താവത്തേ രാവണസ്യേദം കുലം ജന്മ ച രാഘവ । വരപ്രദാനം ച തഥാ തസ്മൈ ദത്തം ബ്രവീമി തേ ।। ൭.൨.
ഇപ്പോൾ ഞാൻ രാഘവാ, രാവണന്റെ വംശവും ജനനവും അവനു ലഭിച്ച വരവും നിന്നോട് പറയാം.
പുരാ കൃതയുഗേ രാമ പ്രജാപതിസുതഃ പ്രഭുഃ । പുലസ്ത്യോ നാമ ബ്രഹ്മര്ഷിഃ സാക്ഷാദിവ പിതാമഹഃ ।। ൭.൨.
രാമാ, പുരാതനമായ കൃതയുഗത്തിൽ, പ്രജാപതിയുടെ പുത്രനായ ഒരു മഹാൻ ആയിരുന്നു. അവനാണ് ബ്രഹ്മർഷിയായ പുലസ്ത്യൻ, ബ്രഹ്മാവിനോടു തുല്യൻ.
നാനുകീര്ത്യാ ഗുണാസ്തസ്യ ധര്മതഃ ശീലതസ്തഥാ । പ്രജാപതേഃ പുത്ര ഇതി വക്തും ശക്യം ഹി നാമതഃ ।। ൭.൨.
അവന്റെ ധർമ്മവും സ്വഭാവവും പറയാൻ വാക്കുകൾ പോരാ; അവൻ പ്രജാപതിയുടെ പുത്രനെന്നത് മാത്രം അറിയുന്നത് മതിയാകുന്നു.
പ്രജാപതിസുതത്വേന ദേവാനാം വല്ലഭോ ഹി സഃ । ഹൃഷ്ടഃ സര്വസ്യ ലോകസ്യ ഗുണൈഃ ശുഭ്രൈര്മഹാമതിഃ ।। ൭.൨.
പ്രജാപതിയുടെ പുത്രനായതുകൊണ്ട് ദേവന്മാർക്കും ലോകത്തിനുമൊക്കെ അവൻ പ്രിയനായിരുന്നു. അവന്റെ ശുദ്ധമായ ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടു എല്ലാവരും സന്തോഷിച്ചു.
സ തു ധര്മപ്രസങ്ഗേന മേരോഃ പാര്ശ്വേ മഹാഗിരേഃ । തൃണവിന്ദ്വാശ്രമം ഗത്വാ ന്യവസന്മുനിപുങ്ഗവഃ ।। ൭.൨.
ധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനം കണ്ടെത്തി, ആ മഹർഷി മെരു പർവതത്തിന്റെ അരികിലുള്ള തൃണബിന്ദുവിന്റെ ആശ്രമത്തിൽ ചെന്നു താമസിച്ചു.
തപസ്തേപേ സ ധര്മാത്മാ സ്വാധ്യായനിയതേന്ദ്രിയഃ । ഗത്വാശ്രമപദം തസ്യ വിഘ്നം കുര്വന്തി കന്യകാഃ ।। ൭.൨.
അവൻ ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചവനും സ്വാധ്യായത്തിൽ ലയിച്ചവനും ആയിരുന്നു. എന്നാൽ അവൻ ആശ്രമത്തിൽ എത്തിയപ്പോൾ, കന്യാകമാർ അവനെ അലട്ടാൻ തുടങ്ങി.
ദേവപന്നഗകന്യാശ്ച രാജര്ഷിതനയാശ്ച യാഃ । ക്രീഡന്ത്യോ ഽപ്സരസശ്ചൈവ തം ദേശമുപപേദിരേ ।। ൭.൨.
ദേവതകളുടെയും നാഗരാജാക്കന്മാരുടെയും പുത്രിമാരും രാജർഷികളുടെ പുത്രിമാരും, കൂടാതെ ആപ്സരസ്സുമാർ ആ സ്ഥലത്ത് വന്നു കളിച്ചു.
സര്വര്തുഷൃപഭോഗ്യത്വാദ്രമ്യത്വാത്കാനനസ്യ ച । നിത്യശസ്താസ്തു തം ദേശം ഗത്വാ ക്രീഡന്തി കന്യകാഃ ।। ൭.൨.
ആ കാടിന്റെ സൗന്ദര്യവും എല്ലാ കാലാവസ്ഥയിലും ആസ്വാദ്യമായതുമായതിനാൽ, ആ കന്യാകമാർ എപ്പോഴും അവിടെ ചെന്നു കളിച്ചു.
ദേശസ്യ രമണീയത്വാത്പുലസ്ത്യോ യത്ര സ ദ്വിജഃ । ഗായന്ത്യോ വാദയന്ത്യശ്ച ലാസയന്ത്യസ്തഥൈവ ച । മുനേസ്തപസ്വിനസ്തസ്യ വിഘ്നം ചക്രുരനിന്ദിതാഃ ।। ൭.൨.
ആ സ്ഥലത്തിന്റെ ആകർഷണത്താൽ, ദ്വിജനായ പുലസ്ത്യൻ അവിടെ താമസിച്ചു. പാടിയും വാദ്യങ്ങൾ വായിച്ചും നൃത്തം ചെയ്തും ആ കന്യാകമാർ ആ മഹർഷിയുടെ തപസ്സിൽ ഇടപെടൽ ഉണ്ടാക്കി.
അഥ ക്രുദ്ധോ മഹാതേജാ വ്യാജഹാര മഹാമുനിഃ । യാ മേ ദര്ശനമാഗച്ഛേത്സാ ഗര്ഭം ധാരയിഷ്യതി ।। ൭.൨.
അപ്പോൾ, അതിവിശാലമായ തേജസ്സുള്ള മഹർഷി കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങളിൽ ആരെങ്കിലും എന്റെ കണ്മുന്നിൽ വന്നാൽ അവൾ ഗർഭിണിയാകും.'
താസ്തു സര്വാഃ പ്രതിശ്രുത്യ തസ്യ വാക്യം മഹാത്മനഃ । ബ്രഹ്മശാപഭയാദ്ഭീതാസ്തം ദേശം നോപചക്രമുഃ ।। ൭.൨.
ആ മഹാത്മാവിന്റെ വാക്ക് കേട്ട ശേഷം, ബ്രാഹ്മണന്റെ ശാപം ഭയന്ന് അവൾക്കാർ ആ സ്ഥലത്തേക്ക് ഇനി വന്നില്ല.
തൃണബിന്ദോസ്തു രാജര്ഷേസ്തനയാ ന ശൃണോതി തത് ।। ൭.൨.
എന്നാൽ, രാജർഷിയായ തൃണബിന്ദുവിന്റെ പുത്രി ആ വാക്ക് കേട്ടില്ല.
ഗത്വാശ്രമപദം തത്ര വിചചാര സുനിര്ഭയാ । ന സാപശ്യത്സ്ഥിതാ തത്ര കാഞ്ചിദഭ്യാഗതാം സഖീമ് ।। ൭.൨.
അവൾ ആശ്രമത്തിലേക്ക് ചെന്നു ഭയമില്ലാതെ സഞ്ചരിച്ചു; അവിടെ നിന്നപ്പോൾ, വന്നിരുന്ന സുഹൃത്തുക്കളാരും അവൾക്ക് കാണാനായില്ല.
തസ്മിന്കാലേ മഹാതേജാഃ പ്രാജാപത്യോ മഹാനൃഷിഃ । സ്വാധ്യായമകരോത്തത്ര തപസാ ഭാവിതഃ സ്വയമ് ।। ൭.൨.
അപ്പോൾ, മഹത്തായ പ്രകാശമുള്ള പ്രജാപതിയുടെ വംശജനായ മഹർഷി അവിടെ തപസ്സിൽ ലയിച്ചും സ്വാധ്യായം ചെയ്തും ഇരുന്നിരുന്നു.
സാ തു വേദശ്രുതിം ശ്രുത്വാ ദൃഷ്ട്വാ വൈ തപസോ നിധിമ് । അഭവത്പാണ്ഡുദേഹാ സാ സുവ്യഞ്ജിതശരീരജാ ।। ൭.൨.
വേദശ്രവണം കേട്ടും തപസ്സിന്റെ സാക്ഷാത്കാരമായ മഹർഷിയെ കണ്ടും അവളുടെ ശരീരം വെളുത്തു, അവളുടെ അവസ്ഥ വ്യക്തമായി പ്രകടമായി.
വഭൂവ ച സമുദ്വിഗ്നാ ദൃഷ്ട്വാ തദ്ദോഷമാത്മനഃ । ഇദം മേ കിന്ത്വിതി ജ്ഞാത്വാ പിതുര്ഗത്വാ ഽ ഽശ്രമേ സ്ഥിതാ ।। ൭.൨.
സ്വന്തം ദോഷം മനസ്സിലാക്കി അവൾ വളരെ വിഷമിച്ചു. 'എനിക്ക് എന്താണ് സംഭവിച്ചത്?' എന്നറിയുമ്പോൾ അവൾ അച്ഛന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി അവിടെ താമസിച്ചു.
താം തു ദൃഷ്ട്വാ തഥാഭൂതാം തൃണവിന്ദുരഥാബ്രവീത് । കിം ത്വമേതത്ത്വസദൃശം ധാരയസ്യാത്മനോ വപുഃ ।। ൭.൨.
അവളെ അങ്ങനെയൊരു അവസ്ഥയില് കണ്ടു, തൃണബിന്ദു ചോദിച്ചു: "നീ എന്തുകൊണ്ടാണ് നിന്റെ സ്വഭാവത്തിന് യോജിച്ചല്ലാത്ത രൂപം ധരിക്കുന്നത്?"
സാ തു കൃത്വാഞ്ജലിം ദീനാ കന്യോവാച തപോധനമ് । ന ജാനേ കാരണം താത യേന മേ രൂപമീദൃശമ് ।। ൭.൨.
ദുഃഖിതയായ കന്യക കൈകൂപ്പി ആ തപസ്സുകാരനോട് പറഞ്ഞു: "തന്തയേ, എന്റെ രൂപം ഇങ്ങനെ മാറിയതിന്റെ കാരണം എനിക്ക് അറിയില്ല."
കിം തു പൂര്വം ഗതാസ്മ്യേകാ മഹര്ഷേര്ഭാവിതാത്മനഃ । പുലസ്ത്യസ്യാശ്രമം ദിവ്യമന്വേഷ്ടും സ്വസഖീജനമ് ।। ൭.൨.
"എങ്കിലും, മുമ്പ് ഞാന് ഒറ്റയ്ക്കായി മഹർഷി പുലസ്ത്യന്റെ ദിവ്യമായ ആശ്രമത്തിലേക്ക് എന്റെ സുഹൃത്തുക്കളെ അന്വേഷിക്കാനായി പോയിരുന്നു."
ന ച പശ്യാമ്യഹം തത്ര കാഞ്ചിദഭ്യാഗതാം സഖീമ് । രൂപസ്യ തു വിപര്യാസം ദൃഷ്ട്വാ ത്രാസാദിഹാഗതാ ।। ൭.൨.
"അവിടെ എത്തിയിരുന്ന ഒരു സുഹൃത്തെയും ഞാന് കണ്ടില്ല; പക്ഷേ, എന്റെ രൂപം മാറിയതറിഞ്ഞ് ഭയത്താല് ഞാന് ഇവിടെ വന്നു."
തൃണബിന്ദുസ്തു രാജര്ഷിസ്തപസാ ദ്യോതിതപ്രഭഃ । ധ്യാനം വിവേശ തച്ചാപി ഹ്യപശ്യദൃഷികര്മജമ് ।। ൭.൨.
തപസ്സിന്റെ പ്രകാശം നിറഞ്ഞ രാജർഷിയായ തൃണബിന്ദു ധ്യാനത്തിലേക്ക് കടന്നു, തന്റെ യോഗബലത്തിലൂടെ അവളുടെ അവസ്ഥയുടെ കാരണമെന്തെന്ന് കണ്ടു.
സ തു വിജ്ഞായ തം ശാപം മഹര്ഷേര്ഭാവിതാത്മനഃ । ഗൃഹീത്വാ തനയാം ഗത്വാ പുലസ്ത്യമിദമബ്രവീത് ।। ൭.൨.
അവന് ആ മഹർഷിയുടെ ശാപം മനസ്സിലാക്കി, തന്റെ മകളെ കൂട്ടി പുലസ്ത്യന്റെ അടുക്കല് ചെന്നു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ഭഗവംസ്തനയാം മേ ത്വം ഗുണൈഃ സ്വൈരേവ ഭൂഷിതാമ് । ഭിക്ഷാം പ്രതിഗൃഹാണേമാം മഹര്ഷേ സ്വയമുദ്യതാമ് ।। ൭.൨.
"ഭഗവനേ, എന്റെ മകളെ അവളുടെ സ്വഭാവഗുണങ്ങളാല് അലങ്കരിച്ചവളായി, ഭിക്ഷയായി ദയവായി സ്വീകരിക്കണമേ; മഹർഷേ, അവളേ തന്നെ സമ്മതിച്ചിരിക്കുന്നു."
തപശ്ചരണയുക്തസ്യ ശ്രമ്യമാണേന്ദ്രിയസ്യ തേ । ശുശ്രൂഷണപരാ നിത്യം ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ ।। ൭.൨.
"നിന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങള് തപസ്സിലൂടെ നിയന്ത്രിതമായിരിക്കുന്നപ്പോള്, അവള് എപ്പോഴും സേവനത്തില് മനസ്സോടെയിരിക്കും; ഇതില് സംശയമില്ല."
തം ബ്രുവാണം തു തദ്വാക്യം രാജര്ഷിം ധാര്മികം തദാ । ജിഘൃക്ഷുരബ്രവീത്കന്യാം ബാഢമിത്യേവ സ ദ്വിജഃ ।। ൭.൨.
അവ രാജർഷിയുടെ ഈ വാക്കുകള് കേട്ടു, ആ ദ്വിജന് ആ കന്യയെ സ്വീകരിക്കാന് ആഗ്രഹിച്ച്, "ശരി" എന്നു പറഞ്ഞു.
ദത്ത്വാ സ തു യഥാന്യായം സ്വമാശ്രമപദം ഗതഃ । സാപി തത്രാവസത്കന്യാ തോഷയന്തീ പതിം ഗുണൈഃ ।। ൭.൨.
അവന് വേണ്ട വിധം മകളെ നല്കി തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി; ആ കന്യയും അവിടെ ഭര്ത്താവിനെ ഗുണങ്ങളാല് സന്തോഷിപ്പിച്ച് താമസിച്ചു.
തസ്യാസ്തു ശീലവൃത്താഭ്യാം തുതോഷ മുനിപുങ്ഗവഃ । പ്രീതഃ സ തു മഹാതേജാ വാക്യമേതദുവാച ഹ ।। ൭.൨.
അവളുടെ ശീലത്തിലും പെരുമാറ്റത്തിലും സന്തോഷം കണ്ടെത്തി, മഹാതേജസ്സുള്ള ആ മഹർഷി സന്തോഷത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
പരിതുഷ്ടോ ഽസ്മി സുശ്രോണി ഗുണാനാം സമ്പദാ ഭൃശമ് । തസ്മാദ്ദേവി ദദാമ്യദ്യ പുത്രമാത്മസമം തവ ।। ൭.൨.
"സുന്ദരിയായവളേ, നിന്റെ ഗുണസമ്പത്തില് ഞാന് വളരെ സന്തുഷ്ടനാണ്; അതിനാല്, ദേവിയെ, ഇന്ന് ഞാന് നിനക്കു എന്നെപ്പോലെയുള്ള ഒരു മകനെ നല്കുന്നു."
ഉഭയോര്വംശകര്താരം പൌലസ്ത്യ ഇതി വിശ്രുതമ് । യസ്മാത്തു വിശ്രുതോ വേദസ്ത്വയൈഷോ ഽധ്യയതോ മമ ।। ൭.൨.
"അവന് ഇരുവര്ക്കും വംശസ്ഥാപകനായി, പൗലസ്ത്യന് എന്ന പേരില് പ്രശസ്തനാകും; ഈ വേദം നീ പഠിച്ചതിനാല്, ഇത് ഇനി നിന്നുടേതാണ്."
തസ്മാത്സ വിശ്രവാ നാമ ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ । ഏവമുക്താ തു സാ ദേവീ പ്രഹൃഷ്ടേനാന്തരാത്മനാ ।। ൭.൨.
"അതിനാല് അവന് വിശ്രവാസ് എന്ന പേരില് അറിയപ്പെടും; ഇതു കേട്ട ദേവി ഉള്ളില് അതിയായ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു."