ശ്രുത്വാ തു തേഷാം വചനമൃഷീണാം ഭാവിതാത്മനാമ് । വിസ്മയം പരമം ഗത്വാ രാമഃ പ്രാഞ്ജലിരബ്രവീത് ।। ൭.൧.
ശുദ്ധമായ മനസ്സുള്ള ആ മഹർഷിമാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാമൻ അത്ഭുതത്തിൽ ആകി, കയ്യുകൂപ്പി പറഞ്ഞു.
ഭഗവന്തഃ കുമ്ഭകര്ണം രാവണം ച നിശാചരമ് । അതിക്രമ്യ മഹാവീര്യൌ കിം പ്രശംസഥ രാവണിമ് ।। ൭.൧.
ഭഗവന്മാരേ, മഹാബലശാലികളായ കുംബകര്ണനും രാവണനും എന്നിങ്ങനെ മഹാനിശാചരന്മാരെ മറികടന്ന്, നിങ്ങൾ രാവണന്റെ പുത്രനെ മാത്രം എന്തിന് പ്രശംസിക്കുന്നു?
മഹോദരം പ്രഹസ്തം ച വിരൂപാക്ഷം ച രാക്ഷസമ് । മത്തോന്മത്തൌ ച ദുര്ധര്ഷൌ ദേവാന്തകനരാന്തകൌ ൭.൧.
മഹോദരൻ, പ്രഹസ്തൻ, വിരൂപാക്ഷൻ എന്നീ രാക്ഷസന്മാരും, മത്തനും ഉന്മത്തനും, ജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ദേവാന്തകനും നരാന്തകനുമാണ്—
അതികായം ത്രിശിരസം ധൂമ്രാക്ഷം ച നിശാചരമ് । അതിക്രമ്യ മഹാവീര്യാന്കിം പ്രശംസഥ രാവണിമ് ।। ൭.൧.
അതികായൻ, ത്രിശിരസ്, ധൂമ്രാക്ഷൻ എന്ന മഹാബലശാലികളായ നിശാചരന്മാരെ മറികടന്ന്, നിങ്ങൾ എന്തിന് രാവണന്റെ പുത്രനെ മാത്രം പ്രശംസിക്കുന്നു?
കീദൃശോ വൈ പ്രഭാവോ ഽസ്യ കിം ബലം കഃ പരാക്രമഃ । കേന വാ കാരണേനൈഷ രാവണാദതിരിച്യതേ ।। ൭.൧.
അവന്റെ ശക്തി എങ്ങനെയാണു്? അവന്റെ ബലം എത്രയാണു്? അവന്റെ വീര്യം എത്രയാണു്? രാവണനെക്കാൾ അവൻ എങ്ങനെയാണ് മേൽക്കോയ്മ നേടിയത്?
ശക്യം യദി മയാ ശ്രോതും ന ഖല്വാജ്ഞാപയാമി വഃ । യദി ഗുഹ്യം ന ചേദ്വക്തും ശ്രോതുമിച്ഛാമി കഥ്യതാമ് ।। ൭.൧.
ഞാൻ കേൾക്കാൻ യോഗ്യമാണെങ്കിൽ മാത്രം പറയൂ, ഞാൻ നിങ്ങളോട് അത്യാവശ്യപ്പെടുന്നില്ല. രഹസ്യമായ കാര്യമല്ലെങ്കിൽ ദയവായി പറയൂ, ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ശക്രോ ഽപി വിജിതസ്തേന കഥം ലബ്ധവരശ്ച സഃ । കഥം ച ബലവാനന്പുത്രോ ന പിതാ തസ്യ രാവണഃ ।। ൭.൧.
ഇന്ദ്രനെയും അവൻ ജയിച്ചു. അവൻ ആ വലിയ വരം എങ്ങനെ നേടി? അവന്റെ അച്ഛനേക്കാൾ കൂടുതൽ ശക്തൻ ആകാൻ എങ്ങനെയാണ് കഴിയുന്നത്?
കഥം പിതുശ്ചാഭ്യധികോ മഹാഹവേ ശക്രസ്യ ജേതാ ഹി കഥം സ രാക്ഷസഃ । വരാശ്ച ലബ്ധാഃ കഥയസ്വ മേ ഽദ്യ തത്പൃച്ഛതശ്ചാസ്യ മുനീന്ദ്ര സര്വമ് ।। ൭.൧.
വലിയ യുദ്ധത്തിൽ അവൻ അച്ഛനെക്കാൾ എങ്ങനെ മേൽക്കോയ്മ നേടി? ആ രാക്ഷസൻ എങ്ങനെ ഇന്ദ്രനെ ജയിച്ചു? അവൻ നേടിയ വരങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണെന്ന് ദയവായി ഇന്നുതന്നെ പറയൂ, മഹർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഞാൻ എല്ലാം ചോദിക്കുന്നു.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ രാഘവസ്യ മഹാത്മനഃ । കുമ്ഭയോനിര്മിഹാതേജാ രാമമേതദുവാച ഹ ।। ൭.൨.
മഹാത്മാവായ രാഘവന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, തപസ്സിൽ പ്രകാശം നിറഞ്ഞ കുംഭയോനി രാമനോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ശൃണു രാമ കഥാവൃത്തം തസ്യ തേജോബലം മഹത് । ജഘാന ശത്രൂന്യേനാസൌ ന ച വധ്യഃ സ ശത്രുഭിഃ ।। ൭.൨.
രാമാ, നീ അവന്റെ കഥയും മഹത്തായ തേജസ്സും ശക്തിയും കേൾക്കൂ. അതിന്റെ ബലത്തിൽ അവൻ ശത്രുക്കളെ തോൽപ്പിച്ചു, പക്ഷേ ശത്രുക്കൾക്ക് അവനെ കൊല്ലാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
താവത്തേ രാവണസ്യേദം കുലം ജന്മ ച രാഘവ । വരപ്രദാനം ച തഥാ തസ്മൈ ദത്തം ബ്രവീമി തേ ।। ൭.൨.
ഇപ്പോൾ ഞാൻ രാഘവാ, രാവണന്റെ വംശവും ജനനവും അവനു ലഭിച്ച വരവും നിന്നോട് പറയാം.
പുരാ കൃതയുഗേ രാമ പ്രജാപതിസുതഃ പ്രഭുഃ । പുലസ്ത്യോ നാമ ബ്രഹ്മര്ഷിഃ സാക്ഷാദിവ പിതാമഹഃ ।। ൭.൨.
രാമാ, പുരാതനമായ കൃതയുഗത്തിൽ, പ്രജാപതിയുടെ പുത്രനായ ഒരു മഹാൻ ആയിരുന്നു. അവനാണ് ബ്രഹ്മർഷിയായ പുലസ്ത്യൻ, ബ്രഹ്മാവിനോടു തുല്യൻ.
നാനുകീര്ത്യാ ഗുണാസ്തസ്യ ധര്മതഃ ശീലതസ്തഥാ । പ്രജാപതേഃ പുത്ര ഇതി വക്തും ശക്യം ഹി നാമതഃ ।। ൭.൨.
അവന്റെ ധർമ്മവും സ്വഭാവവും പറയാൻ വാക്കുകൾ പോരാ; അവൻ പ്രജാപതിയുടെ പുത്രനെന്നത് മാത്രം അറിയുന്നത് മതിയാകുന്നു.
പ്രജാപതിസുതത്വേന ദേവാനാം വല്ലഭോ ഹി സഃ । ഹൃഷ്ടഃ സര്വസ്യ ലോകസ്യ ഗുണൈഃ ശുഭ്രൈര്മഹാമതിഃ ।। ൭.൨.
പ്രജാപതിയുടെ പുത്രനായതുകൊണ്ട് ദേവന്മാർക്കും ലോകത്തിനുമൊക്കെ അവൻ പ്രിയനായിരുന്നു. അവന്റെ ശുദ്ധമായ ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടു എല്ലാവരും സന്തോഷിച്ചു.
സ തു ധര്മപ്രസങ്ഗേന മേരോഃ പാര്ശ്വേ മഹാഗിരേഃ । തൃണവിന്ദ്വാശ്രമം ഗത്വാ ന്യവസന്മുനിപുങ്ഗവഃ ।। ൭.൨.
ധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനം കണ്ടെത്തി, ആ മഹർഷി മെരു പർവതത്തിന്റെ അരികിലുള്ള തൃണബിന്ദുവിന്റെ ആശ്രമത്തിൽ ചെന്നു താമസിച്ചു.
തപസ്തേപേ സ ധര്മാത്മാ സ്വാധ്യായനിയതേന്ദ്രിയഃ । ഗത്വാശ്രമപദം തസ്യ വിഘ്നം കുര്വന്തി കന്യകാഃ ।। ൭.൨.
അവൻ ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചവനും സ്വാധ്യായത്തിൽ ലയിച്ചവനും ആയിരുന്നു. എന്നാൽ അവൻ ആശ്രമത്തിൽ എത്തിയപ്പോൾ, കന്യാകമാർ അവനെ അലട്ടാൻ തുടങ്ങി.
ദേവപന്നഗകന്യാശ്ച രാജര്ഷിതനയാശ്ച യാഃ । ക്രീഡന്ത്യോ ഽപ്സരസശ്ചൈവ തം ദേശമുപപേദിരേ ।। ൭.൨.
ദേവതകളുടെയും നാഗരാജാക്കന്മാരുടെയും പുത്രിമാരും രാജർഷികളുടെ പുത്രിമാരും, കൂടാതെ ആപ്സരസ്സുമാർ ആ സ്ഥലത്ത് വന്നു കളിച്ചു.
സര്വര്തുഷൃപഭോഗ്യത്വാദ്രമ്യത്വാത്കാനനസ്യ ച । നിത്യശസ്താസ്തു തം ദേശം ഗത്വാ ക്രീഡന്തി കന്യകാഃ ।। ൭.൨.
ആ കാടിന്റെ സൗന്ദര്യവും എല്ലാ കാലാവസ്ഥയിലും ആസ്വാദ്യമായതുമായതിനാൽ, ആ കന്യാകമാർ എപ്പോഴും അവിടെ ചെന്നു കളിച്ചു.
ദേശസ്യ രമണീയത്വാത്പുലസ്ത്യോ യത്ര സ ദ്വിജഃ । ഗായന്ത്യോ വാദയന്ത്യശ്ച ലാസയന്ത്യസ്തഥൈവ ച । മുനേസ്തപസ്വിനസ്തസ്യ വിഘ്നം ചക്രുരനിന്ദിതാഃ ।। ൭.൨.
ആ സ്ഥലത്തിന്റെ ആകർഷണത്താൽ, ദ്വിജനായ പുലസ്ത്യൻ അവിടെ താമസിച്ചു. പാടിയും വാദ്യങ്ങൾ വായിച്ചും നൃത്തം ചെയ്തും ആ കന്യാകമാർ ആ മഹർഷിയുടെ തപസ്സിൽ ഇടപെടൽ ഉണ്ടാക്കി.
അഥ ക്രുദ്ധോ മഹാതേജാ വ്യാജഹാര മഹാമുനിഃ । യാ മേ ദര്ശനമാഗച്ഛേത്സാ ഗര്ഭം ധാരയിഷ്യതി ।। ൭.൨.
അപ്പോൾ, അതിവിശാലമായ തേജസ്സുള്ള മഹർഷി കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങളിൽ ആരെങ്കിലും എന്റെ കണ്മുന്നിൽ വന്നാൽ അവൾ ഗർഭിണിയാകും.'
താസ്തു സര്വാഃ പ്രതിശ്രുത്യ തസ്യ വാക്യം മഹാത്മനഃ । ബ്രഹ്മശാപഭയാദ്ഭീതാസ്തം ദേശം നോപചക്രമുഃ ।। ൭.൨.
ആ മഹാത്മാവിന്റെ വാക്ക് കേട്ട ശേഷം, ബ്രാഹ്മണന്റെ ശാപം ഭയന്ന് അവൾക്കാർ ആ സ്ഥലത്തേക്ക് ഇനി വന്നില്ല.
തൃണബിന്ദോസ്തു രാജര്ഷേസ്തനയാ ന ശൃണോതി തത് ।। ൭.൨.
എന്നാൽ, രാജർഷിയായ തൃണബിന്ദുവിന്റെ പുത്രി ആ വാക്ക് കേട്ടില്ല.
ഗത്വാശ്രമപദം തത്ര വിചചാര സുനിര്ഭയാ । ന സാപശ്യത്സ്ഥിതാ തത്ര കാഞ്ചിദഭ്യാഗതാം സഖീമ് ।। ൭.൨.
അവൾ ആശ്രമത്തിലേക്ക് ചെന്നു ഭയമില്ലാതെ സഞ്ചരിച്ചു; അവിടെ നിന്നപ്പോൾ, വന്നിരുന്ന സുഹൃത്തുക്കളാരും അവൾക്ക് കാണാനായില്ല.
തസ്മിന്കാലേ മഹാതേജാഃ പ്രാജാപത്യോ മഹാനൃഷിഃ । സ്വാധ്യായമകരോത്തത്ര തപസാ ഭാവിതഃ സ്വയമ് ।। ൭.൨.
അപ്പോൾ, മഹത്തായ പ്രകാശമുള്ള പ്രജാപതിയുടെ വംശജനായ മഹർഷി അവിടെ തപസ്സിൽ ലയിച്ചും സ്വാധ്യായം ചെയ്തും ഇരുന്നിരുന്നു.
സാ തു വേദശ്രുതിം ശ്രുത്വാ ദൃഷ്ട്വാ വൈ തപസോ നിധിമ് । അഭവത്പാണ്ഡുദേഹാ സാ സുവ്യഞ്ജിതശരീരജാ ।। ൭.൨.
വേദശ്രവണം കേട്ടും തപസ്സിന്റെ സാക്ഷാത്കാരമായ മഹർഷിയെ കണ്ടും അവളുടെ ശരീരം വെളുത്തു, അവളുടെ അവസ്ഥ വ്യക്തമായി പ്രകടമായി.
വഭൂവ ച സമുദ്വിഗ്നാ ദൃഷ്ട്വാ തദ്ദോഷമാത്മനഃ । ഇദം മേ കിന്ത്വിതി ജ്ഞാത്വാ പിതുര്ഗത്വാ ഽ ഽശ്രമേ സ്ഥിതാ ।। ൭.൨.
സ്വന്തം ദോഷം മനസ്സിലാക്കി അവൾ വളരെ വിഷമിച്ചു. 'എനിക്ക് എന്താണ് സംഭവിച്ചത്?' എന്നറിയുമ്പോൾ അവൾ അച്ഛന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി അവിടെ താമസിച്ചു.
താം തു ദൃഷ്ട്വാ തഥാഭൂതാം തൃണവിന്ദുരഥാബ്രവീത് । കിം ത്വമേതത്ത്വസദൃശം ധാരയസ്യാത്മനോ വപുഃ ।। ൭.൨.
അവളെ അങ്ങനെയൊരു അവസ്ഥയില് കണ്ടു, തൃണബിന്ദു ചോദിച്ചു: "നീ എന്തുകൊണ്ടാണ് നിന്റെ സ്വഭാവത്തിന് യോജിച്ചല്ലാത്ത രൂപം ധരിക്കുന്നത്?"
സാ തു കൃത്വാഞ്ജലിം ദീനാ കന്യോവാച തപോധനമ് । ന ജാനേ കാരണം താത യേന മേ രൂപമീദൃശമ് ।। ൭.൨.
ദുഃഖിതയായ കന്യക കൈകൂപ്പി ആ തപസ്സുകാരനോട് പറഞ്ഞു: "തന്തയേ, എന്റെ രൂപം ഇങ്ങനെ മാറിയതിന്റെ കാരണം എനിക്ക് അറിയില്ല."
കിം തു പൂര്വം ഗതാസ്മ്യേകാ മഹര്ഷേര്ഭാവിതാത്മനഃ । പുലസ്ത്യസ്യാശ്രമം ദിവ്യമന്വേഷ്ടും സ്വസഖീജനമ് ।। ൭.൨.
"എങ്കിലും, മുമ്പ് ഞാന് ഒറ്റയ്ക്കായി മഹർഷി പുലസ്ത്യന്റെ ദിവ്യമായ ആശ്രമത്തിലേക്ക് എന്റെ സുഹൃത്തുക്കളെ അന്വേഷിക്കാനായി പോയിരുന്നു."
ന ച പശ്യാമ്യഹം തത്ര കാഞ്ചിദഭ്യാഗതാം സഖീമ് । രൂപസ്യ തു വിപര്യാസം ദൃഷ്ട്വാ ത്രാസാദിഹാഗതാ ।। ൭.൨.
"അവിടെ എത്തിയിരുന്ന ഒരു സുഹൃത്തെയും ഞാന് കണ്ടില്ല; പക്ഷേ, എന്റെ രൂപം മാറിയതറിഞ്ഞ് ഭയത്താല് ഞാന് ഇവിടെ വന്നു."