ജഗദദ്യാഭിഷിക്തം ത്വാമനുപശ്യതു രാഘവ। പ്രതപന്തമിവാദിത്യം മധ്യാഹ്നേ ദീപ്തതേജസമ്
രാഘവാ, ഇന്നത്തെ ദിവസം ലോകം നിന്നെ അഭിഷേകിക്കപ്പെട്ടവനായി, ഉച്ചക്കാലത്തെ സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശം പകർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നവനായി കാണട്ടെ.
തൂര്യസംഘാതനിര്ഘോഷൈഃ കാഞ്ചീനൂപുരനിഃസ്വനൈഃ। മധുരൈര്ഗീതശബ്ദൈശ്ച പ്രതിബുധ്യസ്വ ശേഷ്വ ച
തുറ്യങ്ങളുടെ മുഴക്കം, പൊന്നിന്റെ വണ്ടിക്കാലുകളുടെ മണി ശബ്ദം, മധുരമായ ഗാനങ്ങൾ എന്നിവ കേട്ട് നീ ഉണരുകയും വിശ്രമിക്കുകയും ചെയ്യണം.
യാവദാവര്തതേ ചക്രം യാവതീ ച വസുംധരാ। താവത് ത്വമിഹ ലോകസ്യ സ്വാമിത്വമനുവര്തയ
ചക്രം തിരിയുന്നിടത്തോളം, ഭൂമി നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, നീ ഈ ലോകത്തിൽ ഭരതാവായി തുടരണം.
ഭരതസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ രാമഃ പരപുരഞ്ജയഃ। തഥേതി പ്രതിജഗ്രാഹ നിഷസാദാസനേ ശുഭേ
ഭരതന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാമൻ, ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിച്ചവൻ, 'അങ്ങനെ തന്നെ' എന്നു സമ്മതിച്ചു, മനോഹരമായ ആസനത്തിൽ ഇരുന്നു.
തതഃ ശത്രുഘ്നവചനാന്നിപുണാഃ ശ്മശ്രുവര്ധനാഃ। സുഖഹസ്താഃ സുശീഘ്രാശ്ച രാഘവം പര്യവാരയന്
ശത്രുഘ്നന്റെ വാക്ക് കേട്ട്, കൃത്യമായി മുടി വെട്ടുന്ന, സ്നേഹപൂർവ്വം കൈവശമുള്ള, വേഗത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന കശവന്മാർ രാഘവനെ ചുറ്റി നിന്നു.
പൂര്വം തു ഭരതേ സ്നാതേ ലക്ഷ്മണേ ച മഹാബലേ। സുഗ്രീവേ വാനരേന്ദ്രേ ച രാക്ഷസേന്ദ്രേ വിഭീഷണേ
ആദ്യം ഭരതനും, മഹാബലശാലിയായ ലക്ഷ്മണനും, വാനരരാജാവായ സുഗ്രീവനും, രാക്ഷസരാജാവായ വിഭീഷണനും സ്നാനം കഴിച്ചു.
വിശോധിതജടഃ സ്നാതശ്ചിത്രമാല്യാനുലേപനഃ। മഹാര്ഹവസനോപേതസ്തസ്ഥൌ തത്ര ശ്രിയാ ജ്വലന്
മുടി വൃത്തിയാക്കിയ രാമൻ, സ്നാനം കഴിച്ച്, വിവിധപൂക്കളും സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും അണിഞ്ഞ്, വിലയേറിയ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, അവിടെ മഹിമയോടെ നിലകൊണ്ടു.
പ്രതികര്മ ച രാമസ്യ കാരയാമാസ വീര്യവാന്। ലക്ഷ്മണസ്യ ച ലക്ഷ്മീവാനിക്ഷ്വാകുകുലവര്ധനഃ
ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തെ മഹത്വം വർദ്ധിപ്പിച്ചവൻ, രാമനും ലക്ഷ്മണനും ഇരുവരുടെയും ആലങ്കാരിക ശുശ്രൂഷകൾ ഒരുക്കി.
പ്രതികര്മ ച സീതായാഃ സര്വാ ദശരഥസ്ത്രിയഃ। ആത്മനൈവ തദാ ചക്രുര്മനസ്വിന്യോ മനോഹരമ്
അന്നേരം, മനസ്സു നിറഞ്ഞ ദശരഥന്റെ എല്ലാ ഭാര്യമാരും, സീതയ്ക്ക് ആലങ്കാരിക ശുശ്രൂഷ സ്വയം ചെയ്തു, അതിനെ മനോഹരമാക്കി.
തതോ വാനരപത്നീനാം സര്വാസാമേവ ശോഭനമ്। ചകാര യത്നാത് കൌസല്യാ പ്രഹൃഷ്ടാ പുത്രവത്സലാ
ശേഷം, സന്തോഷത്തോടെ പുത്രസ്നേഹത്തോടെ, കൗസല്യാ എല്ലാ വാനരഭാര്യമാരെയും ശ്രദ്ധയോടെ അലങ്കരിച്ച് ഭംഗിയാക്കി.
തതഃ ശത്രുഘ്നവചനാത് സുമന്ത്രോ നാമ സാരഥിഃ। യോജയിത്വാഭിചക്രാമ രഥം സര്വാങ്ഗശോഭനമ്
ശത്രുഘ്നന്റെ കല്പനപ്രകാരം, സുമന്ത്രൻ എന്ന സാരഥി, എല്ലാ ഭാഗത്തും ഭംഗിയുള്ള രഥം കുതിരയേർത്ത് കൊണ്ടുവന്നു.
അഗ്ന്യര്കാമലസംകാശം ദിവ്യം ദൃഷ്ട്വാ രഥം സ്ഥിതമ്। ആരുരോഹ മഹാബാഹൂ രാമഃ പരപുരംജയഃ
അഗ്നിയും സൂര്യനും പോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ള ദിവ്യരഥം അവിടെ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നതു കണ്ട മഹാബാഹുവായ രാമൻ, ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിച്ചവൻ, അതിൽ കയറി.
സുഗ്രീവോ ഹനുമാംശ്ചൈവ മഹേന്ദ്രസദൃശദ്യുതീ। സ്നാതൌ ദിവ്യനിഭൈര്വസ്ത്രൈര്ജഗ്മതുഃ ശുഭകുണ്ഡലൌ
സുഗ്രീവനും ഹനുമാനുമു, മഹേന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവർ, സ്നാനം കഴിച്ച് ദിവ്യവസ്ത്രം ധരിച്ച്, മനോഹരമായ കുണ്ഡലങ്ങൾ അണിഞ്ഞ് പുറപ്പെട്ടു.
സര്വാഭരണജുഷ്ടാശ്ച യയുസ്താഃ ശുഭകുണ്ഡലാഃ। സുഗ്രീവപത്ന്യഃ സീതാ ച ദ്രഷ്ടും നഗരമുത്സുകാഃ
എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞ്, മനോഹരമായ കുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിച്ച്, സുഗ്രീവന്റെ ഭാര്യമാരും സീതയും നഗരദർശനത്തിന് ആഗ്രഹത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു.
അയോധ്യായാം ച സചിവാ രാജ്ഞോ ദശരഥസ്യ ച। പുരോഹിതം പുരസ്കൃത്യ മന്ത്രയാമാസുരര്ഥവത്
അയോധ്യയില് ദശരഥന്റെ മന്ത്രിമാര് പുരോഹിതനെ മുന്നില് നിര്ത്തി, ബുദ്ധിപൂര്വം കാര്യങ്ങള് ചര്ച്ച ചെയ്തു.
അശോകോ വിജയശ്ചൈവ സിദ്ധാര്ഥശ്ച സമാഹിതാഃ। മന്ത്രയന് രാമവൃദ്ധ്യര്ഥമൃദ്ധ്യര്ഥം നഗരസ്യ ച
അശോകന്, വിജയന്, സിദ്ധാര്ത്ഥന് എന്നിവരും ശ്രദ്ധയോടെ, രാമനും നഗരത്തിനും ഐശ്വര്യം വരാന് വേണ്ടിയുള്ള കാര്യങ്ങള് ആലോചിച്ചു.
സര്വമേവാഭിഷേകാര്ഥം ജയാര്ഹസ്യ മഹാത്മനഃ। കര്തുമര്ഹഥ രാമസ്യ യദ് യന്മങ്ഗലപൂര്വകമ്
വിജയയോഗ്യനും മഹാത്മാവുമായ രാമന്റെ അഭിഷേകത്തിന് അനുയോജ്യവും മംഗളകരവുമായ എല്ലാം നിങ്ങള് ഒരുക്കണം.
ഇതി തേ മന്ത്രിണഃ സര്വേ സംദിശ്യ ച പുരോഹിതഃ। നഗരാന്നിര്യയുസ്തൂര്ണം രാമദര്ശനബുദ്ധയഃ
അങ്ങനെ മന്ത്രിമാരെ നിര്ദ്ദേശിച്ച ശേഷം പുരോഹിതന് രാമനെ കാണാന് മനസ്സോടെ നഗരത്തില് നിന്ന് വേഗത്തില് പുറപ്പെട്ടു.
ഹരിയുക്തം സഹസ്രാക്ഷോ രഥമിന്ദ്ര ഇവാനഘഃ। പ്രയയൌ രഥമാസ്ഥായ രാമോ നഗരമുത്തമമ്
കുതിരകള് ചേര്ത്ത രഥത്തില് ഇരുന്ന്, പാപമില്ലാത്ത രാമന് ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ ആ ഉത്തമ നഗരത്തിലേക്ക് യാത്രയായി.
ജഗ്രാഹ ഭരതോ രശ്മീന് ശത്രുഘ്നശ്ഛത്രമാദദേ। ലക്ഷ്മണോ വ്യജനം തസ്യ മൂര്ധ്നി സംവീജയംസ്തദാ
ഭരതന് കുതിരപ്പുറങ്ങള് പിടിച്ചു, ശത്രുഘ്നന് കുടയേന്തി, ലക്ഷ്മണന് അന്നു രാമന്റെ തലയില് വീശാന് വീശിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
ശ്വേതം ച വാലവ്യജനം ജഗൃഹേ പരിതഃ സ്ഥിതഃ। അപരം ചന്ദ്രസംകാശം രാക്ഷസേന്ദ്രോ വിഭീഷണഃ
അടുത്ത് നിന്ന രാക്ഷസാധിപന് വിഭീഷണന് ചന്ദ്രനുപോലെ വെള്ളയും പ്രകാശമുള്ളതുമായ മറ്റൊരു വീശിനും എടുത്തു.
ഋഷിസങ്ഘൈസ്തദാഽഽകാശേ ദേവൈശ്ച സമരുദ്ഗണൈഃ। സ്തൂയമാനസ്യ രാമസ്യ ശുശ്രുവേ മധുരധ്വനിഃ
അപ്പോള് ആകാശത്ത്, ഋഷികളും ദേവന്മാരും മരുത്ഗണങ്ങളുമൊത്ത് രാമനെ പാടിപ്പുകഴ്ത്തി, മധുരമായ ശബ്ദം കേട്ടു.
തതഃ ശത്രുഞ്ജയം നാമ കുഞ്ജരം പര്വതോപമമ്। ആരുരോഹ മഹാതേജാഃ സുഗ്രീവഃ പ്ലവഗര്ഷഭഃ
അതിന് ശേഷം വാനരരാജാവായ ശക്തനായ സുഗ്രീവന് പര്വതത്തിനെപ്പോലെയുള്ള ശത്രുഞ്ജയന് എന്ന ആനയില് കയറി.
നവ നാഗസഹസ്രാണി യയുരാസ്ഥായ വാനരാഃ। മാനുഷം വിഗ്രഹം കൃത്വാ സര്വാഭരണഭൂഷിതാഃ
വാനരന്മാര് മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ചു, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞ്, ഒന്പതിനായിരം ആനകളില് കയറി യാത്രയായി.
ശങ്ഖശബ്ദപ്രണാദൈശ്ച ദുന്ദുഭീനാം ച നിഃസ്വനൈഃ। പ്രയയൌ പുരുഷവ്യാഘ്രസ്താം പുരീം ഹര്മ്യമാലിനീമ്
ശംഖങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തിലുള്ള ശബ്ദത്തിലും മൃദംഗങ്ങളുടെ ഗംഭീരധ്വനിയിലും, മനുഷ്യസിംഹന് ആ മനോഹരമായ കൊട്ടാരങ്ങളാലങ്കരിച്ച നഗരത്തിലേക്ക് യാത്രയായി.
ദദൃശുസ്തേ സമായാന്തം രാഘവം സപുരഃസരമ്। വിരാജമാനം വപുഷാ രഥേനാതിരഥം തദാ
അവര് അന്നെ മുന്നില് നിന്ന് വരുന്ന രാഘവനെ, ഭംഗിയോടെ രഥത്തില് ഇരുന്ന അത്യുത്തമ യോദ്ധാവിനെ കണ്ടു.
തേ വര്ധയിത്വാ കാകുത്സ്ഥം രാമേണ പ്രതിനന്ദിതാഃ। അനുജഗ്മുര്മഹാത്മാനം ഭ്രാതൃഭിഃ പരിവാരിതമ്
അവര് കാകുത്സ്ഥനെ വന്ദിച്ച്, രാമന് അവരെ സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു. പിന്നെ സഹോദരന്മാരാല് ചുറ്റപ്പെട്ട മഹാത്മാവിനെ പിന്തുടര്ന്നു.
അമാത്യൈര്ബ്രാഹ്മണൈശ്ചൈവ തഥാ പ്രകൃതിഭിര്വൃതഃ। ശ്രിയാ വിരുരുചേ രാമോ നക്ഷത്രൈരിവ ചന്ദ്രമാഃ
മന്ത്രിമാരും ബ്രാഹ്മണന്മാരും ജനങ്ങളും ചുറ്റി നിന്നപ്പോള് രാമന് നക്ഷത്രങ്ങള്ക്കിടയില് ചന്ദ്രനുപോലെ ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.
സ പുരോഗാമിഭിസ്തൂര്യൈസ്താലസ്വസ്തികപാണിഭിഃ। പ്രവ്യാഹരദ്ഭിര്മുദിതൈര്മങ്ഗലാനി വൃതോ യയൌ
മുന്നില് പോകുന്നവര് താളവും സ്വസ്തികവും കൈവശം വച്ചും, മംഗളഗീതങ്ങള് ആലപിച്ചും സന്തോഷത്തോടെ രാമനെ ചുറ്റി യാത്രയായി.
അക്ഷതം ജാതരൂപം ച ഗാവഃ കന്യാഃ സഹദ്വിജാഃ। നരാ മോദകഹസ്താശ്ച രാമസ്യ പുരതോ യയുഃ
അക്ഷതം, പൊന്നും, പശുക്കളും, കന്യാകളും, ദ്വിജന്മാരുമൊക്കെ, കൈയില് മധുരം പിടിച്ച പുരുഷന്മാരും രാമന് മുന്നില് നടന്നു.