താസ്തു സര്വാഃ പ്രതിശ്രുത്യ തസ്യ വാക്യം മഹാത്മനഃ । ബ്രഹ്മശാപഭയാദ്ഭീതാസ്തം ദേശം നോപചക്രമുഃ ।। ൭.൨.
ആ മഹാത്മാവിന്റെ വാക്ക് കേട്ട ശേഷം, ബ്രാഹ്മണന്റെ ശാപം ഭയന്ന് അവൾക്കാർ ആ സ്ഥലത്തേക്ക് ഇനി വന്നില്ല.
തൃണബിന്ദോസ്തു രാജര്ഷേസ്തനയാ ന ശൃണോതി തത് ।। ൭.൨.
എന്നാൽ, രാജർഷിയായ തൃണബിന്ദുവിന്റെ പുത്രി ആ വാക്ക് കേട്ടില്ല.
ഗത്വാശ്രമപദം തത്ര വിചചാര സുനിര്ഭയാ । ന സാപശ്യത്സ്ഥിതാ തത്ര കാഞ്ചിദഭ്യാഗതാം സഖീമ് ।। ൭.൨.
അവൾ ആശ്രമത്തിലേക്ക് ചെന്നു ഭയമില്ലാതെ സഞ്ചരിച്ചു; അവിടെ നിന്നപ്പോൾ, വന്നിരുന്ന സുഹൃത്തുക്കളാരും അവൾക്ക് കാണാനായില്ല.
തസ്മിന്കാലേ മഹാതേജാഃ പ്രാജാപത്യോ മഹാനൃഷിഃ । സ്വാധ്യായമകരോത്തത്ര തപസാ ഭാവിതഃ സ്വയമ് ।। ൭.൨.
അപ്പോൾ, മഹത്തായ പ്രകാശമുള്ള പ്രജാപതിയുടെ വംശജനായ മഹർഷി അവിടെ തപസ്സിൽ ലയിച്ചും സ്വാധ്യായം ചെയ്തും ഇരുന്നിരുന്നു.
സാ തു വേദശ്രുതിം ശ്രുത്വാ ദൃഷ്ട്വാ വൈ തപസോ നിധിമ് । അഭവത്പാണ്ഡുദേഹാ സാ സുവ്യഞ്ജിതശരീരജാ ।। ൭.൨.
വേദശ്രവണം കേട്ടും തപസ്സിന്റെ സാക്ഷാത്കാരമായ മഹർഷിയെ കണ്ടും അവളുടെ ശരീരം വെളുത്തു, അവളുടെ അവസ്ഥ വ്യക്തമായി പ്രകടമായി.
വഭൂവ ച സമുദ്വിഗ്നാ ദൃഷ്ട്വാ തദ്ദോഷമാത്മനഃ । ഇദം മേ കിന്ത്വിതി ജ്ഞാത്വാ പിതുര്ഗത്വാ ഽ ഽശ്രമേ സ്ഥിതാ ।। ൭.൨.
സ്വന്തം ദോഷം മനസ്സിലാക്കി അവൾ വളരെ വിഷമിച്ചു. 'എനിക്ക് എന്താണ് സംഭവിച്ചത്?' എന്നറിയുമ്പോൾ അവൾ അച്ഛന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി അവിടെ താമസിച്ചു.
താം തു ദൃഷ്ട്വാ തഥാഭൂതാം തൃണവിന്ദുരഥാബ്രവീത് । കിം ത്വമേതത്ത്വസദൃശം ധാരയസ്യാത്മനോ വപുഃ ।। ൭.൨.
അവളെ അങ്ങനെയൊരു അവസ്ഥയില് കണ്ടു, തൃണബിന്ദു ചോദിച്ചു: "നീ എന്തുകൊണ്ടാണ് നിന്റെ സ്വഭാവത്തിന് യോജിച്ചല്ലാത്ത രൂപം ധരിക്കുന്നത്?"
സാ തു കൃത്വാഞ്ജലിം ദീനാ കന്യോവാച തപോധനമ് । ന ജാനേ കാരണം താത യേന മേ രൂപമീദൃശമ് ।। ൭.൨.
ദുഃഖിതയായ കന്യക കൈകൂപ്പി ആ തപസ്സുകാരനോട് പറഞ്ഞു: "തന്തയേ, എന്റെ രൂപം ഇങ്ങനെ മാറിയതിന്റെ കാരണം എനിക്ക് അറിയില്ല."
കിം തു പൂര്വം ഗതാസ്മ്യേകാ മഹര്ഷേര്ഭാവിതാത്മനഃ । പുലസ്ത്യസ്യാശ്രമം ദിവ്യമന്വേഷ്ടും സ്വസഖീജനമ് ।। ൭.൨.
"എങ്കിലും, മുമ്പ് ഞാന് ഒറ്റയ്ക്കായി മഹർഷി പുലസ്ത്യന്റെ ദിവ്യമായ ആശ്രമത്തിലേക്ക് എന്റെ സുഹൃത്തുക്കളെ അന്വേഷിക്കാനായി പോയിരുന്നു."
ന ച പശ്യാമ്യഹം തത്ര കാഞ്ചിദഭ്യാഗതാം സഖീമ് । രൂപസ്യ തു വിപര്യാസം ദൃഷ്ട്വാ ത്രാസാദിഹാഗതാ ।। ൭.൨.
"അവിടെ എത്തിയിരുന്ന ഒരു സുഹൃത്തെയും ഞാന് കണ്ടില്ല; പക്ഷേ, എന്റെ രൂപം മാറിയതറിഞ്ഞ് ഭയത്താല് ഞാന് ഇവിടെ വന്നു."
തൃണബിന്ദുസ്തു രാജര്ഷിസ്തപസാ ദ്യോതിതപ്രഭഃ । ധ്യാനം വിവേശ തച്ചാപി ഹ്യപശ്യദൃഷികര്മജമ് ।। ൭.൨.
തപസ്സിന്റെ പ്രകാശം നിറഞ്ഞ രാജർഷിയായ തൃണബിന്ദു ധ്യാനത്തിലേക്ക് കടന്നു, തന്റെ യോഗബലത്തിലൂടെ അവളുടെ അവസ്ഥയുടെ കാരണമെന്തെന്ന് കണ്ടു.
സ തു വിജ്ഞായ തം ശാപം മഹര്ഷേര്ഭാവിതാത്മനഃ । ഗൃഹീത്വാ തനയാം ഗത്വാ പുലസ്ത്യമിദമബ്രവീത് ।। ൭.൨.
അവന് ആ മഹർഷിയുടെ ശാപം മനസ്സിലാക്കി, തന്റെ മകളെ കൂട്ടി പുലസ്ത്യന്റെ അടുക്കല് ചെന്നു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ഭഗവംസ്തനയാം മേ ത്വം ഗുണൈഃ സ്വൈരേവ ഭൂഷിതാമ് । ഭിക്ഷാം പ്രതിഗൃഹാണേമാം മഹര്ഷേ സ്വയമുദ്യതാമ് ।। ൭.൨.
"ഭഗവനേ, എന്റെ മകളെ അവളുടെ സ്വഭാവഗുണങ്ങളാല് അലങ്കരിച്ചവളായി, ഭിക്ഷയായി ദയവായി സ്വീകരിക്കണമേ; മഹർഷേ, അവളേ തന്നെ സമ്മതിച്ചിരിക്കുന്നു."
തപശ്ചരണയുക്തസ്യ ശ്രമ്യമാണേന്ദ്രിയസ്യ തേ । ശുശ്രൂഷണപരാ നിത്യം ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ ।। ൭.൨.
"നിന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങള് തപസ്സിലൂടെ നിയന്ത്രിതമായിരിക്കുന്നപ്പോള്, അവള് എപ്പോഴും സേവനത്തില് മനസ്സോടെയിരിക്കും; ഇതില് സംശയമില്ല."
തം ബ്രുവാണം തു തദ്വാക്യം രാജര്ഷിം ധാര്മികം തദാ । ജിഘൃക്ഷുരബ്രവീത്കന്യാം ബാഢമിത്യേവ സ ദ്വിജഃ ।। ൭.൨.
അവ രാജർഷിയുടെ ഈ വാക്കുകള് കേട്ടു, ആ ദ്വിജന് ആ കന്യയെ സ്വീകരിക്കാന് ആഗ്രഹിച്ച്, "ശരി" എന്നു പറഞ്ഞു.
ദത്ത്വാ സ തു യഥാന്യായം സ്വമാശ്രമപദം ഗതഃ । സാപി തത്രാവസത്കന്യാ തോഷയന്തീ പതിം ഗുണൈഃ ।। ൭.൨.
അവന് വേണ്ട വിധം മകളെ നല്കി തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി; ആ കന്യയും അവിടെ ഭര്ത്താവിനെ ഗുണങ്ങളാല് സന്തോഷിപ്പിച്ച് താമസിച്ചു.
തസ്യാസ്തു ശീലവൃത്താഭ്യാം തുതോഷ മുനിപുങ്ഗവഃ । പ്രീതഃ സ തു മഹാതേജാ വാക്യമേതദുവാച ഹ ।। ൭.൨.
അവളുടെ ശീലത്തിലും പെരുമാറ്റത്തിലും സന്തോഷം കണ്ടെത്തി, മഹാതേജസ്സുള്ള ആ മഹർഷി സന്തോഷത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
പരിതുഷ്ടോ ഽസ്മി സുശ്രോണി ഗുണാനാം സമ്പദാ ഭൃശമ് । തസ്മാദ്ദേവി ദദാമ്യദ്യ പുത്രമാത്മസമം തവ ।। ൭.൨.
"സുന്ദരിയായവളേ, നിന്റെ ഗുണസമ്പത്തില് ഞാന് വളരെ സന്തുഷ്ടനാണ്; അതിനാല്, ദേവിയെ, ഇന്ന് ഞാന് നിനക്കു എന്നെപ്പോലെയുള്ള ഒരു മകനെ നല്കുന്നു."
ഉഭയോര്വംശകര്താരം പൌലസ്ത്യ ഇതി വിശ്രുതമ് । യസ്മാത്തു വിശ്രുതോ വേദസ്ത്വയൈഷോ ഽധ്യയതോ മമ ।। ൭.൨.
"അവന് ഇരുവര്ക്കും വംശസ്ഥാപകനായി, പൗലസ്ത്യന് എന്ന പേരില് പ്രശസ്തനാകും; ഈ വേദം നീ പഠിച്ചതിനാല്, ഇത് ഇനി നിന്നുടേതാണ്."
തസ്മാത്സ വിശ്രവാ നാമ ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ । ഏവമുക്താ തു സാ ദേവീ പ്രഹൃഷ്ടേനാന്തരാത്മനാ ।। ൭.൨.
"അതിനാല് അവന് വിശ്രവാസ് എന്ന പേരില് അറിയപ്പെടും; ഇതു കേട്ട ദേവി ഉള്ളില് അതിയായ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു."
അചിരേണൈവ കാലേനാസൂത വിശ്രവസം സുതമ് । ത്രിഷു ലോകേഷു വിഖ്യാതം യശോധര്മസമന്വിതമ് ।। ൭.൨.
അല്പകാലത്തിനകം അവള് വിശ്രവസ് എന്ന പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു; മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തനും, യശസ്സും ധര്മവും നിറഞ്ഞവനായിരുന്നു.
ശ്രുതിമാന്സമദര്ശീ ച വ്രതാചാരരതസ്തഥാ । പിതേവ തപസാ യുക്തോ ഹ്യഭവദ്വിശ്രവാ മുനിഃ ।। ൭.൨.
അവന് വേദപാരായണിയായിരുന്നു, എല്ലാവരോടും സമദര്ശിയായവനും, വ്രതങ്ങളിലും നല്ല പെരുമാറ്റത്തിലും ആസ്വാദനമില്ലാത്തവനും, പിതാവിനെപ്പോലെ തപസ്സില് ഉറച്ചിരുന്ന മഹർഷി വിശ്രവസ് ആയിരുന്നു.
അഥ പുത്രഃ പുലസ്ത്യസ്യ വിശ്രവാ മുനിപുങ്ഗവഃ । അചിരേണൈവ കാലേന പിതേവ തപസി സ്ഥിതഃ ।। ൭.൩.
പിന്നീട് പുലസ്ത്യന്റെ പുത്രനായ മഹർഷി വിശ്രവസ്, കുറച്ചുകാലത്തിനകം തന്നെ പിതാവിനെപ്പോലെ തപസ്സില് ഉറച്ചവനായി.
സത്യവാഞ്ഛീലവാഞ്ഛാന്തഃ സ്വാധ്യായനിരതഃ ശുചിഃ । സര്വഭോഗേഷ്വസംസക്തോ നിത്യം ധര്മപരായണഃ ।। ൭.൩.
സത്യവാനായും, നല്ല സ്വഭാവമുള്ളവനായി, മനസ്സില് സമാധാനത്തോടെ, സ്വാധ്യായത്തില് നിരതനായും, ശുദ്ധനായും, എല്ലാ ഭോഗങ്ങളില് അസക്തനായും, എപ്പോഴും ധര്മത്തില് നിലകൊള്ളുന്നവനായി അവന് ജീവിച്ചു.
ജ്ഞാത്വാ തസ്യ തു തദ്വൃത്തം ഭരദ്വാജോ മഹാമുനിഃ । ദദൌ വിശ്രവസേ ഭാര്യാം സ്വസുതാം ദേവവര്ണിനീമ് ।। ൭.൩.
അവന്റെ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കി മഹർഷി ഭരദ്വാജൻ തന്റെ സ്വന്തം മകളെ, ദേവതയെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവളെ, വിശ്രവസിന് ഭാര്യയായി നൽകി.
പ്രതിഗൃഹ്യ തു ധര്മേണ ഭരദ്വാജസുതാം തദാ । പ്രജാന്വേക്ഷികയാ ബുദ്ധ്യാ ശ്രേയോ ഹ്യസ്യ വിചിന്തയന് ।। ൭.൩.
ഭരദ്വാജന്റെ മകളെ ധർമ്മാനുസൃതമായി സ്വീകരിച്ച വിശ്രവസ്, അവളുടെ സന്താനത്തിന് എന്താണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം എന്നതിനെക്കുറിച്ച് മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു.
മുദാ പരമയാ യുക്തോ വിശ്രവാ മുനിപുങ്ഗവഃ । സ തസ്യാം വീര്യസമ്പന്നമപത്യം പരമാദ്ഭുതമ് ।। ൭.൩.
പരമാനന്ദത്തോടെ നിറഞ്ഞ മഹർഷി വിശ്രവസ്, ആ സ്ത്രീയിൽ അത്ഭുതകരമായ ശക്തിയുള്ള ഒരു പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചു.
ജനയാമാസ ധര്മജ്ഞഃ സര്വൈര്ബ്രഹ്മഗുണൈര്യുതമ് । തസ്മിഞ്ജാതേ തു സംഹൃഷ്ടഃ സമ്ബഭൂവ പിതാമഹഃ ।। ൭.൩.
ധർമ്മത്തെ അറിയുന്ന വിശ്രവസ്, ബ്രഹ്മാവിന്റെ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ള ഒരു പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചു. ആ കുഞ്ഞ് ജനിച്ചപ്പോൾ പിതാമഹൻ അതീവ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ ശ്രേയസ്കരീം ബുദ്ധിം ധനാധ്യക്ഷോ ഭവിഷ്യതി । നാമ തസ്യാകരോത്പ്രീതഃ സാര്ധം ദേവര്ഷിഭിസ്തദാ ।। ൭.൩.
അവന്റെ ഉജ്ജ്വലമായ ബുദ്ധി കണ്ട ധനത്തിന്റെ അധിപൻ ദേവർഷിമാരോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ അവനു പേരിട്ടു.
യസ്മാദ്വിശ്രവസോ ഽപത്യം സാദൃശ്യാദ്വിശ്രവാ ഇവ । തസ്മാദ്വൈശ്രവണോ നാമ ഭവിഷ്യത്വേഷ വിശ്രുതഃ ।। ൭.൩.
അവൻ വിശ്രവസിന്റെ പുത്രനാണ്, വിശ്രവസിനെപ്പോലെയാണ് രൂപം. അതുകൊണ്ടാണ് അവൻ വൈശ്രവണൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായത്.