തഥേത്യുക്ത്വാ പ്രവിഷ്ടാ സാ പ്രജാപതിരഥാബ്രവീത് । കുമ്ഭകര്ണ മഹാബാഹോ വരം വരയ യോ മതഃ ।। ൭.൧൦.
അവൾ 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞ് അകത്തു കടന്നു. പിന്നെ സൃഷ്ടികർത്താവ് പറഞ്ഞു: 'കുംബകർണാ, വലിയ കൈകളുള്ളവനേ, നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള വരം ചോദിക്കൂ.'
കുമ്ഭകര്ണസ്തു തദ്വാക്യം ശ്രുത്വാ വചനമബ്രവീത് । സ്വപ്തും വര്ഷാണ്യനേകാനി ദേവദേവ മമേപ്സിതമ് ।। ൭.൧൦.
കുംബകർണൻ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് പറഞ്ഞു: 'ദേവദേവനേ, എനിക്ക് ആഗ്രഹം ഉള്ളത് പല വർഷങ്ങൾ ഉറങ്ങാൻ കഴിയണമെന്നതാണ്.'
ഏവമസ്ത്വിതി തം ചോക്ത്വാ പ്രായാദ്ബ്രഹ്മാ സുരൈഃ സമമ് । ദേവീ സരസ്വതീ ചൈവ രാക്ഷസം തം ജഹൌ പുനഃ ।। ൭.൧൦.
'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞ് ബ്രഹ്മാവും ദേവന്മാരും ചേർന്ന് അവിടെ നിന്ന് പോയി. ദേവി സരസ്വതിയും ആ രാക്ഷസനെ വിട്ടു.
ബ്രഹ്മണാ സഹ ദേവേഷു ഗതേഷു ച നഭഃസ്ഥലമ് । വിമുക്തോ ഽസൌ സരസ്വത്യാ സ്വാം സഞ്ജ്ഞാം ച തതോ ഗതഃ ।। ൭.൧൦.
ബ്രഹ്മാവും ദേവന്മാരും ആകാശത്തിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, സരസ്വതിയുടെ ബാധയിൽ നിന്ന് അവൻ മോചിതനായി, തന്റെ യഥാർത്ഥ ബോധം തിരിച്ചുപിടിച്ചു.
കുമ്ഭകര്ണസ്തു ദുഷ്ടാത്മാ ചിന്തയാമാസ ദുഃഖിതഃ । ഈദൃശം കിമിദം വാക്യം മമാദ്യ വദനാച്ച്യുതമ് ।। ൭.൧൦.
കുമ്പകര്ണന് ദുഷ്ടചിത്തനായി ദുഃഖത്തോടെ ചിന്തിച്ചു: 'എന്താണ് ഇത്രയും വിചിത്രമായ വാക്കുകള് എന്റെ വായില്നിന്ന് ഇപ്പോള് പുറത്ത് വന്നത്?'
അഹം വ്യാമോഹിതോ ദേവൈരിതി മന്യേ തദാ ഽ ഽഗതൈഃ । ഏവം ലബ്ധവരാഃ സര്വേ ഭ്രാതരോ ദീപ്തതേജസഃ । ശ്ലേഷ്മാതകവനം ഗത്വാ തത്ര തേ ന്യവസന്സുഖമ് ।। ൭.൧൦.
'അപ്പോള് ദേവന്മാര് എന്നെ ഭ്രമിപ്പിച്ചതാണെന്ന് ഞാന് കരുതുന്നു.' അങ്ങനെ, അതീവ തേജസ്സുള്ള സഹോദരന്മാര് എല്ലാവരും വരങ്ങള് ലഭിച്ച ശേഷം ശ്ലേഷ്മാതകവനത്തിലേക്ക് പോയി അവിടെ സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.
സുമാലീ വരലബ്ധാംസ്തു ജ്ഞാത്വാ ചൈതാന്നിശാചരാന് । ഉദതിഷ്ഠദ്ഭയം ത്യക്ത്വാ സാനുഗഃ സ രസാതലാത് ।। ൭.൧൧.
സുമാലി ഈ നിശാചരന്മാര് വരങ്ങള് ലഭിച്ചതായി അറിഞ്ഞു, ഭയം വിട്ട് തന്റെ അനുചിതരോടൊപ്പം പാതാളത്തില് നിന്ന് പുറത്ത് വന്നു.
മാരീചശ്ച പ്രഹസ്തശ്ച വിരൂപാക്ഷോ മഹോദരഃ । ഉദതിഷ്ഠന്സുസംരബ്ധാഃ സചിവാസ്തസ്യ രക്ഷസഃ ।। ൭.൧൧.
മാരീചനും പ്രഹസ്തനും വിരൂപാക്ഷനും മഹോദരനും—ആ രാക്ഷസന്റെ മന്ത്രിമാര്—വളരെ ഉത്സാഹത്തോടെ പുറത്ത് വന്നു.
സുമാലീ സചിവൈഃ സാര്ധം വൃതോ രാക്ഷസപുങ്ഗവൈഃ । അഭിഗമ്യ ദശഗ്രീവം പരിഷ്വജ്യേദമബ്രവീത് ।। ൭.൧൧.
സുമാലി തന്റെ മന്ത്രിമാരോടും പ്രധാന രാക്ഷസന്മാരോടും കൂടെ ദശഗ്രീവനോടു സമീപിച്ചു, അവനെ അണഞ്ഞ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ദിഷ്ട്യാ തേ വത്സ സമ്പ്രാപ്തശ്ചിന്തിതോ ഽയം മനോരഥഃ । യസ്ത്വം ത്രിഭുവനശ്രേഷ്ഠാല്ലബ്ധവാന്വരമുത്തമമ് ।। ൭.൧൧.
'കുഞ്ഞേ, ഭാഗ്യവശാല് നീ ആഗ്രഹിച്ച ഇച്ഛ പൂര്ത്തിയായി; നീ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെയും ശ്രേഷ്ഠനില് നിന്ന് ഉത്തമമായ വരം ലഭിച്ചു.'
യത്കൃതേ ച വയം ലങ്കാം ത്യകത്വാ യാതാ രസാതലമ് । തദ്ഗതം നോ മഹാബാഹോ മഹദ്വിഷ്ണുകൃതം ഭയമ് ।। ൭.൧൧.
'ഇതുകൊണ്ടാണ്, മഹാബാഹുവേ, ഞങ്ങള് ലങ്ക വിട്ട് പാതാളത്തിലേക്ക് പോയത്; വിഷ്ണുവിന്റെ ഭയം ഇപ്പോള് നമ്മില് നിന്ന് മാറി.'
അസകൃത്തദ്ഭയാദ്ഭീതാഃ പരിത്യജ്യ സ്വമാലയമ് । വിദ്രുതാഃ സഹിതാഃ സര്വേ പ്രവിഷ്ടാഃ സ്മ രസാതലമ് ।। ൭.൧൧.
'ആ ഭയത്താല് പലതവണ ഞങ്ങള് ഭയന്ന് നമ്മുടെ വീടുകള് ഉപേക്ഷിച്ച് എല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് ഓടി പാതാളത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചിരുന്നു.'
അസ്മദീയാ ച ലങ്കേയം നഗരീ രാക്ഷസോചിതാ । നിവേശിതാ തവ ഭ്രാത്രാ ധനാധ്യക്ഷേണ ധീമതാ ।। ൭.൧൧.
'ലങ്ക എന്ന ഈ നഗരം രാക്ഷസന്മാര്ക്ക് യോജിച്ചതാണ്; അതു നിന്റെ സഹോദരന്, ധനത്തിന്റെ അധിപന്, ബുദ്ധിമാനായവന് സ്ഥാപിച്ചതാണ്.'
യദി നാമാത്ര ശക്യം സ്യാത്സാമ്നാ ദാനേന വാനഘ । തരസാ വാ മഹാബാഹോ പ്രത്യാനേതും കൃതം ഭവേത് ।। ൭.൧൧.
'നിഷ്പാപനേ, സമാധാനത്താലോ, ദാനത്താലോ, അല്ലെങ്കില് ശക്തിയാല് ഈ നഗരം തിരിച്ചു നേടാന് കഴിയുമെങ്കില് അതു ചെയ്യണം.'
ത്വം തു ലങ്കേശ്വരസ്താത ഭവിഷ്യസി ന സംശയഃ । ത്വയാ രാക്ഷസവംശോ ഽയം നിമഗ്നോ ഽപി സമുദ്ധൃതഃ । സര്വേഷാം നഃ പ്രഭുശ്ചൈവ ഭവിഷ്യസി മഹാബല ।। ൭.൧൧.
'കുഞ്ഞേ, നീ ലങ്കയുടെ രാജാവാവും, സംശയമില്ല; നീ ഈ രാക്ഷസവംശം ഉയർത്തും, ഞങ്ങളൊക്കെയും നീയാകും അധിപന്, മഹാബലശാലിയേ.'
അഥാബ്രവീദ്ദശഗ്രീവോ മാതാമഹമുപസ്ഥിതമ് । വിത്തേശോ ഗുരുരസ്മാകം നാര്ഹസേ വക്തുമീദൃശമ് ।। ൭.൧൧.
അതിനുശേഷം പത്ത് തലകളുള്ളവന് അടുത്തെത്തിയ തന്റെ മുത്തശ്ശനോടു പറഞ്ഞു: 'കുബേരന് ഞങ്ങളുടെ ഗുരുവാണ്; അങ്ങനെ പറയേണ്ടതല്ല.'
സാമ്നാപി രാക്ഷസേന്ദ്രേണ പ്രത്യാഖ്യാതോ ഗരീയസാ । കിഞ്ചിന്നാഹ തദാ രക്ഷോ ജ്ഞാത്വാ തസ്യ ചകീര്ഷിതമ് ।। ൭.൧൧.
രാക്ഷസരാജാവ് സമാധാനത്തോടെ സമീപിച്ചപ്പോഴും, ആ മഹാനായവന് നിരസിച്ചു; അപ്പോള് അവന്റെ ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കി രാക്ഷസന് ഒന്നും പറഞ്ഞു ഇല്ല.
കസ്യചിത്ത്വഥ കാലസ്യ വസന്തം രാവണം തതഃ । ഉക്തവന്തം തഥാ വാക്യം ദശഗ്രീവം നിശാചരഃ ।। ൭.൧൧.
അതിനുശേഷം കുറച്ചു കാലം കഴിഞ്ഞ്, രാവണന് അവിടെ താമസിക്കുമ്പോള്, ആ നിശാചരന് പത്ത് തലകളുള്ളവനോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
പ്രഹസ്തഃ പ്രശ്രിതം വാക്യമിദമാഹ സ കാരണമ് ।। ൭.൧൧.
പ്രഹസ്തന് വിനയപൂര്വം കാരണം വിശദീകരിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ദശഗ്രീവ മഹാബാഹോ നാര്ഹസ്ത്വം വക്തുമീദൃശമ് । സൌഭ്രാത്രം നാസ്തി ശൂരാണാം ശൃണു ചേദം വചോ മമ ।। ൭.൧൧.
'ദശഗ്രീവാ, മഹാബാഹുവേ, നീ ഇങ്ങനെ പറയേണ്ടതല്ല; വീരന്മാര്ക്ക് സഹോദരസ്നേഹം ഇല്ല—എന്റെ വാക്കുകള് കേള്ക്കൂ.'
അദിതിശ്ച ദിതിശ്ചൈവ ഭഗിന്യൌ സഹിതേ ഹി തേ । ഭാര്യേ പരമരൂപിണ്യൌ കശ്യപസ്യ പ്രജാപതേഃ ।। ൭.൧൧.
അദിതിയും ദിതിയും സഹോദരിമാരാണ്; ഇരുവരും അത്യന്തം സുന്ദരികളായ കശ്യപപ്രജാപതിയുടെ ഭാര്യമാരാണ്.
അദിതിര്ജനയാമാസ ദേവാംസ്ത്രിഭുവനേശ്വരാന് । ദിതിസ്ത്വജനയത്പുത്രാന്കശ്യപസ്യാത്മസമ്ഭവാന് ।। ൭.൧൧.
അദിതിയാണ് ദേവന്മാരെ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെയും അധിപന്മാരെ പ്രസവിച്ചത്; ദിതിയാകട്ടെ കശ്യപന്റെ സ്വന്തം പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു.
ദൈത്യാനാം കില ധര്മജ്ഞ പുരീയം സവനാര്ണവാ । സപര്വതാ മഹീ വീര തേ ഽഭവന്പ്രഭവിഷ്ണവഃ ।। ൭.൧൧.
ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ, ഈ ഭൂമി സമുദ്രങ്ങളോടും പർവതങ്ങളോടും കൂടിയതായിരുന്നു. അതിനെ ശക്തരായ ദൈത്യന്മാർ ഒരിക്കൽ ഭരിച്ചിരുന്നു എന്നാണ് പറയുന്നത്.
നിഹത്യ താംസ്തു സമരേ വിഷ്ണുനാ പ്രഭവിഷ്ണുനാ । ദേവാനാം വശമാനീതം ത്രൈലോക്യമിദമവ്യയമ് ।। ൭.൧൧.
പിന്നീട്, ശക്തനായ വിഷ്ണു യുദ്ധത്തിൽ ആ ദൈത്യന്മാരെ സംഹരിച്ചപ്പോൾ, ഈ അശാശ്വതമായ മൂന്ന് ലോകങ്ങളും ദേവന്മാരുടെ അധീനതയിലായി.
നൈതദേകോ ഭവാനേവ കരിഷ്യതി വിപര്യയമ് । സുരാസുരൈരാചരിതം തത്കുരുഷ്വ വചോ മമ ।। ൭.൧൧.
നീ ഒരുവൻ മാത്രം ഇതിന്റെ ക്രമം മാറ്റാൻ കഴിയില്ല; ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ചെയ്തതുപോലെ നീയും എന്റെ ഉപദേശം അനുസരിക്കണം.
ഏവമുക്തോ ദശഗ്രീവഃ പ്രഹൃഷ്ടേനാന്തരാത്മനാ । ചിന്തയിത്വാ മുഹൂര്തം വൈ ബാഢമിത്യേവ സോ ഽബ്രവീത് ।। ൭.൧൧.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, പത്ത് തലവായവൻ ഹൃദയത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ കുറച്ചു നേരം ആലോചിച്ചു, 'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞു.
സ തു തേനൈവ ഹര്ഷേണ തസ്മിന്നഹനി വീര്യവാന് । വനം ഗതോ ദശഗ്രീവഃ സഹ തൈഃ ക്ഷണദാചരൈഃ ।। ൭.൧൧.
അവൻ ആ സന്തോഷം കൊണ്ടുതന്നെ ആ ദിവസം തന്നെ, ശക്തനായ പത്തുതലവൻ ആ രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരോടൊപ്പം കാട്ടിലേക്ക് പോയി.
ത്രികൂടസ്ഥഃ സ തു തദാ ദശഗ്രീവോ നിശാചരഃ । പ്രേഷയാമാസ ദൌത്യേന പ്രഹസ്തം വാക്യകോവിദമ് ।। ൭.൧൧.
അപ്പോൾ ത്രികൂറ്റ പർവതത്തിൽ പാർത്തിരുന്ന പത്തുതലവനായ രാത്രിസഞ്ചാരി, വാക്കിൽ നിപുണനായ പ്രഹസ്തനെ ദൂതനായി അയച്ചു.
പ്രഹസ്ത ശീഘ്രം ഗച്ഛ ത്വം ബ്രൂഹി നൈര്ഋതപുങ്ഗവമ് । വചസാ മമ വിത്തേശം സാമപൂര്വമിദം വചഃ ।। ൭.൧൧.
പ്രഹസ്താ, നീ വേഗത്തിൽ പോയി, നൈരൃതന്മാരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനനായ കുബേരനോട് ആദ്യം സൗമ്യമായി എന്റെ വാക്കുകൾ പറയണം.
ഇയം ലങ്കാ പുരീ രാജന്രാക്ഷസാനാം മഹാത്മനാമ് । ത്വയാ നിവേശിതാ സൌമ്യ നൈതദ്യുക്തം തവാനഘ ।। ൭.൧൧.
രാജാവേ, മഹാത്മാക്കളായ റാക്ഷസന്മാരുടെ ഈ ലങ്കാപുരി, നീയാണല്ലോ സ്ഥാപിച്ചത്. പാപരഹിതനായ നീക്ക് ഇതു യോജിക്കുന്നതല്ല.