർന്ന്, പ്രിയനേ, എന്റെ മനസ്സ് അഞ്ചു നൂറ്റാണ്ടോളം അവളിൽ തന്നെ ആകയായിരുന്നു; പക്ഷേ ദേവതകളുടെ കാര്യംചെയ്യാൻ അവൾ പോയി, പതിമൂന്നു വർഷം കഴിഞ്ഞു.
വര്ഷം ചതുര്ദശം ചൈവ തതോ ഹേമമയം പുരമ് । വജ്രവൈഡൂര്യചിത്രം ച മായയാ നിര്മിതം മയാ ।। ൭.൧൨.
അതിനുശേഷം പതിനാലു വർഷം കഴിഞ്ഞ്, ഞാൻ സ്വയം മായാവശാൽ സ്വർണ്ണംകൊണ്ടു, വജ്രവും വൈഡൂര്യവും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഒരു നഗരം നിർമ്മിച്ചു.
തത്രാഹമവസം ദീനസ്തയാ ഹീനഃ സുദുഃഖിതഃ ।। ൭.൧൨.
അവിടെ ഞാൻ, അവളില്ലാതെ, വളരെ ദു:ഖത്തോടെ, നിരാശയോടെ താമസിച്ചു.
തസ്മാത്പുരാദ്ദുഹിതരം ഗൃഹീത്വാ വനമാഗതഃ । ഇയം മമാത്മജാ രാജംസ്തസ്യാഃ കുക്ഷൌ വിവര്ധിതാ ।। ൭.൧൨.
അവിടെ നിന്ന് എന്റെ മകളെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് ഞാൻ കാട്ടിലേക്ക് വന്നു; രാജാവേ, ഇവൾ എന്റെ സ്വന്തം മകളാണ്, ആ ഹേമയുടെ ഗർഭത്തിൽ വളർന്നവൾ.
ഭര്താരമനയാ സാര്ധമസ്യാഃ പ്രാപ്തോ ഽസ്മി മാര്ഗിതുമ് । കന്യാപിതൃത്വം ദുഃഖം ഹി സര്വേഷാം മാനകാങ്ക്ഷിണാമ് ।। ൭.൧൨.
ഇവളോടൊപ്പം ഞാൻ ഇവൾക്കു ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിക്കാനാണ് വന്നത്; കാരണം, പെൺമക്കളുടെ പിതാവാകുന്നത്, മാനം ആഗ്രഹിക്കുന്ന എല്ലാവർക്കും ദു:ഖമാണ്.
കന്യാ ഹി ദ്വേ കുലേ നിത്യം സംശയേ സ്ഥാപ്യ തിഷ്ഠതി । പുത്രദ്വയം മമാപ്യസ്യാം ഭാര്യായാം സമ്ബഭൂവ ഹ ।। ൭.൧൨.
ഒരു പെൺകുട്ടി എന്നും രണ്ട് കുടുംബങ്ങൾക്കിടയിൽ അനിശ്ചിതത്വത്തിൽ തന്നെ ഇരിക്കുന്നു; എന്റെ ഈ ഭാര്യയിൽ എനിക്ക് രണ്ട് മക്കളുണ്ട്.
മായാവീ പ്രഥമസ്താത ദുന്ദുഭിസ്തദനന്തരഃ । ഏവം തേ സര്വമാഖ്യാതം യാഥാതഥ്യേന പൃച്ഛതഃ ।। ൭.൧൨.
ആദ്യമുണ്ടായ മകൻ മായാവിയാണ്, പിന്നെ ദുന്ദുഭി; ഇങ്ങനെ നീ ചോദിച്ചതിനാൽ എല്ലാം ഞാൻ സത്യമായി പറഞ്ഞുതന്നു.
ത്വാമിദാനീം കഥം താത ജാനീയാം കോ ഭവാനിതി । ഏവമുക്തസ്തു തദ്രക്ഷോ വിനീതമിദമബ്രവീത് ।। ൭.൧൨.
ഇപ്പോൾ, പ്രിയനേ, ഞാൻ എങ്ങനെ അറിയും നീ ആരാണെന്ന്? അങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, ആ വിനയമുള്ള രാക്ഷസൻ ഇങ്ങനെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
അഹം പൌലസ്ത്യതനയോ ദശഗ്രീവശ്ച നാമതഃ । മുനേര്വിശ്രവസോ യസ്തു തൃതീയോ ബ്രഹ്മണോ ഽഭവത് ।। ൭.൧൨.
ഞാൻ പുലസ്ത്യന്റെ മകനാണ്, ദശഗ്രീവൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; ബ്രഹ്മാവിന്റെ മൂന്നാമത്തെ മകനായ വിശ്രവസു എന്ന മഹർഷിയാണ് എന്റെ അച്ഛൻ.
ഏവമുക്തസ്തദാ രാമ രാക്ഷസേന്ദ്രേണ ദാനവഃ । മഹര്ഷേസ്തനയം ജ്ഞാത്വാ മയോ ഹര്ഷമുപാഗതഃ । ദാതും ദുഹിതരം തസ്മൈ രോചയാമാസ യത്ര വൈ ।। ൭.൧൨.
രാക്ഷസരാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദാനവൻ, മഹർഷിയുടെ മകനാണെന്നു മനസ്സിലാക്കി, സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ മകളെ അവനു നൽകാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
കരേണ തു കരം തസ്യാ ഗ്രാഹയിത്വാ മയസ്തദാ । പ്രഹസന്പ്രാഹ ദൈത്യേന്ദ്രോ രാക്ഷസേന്ദ്രമിദം വചഃ ।। ൭.൧൨.
അപ്പോൾ മയൻ തന്റെ മകളുടെ കൈ പിടിച്ച്, സന്തോഷത്തോടെ ചിരിച്ച്, രാക്ഷസരാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഇയം മമാത്മജാ രാജന്ഹേമയാ ഽപ്സരസാ ധൃതാ । കന്യാ മന്ദോദരീ നാമ പത്ന്യര്ഥം പ്രതിഗൃഹ്യതാമ് ।। ൭.൧൨.
രാജാവേ, ഹേമ എന്ന അപ്സരസിൽ ജനിച്ച എന്റെ സ്വന്തം മകളാണ് ഇവൾ; മന്ദോദരി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഇവളെ ഭാര്യയായി നീ സ്വീകരിക്കണം.
ബാഢമിത്യേവ തം രാമ ദശഗ്രീവോ ഽഭ്യഭാഷത । പ്രജ്ചാല്യ തത്ര ചൈവാഗ്നിമകരോത്പാണിസങ്ഗ്രഹമ് ।। ൭.൧൨.
അത് കേട്ട ദശമുഖൻ രാമനോട് 'ശരി' എന്നു പറഞ്ഞു. അവിടെ അഗ്നിയെ സാക്ഷിയായി വിളിച്ചു, കൈകൾ ചേർത്ത് ആചാരം അനുഷ്ഠിച്ചു.
സ ഹി തസ്യ മയോ രാമ ശാപാഭിജ്ഞസ്തപോധനാത് । വിദിത്വാ തേന സാ ദത്താ തസ്യ പൈതാമഹം കുലമ് ।। ൭.൧൨.
രാമാ, മഹാതപസ്സുകാരനായ മുനിയുടെ ശാപം മനസ്സിലാക്കിയ മയൻ, അവന്റെ പിതൃവംശം അറിയുന്നതിനാൽ, അവളെ അവനു നൽകി.
അമോഘാം തസ്യ ശക്തിം ച പ്രദദൌ പരമാദ്ഭുതാമ് । പരേണ തപസാ ലബ്ധാം ജഘ്നിവാഁല്ലക്ഷ്മണം യയാ ।। ൭.൧൨.
അത് കൂടാതെ, അത്യന്തം അത്ഭുതകരമായ, ഒരിക്കലും തെറ്റാത്ത ഒരു ആയുധവും, കഠിനമായ തപസ്സിലൂടെ ലഭിച്ചതും, അവനു നൽകി. അതുകൊണ്ടാണ് ലക്ഷ്മണൻ വീണത്.
ഏവം സീകൃതദാരോ വൈ ലങ്കായാ ഈശ്വരഃ പ്രഭുഃ । ഗത്വാ തു നഗരീം ഭാര്യേ ഭ്രാതൃഭ്യാം സമുപാഹരത് ।। ൭.൧൨.
ഇങ്ങനെ ഭാര്യയെ സ്വന്തമാക്കിയ ലങ്കയുടെ അധിപൻ തന്റെ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം നഗരത്തിലേക്ക് പോയി, ഭാര്യയെ വീട്ടിൽ കൊണ്ടുവന്നു.