അപരം ചന്ദ്രസംകാശം രാക്ഷസേന്ദ്രോ വിഭീഷണഃ। മാലാം ജ്വലന്തീം വപുഷാ കാഞ്ചനീം ശതപുഷ്കരാമ്
രാക്ഷസരാജാവായ വിഭീഷണൻ, ചന്ദ്രനുപോലെ തിളങ്ങുന്ന, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള, നൂറു താമരകളാൽ അലങ്കരിച്ച ഒരു മാലയും എടുത്തു.
രാഘവായ ദദൌ വായുര്വാസവേന പ്രചോദിതഃ। സര്വരത്നസമായുക്തം മണിഭിശ്ച വിഭൂഷിതമ്
ഇന്ദ്രന്റെ പ്രേരണയിൽ വായുദേവൻ രാഘവനു എല്ലാ രത്നങ്ങളാലും മണികളാലും അലങ്കരിച്ച വസ്ത്രം നൽകി.
മുക്താഹാരം നരേന്ദ്രായ ദദൌ ശക്രപ്രചോദിതഃ। പ്രജഗുര്ദേവഗന്ധര്വാ നനൃതുശ്ചാപ്സരോഗണാഃ
ശക്രന്റെ പ്രേരണയിൽ രാജാവിന് മുത്തുമാലയും നൽകി; ദേവന്മാരും ഗാന്ധർവന്മാരും പാടിയും അപ്സരസുകൾ നൃത്തം ചെയ്തു.
അഭിഷേകേ തദര്ഹസ്യ തദാ രാമസ്യ ധീമതഃ। ഭൂമിഃ സസ്യവതീ ചൈവ ഫലവന്തശ്ച പാദപാഃ
അഭിഷേകത്തിനിടയിൽ, അർഹതയുള്ള ധീരനായ രാമന്റെ ഉത്സവത്തിൽ ഭൂമി വിളവോടെ സമൃദ്ധിയായി, മരങ്ങൾ ഫലഭാരമായി.
ഗന്ധവന്തി ച പുഷ്പാണി ബഭൂവൂ രാഘവോത്സവേ। സഹസ്രശതമശ്വാനാം ധേനൂനാം ച ഗവാം തഥാ
രാഘവന്റെ ഉത്സവത്തിൽ പുഷ്പങ്ങൾ സുഗന്ധമായി, ആയിരക്കണക്കിന് കുതിരകളും പശുക്കളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ദദൌ ശതവൃഷാന് പൂര്വം ദ്വിജേഭ്യോ മനുജര്ഷഭഃ। ത്രിംശത്കോടീര്ഹിരണ്യസ്യ ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ദദൌ പുനഃ
മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠനായ രാമൻ ആദ്യം ദ്വിജന്മാർക്ക് നൂറ് കാളകളും, പിന്നീട് ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് മുപ്പത് കോടി പൊന്നും നൽകി.
നാനാഭരണവസ്ത്രാണി മഹാര്ഹാണി ച രാഘവഃ। അര്കരശ്മിപ്രതീകാശാം കാഞ്ചനീം മണിവിഗ്രഹാമ്
രാഘവൻ വിവിധ അലങ്കാരങ്ങളും വിലയേറിയ വസ്ത്രങ്ങളും, സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളുപോലെ തിളങ്ങുന്ന, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള മണിമൂർത്തിയും നൽകി.
സുഗ്രീവായ സ്രജം ദിവ്യാം പ്രായച്ഛന്മനുജാധിപഃ। വൈദൂര്യമയചിത്രേ ച ചന്ദ്രരശ്മിവിഭൂഷിതേ
മനുഷ്യാധിപൻ സുഖ്രീവനു വൈഡൂര്യരത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ച, ചന്ദ്രപ്രഭയാൽ അലങ്കരിച്ച ദിവ്യമായ ഒരു മാല നൽകി.
വാലിപുത്രായ ധൃതിമാനങ്ഗദായാങ്ഗദേ ദദൌ। മണിപ്രവരജുഷ്ടം തം മുക്താഹാരമനുത്തമമ്
വാലിയുടെ മകനായ അങ്ങദന് രാമന് അതുല്യമായ മുത്തുമാലയും മനോഹരമായ രത്നങ്ങളാല് അലങ്കരിച്ച ഒരു ഉത്തമഹാരവും നല്കി.
സീതായൈ പ്രദദൌ രാമശ്ചന്ദ്രരശ്മിസമപ്രഭമ്। അരജേ വാസസീ ദിവ്യേ ശുഭാന്യാഭരണാനി ച
രാമന് സീതയ്ക്ക് ചന്ദ്രപ്രഭയേപ്പോലെയുള്ള ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും മനോഹരമായ ആഭരണങ്ങളും നല്കി.
അവേക്ഷമാണാ വൈദേഹീ പ്രദദൌ വായുസൂനവേ। അവമുച്യാത്മനഃ കണ്ഠാദ്ധാരം ജനകനന്ദിനീ
വൈദേഹി നോക്കി നിന്നു; അവള് സ്വന്തം കഴുത്തില് നിന്നുള്ള ഹാരമെടുത്ത് വായുപുത്രന് ഹനൂമാനെക്കു കൈമാറി.
അവൈക്ഷത ഹരീന് സര്വാന് ഭര്താരം ച മുഹുര്മുഹുഃ। താമിങ്ഗിതജ്ഞഃ സമ്പ്രേക്ഷ്യ ബഭാഷേ ജനകാത്മജാമ്
അവള് എല്ലാ വാനരന്മാരെയും ഭര്ത്താവിനെയും വീണ്ടും വീണ്ടും നോക്കി. അവളുടെ മനസ്സിലുണ്ടായിരുന്ന ആശയം മനസ്സിലാക്കി ജനകന്റെ മകള് സീതയോട് ഭര്ത്താവ് പറഞ്ഞു.
പ്രദേഹി സുഭഗേ ഹാരം യസ്യ തുഷ്ടാസി ഭാമിനി। അഥ സാ വായുപുത്രായ തം ഹാരമസിതേക്ഷണാ
"സൗഭാഗ്യവതിയായ സീതേ, നീ ആര്ക്കാണ് സന്തോഷം തോന്നുന്നത്, അവന് ഈ ഹാരം നല്കൂ." അപ്പോള് കറുത്ത കണ്ണുള്ള സീത വായുപുത്രന് ആ ഹാരം നല്കി.
തേജോ ധൃതിര്യശോ ദാക്ഷ്യം സാമര്ഥ്യം വിനയോ നയഃ। പൌരുഷം വിക്രമോ ബുദ്ധിര്യസ്മിന് നേതാനി നിത്യദാ
ഏപ്പോഴും പ്രകാശവും ധൈര്യവും പ്രശസ്തിയും കഴിവും സാമര്ത്ഥ്യവും വിനയവും നയവും പുരുഷാര്ത്ഥവും വീരതയും ബുദ്ധിയും ഉള്ളവനാണ്—
ഹനൂമാംസ്തേന ഹാരേണ ശുശുഭേ വാനരര്ഷഭഃ। ചന്ദ്രാംശുചയഗൌരേണ ശ്വേതാഭ്രേണ യഥാചലഃ
ആ ഹാരം ധരിച്ച ഹനൂമാന്, വാനരന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠന്, ചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങളേപ്പോലെയുള്ള വെളുത്ത ആ ഹാരത്തില് ഒരു മലപോലെ തിളങ്ങി.
സര്വേ വാനരവൃദ്ധാശ്ച യേ ചാന്യേ വാനരോത്തമാഃ। വാസോഭിര്ഭൂഷണൈശ്ചൈവ യഥാര്ഹം പ്രതിപൂജിതാഃ
എല്ലാ വാനരവൃദ്ധന്മാരും മറ്റു ശ്രേഷ്ഠവാനരന്മാരും അവര്ക്ക് യോജിച്ച വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും നല്കി ആദരിക്കപ്പെട്ടു.
വിഭീഷണോഽഥ സുഗ്രീവോ ഹനൂമാഞ്ജാമ്ബവാംസ്തഥാ। സര്വേ വാനരമുഖ്യാശ്ച രാമേണാക്ലിഷ്ടകര്മണാ
വിഭീഷണനും സുഖ്രീവനും ഹനൂമാനും ജാംബവാനും മറ്റു പ്രധാന വാനരന്മാരും പാപമില്ലാത്ത കര്മ്മങ്ങളുള്ള രാമനാല് ആദരിക്കപ്പെട്ടു.
യഥാര്ഹം പൂജിതാഃ സര്വേ കാമൈ രത്നൈശ്ച പുഷ്കലൈഃ। പ്രഹൃഷ്ടമനസഃ സര്വേ ജഗ്മുരേവ യഥാഗതമ്
അവരവര്ക്ക് യോജിച്ച വിധത്തില് ധാരാളം ഇഷ്ടപ്പെട്ട രത്നങ്ങളാല് എല്ലാവരും ആദരിക്കപ്പെട്ടു; സന്തോഷഹൃദയങ്ങളോടെ അവര് വന്നപോലെ തന്നെ തിരിച്ചു പോയി.
തതോ ദ്വിവിദമൈന്ദാഭ്യാം നീലായ ച പരംതപഃ। സര്വാന് കാമഗുണാന് വീക്ഷ്യ പ്രദദൌ വസുധാധിപഃ
അതിനുശേഷം ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന രാമന് ദ്വിവിദനും മൈന്ദനും നീലനും അവരുടെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റി എല്ലാ സൗഖ്യങ്ങളും നല്കി.
ദൃഷ്ട്വാ സര്വേ മഹാത്മാനസ്തതസ്തേ വാനരര്ഷഭാഃ। വിസൃഷ്ടാഃ പാര്ഥിവേന്ദ്രേണ കിഷ്കിന്ധാം സമുപാഗമന്
ഇതെല്ലാം കണ്ട മഹാത്മാക്കളായ വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാര് രാജാധിരാജനായ രാമന് അവരെ വിടുതല് നല്കിയതോടെ കിഷ്കിന്ദയിലേക്കു മടങ്ങി.
സുഗ്രീവോ വാനരശ്രേഷ്ഠോ ദൃഷ്ട്വാ രാമാഭിഷേചനമ്। പൂജിതശ്ചൈവ രാമേണ കിഷ്കിന്ധാം പ്രാവിശത് പുരീമ്
വാനരന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠനായ സുഖ്രീവന് രാമന്റെ അഭിഷേകം കണ്ടു, രാമനാല് ആദരിക്കപ്പെട്ട് കിഷ്കിന്ദയുടെ നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
വിഭീഷണോഽപി ധര്മാത്മാ സഹ തൈര്നൈര്ഋതര്ഷഭൈഃ। ലബ്ധ്വാ കുലധനം രാജാ ലങ്കാം പ്രായാന്മഹായശാഃ
ധര്മാത്മാവും മഹാശ്രേഷ്ഠനുമായ വിഭീഷണന് മറ്റ് പ്രധാന നൈരൃതരോടൊപ്പം തന്റെ കുടുംബസമ്പത്ത് വീണ്ടെടുത്തു രാജാവായി ലങ്കയിലേക്കു പോയി.
സ രാജ്യമഖിലം ശാസന്നിഹതാരിര്മഹായശാഃ। രാഘവഃ പരമോദാരഃ ശശാസ പരയാ മുദാ। ഉവാച ലക്ഷ്മണം രാമോ ധര്മജ്ഞം ധര്മവത്സലഃ
ശത്രുക്കളെ സംഹരിച്ച മഹാശ്രേഷ്ഠനും പരമോദാരനുമായ രാഘവന് മുഴുവന് രാജ്യം ആനന്ദത്തോടെ ഭരിച്ചു; ധര്മത്തെ അറിയുന്ന, ധര്മത്തെ സ്നേഹിക്കുന്ന ലക്ഷ്മണനോട് രാമന് പറഞ്ഞു.
ആതിഷ്ഠ ധര്മജ്ഞ മയാ സഹേമാം ഗാം പൂര്വരാജാധ്യുഷിതാം ബലേന। തുല്യം മയാ ത്വം പിതൃഭിര്ധൃതാ യാ താം യൌവരാജ്യേ ധുരമുദ്വഹസ്വ
ധര്മത്തെ അറിയുന്നവനേ, എന്റെ സഹായത്തോടെ മുന് രാജാക്കന്മാര് ഭരിച്ച ഈ ഭൂമി ശക്തിയോടെ ഭരിക്കണം; എന്റെ പിതാക്കന്മാരും ഞാനും ഭരിച്ചതുപോലെ നീയും യുവരാജാവിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം ഏറ്റെടുക്കണം.
സര്വാത്മനാ പര്യനുനീയമാനോ യദാ ന സൌമിത്രിരുപൈതി യോഗമ്। നിയുജ്യമാനോ ഭുവി യൌവരാജ്യേ തതോഽഭ്യഷിഞ്ചദ് ഭരതം മഹാത്മാ
എത്ര പ്രാര്ത്ഥിച്ചാലും സൗമിത്രി അതിന് സമ്മതിച്ചില്ല; യുവരാജാവായി നിയമിക്കപ്പെട്ടിട്ടും അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചില്ല. അപ്പോള് മഹാത്മാവായ രാമന് ഭരതനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു.
പൌണ്ഡരീകാശ്വമേധാഭ്യാം വാജപേയേന ചാസകൃത്। അന്യൈശ്ച വിവിധൈര്യജ്ഞൈരയജത് പാര്ഥിവാത്മജഃ
രാജപുത്രന് പലതവണ പൗണ്ടരീകയാഗവും അശ്വമേധയാഗവും വാജപേയയാഗവും മറ്റ് പലവിധ യാഗങ്ങളും നടത്തി.
രാജ്യം ദശസഹസ്രാണി പ്രാപ്യ വര്ഷാണി രാഘവഃ। ശതാശ്വമേധാനാജഹ്രേ സദശ്വാന് ഭൂരിദക്ഷിണാന്
പത്തായിരം വർഷം രാജ്യം നേടിയ രാഘവൻ, ഉത്തമമായ കുതിരകളും ധാരാളം ദാനങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നൂറുകണക്കിന് അശ്വമേധ യാഗങ്ങൾ നടത്തി.
ആജാനുലമ്ബിബാഹുഃ സ മഹാവക്ഷാഃ പ്രതാപവാന്। ലക്ഷ്മണാനുചരോ രാമഃ ശശാസ പൃഥിവീമിമാമ്
മുട്ടിവരെ നീളുന്ന ഭുജങ്ങളുമായി, വിശാലമായ നെഞ്ചും മഹത്തായ തേജസ്സും ഉള്ള രാമൻ, ലക്ഷ്മണൻ കൂടെ നിന്നുകൊണ്ട് ഭൂമിയെ ഭരിച്ചു.
രാഘവശ്ചാപി ധര്മാത്മാ പ്രാപ്യ രാജ്യമനുത്തമമ്। ഈജേ ബഹുവിധൈര്യജ്ഞൈഃ സസുഹൃജ്ജ്ഞാതിബാന്ധവഃ
ധാർമികനായ രാഘവൻ, അതുല്യമായ രാജ്യം നേടിയ ശേഷം, സുഹൃത്തുക്കളും ബന്ധുക്കളും കൂടെവച്ച് പലവിധ യാഗങ്ങൾ നടത്തി.
ന പര്യദേവന് വിധവാ ന ച വ്യാലകൃതം ഭയമ്। ന വ്യാധിജം ഭയം ചാസീദ് രാമേ രാജ്യം പ്രശാസതി
രാമൻ രാജ്യം ഭരിക്കുമ്പോൾ, വിധവമാർ വിലപിച്ചില്ല; കാട്ടുമൃഗങ്ങളിൽ നിന്നോ രോഗങ്ങളിൽ നിന്നോ ഭയം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.