അവേക്ഷമാണാ വൈദേഹീ പ്രദദൌ വായുസൂനവേ। അവമുച്യാത്മനഃ കണ്ഠാദ്ധാരം ജനകനന്ദിനീ
വൈദേഹി നോക്കി നിന്നു; അവള് സ്വന്തം കഴുത്തില് നിന്നുള്ള ഹാരമെടുത്ത് വായുപുത്രന് ഹനൂമാനെക്കു കൈമാറി.
അവൈക്ഷത ഹരീന് സര്വാന് ഭര്താരം ച മുഹുര്മുഹുഃ। താമിങ്ഗിതജ്ഞഃ സമ്പ്രേക്ഷ്യ ബഭാഷേ ജനകാത്മജാമ്
അവള് എല്ലാ വാനരന്മാരെയും ഭര്ത്താവിനെയും വീണ്ടും വീണ്ടും നോക്കി. അവളുടെ മനസ്സിലുണ്ടായിരുന്ന ആശയം മനസ്സിലാക്കി ജനകന്റെ മകള് സീതയോട് ഭര്ത്താവ് പറഞ്ഞു.
പ്രദേഹി സുഭഗേ ഹാരം യസ്യ തുഷ്ടാസി ഭാമിനി। അഥ സാ വായുപുത്രായ തം ഹാരമസിതേക്ഷണാ
"സൗഭാഗ്യവതിയായ സീതേ, നീ ആര്ക്കാണ് സന്തോഷം തോന്നുന്നത്, അവന് ഈ ഹാരം നല്കൂ." അപ്പോള് കറുത്ത കണ്ണുള്ള സീത വായുപുത്രന് ആ ഹാരം നല്കി.
തേജോ ധൃതിര്യശോ ദാക്ഷ്യം സാമര്ഥ്യം വിനയോ നയഃ। പൌരുഷം വിക്രമോ ബുദ്ധിര്യസ്മിന് നേതാനി നിത്യദാ
ഏപ്പോഴും പ്രകാശവും ധൈര്യവും പ്രശസ്തിയും കഴിവും സാമര്ത്ഥ്യവും വിനയവും നയവും പുരുഷാര്ത്ഥവും വീരതയും ബുദ്ധിയും ഉള്ളവനാണ്—
ഹനൂമാംസ്തേന ഹാരേണ ശുശുഭേ വാനരര്ഷഭഃ। ചന്ദ്രാംശുചയഗൌരേണ ശ്വേതാഭ്രേണ യഥാചലഃ
ആ ഹാരം ധരിച്ച ഹനൂമാന്, വാനരന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠന്, ചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങളേപ്പോലെയുള്ള വെളുത്ത ആ ഹാരത്തില് ഒരു മലപോലെ തിളങ്ങി.
സര്വേ വാനരവൃദ്ധാശ്ച യേ ചാന്യേ വാനരോത്തമാഃ। വാസോഭിര്ഭൂഷണൈശ്ചൈവ യഥാര്ഹം പ്രതിപൂജിതാഃ
എല്ലാ വാനരവൃദ്ധന്മാരും മറ്റു ശ്രേഷ്ഠവാനരന്മാരും അവര്ക്ക് യോജിച്ച വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും നല്കി ആദരിക്കപ്പെട്ടു.
വിഭീഷണോഽഥ സുഗ്രീവോ ഹനൂമാഞ്ജാമ്ബവാംസ്തഥാ। സര്വേ വാനരമുഖ്യാശ്ച രാമേണാക്ലിഷ്ടകര്മണാ
വിഭീഷണനും സുഖ്രീവനും ഹനൂമാനും ജാംബവാനും മറ്റു പ്രധാന വാനരന്മാരും പാപമില്ലാത്ത കര്മ്മങ്ങളുള്ള രാമനാല് ആദരിക്കപ്പെട്ടു.
യഥാര്ഹം പൂജിതാഃ സര്വേ കാമൈ രത്നൈശ്ച പുഷ്കലൈഃ। പ്രഹൃഷ്ടമനസഃ സര്വേ ജഗ്മുരേവ യഥാഗതമ്
അവരവര്ക്ക് യോജിച്ച വിധത്തില് ധാരാളം ഇഷ്ടപ്പെട്ട രത്നങ്ങളാല് എല്ലാവരും ആദരിക്കപ്പെട്ടു; സന്തോഷഹൃദയങ്ങളോടെ അവര് വന്നപോലെ തന്നെ തിരിച്ചു പോയി.
തതോ ദ്വിവിദമൈന്ദാഭ്യാം നീലായ ച പരംതപഃ। സര്വാന് കാമഗുണാന് വീക്ഷ്യ പ്രദദൌ വസുധാധിപഃ
അതിനുശേഷം ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന രാമന് ദ്വിവിദനും മൈന്ദനും നീലനും അവരുടെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റി എല്ലാ സൗഖ്യങ്ങളും നല്കി.
ദൃഷ്ട്വാ സര്വേ മഹാത്മാനസ്തതസ്തേ വാനരര്ഷഭാഃ। വിസൃഷ്ടാഃ പാര്ഥിവേന്ദ്രേണ കിഷ്കിന്ധാം സമുപാഗമന്
ഇതെല്ലാം കണ്ട മഹാത്മാക്കളായ വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാര് രാജാധിരാജനായ രാമന് അവരെ വിടുതല് നല്കിയതോടെ കിഷ്കിന്ദയിലേക്കു മടങ്ങി.
സുഗ്രീവോ വാനരശ്രേഷ്ഠോ ദൃഷ്ട്വാ രാമാഭിഷേചനമ്। പൂജിതശ്ചൈവ രാമേണ കിഷ്കിന്ധാം പ്രാവിശത് പുരീമ്
വാനരന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠനായ സുഖ്രീവന് രാമന്റെ അഭിഷേകം കണ്ടു, രാമനാല് ആദരിക്കപ്പെട്ട് കിഷ്കിന്ദയുടെ നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
വിഭീഷണോഽപി ധര്മാത്മാ സഹ തൈര്നൈര്ഋതര്ഷഭൈഃ। ലബ്ധ്വാ കുലധനം രാജാ ലങ്കാം പ്രായാന്മഹായശാഃ
ധര്മാത്മാവും മഹാശ്രേഷ്ഠനുമായ വിഭീഷണന് മറ്റ് പ്രധാന നൈരൃതരോടൊപ്പം തന്റെ കുടുംബസമ്പത്ത് വീണ്ടെടുത്തു രാജാവായി ലങ്കയിലേക്കു പോയി.
സ രാജ്യമഖിലം ശാസന്നിഹതാരിര്മഹായശാഃ। രാഘവഃ പരമോദാരഃ ശശാസ പരയാ മുദാ। ഉവാച ലക്ഷ്മണം രാമോ ധര്മജ്ഞം ധര്മവത്സലഃ
ശത്രുക്കളെ സംഹരിച്ച മഹാശ്രേഷ്ഠനും പരമോദാരനുമായ രാഘവന് മുഴുവന് രാജ്യം ആനന്ദത്തോടെ ഭരിച്ചു; ധര്മത്തെ അറിയുന്ന, ധര്മത്തെ സ്നേഹിക്കുന്ന ലക്ഷ്മണനോട് രാമന് പറഞ്ഞു.
ആതിഷ്ഠ ധര്മജ്ഞ മയാ സഹേമാം ഗാം പൂര്വരാജാധ്യുഷിതാം ബലേന। തുല്യം മയാ ത്വം പിതൃഭിര്ധൃതാ യാ താം യൌവരാജ്യേ ധുരമുദ്വഹസ്വ
ധര്മത്തെ അറിയുന്നവനേ, എന്റെ സഹായത്തോടെ മുന് രാജാക്കന്മാര് ഭരിച്ച ഈ ഭൂമി ശക്തിയോടെ ഭരിക്കണം; എന്റെ പിതാക്കന്മാരും ഞാനും ഭരിച്ചതുപോലെ നീയും യുവരാജാവിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം ഏറ്റെടുക്കണം.
സര്വാത്മനാ പര്യനുനീയമാനോ യദാ ന സൌമിത്രിരുപൈതി യോഗമ്। നിയുജ്യമാനോ ഭുവി യൌവരാജ്യേ തതോഽഭ്യഷിഞ്ചദ് ഭരതം മഹാത്മാ
എത്ര പ്രാര്ത്ഥിച്ചാലും സൗമിത്രി അതിന് സമ്മതിച്ചില്ല; യുവരാജാവായി നിയമിക്കപ്പെട്ടിട്ടും അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചില്ല. അപ്പോള് മഹാത്മാവായ രാമന് ഭരതനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു.
പൌണ്ഡരീകാശ്വമേധാഭ്യാം വാജപേയേന ചാസകൃത്। അന്യൈശ്ച വിവിധൈര്യജ്ഞൈരയജത് പാര്ഥിവാത്മജഃ
രാജപുത്രന് പലതവണ പൗണ്ടരീകയാഗവും അശ്വമേധയാഗവും വാജപേയയാഗവും മറ്റ് പലവിധ യാഗങ്ങളും നടത്തി.
രാജ്യം ദശസഹസ്രാണി പ്രാപ്യ വര്ഷാണി രാഘവഃ। ശതാശ്വമേധാനാജഹ്രേ സദശ്വാന് ഭൂരിദക്ഷിണാന്
പത്തായിരം വർഷം രാജ്യം നേടിയ രാഘവൻ, ഉത്തമമായ കുതിരകളും ധാരാളം ദാനങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നൂറുകണക്കിന് അശ്വമേധ യാഗങ്ങൾ നടത്തി.
ആജാനുലമ്ബിബാഹുഃ സ മഹാവക്ഷാഃ പ്രതാപവാന്। ലക്ഷ്മണാനുചരോ രാമഃ ശശാസ പൃഥിവീമിമാമ്
മുട്ടിവരെ നീളുന്ന ഭുജങ്ങളുമായി, വിശാലമായ നെഞ്ചും മഹത്തായ തേജസ്സും ഉള്ള രാമൻ, ലക്ഷ്മണൻ കൂടെ നിന്നുകൊണ്ട് ഭൂമിയെ ഭരിച്ചു.
രാഘവശ്ചാപി ധര്മാത്മാ പ്രാപ്യ രാജ്യമനുത്തമമ്। ഈജേ ബഹുവിധൈര്യജ്ഞൈഃ സസുഹൃജ്ജ്ഞാതിബാന്ധവഃ
ധാർമികനായ രാഘവൻ, അതുല്യമായ രാജ്യം നേടിയ ശേഷം, സുഹൃത്തുക്കളും ബന്ധുക്കളും കൂടെവച്ച് പലവിധ യാഗങ്ങൾ നടത്തി.
ന പര്യദേവന് വിധവാ ന ച വ്യാലകൃതം ഭയമ്। ന വ്യാധിജം ഭയം ചാസീദ് രാമേ രാജ്യം പ്രശാസതി
രാമൻ രാജ്യം ഭരിക്കുമ്പോൾ, വിധവമാർ വിലപിച്ചില്ല; കാട്ടുമൃഗങ്ങളിൽ നിന്നോ രോഗങ്ങളിൽ നിന്നോ ഭയം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
നിര്ദസ്യുരഭവല്ലോകോ നാനര്ഥം കശ്ചിദസ്പൃശത്। ന ച സ്മ വൃദ്ധാ ബാലാനാം പ്രേതകാര്യാണി കുര്വതേ
ലോകത്ത് കള്ളന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; ആരും ദുർഭാഗ്യം അനുഭവിച്ചില്ല; വയോധികർ കുട്ടികളുടെ ശവസംസ്കാരങ്ങൾ നടത്തേണ്ടി വന്നില്ല.
സര്വം മുദിതമേവാസീത് സര്വോ ധര്മപരോഽഭവത്। രാമമേവാനുപശ്യന്തോ നാഭ്യഹിംസന് പരസ്പരമ്
എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു; എല്ലാവരും ധർമ്മത്തിൽ മനസ്സോടു നിന്നു; രാമനെ മാത്രം കാണുന്നവർ പരസ്പരം ദോഷം ചെയ്തില്ല.
ആസന് വര്ഷസഹസ്രാണി തഥാ പുത്രസഹസ്രിണഃ। നിരാമയാ വിശോകാശ്ച രാമേ രാജ്യം പ്രശാസതി
രാമൻ രാജ്യം ഭരിക്കുമ്പോൾ, ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്കിടയിൽ, ജനങ്ങൾ ആയിരക്കണക്കിന് മക്കളെ നേടിയിരുന്നു; രോഗവും ദുഃഖവും ഇല്ലായിരുന്നു.
രാമോ രാമോ രാമ ഇതി പ്രജാനാമഭവന് കഥാഃ। രാമഭൂതം ജഗദഭൂദ് രാമേ രാജ്യം പ്രശാസതി
'രാമൻ, രാമൻ, രാമൻ' എന്നായിരുന്നു ജനങ്ങളുടെ സംസാരങ്ങൾ; രാമൻ രാജ്യം ഭരിക്കുമ്പോൾ ലോകം മുഴുവൻ രാമനായി.
നിത്യമൂലാ നിത്യഫലാസ്തരവസ്തത്ര പുഷ്പിതാഃ। കാമവര്ഷീ ച പര്ജന്യഃ സുഖസ്പര്ശശ്ച മാരുതഃ
അവിടെ മരങ്ങൾ എപ്പോഴും വേരോടെ നില്ക്കുന്നു, എപ്പോഴും പുഷ്പിക്കുകയും ഫലിക്കുകയും ചെയ്തു; മേഘങ്ങൾ ആഗ്രഹം പോലെ മഴ പെയ്യുകയും കാറ്റ് സുഖകരമായി വീശുകയും ചെയ്തു.
ബ്രാഹ്മണാഃ ക്ഷത്രിയാ വൈശ്യാഃ ശൂദ്രാ ലോഭവിവര്ജിതാഃ। സ്വകര്മസു പ്രവര്തന്തേ തുഷ്ടാഃ സ്വൈരേവ കര്മഭിഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ക്ഷത്രിയന്മാർ, വൈശ്യന്മാർ, ശൂദ്രന്മാർ — ആരിലും ലോഭമില്ലാതെ, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ കർമ്മങ്ങളിൽ തൃപ്തരായി പ്രവർത്തിച്ചു.
ആസന് പ്രജാ ധര്മപരാ രാമേ ശാസതി നാനൃതാഃ। സര്വേ ലക്ഷണസമ്പന്നാഃ സര്വേ ധര്മപരായണാഃ
രാമൻ ഭരിക്കുമ്പോൾ ജനങ്ങൾ ധർമ്മത്തിൽ മനസ്സോടു നിന്നവരും സത്യവാന്മാരും എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ളവരുമായിരുന്നു; എല്ലാവരും ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരതയുള്ളവരായിരുന്നു.
ദശവര്ഷസഹസ്രാണി ദശവര്ഷശതാനി ച। ഭ്രാതൃഭിഃ സഹിതഃ ശ്രീമാന് രാമോ രാജ്യമകാരയത്
ശ്രീമാനായ രാമൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം പതിനായിരം വർഷവും പത്തുനൂറ് വർഷവും രാജ്യം ഭരിച്ചു.
ധര്മ്യം യശസ്യമായുഷ്യം രാജ്ഞാം ച വിജയാവഹമ്। ആദികാവ്യമിദം ചാര്ഷം പുരാ വാല്മീകിനാ കൃതമ്
ധാർമികവും, കീർത്തിയും ആയുസ്സും നൽകുന്നതും, രാജാക്കന്മാർക്ക് വിജയം നൽകുന്നതുമായ ഈ ആദികാവ്യം വാല്മീകി മഹർഷി പുരാതനകാലത്ത് രചിച്ചതാണ്.
യഃ ശൃണോതി സദാ ലോകേ നരഃ പാപാത് പ്രമുച്യതേ। പുത്രകാമശ്ച പുത്രാന് വൈ ധനകാമോ ധനാനി ച
ലോകത്ത് ആരെങ്കിലും ഇതിനെ എപ്പോഴും ശ്രവിച്ചാൽ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും; മക്കൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് മക്കളും, ധനം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് ധനവും ലഭിക്കും.