അഭിവാദ്യ ഗുരും പ്രാഹ രാവണസ്യ യദീപ്സിതമ് । ഏഷ താത ദശഗ്രീവോ ദൂതം പ്രേഷിതവാന്മമ ।। ൭.൧൧.
ഗുരുവിനെ വന്ദിച്ച്, രാവണന്റെ ആഗ്രഹം പിതാവിനോട് പറഞ്ഞു: "അച്ഛാ, ഈ ദശമുഖൻ എന്നെ തന്റെ ദൂതനായി അയച്ചിരിക്കുന്നു."
ദീയതാം നഗരീ ലങ്കാ പൂര്വം രക്ഷോഗണോഷിതാ । മയാത്ര യദനുഷ്ഠേയം തന്മമാചക്ഷ്വ സുവ്രത ।। ൭.൧൧.
"രാക്ഷസർ മുമ്പ് താമസിച്ചിരുന്ന ലങ്കാനഗരം ദയവായി തരിക. ഞാൻ ഇവിടെ ചെയ്യേണ്ടത് എന്താണെന്ന്, ധർമ്മനിഷ്ഠനായ നീ പറയണം."
ബ്രഹ്മര്ഷിസ്ത്വേവമുക്തോ ഽസൌ വിശ്രവാ മുനിപുങ്ഗവഃ । പ്രാഞ്ജലിം ധനദം പ്രാഹ ശൃണു പുത്ര വചോ മമ ।। ൭.൧൧.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മഹർഷികളിൽ പ്രധാനനായ വിശ്രവസു കയ്യുകൂപ്പി ധനദനോടു പറഞ്ഞു: "മകനേ, എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിക്കു."
ദശഗ്രീവോ മഹാബാഹുരുക്തവാന്മമ സന്നിധൌ । മയാ നിര്ഭര്ത്സിതശ്ചാസീദ്ബഹുശോക്തഃ സുദുര്മതിഃ ।। ൭.൧൧.
മഹാബലൻ ദശമുഖൻ എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ സംസാരിച്ചു. ആ ദുഷ്ടചിത്തൻ എനിക്ക് പലതവണയും പലവിധത്തിലും ശാസനം ലഭിച്ചു.
സ ക്രോധേന മയാ ചോക്തോ ധ്വംസതേ ച പുനഃ പുനഃ । ശ്രേയോ ഽഭിയുക്തം ധര്മ്യം ച ശൃണു പുത്ര വചോ മമ ।। ൭.൧൧.
കോപത്തോടെ ഞാൻ അവനോട് പറഞ്ഞു, വീണ്ടും വീണ്ടും അവനെ ശാസിച്ചു. മകനേ, നിന്റെ ക്ഷേമത്തിനും ധർമ്മത്തിനും ഉത്തമമായ എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കു.
വരപ്രദാനസമ്മൂഢോ മാന്യാ ഽമാന്യാന് സ ദുര്മതിഃ । ന വേത്തി മമ ശാപാച്ച പ്രകൃതിം ദാരുണാം ഗതഃ ।। ൭.൧൧.
വരങ്ങൾ ലഭിച്ചതിന്റെ മോഷം കൊണ്ട് ആ ദുഷ്ടൻ അർഹരായവരെ അവഗണിച്ചു, അർഹമല്ലാത്തവരെ ആദരിച്ചു. എന്റെ ശാപം മൂലം അവൻ തന്റെ സ്വഭാവം അറിയാതെ ക്രൂരതയിലേക്ക് മാറി.
തസ്മാദ്ഗച്ഛ മഹാബാഹോ കൈലാസം ധരണീധരമ് । നിവേശയ നിവാസാര്ഥം ത്യക്ത്വാ ലങ്കാം സഹാനുഗഃ ।। ൭.൧൧.
അതിനാൽ, മഹാബാഹുവേ, നീ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം ലങ്കയെ വിട്ട്, പർവതങ്ങളിൽ രാജാവായ കൈലാസത്തിൽ താമസമാക്കു.
തത്ര മന്ദാകിനീ രമ്യാ നദീനാമുത്തമാ നദീ । കാഞ്ചനൈഃ സൂര്യസങ്കാശൈഃ പങ്കജൈഃ സംവൃതോദകാ ।। ൭.൧൧.
അവിടെ മനോഹരമായ മന്ദാകിനി എന്ന നദി ഒഴുകുന്നു. അതിന്റെ വെള്ളം പൊന്നുപോലും സൂര്യപ്രഭയുള്ള താമരകളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
കുമുദൈരുത്പലൈശ്ചൈവ തഥാ ഽന്യൈശ്ച സുഗന്ധിഭിഃ ।। ൭.൧൧.
അത് കൂടാതെ, വെള്ളയുള്ള കുമുദങ്ങളും നീല ഉത്പലങ്ങളും മറ്റു സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങളും അവിടെ കാണാം.
തത്ര ദേവാഃ സഗന്ധര്വാഃ സാപ്സരോരഗകിംനരാഃ । വിഹാരശീലാഃ സതതം രമന്തേ സര്വദാ ഽ ഽശ്രിതാഃ ।। ൭.൧൧.
അവിടെ ദേവന്മാർ, ഗാന്ധർവന്മാർ, അപ്സരസുകൾ, നാഗന്മാർ, കിന്നരന്മാർ എന്നിവരും, എല്ലായ്പ്പോഴും വിനോദം ആസ്വദിച്ച് താമസിക്കുന്നു.
ന ഹി ക്ഷമം തവാനേന വൈരം ധനദ രക്ഷസാ । ജാനീഷേ ഹി യഥാ ഽനേന ലബ്ധഃ പരമകോ വരഃ ।। ൭.൧൧.
ധനദാ, നിനക്കും ഈ രാക്ഷസനും തമ്മിൽ വൈരം വേണ്ട. അവൻ നേടിയ അത്യുത്തമമായ വരം നിനക്ക് അറിയാമല്ലോ.
ഏവമുക്തോ ഗൃഹീത്വാ ഽ ഽശു തദ്വചഃ പിതൃഗൌരവാത് । സദാരപുത്രഃ സാമാന്യഃ സവാഹനധനോ ഗതഃ ।। ൭.൧൧.
അങ്ങനെ പിതാവിന്റെ വാക്ക് മാനിച്ച്, ഭാര്യയെയും മകനെയും അനുചരന്മാരെയും വാഹനത്തെയും സമ്പത്തെയും കൂട്ടി അവൻ പുറപ്പെട്ടു.
പ്രഹസ്തോ ഽഥ ദശഗ്രീവം ഗത്വാ വചനമബ്രവീത് । പ്രഹൃഷ്ടാത്മാ മഹാത്മാനം സഹാമാത്യം സഹാനുജമ് ।। ൭.൧൧.
പിന്നീട് പ്രഹസ്തൻ സന്തോഷത്തോടെ ദശമുഖനോടും അവന്റെ മന്ത്രിമാരോടും സഹോദരനോടും ചേർന്ന് വന്നു വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ശൂന്യാ സാ നഗരീ ലങ്കാ ത്യക്ത്ത്വൈനാം ധനദോ ഗതഃ । പ്രവിശ്യ താം സഹാസ്മാഭിഃ സ്വധര്മം പ്രതിപാലയ ।। ൭.൧൧.
കുബേരൻ ഉപേക്ഷിച്ച ലങ്കാനഗരം ഇപ്പോൾ ശൂന്യമാണ്. ഞങ്ങളോടൊപ്പം അതിൽ പ്രവേശിച്ച്, നിന്റെ ധർമ്മം പാലിക്കു.
ഏവമുക്തോ ദശഗ്രീവഃ പ്രഹസ്തേന മഹാബലഃ । വിവേശ നഗരീം ലങ്കാം ഭ്രാതൃഭിഃ സബലാനുഗൈഃ ।। ൭.൧൧.
പ്രഹസ്തൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാബലനായ ദശമുഖൻ സഹോദരന്മാരെയും അനുചരന്മാരെയും കൂട്ടി ലങ്കാനഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
ധനദേന പരിത്യക്താം സുവിഭക്തമഹാപഥാമ് । ആരുരോഹ സ ദേവാരിഃ സ്വര്ഗം ദേവാധിപോ യഥാ ।। ൭.൧൧.
കുബേരൻ ഉപേക്ഷിച്ച, വിശാലമായ വീഥികൾ ഉള്ള ആ നഗരം ദേവേന്ദ്രൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് കയറിയതുപോലെ ദശമുഖൻ കയറി.
സ ചാഭിഷിക്തഃ ക്ഷണദാചരൈസ്തദാ നിവേശയാമാസ പുരീം ദശാനനഃ । നികാമപൂര്ണാ ച ബഭൂവ സാ പുരീ നിശാചരൈര്നീലബലാഹകോപമൈഃ ।। ൭.൧൧.
അപ്പോൾ ദശാനനൻ, രാത്രി സഞ്ചരിക്കുന്നവരാൽ അഭിഷിക്തനായി, ആ നഗരത്തിൽ താമസമുറപ്പിച്ചു. ആ നഗരം കറുത്ത മേഘങ്ങൾപോലുള്ള നിശാചരന്മാരാൽ നിറഞ്ഞു.
ധനേശ്വരസ്ത്വഥ പിതൃവാക്യഗൌരവാന്ന്യവേശയച്ഛശിവിമലേ ഗിരൌ പുരീമ് । സ്വലങ്കൃതൈര്ഭവനവരൈര്വിഭൂഷിതാം പുരന്ദരസ്വേവ തദാ ഽമരാവതീമ് ।। ൭.൧൧.
പിതാവിന്റെ വാക്ക് മാനിച്ച്, ധനേശ്വരൻ ശുദ്ധമായ പർവതത്തിൽ മനോഹരമായ ഭവനങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച നഗരം സ്ഥാപിച്ചു. അപ്പോൾ അതു ഇന്ദ്രന്റെ അമരാവതിപോലെയായി.
രാക്ഷസേന്ദ്രോ ഽഭിഷിക്തസ്തു ഭ്രാതൃഭ്യാം സഹിതസ്തദാ । തതഃ പ്രദാനം രാക്ഷസ്യാ ഭഗിന്യാഃ സമചിന്തയത് ।। ൭.൧൨.
അന്നേരം, രാക്ഷസരാജാവായവൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം അഭിഷേകം ലഭിച്ചശേഷം, തന്റെ സഹോദരിയായ രാക്ഷസിക്കു എന്ത് സമ്മാനം നൽകാമെന്നു ആലോചിച്ചു.
സ്വസാരം കാലകേയായ ദാനവേന്ദ്രായ രാക്ഷസീമ് । ദദൌ ശൂര്പണഖാം നാമ വിദ്യുജ്ജിഹ്വായ നാമതഃ ।। ൭.൧൨.
ശൂര്പണഖ എന്ന പേരുള്ള തന്റെ സഹോദരിയെ, ദാനവരുടെ രാജാവായ കാലകേയൻ എന്ന വിദ്യുജ്ജിഹ്വയ്ക്ക് അവൻ നൽകി.
അഥ ദത്ത്വാ സ്വയം രക്ഷോ മൃഗയാമടതേ സ്മ തത് । തത്രാപശ്യത്തതോ രാമ മയം നാമ ദിതേഃ സുതമ് ।। ൭.൧൨.
അവളെ നൽകി കഴിഞ്ഞ്, രാക്ഷസൻ തന്നെ വേട്ടയ്ക്കായി അലയ്ക്കുകയായിരുന്നു; അപ്പോൾ അവൻ ദിതിയുടെ മകനായ മയനെ കണ്ടു.
കന്യാസഹായം തം ദൃഷ്ട്വാ ദശഗ്രീവോ നിശാചരഃ । അപൃച്ഛത്കോ ഭവാനേകോ നിര്മനുഷ്യമൃഗേ വനേ । അനയാ മൃഗശാവാക്ഷ്യാ കിമര്ഥം സഹ തിഷ്ഠസി ।। ൭.൧൨.
ഒരു യുവതിയോടൊപ്പം അവനെ കണ്ട ദശഗ്രീവൻ, അർദ്ധരാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ, ചോദിച്ചു: 'നീ ആരാണ്, മനുഷ്യരും മൃഗങ്ങളും ഇല്ലാത്ത ഈ കാട്ടിൽ ഒറ്റയ്ക്ക്? ഈ മാൻകണ്ണുള്ള പെൺകുട്ടിയോടൊപ്പം നീ ഇവിടെ എന്തിനാണ് ഇരിക്കുന്നത്?'
മയസ്തഥാബ്രവീദ്രാമ പൃച്ഛന്തം തം നിശാചരമ് । ശ്രൂയതാം സര്വമാഖ്യാസ്യേ യഥാവൃത്തമിദം മമ ।। ൭.൧൨.
അപ്പോൾ മയൻ അവനെ ചോദിച്ച രാക്ഷസനോട് പറഞ്ഞു: 'കേൾക്കൂ, എനിക്ക് സംഭവിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് പറയാം.'
ഹേമാ നാമാപ്സരാസ്താത ശ്രുതപൂര്വാ യദി ത്വയാ । ദൈവതൈര്മമ സാ ദത്താ പൌലോമീവ ശതക്രതോഃ ।। ൭.൧൨.
ഹേമ എന്ന പേരുള്ള ഒരു അപ്സരസിനെക്കുറിച്ച് നീ മുമ്പ് കേട്ടിട്ടുണ്ടാകാം; ദേവന്മാർ അവളെ എനിക്ക് നൽകി, എങ്ങനെ പോളോമി ഇന്ദ്രനു ലഭിച്ചുവോ അതുപോലെ.
തസ്യാം സക്തമനാസ്താത പഞ്ചവര്ഷശതാന്യഹമ് । സാ ച ദൈവതകാര്യേണ ത്രയോദശ സമാ ഗതാഃ ।। ൭.൧൨.
അവളോടു ചേർന്ന്, പ്രിയനേ, എന്റെ മനസ്സ് അഞ്ചു നൂറ്റാണ്ടോളം അവളിൽ തന്നെ ആകയായിരുന്നു; പക്ഷേ ദേവതകളുടെ കാര്യംചെയ്യാൻ അവൾ പോയി, പതിമൂന്നു വർഷം കഴിഞ്ഞു.
വര്ഷം ചതുര്ദശം ചൈവ തതോ ഹേമമയം പുരമ് । വജ്രവൈഡൂര്യചിത്രം ച മായയാ നിര്മിതം മയാ ।। ൭.൧൨.
അതിനുശേഷം പതിനാലു വർഷം കഴിഞ്ഞ്, ഞാൻ സ്വയം മായാവശാൽ സ്വർണ്ണംകൊണ്ടു, വജ്രവും വൈഡൂര്യവും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഒരു നഗരം നിർമ്മിച്ചു.
തത്രാഹമവസം ദീനസ്തയാ ഹീനഃ സുദുഃഖിതഃ ।। ൭.൧൨.
അവിടെ ഞാൻ, അവളില്ലാതെ, വളരെ ദു:ഖത്തോടെ, നിരാശയോടെ താമസിച്ചു.
തസ്മാത്പുരാദ്ദുഹിതരം ഗൃഹീത്വാ വനമാഗതഃ । ഇയം മമാത്മജാ രാജംസ്തസ്യാഃ കുക്ഷൌ വിവര്ധിതാ ।। ൭.൧൨.
അവിടെ നിന്ന് എന്റെ മകളെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് ഞാൻ കാട്ടിലേക്ക് വന്നു; രാജാവേ, ഇവൾ എന്റെ സ്വന്തം മകളാണ്, ആ ഹേമയുടെ ഗർഭത്തിൽ വളർന്നവൾ.
ഭര്താരമനയാ സാര്ധമസ്യാഃ പ്രാപ്തോ ഽസ്മി മാര്ഗിതുമ് । കന്യാപിതൃത്വം ദുഃഖം ഹി സര്വേഷാം മാനകാങ്ക്ഷിണാമ് ।। ൭.൧൨.
ഇവളോടൊപ്പം ഞാൻ ഇവൾക്കു ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിക്കാനാണ് വന്നത്; കാരണം, പെൺമക്കളുടെ പിതാവാകുന്നത്, മാനം ആഗ്രഹിക്കുന്ന എല്ലാവർക്കും ദു:ഖമാണ്.
കന്യാ ഹി ദ്വേ കുലേ നിത്യം സംശയേ സ്ഥാപ്യ തിഷ്ഠതി । പുത്രദ്വയം മമാപ്യസ്യാം ഭാര്യായാം സമ്ബഭൂവ ഹ ।। ൭.൧൨.
ഒരു പെൺകുട്ടി എന്നും രണ്ട് കുടുംബങ്ങൾക്കിടയിൽ അനിശ്ചിതത്വത്തിൽ തന്നെ ഇരിക്കുന്നു; എന്റെ ഈ ഭാര്യയിൽ എനിക്ക് രണ്ട് മക്കളുണ്ട്.