അഥാബ്രവീദ്ദശഗ്രീവോ മാതാമഹമുപസ്ഥിതമ് । വിത്തേശോ ഗുരുരസ്മാകം നാര്ഹസേ വക്തുമീദൃശമ് ।। ൭.൧൧.
അതിനുശേഷം പത്ത് തലകളുള്ളവന് അടുത്തെത്തിയ തന്റെ മുത്തശ്ശനോടു പറഞ്ഞു: 'കുബേരന് ഞങ്ങളുടെ ഗുരുവാണ്; അങ്ങനെ പറയേണ്ടതല്ല.'
സാമ്നാപി രാക്ഷസേന്ദ്രേണ പ്രത്യാഖ്യാതോ ഗരീയസാ । കിഞ്ചിന്നാഹ തദാ രക്ഷോ ജ്ഞാത്വാ തസ്യ ചകീര്ഷിതമ് ।। ൭.൧൧.
രാക്ഷസരാജാവ് സമാധാനത്തോടെ സമീപിച്ചപ്പോഴും, ആ മഹാനായവന് നിരസിച്ചു; അപ്പോള് അവന്റെ ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കി രാക്ഷസന് ഒന്നും പറഞ്ഞു ഇല്ല.
കസ്യചിത്ത്വഥ കാലസ്യ വസന്തം രാവണം തതഃ । ഉക്തവന്തം തഥാ വാക്യം ദശഗ്രീവം നിശാചരഃ ।। ൭.൧൧.
അതിനുശേഷം കുറച്ചു കാലം കഴിഞ്ഞ്, രാവണന് അവിടെ താമസിക്കുമ്പോള്, ആ നിശാചരന് പത്ത് തലകളുള്ളവനോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
പ്രഹസ്തഃ പ്രശ്രിതം വാക്യമിദമാഹ സ കാരണമ് ।। ൭.൧൧.
പ്രഹസ്തന് വിനയപൂര്വം കാരണം വിശദീകരിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ദശഗ്രീവ മഹാബാഹോ നാര്ഹസ്ത്വം വക്തുമീദൃശമ് । സൌഭ്രാത്രം നാസ്തി ശൂരാണാം ശൃണു ചേദം വചോ മമ ।। ൭.൧൧.
'ദശഗ്രീവാ, മഹാബാഹുവേ, നീ ഇങ്ങനെ പറയേണ്ടതല്ല; വീരന്മാര്ക്ക് സഹോദരസ്നേഹം ഇല്ല—എന്റെ വാക്കുകള് കേള്ക്കൂ.'
അദിതിശ്ച ദിതിശ്ചൈവ ഭഗിന്യൌ സഹിതേ ഹി തേ । ഭാര്യേ പരമരൂപിണ്യൌ കശ്യപസ്യ പ്രജാപതേഃ ।। ൭.൧൧.
അദിതിയും ദിതിയും സഹോദരിമാരാണ്; ഇരുവരും അത്യന്തം സുന്ദരികളായ കശ്യപപ്രജാപതിയുടെ ഭാര്യമാരാണ്.
അദിതിര്ജനയാമാസ ദേവാംസ്ത്രിഭുവനേശ്വരാന് । ദിതിസ്ത്വജനയത്പുത്രാന്കശ്യപസ്യാത്മസമ്ഭവാന് ।। ൭.൧൧.
അദിതിയാണ് ദേവന്മാരെ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെയും അധിപന്മാരെ പ്രസവിച്ചത്; ദിതിയാകട്ടെ കശ്യപന്റെ സ്വന്തം പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു.
ദൈത്യാനാം കില ധര്മജ്ഞ പുരീയം സവനാര്ണവാ । സപര്വതാ മഹീ വീര തേ ഽഭവന്പ്രഭവിഷ്ണവഃ ।। ൭.൧൧.
ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ, ഈ ഭൂമി സമുദ്രങ്ങളോടും പർവതങ്ങളോടും കൂടിയതായിരുന്നു. അതിനെ ശക്തരായ ദൈത്യന്മാർ ഒരിക്കൽ ഭരിച്ചിരുന്നു എന്നാണ് പറയുന്നത്.
നിഹത്യ താംസ്തു സമരേ വിഷ്ണുനാ പ്രഭവിഷ്ണുനാ । ദേവാനാം വശമാനീതം ത്രൈലോക്യമിദമവ്യയമ് ।। ൭.൧൧.
പിന്നീട്, ശക്തനായ വിഷ്ണു യുദ്ധത്തിൽ ആ ദൈത്യന്മാരെ സംഹരിച്ചപ്പോൾ, ഈ അശാശ്വതമായ മൂന്ന് ലോകങ്ങളും ദേവന്മാരുടെ അധീനതയിലായി.
നൈതദേകോ ഭവാനേവ കരിഷ്യതി വിപര്യയമ് । സുരാസുരൈരാചരിതം തത്കുരുഷ്വ വചോ മമ ।। ൭.൧൧.
നീ ഒരുവൻ മാത്രം ഇതിന്റെ ക്രമം മാറ്റാൻ കഴിയില്ല; ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ചെയ്തതുപോലെ നീയും എന്റെ ഉപദേശം അനുസരിക്കണം.
ഏവമുക്തോ ദശഗ്രീവഃ പ്രഹൃഷ്ടേനാന്തരാത്മനാ । ചിന്തയിത്വാ മുഹൂര്തം വൈ ബാഢമിത്യേവ സോ ഽബ്രവീത് ।। ൭.൧൧.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, പത്ത് തലവായവൻ ഹൃദയത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ കുറച്ചു നേരം ആലോചിച്ചു, 'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞു.
സ തു തേനൈവ ഹര്ഷേണ തസ്മിന്നഹനി വീര്യവാന് । വനം ഗതോ ദശഗ്രീവഃ സഹ തൈഃ ക്ഷണദാചരൈഃ ।। ൭.൧൧.
അവൻ ആ സന്തോഷം കൊണ്ടുതന്നെ ആ ദിവസം തന്നെ, ശക്തനായ പത്തുതലവൻ ആ രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരോടൊപ്പം കാട്ടിലേക്ക് പോയി.
ത്രികൂടസ്ഥഃ സ തു തദാ ദശഗ്രീവോ നിശാചരഃ । പ്രേഷയാമാസ ദൌത്യേന പ്രഹസ്തം വാക്യകോവിദമ് ।। ൭.൧൧.
അപ്പോൾ ത്രികൂറ്റ പർവതത്തിൽ പാർത്തിരുന്ന പത്തുതലവനായ രാത്രിസഞ്ചാരി, വാക്കിൽ നിപുണനായ പ്രഹസ്തനെ ദൂതനായി അയച്ചു.
പ്രഹസ്ത ശീഘ്രം ഗച്ഛ ത്വം ബ്രൂഹി നൈര്ഋതപുങ്ഗവമ് । വചസാ മമ വിത്തേശം സാമപൂര്വമിദം വചഃ ।। ൭.൧൧.
പ്രഹസ്താ, നീ വേഗത്തിൽ പോയി, നൈരൃതന്മാരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനനായ കുബേരനോട് ആദ്യം സൗമ്യമായി എന്റെ വാക്കുകൾ പറയണം.
ഇയം ലങ്കാ പുരീ രാജന്രാക്ഷസാനാം മഹാത്മനാമ് । ത്വയാ നിവേശിതാ സൌമ്യ നൈതദ്യുക്തം തവാനഘ ।। ൭.൧൧.
രാജാവേ, മഹാത്മാക്കളായ റാക്ഷസന്മാരുടെ ഈ ലങ്കാപുരി, നീയാണല്ലോ സ്ഥാപിച്ചത്. പാപരഹിതനായ നീക്ക് ഇതു യോജിക്കുന്നതല്ല.
തദ്ഭവാന്യദി നോ ഹ്യദ്യ ദദ്യാദതുലവിക്രമ । കൃതാ ഭവേന്മമ പ്രീതിര്ധുര്മശ്ചൈവാനുപാലിതഃ ।। ൭.൧൧.
അതിനാൽ, അതുല്യശക്തിയുള്ളവനേ, നീ ഇന്ന് ഈ നഗരവും ഞങ്ങൾക്കു കൊടുത്താൽ എന്റെ ആഗ്രഹവും ധർമ്മവും നിറവേറും.
സ തു ഗത്വാ പുരീം ലങ്കാം ധനദേന സുരക്ഷിതാമ് । അബ്രവീത്പരമോദാരം വിത്തപാലമിദം വചഃ ।। ൭.൧൧.
പ്രഹസ്തൻ കുബേരൻ കാത്തുസൂക്ഷിച്ചിരുന്ന ലങ്കാപുരിയിൽ ചെന്നു, അത്യന്തം ഉദാരനായ ധനപാലകനോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
പ്രേഷിതോ ഽഹം തവ ഭ്രാത്രാ ദശഗ്രീവേണ സുവ്രത । ത്വത്സമീപം മഹാബാഹോ സര്വശസ്ത്രഭൃതാം വര ।। ൭.൧൧.
മഹാബാഹുവേ, എല്ലാ ആയുധധാരികളിലും ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഞാൻ നിന്റെ സഹോദരനായ പത്തുതലവൻ അയച്ചവനാണ്, നിന്നോടു വരാൻ.
തച്ഛ്രൂയതാം മഹാപ്രാജ്ഞ സര്വശാസ്ത്രവിശാരദ । വചനം മമ വിത്തേശ യദ്ബ്രവീതി ദശാനനഃ ।। ൭.൧൧.
മഹാപണ്ഡിതനേ, എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനേ, പത്തുതലവൻ പറയുന്ന സന്ദേശം ഞാൻ പറയുന്നതു കേൾക്കണം, ധനപാലകനേ.
ഇയം കില പുരീ രമ്യാ സുമാലിപ്രമുഖൈഃ പുരാ । ഭുക്തപൂര്വാ വിശാലാക്ഷ രാക്ഷസൈര്ഭീമവിക്രമൈഃ ।। ൭.൧൧.
വിശാലനയനനായവനേ, ഈ മനോഹരമായ നഗരം മുമ്പ് ഭയങ്കര വീര്യശാലികളായ സുമാലി മുതലായ റാക്ഷസന്മാർ അനുഭവിച്ചിരുന്നതാണ്.
തേന വിജ്ഞാപ്യതേ സോ ഽയം സാമ്പ്രതം വിശ്രവാത്മജ । തദേഷാ ദീയതാം താത യാചതസ്തസ്യ സാമതഃ ।। ൭.൧൧.
ഇപ്പോൾ വിശ്രവസിന്റെ മകൻ എന്റെ മുഖാന്തിരം നിന്നോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു; അതിനാൽ, പിതാവേ, അപേക്ഷിക്കുന്നവനു നീ സമ്മതത്തോടെ ഈ നഗരം കൊടുക്കണം.
പ്രഹസ്താദഭിസംശ്രുത്യ ദേവോ വൈശ്രവണോ വചഃ । പ്രത്യുവാച പ്രഹസ്തം തം വാക്യം വാക്യവിശാരദഃ ।। ൭.൧൧.
പ്രഹസ്തന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, വാക്കിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള വൈശ്രവണൻ പ്രഹസ്തനോട് ഇങ്ങനെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ദത്താ മമേയം പിത്രാ തു ലങ്കാ ശൂന്യാ നിശാചരൈഃ । നിവാസിതേ ച മേ യക്ഷൈര്ദാനമാനാദിഭിര്ഗുണൈഃ ।। ൭.൧൧.
രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരാൽ ശൂന്യമായിരുന്ന ഈ ലങ്കാ എനിക്ക് പിതാവാണ് നൽകിയതും, ഞാൻ ദാനവും മാനവും മറ്റു ഗുണങ്ങളും ഉള്ള യക്ഷന്മാരെ ഇവിടെ പാർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
ബ്രൂഹി ഗച്ഛ ദശഗ്രീവം പുരം രാജ്യം ച യന്മമ । തവാപ്യേതന്മഹാബാഹോ ഭുങ്ക്ഷ്വ രാജ്യമകണ്ടകമ് ।। ൭.൧൧.
നീ പോയി പത്തുതലവനോട് പറയൂ: മഹാബാഹുവേ, എന്റെ ഈ നഗരം, രാജ്യം, നീയും നിർവിനോദമായി ഭുജിക്കാം.
ഏവമുക്ത്വാ ധനാധ്യക്ഷോ ജഗാമ പിതുരന്തികമ് ।। ൭.൧൧.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ധനപാലകൻ തന്റെ പിതാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ പോയി.
അഭിവാദ്യ ഗുരും പ്രാഹ രാവണസ്യ യദീപ്സിതമ് । ഏഷ താത ദശഗ്രീവോ ദൂതം പ്രേഷിതവാന്മമ ।। ൭.൧൧.
ഗുരുവിനെ വന്ദിച്ച്, രാവണന്റെ ആഗ്രഹം പിതാവിനോട് പറഞ്ഞു: "അച്ഛാ, ഈ ദശമുഖൻ എന്നെ തന്റെ ദൂതനായി അയച്ചിരിക്കുന്നു."
ദീയതാം നഗരീ ലങ്കാ പൂര്വം രക്ഷോഗണോഷിതാ । മയാത്ര യദനുഷ്ഠേയം തന്മമാചക്ഷ്വ സുവ്രത ।। ൭.൧൧.
"രാക്ഷസർ മുമ്പ് താമസിച്ചിരുന്ന ലങ്കാനഗരം ദയവായി തരിക. ഞാൻ ഇവിടെ ചെയ്യേണ്ടത് എന്താണെന്ന്, ധർമ്മനിഷ്ഠനായ നീ പറയണം."
ബ്രഹ്മര്ഷിസ്ത്വേവമുക്തോ ഽസൌ വിശ്രവാ മുനിപുങ്ഗവഃ । പ്രാഞ്ജലിം ധനദം പ്രാഹ ശൃണു പുത്ര വചോ മമ ।। ൭.൧൧.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മഹർഷികളിൽ പ്രധാനനായ വിശ്രവസു കയ്യുകൂപ്പി ധനദനോടു പറഞ്ഞു: "മകനേ, എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിക്കു."
ദശഗ്രീവോ മഹാബാഹുരുക്തവാന്മമ സന്നിധൌ । മയാ നിര്ഭര്ത്സിതശ്ചാസീദ്ബഹുശോക്തഃ സുദുര്മതിഃ ।। ൭.൧൧.
മഹാബലൻ ദശമുഖൻ എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ സംസാരിച്ചു. ആ ദുഷ്ടചിത്തൻ എനിക്ക് പലതവണയും പലവിധത്തിലും ശാസനം ലഭിച്ചു.
സ ക്രോധേന മയാ ചോക്തോ ധ്വംസതേ ച പുനഃ പുനഃ । ശ്രേയോ ഽഭിയുക്തം ധര്മ്യം ച ശൃണു പുത്ര വചോ മമ ।। ൭.൧൧.
കോപത്തോടെ ഞാൻ അവനോട് പറഞ്ഞു, വീണ്ടും വീണ്ടും അവനെ ശാസിച്ചു. മകനേ, നിന്റെ ക്ഷേമത്തിനും ധർമ്മത്തിനും ഉത്തമമായ എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കു.