അശോകോ വിജയശ്ചൈവ സിദ്ധാര്ഥശ്ച സമാഹിതാഃ। മന്ത്രയന് രാമവൃദ്ധ്യര്ഥമൃദ്ധ്യര്ഥം നഗരസ്യ ച
അശോകന്, വിജയന്, സിദ്ധാര്ത്ഥന് എന്നിവരും ശ്രദ്ധയോടെ, രാമനും നഗരത്തിനും ഐശ്വര്യം വരാന് വേണ്ടിയുള്ള കാര്യങ്ങള് ആലോചിച്ചു.
സര്വമേവാഭിഷേകാര്ഥം ജയാര്ഹസ്യ മഹാത്മനഃ। കര്തുമര്ഹഥ രാമസ്യ യദ് യന്മങ്ഗലപൂര്വകമ്
വിജയയോഗ്യനും മഹാത്മാവുമായ രാമന്റെ അഭിഷേകത്തിന് അനുയോജ്യവും മംഗളകരവുമായ എല്ലാം നിങ്ങള് ഒരുക്കണം.
ഇതി തേ മന്ത്രിണഃ സര്വേ സംദിശ്യ ച പുരോഹിതഃ। നഗരാന്നിര്യയുസ്തൂര്ണം രാമദര്ശനബുദ്ധയഃ
അങ്ങനെ മന്ത്രിമാരെ നിര്ദ്ദേശിച്ച ശേഷം പുരോഹിതന് രാമനെ കാണാന് മനസ്സോടെ നഗരത്തില് നിന്ന് വേഗത്തില് പുറപ്പെട്ടു.
ഹരിയുക്തം സഹസ്രാക്ഷോ രഥമിന്ദ്ര ഇവാനഘഃ। പ്രയയൌ രഥമാസ്ഥായ രാമോ നഗരമുത്തമമ്
കുതിരകള് ചേര്ത്ത രഥത്തില് ഇരുന്ന്, പാപമില്ലാത്ത രാമന് ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ ആ ഉത്തമ നഗരത്തിലേക്ക് യാത്രയായി.
ജഗ്രാഹ ഭരതോ രശ്മീന് ശത്രുഘ്നശ്ഛത്രമാദദേ। ലക്ഷ്മണോ വ്യജനം തസ്യ മൂര്ധ്നി സംവീജയംസ്തദാ
ഭരതന് കുതിരപ്പുറങ്ങള് പിടിച്ചു, ശത്രുഘ്നന് കുടയേന്തി, ലക്ഷ്മണന് അന്നു രാമന്റെ തലയില് വീശാന് വീശിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
ശ്വേതം ച വാലവ്യജനം ജഗൃഹേ പരിതഃ സ്ഥിതഃ। അപരം ചന്ദ്രസംകാശം രാക്ഷസേന്ദ്രോ വിഭീഷണഃ
അടുത്ത് നിന്ന രാക്ഷസാധിപന് വിഭീഷണന് ചന്ദ്രനുപോലെ വെള്ളയും പ്രകാശമുള്ളതുമായ മറ്റൊരു വീശിനും എടുത്തു.
ഋഷിസങ്ഘൈസ്തദാഽഽകാശേ ദേവൈശ്ച സമരുദ്ഗണൈഃ। സ്തൂയമാനസ്യ രാമസ്യ ശുശ്രുവേ മധുരധ്വനിഃ
അപ്പോള് ആകാശത്ത്, ഋഷികളും ദേവന്മാരും മരുത്ഗണങ്ങളുമൊത്ത് രാമനെ പാടിപ്പുകഴ്ത്തി, മധുരമായ ശബ്ദം കേട്ടു.
തതഃ ശത്രുഞ്ജയം നാമ കുഞ്ജരം പര്വതോപമമ്। ആരുരോഹ മഹാതേജാഃ സുഗ്രീവഃ പ്ലവഗര്ഷഭഃ
അതിന് ശേഷം വാനരരാജാവായ ശക്തനായ സുഗ്രീവന് പര്വതത്തിനെപ്പോലെയുള്ള ശത്രുഞ്ജയന് എന്ന ആനയില് കയറി.
നവ നാഗസഹസ്രാണി യയുരാസ്ഥായ വാനരാഃ। മാനുഷം വിഗ്രഹം കൃത്വാ സര്വാഭരണഭൂഷിതാഃ
വാനരന്മാര് മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ചു, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞ്, ഒന്പതിനായിരം ആനകളില് കയറി യാത്രയായി.
ശങ്ഖശബ്ദപ്രണാദൈശ്ച ദുന്ദുഭീനാം ച നിഃസ്വനൈഃ। പ്രയയൌ പുരുഷവ്യാഘ്രസ്താം പുരീം ഹര്മ്യമാലിനീമ്
ശംഖങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തിലുള്ള ശബ്ദത്തിലും മൃദംഗങ്ങളുടെ ഗംഭീരധ്വനിയിലും, മനുഷ്യസിംഹന് ആ മനോഹരമായ കൊട്ടാരങ്ങളാലങ്കരിച്ച നഗരത്തിലേക്ക് യാത്രയായി.
ദദൃശുസ്തേ സമായാന്തം രാഘവം സപുരഃസരമ്। വിരാജമാനം വപുഷാ രഥേനാതിരഥം തദാ
അവര് അന്നെ മുന്നില് നിന്ന് വരുന്ന രാഘവനെ, ഭംഗിയോടെ രഥത്തില് ഇരുന്ന അത്യുത്തമ യോദ്ധാവിനെ കണ്ടു.
തേ വര്ധയിത്വാ കാകുത്സ്ഥം രാമേണ പ്രതിനന്ദിതാഃ। അനുജഗ്മുര്മഹാത്മാനം ഭ്രാതൃഭിഃ പരിവാരിതമ്
അവര് കാകുത്സ്ഥനെ വന്ദിച്ച്, രാമന് അവരെ സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു. പിന്നെ സഹോദരന്മാരാല് ചുറ്റപ്പെട്ട മഹാത്മാവിനെ പിന്തുടര്ന്നു.
അമാത്യൈര്ബ്രാഹ്മണൈശ്ചൈവ തഥാ പ്രകൃതിഭിര്വൃതഃ। ശ്രിയാ വിരുരുചേ രാമോ നക്ഷത്രൈരിവ ചന്ദ്രമാഃ
മന്ത്രിമാരും ബ്രാഹ്മണന്മാരും ജനങ്ങളും ചുറ്റി നിന്നപ്പോള് രാമന് നക്ഷത്രങ്ങള്ക്കിടയില് ചന്ദ്രനുപോലെ ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.
സ പുരോഗാമിഭിസ്തൂര്യൈസ്താലസ്വസ്തികപാണിഭിഃ। പ്രവ്യാഹരദ്ഭിര്മുദിതൈര്മങ്ഗലാനി വൃതോ യയൌ
മുന്നില് പോകുന്നവര് താളവും സ്വസ്തികവും കൈവശം വച്ചും, മംഗളഗീതങ്ങള് ആലപിച്ചും സന്തോഷത്തോടെ രാമനെ ചുറ്റി യാത്രയായി.
അക്ഷതം ജാതരൂപം ച ഗാവഃ കന്യാഃ സഹദ്വിജാഃ। നരാ മോദകഹസ്താശ്ച രാമസ്യ പുരതോ യയുഃ
അക്ഷതം, പൊന്നും, പശുക്കളും, കന്യാകളും, ദ്വിജന്മാരുമൊക്കെ, കൈയില് മധുരം പിടിച്ച പുരുഷന്മാരും രാമന് മുന്നില് നടന്നു.
സഖ്യം ച രാമഃ സുഗ്രീവേ പ്രഭാവം ചാനിലാത്മജേ। വാനരാണാം ച തത് കര്മ ഹ്യാചചക്ഷേഽഥ മന്ത്രിണാമ്
രാമന് മന്ത്രിമാരോട് സുഗ്രീവനോടുള്ള സൗഹൃദവും, വായുവിന്റെ പുത്രന്റെ വീര്യവും, വാനരന്മാരുടെ കര്മങ്ങളും പറഞ്ഞു.
ശ്രുത്വാ ച വിസ്മയം ജഗ്മുരയോധ്യാപുരവാസിനഃ। വാനരാണാം ച തത് കര്മ രാക്ഷസാനാം ച തദ് ബലമ്। വിഭീഷണസ്യ സംയോഗമാചചക്ഷേഽഥ മന്ത്രിണാമ്
ഇത് കേട്ട അയോധ്യാവാസികള് വാനരന്മാരുടെ കര്മത്തിലും രാക്ഷസന്മാരുടെ ശക്തിയിലും അത്ഭുതപ്പെട്ടു. വിഭീഷണന്റെ കൂട്ടായ്മയെയും രാമന് മന്ത്രിമാരോട് പറഞ്ഞു.
ദ്യുതിമാനേതദാഖ്യായ രാമോ വാനരസംയുതഃ। ഹൃഷ്ടപുഷ്ടജനാകീര്ണാമയോധ്യാം പ്രവിവേശ സഃ
രാമൻ തന്റെ മഹത്വം വിവരിച്ചശേഷം, വാനരന്മാരോടൊപ്പം സന്തോഷത്തിലും സമൃദ്ധിയിലും നിറഞ്ഞ ആയോധ്യയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
തതോ ഹ്യഭ്യുച്ഛ്രയന് പൌരാഃ പതാകാശ്ച ഗൃഹേ ഗൃഹേ। ഐക്ഷ്വാകാധ്യുഷിതം രമ്യമാസസാദ പിതുര്ഗൃഹമ്
അപ്പോൾ നഗരവാസികൾ വീടുകളൊന്നൊന്നിലും പതാകകൾ ഉയർത്തി. ഇക്ഷ്വാകു വംശം താമസിച്ചിരുന്ന മനോഹരമായ അച്ഛന്റെ വീട്ടിലേക്ക് അദ്ദേഹം എത്തി.
അഥാബ്രവീദ് രാജപുത്രോ ഭരതം ധര്മിണാം വരമ്। അര്ഥോപഹിതയാ വാചാ മധുരം രഘുനന്ദനഃ
അതിനുശേഷം രഘുവംശത്തിലെ സന്തോഷമായ രാജകുമാരൻ, ധർമ്മത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭരതനോട് അർത്ഥവത്തും മധുരവുമായ വാക്കുകളിൽ പറഞ്ഞു.
പിതുര്ഭവനമാസാദ്യ പ്രവിശ്യ ച മഹാത്മനഃ। കൌസല്യാം ച സുമിത്രാം ച കൈകേയീമഭിവാദ്യ ച
അച്ഛന്റെ ഭവനത്തിൽ എത്തി അകത്തു കടന്ന ശേഷം, കൌസല്യയെയും സുമിത്രയെയും കൈകേയിയെയും രാമൻ ആദരപൂർവ്വം വണങ്ങി.
തച്ച മദ്ഭവനം ശ്രേഷ്ഠം സാശോകവനികം മഹത്। മുക്താവൈദൂര്യസംകീര്ണം സുഗ്രീവായ നിവേദയ
എന്റെ ഏറ്റവും നല്ല ഭവനം, വലിയതും അശോകവനം ഉൾപ്പെടുന്നതും മുത്തുകളും വൈഡൂര്യങ്ങളും അലങ്കരിച്ചതുമായത്, സുഗ്രീവനു സമർപ്പിക്കൂ.
തസ്യ തദ് വചനം ശ്രുത്വാ ഭരതഃ സത്യവിക്രമഃ। ഹസ്തേ ഗൃഹീത്വാ സുഗ്രീവം പ്രവിവേശ തമാലയമ്
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ഭരതൻ, സത്യസന്ധനായ ധീരൻ, സുഗ്രീവന്റെ കൈ പിടിച്ച് അവിടെക്കുള്ളിൽ കൊണ്ടുപോയി.
തതസ്തൈലപ്രദീപാംശ്ച പര്യങ്കാസ്തരണാനി ച। ഗൃഹീത്വാ വിവിശുഃ ക്ഷിപ്രം ശത്രുഘ്നേന പ്രചോദിതാഃ
ശത്രുഘ്നന്റെ പ്രേരണയിൽ, എണ്ണവിളക്കുകളും കിടക്കകളും എടുത്ത് അവർ വേഗത്തിൽ അകത്തു കടന്നു.
ഉവാച ച മഹാതേജാഃ സുഗ്രീവം രാഘവാനുജഃ। അഭിഷേകായ രാമസ്യ ദൂതാനാജ്ഞാപയ പ്രഭോ
ശക്തിയുള്ള രാഘവന്റെ സഹോദരൻ സുഗ്രീവനോട് പറഞ്ഞു: 'പ്രഭുവേ, രാമന്റെ അഭിഷേകത്തിനായി ദൂതന്മാരെ അയക്കാൻ കല്പിക്കൂ.'
സൌവര്ണാന് വാനരേന്ദ്രാണാം ചതുര്ണാം ചതുരോ ഘടാന്। ദദൌ ക്ഷിപ്രം സ സുഗ്രീവഃ സര്വരത്നവിഭൂഷിതാന്
സുഗ്രീവൻ ഉടൻ തന്നെ നാലു വാനരരാജാക്കന്മാർക്ക് എല്ലാ രത്നങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ച നാലു പൊന്നിൻ കലശങ്ങൾ നൽകി.
തഥാ പ്രത്യൂഷസമയേ ചതുര്ണാം സാഗരാമ്ഭസാമ്। പൂര്ണൈര്ഘടൈഃ പ്രതീക്ഷധ്വം തഥാ കുരുത വാനരാഃ
അങ്ങനെ, പുലർച്ചെ സമുദ്രജലം നിറച്ച നാലു കലശങ്ങളുമായി തയ്യാറാകൂ, വാനരന്മാരേ, അങ്ങനെ ചെയ്യൂ.
ഏവമുക്താ മഹാത്മാനോ വാനരാ വാരണോപമാഃ। ഉത്പേതുര്ഗഗനം ശീഘ്രം ഗരുഡാ ഇവ ശീഘ്രഗാഃ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, ആ മഹാത്മാക്കളായ വാനരന്മാർ, ആനയെപ്പോലെ ശക്തിയുള്ളവർ, കുരുവിനെപ്പോലെ വേഗത്തിൽ ആകാശത്തേക്ക് ചാടിപ്പോയി.
ജാമ്ബവാംശ്ച ഹനൂമാംശ്ച വേഗദര്ശീ ച വാനരഃ। ഋഷഭശ്ചൈവ കലശാഞ്ജലപൂര്ണാനഥാനയന്
ജാംബവാൻ, ഹനുമാൻ, വേഗദർശി എന്ന വാനരൻ, ഋഷഭൻ എന്നിവരും വെള്ളം നിറച്ച കലശങ്ങൾ കൈകളിൽ പിടിച്ച് കൊണ്ടുവന്നു.
നദീശതാനാം പഞ്ചാനാം ജലം കുമ്ഭൈരുപാഹരന്। പൂര്വാത് സമുദ്രാത് കലശം ജലപൂര്ണമഥാനയത്
അവർ അഞ്ചു നൂറ് നദികളിൽ നിന്നുമുള്ള വെള്ളം കലശങ്ങളിൽ കൊണ്ടുവന്നു; കിഴക്കേ സമുദ്രത്തിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളം നിറച്ച കലശവും അവർ എത്തിച്ചു.