ശൃണു തസ്മാത്സുതാന്ഭദ്രേ യാദൃശാഞ്ജനയിഷ്യസി । ദാരുണാന്ദാരുണാകാരാന്ദാരുണാഭിജനപ്രിയാന് ।। ൭.൯.
അതുകൊണ്ട്, ഭദ്രയേ, നീ ജനിപ്പിക്കുന്ന പുത്രന്മാർ എങ്ങനെയാണെന്ന് കേൾക്കു: കഠിനസ്വഭാവമുള്ളവരും, ഭയങ്കരരൂപമുള്ളവരും, കഠിനവംശക്കാരുടെ പ്രിയങ്കരരുമായിരിക്കും.
പ്രസവിഷ്യസി സുശ്രോണി രാക്ഷസാന്ക്രൂരകര്മണഃ । സാ തു തദ്വചനം ശ്രുത്വാ പ്രണിപത്യാബ്രവീദ്വചഃ ।। ൭.൯.
സുന്ദരിയേ, നീ ക്രൂരകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന രാക്ഷസന്മാരെ പ്രസവിക്കും. അവളുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, അവൾ വണങ്ങി പറഞ്ഞു.
ഭഗവന്നീദൃശാന്പുത്രാംസ്ത്വത്തോ ഽഹം ബ്രഹ്മവാദിനഃ । നേച്ഛാമി സുദുരാചാരാന്പ്രസാദം കര്തുമര്ഹസി ।। ൭.൯.
ഭഗവനേ, ബ്രഹ്മജ്ഞാനിയായ് നീയൊക്കെ തന്നാലുള്ള ദുർവൃത്തന്മാരായ പുത്രന്മാരെ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. ദയവായി എനിക്ക് അനുഗ്രഹം ചെയ്യണം.
കന്യയാ ത്വേവമുക്തസ്തു വിശ്രവാ മുനിപുങ്ഗവഃ । ഉവാച കൈകസീം ഭൂയഃ പൂര്ണേന്ദുരിവ രോഹിണീമ് ।। ൭.൯.
അങ്ങനെ ആ പെൺകുട്ടി പറഞ്ഞപ്പോൾ, മഹർഷിയായ വിശ്രവാസ് പൂർണ്ണചന്ദ്രനുപോലെ പ്രകാശിച്ച് കൈകസിയെ വീണ്ടും അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
പശ്ചിമോ യസ്തവ സുതോ ഭവിഷ്യതി ശുഭാനനേ । മമ വംശാനുരൂപഃ സ ധര്മാത്മാ ച ഭവിഷ്യതി ।। ൭.൯.
മംഗലമുള്ള മുഖത്തേ, നിന്റെ അവസാനം ജനിക്കുന്ന മകൻ എന്റെ വംശത്തിന് യോജിച്ചതായിരിക്കും; അവൻ ധാർമ്മികനും ആയിരിക്കും.
ഏവമുക്താ തു സാ കന്യാ രാമ കാലേന കേനചിത് । ജനയാമാസ ബീഭത്സം രക്ഷോരൂപം സുദാരുണമ് ।। ൭.൯.
രാമാ, അങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, കുറച്ച് കാലം കഴിഞ്ഞ് ആ പെൺകുട്ടി ഭയങ്കരമായ രൂപമുള്ള ഒരു രാക്ഷസനെ പ്രസവിച്ചു.
ദശഗ്രീവം മഹാദംഷ്ട്രം നീലാഞ്ജനചയോപമമ് । താമ്രോഷ്ഠം വിംശതിഭുജം മഹാസ്യം ദീപ്തമൂര്ധജമ് ।। ൭.൯.
അവൻ പത്ത് തലയും വലിയ പല്ലുകളും കറുത്ത അഞ്ജനക്കൂട്ടംപോലെയുള്ള വണ്ണവും ചെമ്പ് നിറമുള്ള അധരവും ഇരുപത് കൈകളും വലിയ വായും തീപോലെ കത്തുന്ന മുടിയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
തസ്മിഞ്ജാതേ തു തത്കാലേ സജ്വാലകവലാഃ ശിവാഃ । ക്രവ്യാദാശ്ചാപസവ്യാനി മണ്ഡലാനി പ്രചക്രമുഃ ।। ൭.൯.
അവൻ ജനിച്ച സമയത്ത്, തീപൊള്ളുന്ന വായുള്ള നരികൾയും മാംസം തിന്നുന്ന മൃഗങ്ങളും ഇടതുവശത്തേക്ക് ചുറ്റി നടന്നു.
വവര്ഷ രുധിരം ദേവോ മേഘാശ്ച ഖരനിഃസ്വനാഃ । പ്രബഭൌ ന ച സൂര്യോ വൈ മഹോല്കാശ്ചാപതന്ഭുവി ।। ൭.൯.
അന്നവസരത്തിൽ ദേവൻ രക്തം മഴയായി പെയ്യിച്ചു, മേഘങ്ങൾ ഭയങ്കരമായി ഗർജിച്ചു, സൂര്യൻ പ്രകാശിച്ചില്ല, വലിയ ഉല്കകൾ ഭൂമിയിൽ വീണു.
ചകമ്പേ ജഗതീ ചൈവ വവുര്വാതാഃ സുദാരുണാഃ । അക്ഷോഭ്യഃ ക്ഷുഭിതശ്ചൈവ സമുദ്രഃ സരിതാം പതിഃ ।। ൭.൯.
ഭൂമി നടുങ്ങി, ഭയങ്കരമായ കാറ്റുകൾ വീശി, നദികളുടെ രാജാവായ സമുദ്രം ഉണർന്നുപോയി.
അഥ നാമാകരോത്തസ്യ പിതാമഹസമഃ പിതാ । ദശഗ്രീവഃ പ്രസൂതോ ഽയം ദശഗ്രീവോ ഭവിഷ്യതി ।। ൭.൯.
അപ്പോൾ, പിതാവു്, പിതാമഹനോടു സമമായവൻ, അവനു് പേരിട്ടു: 'പത്ത് തലകളോടെ ജനിച്ച ഈ കുട്ടി ഇനി ദശഗ്രീവൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടും.'
തസ്യ ത്വനന്തരം ജാതഃ കുമ്ഭകര്ണോ മഹാബലഃ । പ്രമാണാദ്യസ്യ വിപുലം പ്രമാണം നേഹ വിദ്യതേ ।। ൭.൯.
അവന്റെ പിന്നാലെ അതിവലിയ ശക്തിയുള്ള കുംഭകർണൻ ജനിച്ചു; അവന്റെ വലിപ്പം ഇവിടെ ആരാലും അളക്കാൻ കഴിയാത്തതായിരുന്നു.
തതഃ ശൂര്പണഖാ നാമ സഞ്ജജ്ഞേ വികൃതാനനാ । വിഭീഷണശ്ച ധര്മാത്മാ കൈകസ്യാഃ പശ്ചിമഃ സുതഃ ।। ൭.൯.
അതിനുശേഷം, മുഖം വിചിത്രമായ ശൂർപണഖ എന്ന പെൺകുട്ടിയും, കൈകസിയുടെ ഏറ്റവും ഇളയ മകനായ ധാർമ്മികനായ വിഭീഷണനും ജനിച്ചു.
തസ്മിഞ്ജാതേ മഹാസത്ത്വേ പുഷ്പവര്ഷം പപാത ഹ ।। ൭.൯.
ആ മഹാശക്തിയുള്ളവൻ ജനിച്ചപ്പോൾ, പുഷ്പവർഷം പെയ്തു.
നഭഃസ്ഥാനേ ദുന്ദുഭയോ ദേവാനാം പ്രാണദംസ്തദാ । വാക്യം ചൈവാന്തരിക്ഷേ ച സാധു സാധ്വിതി തത്തദാ ।। ൭.൯.
അപ്പോൾ ആകാശത്തിൽ ദേവന്മാരുടെ മൃദംഗങ്ങൾ മുഴങ്ങി, ദേവന്മാർ സന്തോഷിച്ചു, അന്തരീക്ഷത്തിൽ 'നന്നായി, നന്നായി' എന്ന ശബ്ദം മുഴങ്ങി.
തൌ തു തത്ര മഹാരണ്യേ വവൃധാതേ മഹൌജസൌ । കുമ്ഭകര്ണദശഗ്രീവൌ ലോകോദ്വേഗകരൌ തദാ ।। ൭.൯.
അവിടെ ആ വലിയ കാടിൽ, മഹാശക്തിയുള്ള കുംഭകർണനും ദശഗ്രീവനും വളർന്നു, ലോകങ്ങൾക്ക് ഭയം വിതറി.
കുമ്ഭകര്ണഃ പ്രമത്തസ്തു മഹര്ഷീന്ധര്മവത്സലാന് । ത്രൈലോക്യം ഭക്ഷയന്നിത്യാസന്തുഷ്ടോ വിചചാര ഹ ।। ൭.൯.
കുംഭകർണൻ, മദ്യപാനത്തിൽ മുഴുകി, എപ്പോഴും തൃപ്തനായവൻ, ധർമ്മപ്രിയരായ മഹർഷിമാരെ അവഗണിച്ച്, മൂന്നു ലോകവും തിന്നുകൊണ്ട് അലയുകയായിരുന്നു.
വിഭീഷണസ്തു ധര്മാത്മാ നിത്യം ധര്മേ വ്യവസ്ഥിതഃ । സ്വാധ്യായനിയതാഹാര ഉവാസ വിജിതേന്ദ്രിയഃ ।। ൭.൯.
വിഭീഷണൻ എങ്കിൽ, ധാർമ്മികനും, എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനും, സ്വാധ്യായത്തിൽ ലയിച്ചവനും, നിയന്ത്രിതമായ ഭക്ഷണവുമുള്ളവനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവനും ആയിരുന്നു.
അഥ വൈശ്രവണോ ദേവസ്തത്ര കാലേന കേനചിത് । ആഗതഃ പിതരം ദ്രഷ്ടും പുഷ്പകേണ ധനേശ്വരഃ ।। ൭.൯.
അപ്പോൾ, ധനത്തിന്റെ ദേവനായ വൈശ്രവണൻ, കുറെക്കാലം കഴിഞ്ഞ്, പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ കയറി തന്റെ അച്ഛനെ കാണാൻ അവിടെ എത്തി.
തം ദൃഷ്ട്വാ കൈകസീ തത്ര ജ്വലന്തമിവ തേജസാ । ആഗമ്യ രാക്ഷസീ തത്ര ദശഗ്രീവമുവാച ഹ ।। ൭.൯.
അവിടെ പ്രകാശം പകർന്നതുപോലെ തേജസ്സോടെ നില്ക്കുന്ന വൈശ്രവണനെ കണ്ട കൈകസി, രാക്ഷസിയായ അവൾ, ദശഗ്രീവനോട് സമീപിച്ചു സംസാരിച്ചു.
പുത്ര വൈശ്രവണം പശ്യ ഭ്രാതരം തേജസാ വൃതമ് । ഭ്രാതൃഭാവേ സമേ ചാപി പശ്യാത്മാനം ത്വമീദൃശമ് ।। ൭.൯.
മകനേ, വൈശ്രവണനെ കാണു, അവൻ നിന്റെ സഹോദരൻ, പ്രകാശത്തിൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവൻ. സഹോദരഭാവത്തിൽ നീയും ഇങ്ങനെയാണെന്ന് നീയും കാണണം.
ദശഗ്രീവ തഥാ യത്നം കുരുഷ്വാമിതവിക്രമ । യഥാ ത്വമസി മേ പുത്ര ഭവ ര്വൈശ്രവണോപമഃ ।। ൭.൯.
ദശഗ്രീവാ, നീ ശക്തിയോടെ പരിശ്രമിക്കണം, എന്റെ മകനായ നീ വൈശ്രവണനെപ്പോലെ ആകാൻ.
മാതുസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ദശഗ്രീവഃ പ്രതാപവാന് । അമര്ഷമതുലം ലേഭേ പ്രതിജ്ഞാം ചാകരോത്തദാ ।। ൭.൯.
അമ്മയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദശഗ്രീവൻ, ശക്തിയുള്ളവൻ, അതിയായ ക്രോധം അനുഭവിച്ചു, അപ്പോൾ ഒരു വാഗ്ദാനം നടത്തി.
സത്യം തേ പ്രതിജാനാമി ഭ്രാതൃതുല്യോ ഽധികോ ഽപി വാ । ഭവിഷ്യാമ്യോജസാ ചൈവ സന്താപം ത്യജ ഹൃദ്ഗതമ് ।। ൭.൯.
ഞാൻ സത്യമായി വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു: സഹോദരനോടു തുല്യനായോ അതിലധികമായോ ശക്തിയിൽ ഞാൻ ആകും; നിന്റെ മനസ്സിലുള്ള ദുഃഖം നീ വിട്ടുകളയണം.
തതസ്തേനൈവ കോപേന ദശഗ്രീവഃ സഹാനുജഃ । ചികീര്ഷുര്ദുഷ്കരം കര്മ തപസേ ധൃതമാനസഃ ।। ൭.൯.
അങ്ങനെ അതേ ക്രോധം കൊണ്ട് ദശഗ്രീവനും സഹോദരനും ചേർന്ന്, മനസ്സിൽ തപസ്സിനായി ഉറച്ചുനിന്ന്, ദുഷ്കരമായ ഒരു കാര്യം ചെയ്യാൻ തീരുമാനിച്ചു.
പ്രാപ്സ്യാമി തപസാ കാമമിതി കൃത്വാ ഽധ്യവസ്യ ച । ആഗച്ഛദാത്മസിദ്ധ്യര്ഥം ഗോകര്ണസ്യാശ്രമം ശുഭമ് ।। ൭.൯.
"തപസ്സിലൂടെ ഞാൻ ആഗ്രഹം നേടും" എന്ന് തീരുമാനിച്ച്, ആത്മവിജയം നേടാൻ ഗോകർണത്തിന്റെ ശുഭമായ ആശ്രമത്തിലേക്ക് അവൻ പോയി.
സ രാക്ഷസസ്തത്ര സഹാനുജസ്തദാ തപശ്ചകാരാതുലമുഗ്രവിക്രമഃ । അതോഷയച്ചാപി പിതാമഹം വിഭും ദദൌ സ തുഷ്ടശ്ച വരാഞ്ജയാവഹാന് ।। ൭.൯.
അവിടെ ആ രാക്ഷസൻ, ഭയങ്കരമായ വീര്യശാലിയായവൻ, സഹോദരനോടൊപ്പം അതുല്യമായ തപസ്സു ചെയ്തു; അതിനാൽ പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവിനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു, സന്തോഷത്തോടെ ഇഷ്ടമുള്ള വരങ്ങൾ അവർക്കു നൽകി.
അഥാബ്രവീന്മുനിം രാമഃ കഥം തേ ഭ്രാതരോ വനേ । കീദൃശം തു തദാ ബ്രഹ്മംസ്തപസ്തേപുര്മഹാബലാഃ ।। ൭.൧൦.
അപ്പോൾ രാമൻ മുനിയോടു ചോദിച്ചു: "നിന്റെ സഹോദരന്മാർ കാട്ടിൽ എങ്ങനെ വസിച്ചു? അന്നത്തെ മഹാബലശാലികൾ എങ്ങനെയുള്ള തപസ്സുകൾ ചെയ്തു, ബ്രാഹ്മണനേ?"
അഗസ്ത്യസ്ത്വബ്രവീത്തത്ര രാമം സുപ്രീതമാനസമ് । താംസ്താന്ധര്മവിധീംസ്തത്ര ഭ്രാതരസ്തേ സമാവിശന് ।। ൭.൧൦.
അഗസ്ത്യൻ സന്തോഷപൂർവ്വം രാമനോടു പറഞ്ഞു: "അവിടെ നിന്റെ സഹോദരന്മാർ വിവിധ ധർമ്മാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ അവിടെ സ്വീകരിച്ചു."
കുമ്ഭകര്ണസ്തതോ യത്തോ നിത്യം ധര്മപഥേ സ്ഥിതഃ । തതാപ ഗ്രീഷ്മകാലേ തു പഞ്ചാഗ്നീന്പരിതഃ സ്ഥിതഃ ।। ൭.൧൦.
അതിനുശേഷം കുംഭകർണൻ, എപ്പോഴും ധർമ്മപഥത്തിൽ ഉറച്ചവൻ, ഉഷ്ണകാലത്ത് അഞ്ചു അഗ്നികളുടെ ഇടയിൽ നിന്നു തപസ്സു ചെയ്തു.