അഥ നാമാകരോത്തസ്യ പിതാമഹസമഃ പിതാ । ദശഗ്രീവഃ പ്രസൂതോ ഽയം ദശഗ്രീവോ ഭവിഷ്യതി ।। ൭.൯.
അപ്പോൾ, പിതാവു്, പിതാമഹനോടു സമമായവൻ, അവനു് പേരിട്ടു: 'പത്ത് തലകളോടെ ജനിച്ച ഈ കുട്ടി ഇനി ദശഗ്രീവൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടും.'
തസ്യ ത്വനന്തരം ജാതഃ കുമ്ഭകര്ണോ മഹാബലഃ । പ്രമാണാദ്യസ്യ വിപുലം പ്രമാണം നേഹ വിദ്യതേ ।। ൭.൯.
അവന്റെ പിന്നാലെ അതിവലിയ ശക്തിയുള്ള കുംഭകർണൻ ജനിച്ചു; അവന്റെ വലിപ്പം ഇവിടെ ആരാലും അളക്കാൻ കഴിയാത്തതായിരുന്നു.
തതഃ ശൂര്പണഖാ നാമ സഞ്ജജ്ഞേ വികൃതാനനാ । വിഭീഷണശ്ച ധര്മാത്മാ കൈകസ്യാഃ പശ്ചിമഃ സുതഃ ।। ൭.൯.
അതിനുശേഷം, മുഖം വിചിത്രമായ ശൂർപണഖ എന്ന പെൺകുട്ടിയും, കൈകസിയുടെ ഏറ്റവും ഇളയ മകനായ ധാർമ്മികനായ വിഭീഷണനും ജനിച്ചു.
തസ്മിഞ്ജാതേ മഹാസത്ത്വേ പുഷ്പവര്ഷം പപാത ഹ ।। ൭.൯.
ആ മഹാശക്തിയുള്ളവൻ ജനിച്ചപ്പോൾ, പുഷ്പവർഷം പെയ്തു.
നഭഃസ്ഥാനേ ദുന്ദുഭയോ ദേവാനാം പ്രാണദംസ്തദാ । വാക്യം ചൈവാന്തരിക്ഷേ ച സാധു സാധ്വിതി തത്തദാ ।। ൭.൯.
അപ്പോൾ ആകാശത്തിൽ ദേവന്മാരുടെ മൃദംഗങ്ങൾ മുഴങ്ങി, ദേവന്മാർ സന്തോഷിച്ചു, അന്തരീക്ഷത്തിൽ 'നന്നായി, നന്നായി' എന്ന ശബ്ദം മുഴങ്ങി.
തൌ തു തത്ര മഹാരണ്യേ വവൃധാതേ മഹൌജസൌ । കുമ്ഭകര്ണദശഗ്രീവൌ ലോകോദ്വേഗകരൌ തദാ ।। ൭.൯.
അവിടെ ആ വലിയ കാടിൽ, മഹാശക്തിയുള്ള കുംഭകർണനും ദശഗ്രീവനും വളർന്നു, ലോകങ്ങൾക്ക് ഭയം വിതറി.
കുമ്ഭകര്ണഃ പ്രമത്തസ്തു മഹര്ഷീന്ധര്മവത്സലാന് । ത്രൈലോക്യം ഭക്ഷയന്നിത്യാസന്തുഷ്ടോ വിചചാര ഹ ।। ൭.൯.
കുംഭകർണൻ, മദ്യപാനത്തിൽ മുഴുകി, എപ്പോഴും തൃപ്തനായവൻ, ധർമ്മപ്രിയരായ മഹർഷിമാരെ അവഗണിച്ച്, മൂന്നു ലോകവും തിന്നുകൊണ്ട് അലയുകയായിരുന്നു.
വിഭീഷണസ്തു ധര്മാത്മാ നിത്യം ധര്മേ വ്യവസ്ഥിതഃ । സ്വാധ്യായനിയതാഹാര ഉവാസ വിജിതേന്ദ്രിയഃ ।। ൭.൯.
വിഭീഷണൻ എങ്കിൽ, ധാർമ്മികനും, എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനും, സ്വാധ്യായത്തിൽ ലയിച്ചവനും, നിയന്ത്രിതമായ ഭക്ഷണവുമുള്ളവനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവനും ആയിരുന്നു.
അഥ വൈശ്രവണോ ദേവസ്തത്ര കാലേന കേനചിത് । ആഗതഃ പിതരം ദ്രഷ്ടും പുഷ്പകേണ ധനേശ്വരഃ ।। ൭.൯.
അപ്പോൾ, ധനത്തിന്റെ ദേവനായ വൈശ്രവണൻ, കുറെക്കാലം കഴിഞ്ഞ്, പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ കയറി തന്റെ അച്ഛനെ കാണാൻ അവിടെ എത്തി.
തം ദൃഷ്ട്വാ കൈകസീ തത്ര ജ്വലന്തമിവ തേജസാ । ആഗമ്യ രാക്ഷസീ തത്ര ദശഗ്രീവമുവാച ഹ ।। ൭.൯.
അവിടെ പ്രകാശം പകർന്നതുപോലെ തേജസ്സോടെ നില്ക്കുന്ന വൈശ്രവണനെ കണ്ട കൈകസി, രാക്ഷസിയായ അവൾ, ദശഗ്രീവനോട് സമീപിച്ചു സംസാരിച്ചു.
പുത്ര വൈശ്രവണം പശ്യ ഭ്രാതരം തേജസാ വൃതമ് । ഭ്രാതൃഭാവേ സമേ ചാപി പശ്യാത്മാനം ത്വമീദൃശമ് ।। ൭.൯.
മകനേ, വൈശ്രവണനെ കാണു, അവൻ നിന്റെ സഹോദരൻ, പ്രകാശത്തിൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവൻ. സഹോദരഭാവത്തിൽ നീയും ഇങ്ങനെയാണെന്ന് നീയും കാണണം.
ദശഗ്രീവ തഥാ യത്നം കുരുഷ്വാമിതവിക്രമ । യഥാ ത്വമസി മേ പുത്ര ഭവ ര്വൈശ്രവണോപമഃ ।। ൭.൯.
ദശഗ്രീവാ, നീ ശക്തിയോടെ പരിശ്രമിക്കണം, എന്റെ മകനായ നീ വൈശ്രവണനെപ്പോലെ ആകാൻ.
മാതുസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ദശഗ്രീവഃ പ്രതാപവാന് । അമര്ഷമതുലം ലേഭേ പ്രതിജ്ഞാം ചാകരോത്തദാ ।। ൭.൯.
അമ്മയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദശഗ്രീവൻ, ശക്തിയുള്ളവൻ, അതിയായ ക്രോധം അനുഭവിച്ചു, അപ്പോൾ ഒരു വാഗ്ദാനം നടത്തി.
സത്യം തേ പ്രതിജാനാമി ഭ്രാതൃതുല്യോ ഽധികോ ഽപി വാ । ഭവിഷ്യാമ്യോജസാ ചൈവ സന്താപം ത്യജ ഹൃദ്ഗതമ് ।। ൭.൯.
ഞാൻ സത്യമായി വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു: സഹോദരനോടു തുല്യനായോ അതിലധികമായോ ശക്തിയിൽ ഞാൻ ആകും; നിന്റെ മനസ്സിലുള്ള ദുഃഖം നീ വിട്ടുകളയണം.
തതസ്തേനൈവ കോപേന ദശഗ്രീവഃ സഹാനുജഃ । ചികീര്ഷുര്ദുഷ്കരം കര്മ തപസേ ധൃതമാനസഃ ।। ൭.൯.
അങ്ങനെ അതേ ക്രോധം കൊണ്ട് ദശഗ്രീവനും സഹോദരനും ചേർന്ന്, മനസ്സിൽ തപസ്സിനായി ഉറച്ചുനിന്ന്, ദുഷ്കരമായ ഒരു കാര്യം ചെയ്യാൻ തീരുമാനിച്ചു.
പ്രാപ്സ്യാമി തപസാ കാമമിതി കൃത്വാ ഽധ്യവസ്യ ച । ആഗച്ഛദാത്മസിദ്ധ്യര്ഥം ഗോകര്ണസ്യാശ്രമം ശുഭമ് ।। ൭.൯.
"തപസ്സിലൂടെ ഞാൻ ആഗ്രഹം നേടും" എന്ന് തീരുമാനിച്ച്, ആത്മവിജയം നേടാൻ ഗോകർണത്തിന്റെ ശുഭമായ ആശ്രമത്തിലേക്ക് അവൻ പോയി.
സ രാക്ഷസസ്തത്ര സഹാനുജസ്തദാ തപശ്ചകാരാതുലമുഗ്രവിക്രമഃ । അതോഷയച്ചാപി പിതാമഹം വിഭും ദദൌ സ തുഷ്ടശ്ച വരാഞ്ജയാവഹാന് ।। ൭.൯.
അവിടെ ആ രാക്ഷസൻ, ഭയങ്കരമായ വീര്യശാലിയായവൻ, സഹോദരനോടൊപ്പം അതുല്യമായ തപസ്സു ചെയ്തു; അതിനാൽ പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവിനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു, സന്തോഷത്തോടെ ഇഷ്ടമുള്ള വരങ്ങൾ അവർക്കു നൽകി.
അഥാബ്രവീന്മുനിം രാമഃ കഥം തേ ഭ്രാതരോ വനേ । കീദൃശം തു തദാ ബ്രഹ്മംസ്തപസ്തേപുര്മഹാബലാഃ ।। ൭.൧൦.
അപ്പോൾ രാമൻ മുനിയോടു ചോദിച്ചു: "നിന്റെ സഹോദരന്മാർ കാട്ടിൽ എങ്ങനെ വസിച്ചു? അന്നത്തെ മഹാബലശാലികൾ എങ്ങനെയുള്ള തപസ്സുകൾ ചെയ്തു, ബ്രാഹ്മണനേ?"
അഗസ്ത്യസ്ത്വബ്രവീത്തത്ര രാമം സുപ്രീതമാനസമ് । താംസ്താന്ധര്മവിധീംസ്തത്ര ഭ്രാതരസ്തേ സമാവിശന് ।। ൭.൧൦.
അഗസ്ത്യൻ സന്തോഷപൂർവ്വം രാമനോടു പറഞ്ഞു: "അവിടെ നിന്റെ സഹോദരന്മാർ വിവിധ ധർമ്മാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ അവിടെ സ്വീകരിച്ചു."
കുമ്ഭകര്ണസ്തതോ യത്തോ നിത്യം ധര്മപഥേ സ്ഥിതഃ । തതാപ ഗ്രീഷ്മകാലേ തു പഞ്ചാഗ്നീന്പരിതഃ സ്ഥിതഃ ।। ൭.൧൦.
അതിനുശേഷം കുംഭകർണൻ, എപ്പോഴും ധർമ്മപഥത്തിൽ ഉറച്ചവൻ, ഉഷ്ണകാലത്ത് അഞ്ചു അഗ്നികളുടെ ഇടയിൽ നിന്നു തപസ്സു ചെയ്തു.
മേഘാമ്ബുസിക്തോ വര്ഷാസു വീരാസനമസേവത । നിത്യം ച ശിശിരേ കാലേ ജലമധ്യപ്രതിശ്രയഃ ।। ൭.൧൦.
മഴക്കാലത്ത് മേഘജലം കൊണ്ട് നനഞ്ഞ്, വീരാസനത്തിൽ ഇരുന്ന്, ശീതകാലത്ത് എപ്പോഴും വെള്ളത്തിനുള്ളിൽ താമസിച്ചു.
ഏവം വര്ഷസഹസ്രാണി ദശ തസ്യാതിചക്രമുഃ । ധര്മേ പ്രയതമാനസ്യ സത്പഥേ നിഷ്ഠിതസ്യ ച ।। ൭.൧൦.
ഇങ്ങനെ, പത്ത് ആയിരം വർഷങ്ങൾ അവൻ ധർമ്മത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെ, നല്ല പഥത്തിൽ ഉറച്ചവനായി കഴിച്ചു.
വിഭീഷണസ്തു ധര്മാത്മാ നിത്യം ധര്മപരഃ ശുചിഃ । പഞ്ചവര്ഷസഹസ്രാണി പാദേനൈകേന തസ്ഥിവാന് ।। ൭.൧൦.
വിഭീഷണൻ ധർമ്മശീലിയും എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ മനസ്സുള്ളവനും ശുദ്ധനും ആയിരുന്നു; അഞ്ചായിരം വർഷം ഒരു കാൽ കൊണ്ട് നില്ക്കുകയായിരുന്നു.
സമാപ്തേ നിയമേ തസ്യ നനൃതുശ്ചാപ്സരോഗണാഃ । പപാത പുഷ്പവര്ഷം ച ക്ഷുഭിതാശ്ചാപി ദേവതാഃ ।। ൭.൧൦.
അവന്റെ വ്രതം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, അപ്സരസുകൾ നൃത്തം ചെയ്തു, പുഷ്പവർഷം പെയ്തു, ദേവതകളും ഉല്ലാസിച്ചു.
പഞ്ചവര്ഷസഹസ്രാണി സൂര്യം ചൈവാന്വവര്തത । തസ്ഥൌ ചോര്ധ്വശിരോബാഹുഃ സ്വാധ്യായധൃതമാനസഃ ।। ൭.൧൦.
അഞ്ചായിരം വർഷം സൂര്യന്റെ പാത പിന്തുടർന്ന്, തലയും കൈകളും ഉയർത്തി, സ്വാധ്യായത്തിൽ മനസ്സു ആകേന്ദ്രിപ്പിച്ച് നില്ക്കുകയായിരുന്നു.
ഏവം വിഭീഷണസ്യാപി സ്വര്ഗസ്ഥസ്യേവ നന്ദനേ । ദശവര്ഷസഹസ്രാണി ഗതാനി നിയതാത്മനഃ ।। ൭.൧൦.
ഇങ്ങനെ, നിയന്ത്രിതനായ വിഭീഷണനും സ്വർഗ്ഗത്തിലെ നന്ദനവനത്തിൽ ആയതുപോലെ, പത്ത് ആയിരം വർഷം കഴിച്ചു.
ദശവര്ഷസഹസ്രം തു നിരാഹാരോ ദശാനനഃ । പൂര്ണേ വര്ഷസഹസ്രേ തു ശിരശ്ചാഗ്നൌ ജുഹാവ സഃ ।। ൭.൧൦.
പത്ത് ആയിരം വർഷം ദശാനനൻ അന്നം കഴിക്കാതെ കഴിഞ്ഞു; ഓരോ ആയിരം വർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ ഓരോ തലയും അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ചു.
ഏവം വര്ഷസഹസ്രാണി നവ തസ്യാതിചക്രമുഃ । ശിരാംസി നവ ചാപ്യസ്യ പ്രവിഷ്ടാനി ഹുതാശനമ് ।। ൭.൧൦.
ഇങ്ങനെ, ഒൻപതു ആയിരം വർഷങ്ങൾ അവൻ കഴിച്ചു, ഒൻപതു തലകളും അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ചു.
അഥ വര്ഷസഹസ്രേ തു ദശമേ ദശമം ശിരഃ । ഛേത്തുകാമേ ദശഗ്രീവേ പ്രാപ്തസ്തത്ര പിതാമഹഃ ।। ൭.൧൦.
പതിനായിരം വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ദശമത്തെ തല വെട്ടാൻ തയ്യാറായിരുന്ന ദശമുഖനോടു പിതാമഹൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷനായി.
പിതാമഹസ്തു സുപ്രീതഃ സാര്ധം ദേവൈരുപസ്ഥിതഃ । തവ താവദ്ദശഗ്രീവ പ്രീതോ ഽസ്മീത്യഭ്യഭാഷത ।। ൭.൧൦.
പിതാമഹൻ അതീവ സന്തോഷത്തോടെ ദേവന്മാരോടൊപ്പം എത്തി, ദശമുഖനോടു പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ നിന്നിൽ സന്തുഷ്ടനാണ്.'