പ്രവിവേശ തദാ ലങ്കാം രാവണോ രാക്ഷസേശ്വരഃ। താം സുവര്ണപരിഷ്കാരേ ശുഭേ മഹതി വേശ്മനി
അപ്പോൾ രാക്ഷസാധിപനായ രാവണൻ, പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച ആ മഹത്തായ മനോഹരമായ ലങ്കയിലേക്കുള്ള കൊട്ടാരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
പ്രവേശ്യ മൈഥിലീം വാക്യൈഃ സാന്ത്വയാമാസ രാവണഃ। തൃണവദ് ഭാഷിതം തസ്യ തം ച നൈര്ഋതപുങ്ഗവമ്
മൈഥിലിയെ അകത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയ രാവണൻ, പല വാക്കുകളാൽ അവളെ ആശ്വസിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു; പക്ഷേ, അവളുടെ മനസ്സിൽ അവന്റെ വാക്കുകൾ പുല്ലുപോലെയായിരുന്നു.
അചിന്തയന്തീ വൈദേഹീ ഹ്യശോകവനികാം ഗതാ। ന്യവര്തത തദാ രാമോ മൃഗം ഹത്വാ തദാ വനേ
വൈദേഹി ഒന്നും മനസ്സിലാക്കിയില്ലാതെ അശോകവനത്തിലേക്ക് പോയി; അതേസമയം, രാമൻ കാട്ടിൽ മൃഗത്തെ കൊന്ന് തിരിച്ചു വരികയായിരുന്നു.
നിവര്തമാനഃ കാകുത്സ്ഥോ ദൃഷ്ട്വാ ഗൃധ്രം സ വിവ്യഥേ। ഗൃധ്രം ഹതം തദാ ദൃഷ്ട്വാ രാമഃ പ്രിയതരം പിതുഃ
തിരിച്ചു വരുമ്പോൾ കാകുത്സ്ഥൻ കഴുകിനെ കണ്ടു ദുഃഖിച്ചു; അപ്പോൾ കൊല്ലപ്പെട്ട കഴുകിനെ കണ്ട രാമൻ, തന്റെ അച്ഛനേക്കാൾ പ്രിയമായവനെക്കാൾ ദുഃഖിച്ചു.
മാര്ഗമാണസ്തു വൈദേഹീം രാഘവഃ സഹലക്ഷ്മണഃ। ഗോദാവരീമനുചരന് വനോദ്ദേശാംശ്ച പുഷ്പിതാന്
വൈദേഹിയെ അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ട് രാഘവനും ലക്ഷ്മണനും കൂടി, ഗോദാവരിക്കരയും പൂക്കളാൽ നിറഞ്ഞ കാടുകളും ചുറ്റി തിരിഞ്ഞു.
ആസേദതുര്മഹാരണ്യേ കബന്ധം നാമ രാക്ഷസമ്। തതഃ കബന്ധവചനാദ് രാമഃ സത്യപരാക്രമഃ
വലിയ കാട്ടിൽ അവർ കബന്ധൻ എന്ന രാക്ഷസനെ കണ്ടു; അതിനുശേഷം, കബന്ധന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് സത്യപരാക്രമനായ രാമൻ പ്രവർത്തിച്ചു.
ഋഷ്യമൂകഗിരിം ഗത്വാ സുഗ്രീവേണ സമാഗതഃ। തയോഃ സമാഗമഃ പൂര്വം പ്രീത്യാ ഹാര്ദോ വ്യജായത
ഋശ്യമൂകപർവതത്തിലെത്തിയ രാമൻ, സുഗ്രീവനുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി. അവരുടെ ആദ്യത്തെ കൂടിക്കാഴ്ച ഹൃദയത്തിൽ സ്നേഹവും സ്നേഹബന്ധവും ഉണർത്തി.
ഭ്രാത്രാ നിരസ്തഃ ക്രുദ്ധേന സുഗ്രീവോ വാലിനാ പുരാ। ഇതരേതരസംവാദാത് പ്രഗാഢഃ പ്രണയസ്തയോഃ
കോപംകൊണ്ട സഹോദരനായ വാലി മുമ്പ് പുറത്താക്കിയ സുഗ്രീവന്, രാമനുമായി പരസ്പരസംവാദത്തിലൂടെ ആഴമുള്ള സൗഹൃദബന്ധം ഉണ്ടായി.
രാമഃ സ്വബാഹുവീര്യേണ സ്വരാജ്യം പ്രത്യപാദയത്। വാലിനം സമരേ ഹത്വാ മഹാകായം മഹാബലമ്
തന്റെ തന്നെ ശക്തിയാൽ, രാമൻ മഹാശരീരിയും മഹാബലനും ആയ വാലിയെ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലുകയും, സുഗ്രീവന്റെ രാജ്യം തിരികെ നൽകുകയും ചെയ്തു.
സുഗ്രീവഃ സ്ഥാപിതോ രാജ്യേ സഹിതഃ സര്വവാനരൈഃ। രാമായ പ്രതിജാനീതേ രാജപുത്ര്യാസ്തു മാര്ഗണമ്
സുഗ്രീവൻ എല്ലാ വാനരന്മാരോടൊപ്പം രാജസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തപ്പെട്ടു; അവൻ രാജകുമാരിയെ അന്വേഷിക്കാൻ രാമനോട് വാഗ്ദാനം ചെയ്തു.
ആദിഷ്ടാ വാനരേന്ദ്രേണ സുഗ്രീവേണ മഹാത്മനാ। ദശ കോട്യഃ പ്ലവങ്ഗാനാം സര്വാഃ പ്രസ്ഥാപിതാ ദിശഃ
മഹാത്മാവായ വാനരരാജാവായ സുഗ്രീവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, പത്ത് കോടി വാനരന്മാർ എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും അയക്കപ്പെട്ടു.
തേഷാം നോ വിപ്രകൃഷ്ടാനാം വിന്ധ്യേ പര്വതസത്തമേ। ഭൃശം ശോകാഭിതപ്താനാം മഹാന് കാലോഽത്യവര്തത
അവരിൽ അകലംകൂടിയവർക്കു, ഉത്തമമായ വിന്ധ്യപർവതത്തിൽ, അതിയായ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി, വലിയൊരു കാലം കടന്നു പോയി.
ഭ്രാതാ തു ഗൃധ്രരാജസ്യ സമ്പാതിര്നാമ വീര്യവാന്। സമാഖ്യാതി സ്മ വസതീം സീതാം രാവണമന്ദിരേ
ഗൃധ്രരാജാവിന്റെ വീരനായ സഹോദരൻ, സമ്പാതി എന്നവൻ, സീതയുടെ വാസസ്ഥലം രാവണന്റെ മണ്ഡപത്തിൽ ആണെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തി.
സോഽഹം ദുഃഖപരീതാനാം ദുഃഖം തജ്ജ്ഞാതിനാം നുദന്। ആത്മവീര്യം സമാസ്ഥായ യോജനാനാം ശതം പ്ലുതഃ। തത്രാഹമേകാമദ്രാക്ഷമശോകവനികാം ഗതാമ്
ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയവരുടെ ദുഃഖം നീക്കി, എന്റെ സ്വന്തം ശക്തിയിൽ ആശ്രയിച്ചു, ഞാൻ നൂറു യോജന ദൂരം ചാടി; അവിടെ അശോകവനത്തിലേക്ക് പോയ സീതയെ ഞാൻ കണ്ടു.
കൌശേയവസ്ത്രാം മലിനാം നിരാനന്ദാം ദൃഢവ്രതാമ്। തയാ സമേത്യ വിധിവത് പൃഷ്ട്വാ സര്വമനിന്ദിതാമ്
പട്ടുവസ്ത്രം ധരിച്ചെങ്കിലും മലിനവും, സന്തോഷമില്ലാത്തതുമായ, ദൃഢവ്രതയായ സീതയെ ഞാൻ കണ്ടു; അവളെ യുക്തമായി സമീപിച്ച്, എല്ലാം ചോദിച്ചു, അവൾ പൂർണ്ണമായും നിന്ദാരഹിതയായിരുന്നു.
അഭിജ്ഞാനം മയാ ദത്തം രാമനാമാങ്ഗുലീയകമ്। അഭിജ്ഞാനം മണിം ലബ്ധ്വാ ചരിതാര്ഥോഽഹമാഗതഃ
രാമന്റെ മുദ്രാവളി ഞാൻ അവൾക്കു അടയാളമായി നൽകി; അവളുടെ അടയാളമായ മണി ലഭിച്ച ശേഷം, എന്റെ ലക്ഷ്യം പൂർത്തിയായി ഞാൻ തിരിച്ചെത്തി.
മയാ ച പുനരാഗമ്യ രാമസ്യാക്ലിഷ്ടകര്മണഃ। അഭിജ്ഞാനം മയാ ദത്തമര്ചിഷ്മാന് സ മഹാമണിഃ
പിന്നീട് വീണ്ടും തിരികെ എത്തിയ ഞാൻ, പാപരഹിതനായ രാമനു, പ്രകാശമുള്ള മഹാമണിയെ അടയാളമായി നൽകി.
ശ്രുത്വാ താം മൈഥിലീം രാമസ്ത്വാശശംസേ ച ജീവിതമ്। ജീവിതാന്തമനുപ്രാപ്തഃ പീത്വാമൃതമിവാതുരഃ
മൈഥിലിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാമന്, ജീവിക്കാൻ വീണ്ടും പ്രത്യാശ ഉണർന്നു; രോഗിയായവൻ അമൃതം കുടിച്ചപ്പോൾ എങ്ങനെ മരണത്തിൻറെ വക്കിൽ നിന്ന് തിരികെ വരുമോ അതുപോലെയാണ്.
ഉദ്യോജയിഷ്യന്നുദ്യോഗം ദധ്രേ ലങ്കാവധേ മനഃ। ജിഘാംസുരിവ ലോകാന്തേ സര്വാഁല്ലോകാന് വിഭാവസുഃ
യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ ഉറച്ച മനസ്സോടെ, ലങ്കയെ നശിപ്പിക്കാൻ രാമൻ മനസ്സുറപ്പിച്ചു; ലോകാന്തത്തിൽ എല്ലാം ദഹിപ്പിക്കാൻ തീ എങ്ങനെ ആഗ്രഹിക്കുമോ അതുപോലെ.
തതഃ സമുദ്രമാസാദ്യ നലം സേതുമകാരയത്। അതരത് കപിവീരാണാം വാഹിനീ തേന സേതുനാ
അതിനുശേഷം, സമുദ്രം എത്തിയപ്പോൾ, നളൻ ഒരു പാലം പണിതു; ആ പാലം വഴി വാനരവീരരുടെ സൈന്യം കടന്നു.
പ്രഹസ്തമവധീന്നീലഃ കുമ്ഭകര്ണം തു രാഘവഃ। ലക്ഷ്മണോ രാവണസുതം സ്വയം രാമസ്തു രാവണമ്
നീലൻ പ്രഹസ്തനെ കൊല്ലുകയും, രാഘവൻ കുംഭകർണ്ണനെ സംഹരിക്കുകയും, ലക്ഷ്മണൻ രാവണന്റെ മകനെയും, രാമൻ തന്നെ രാവണനെയും കൊല്ലുകയും ചെയ്തു.
സ ശക്രേണ സമാഗമ്യ യമേന വരുണേന ച। മഹേശ്വരസ്വയംഭൂഭ്യാം തഥാ ദശരഥേന ച
അവൻ ഇന്ദ്രനെയും, യമനെയും, വരുണനെയും, മഹാദേവനെയും, ബ്രഹ്മാവിനെയും, ദശരഥനെയും കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി.
തൈശ്ച ദത്തവരഃ ശ്രീമാനൃഷിഭിശ്ച സമാഗതൈഃ। സുരര്ഷിഭിശ്ച കാകുത്സ്ഥോ വരാഁല്ലേഭേ പരംതപഃ
അവരിൽ നിന്നും, കൂടിയിരുന്ന മഹർഷിമാരിൽ നിന്നും, ദേവർഷിമാരിൽ നിന്നും, കാകുത്ഥ്സൻ ആയ രാമൻ അനുഗ്രഹങ്ങൾ ലഭിച്ചു.
സ തു ദത്തവരഃ പ്രീത്യാ വാനരൈശ്ച സമാഗതൈഃ। പുഷ്പകേണ വിമാനേന കിഷ്കിന്ധാമഭ്യുപാഗമത്
അങ്ങനെ അനുഗ്രഹം ലഭിച്ച രാമൻ, സന്തോഷത്തോടെ കൂടിയ വാനരന്മാരോടൊപ്പം, പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ കിഷ്കിന്ദയിലേക്ക് മടങ്ങി.
താം ഗങ്ഗാം പുനരാസാദ്യ വസന്തം മുനിസംനിധൌ। അവിഘ്നം പുഷ്യയോഗേന ശ്വോ രാമം ദ്രഷ്ടുമര്ഹസി
പുനരായിച്ച് ഗംഗയെ എത്തി, മുനിസന്മാരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ താമസിച്ചുകൊണ്ട്, നാളെ പുഷ്യ നക്ഷത്രത്തിൽ, യാതൊരു തടസ്സവും കൂടാതെ, നീ രാമനെ കാണാൻ യോഗ്യനാണ്.
തതഃ സ വാക്യൈര്മധുരൈര്ഹനൂമതോ നിശമ്യ ഹൃഷ്ടോ ഭരതഃ കൃതാഞ്ജലിഃ। ഉവാച വാണീം മനസഃ പ്രഹര്ഷിണീം ചിരസ്യ പൂര്ണഃ ഖലു മേ മനോരഥഃ
അപ്പോൾ ഹനൂമാൻ പറഞ്ഞ മധുരമായ വാക്കുകൾ കേട്ട്, സന്തോഷത്തോടെ, കൈകൂപ്പി, ഭരതൻ പറഞ്ഞു: 'ഇത്രയും കാലം എന്റെ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിച്ചത് ഇപ്പോൾ സാക്ഷാൽ സഫലമായി.'
thumb|സപ്തവിംശത്യധികശതതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ സപ്തവിംശത്യധികശതതമഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ഇപ്പോൾ നൂറ്റിരുപത്തിയേഴാമത്തെ സർഗ്ഗം കേൾക്കുക.
ശ്രുത്വാ തു പരമാനന്ദം ഭരതഃ സത്യവിക്രമഃ। ഹൃഷ്ടമാജ്ഞാപയാമാസ ശത്രുഘ്നം പരവീരഹാ
അത്യന്താനന്ദം കേട്ട ഭരതൻ, സത്യത്തിനും ധൈര്യത്തിനും ഉദാഹരണമായവൻ, സന്തോഷത്തോടെ ശത്രുഘ്നനോട് ആജ്ഞാപിച്ചു.
ദൈവതാനി ച സര്വാണി ചൈത്യാനി നഗരസ്യ ച। സുഗന്ധമാല്യൈര്വാദിത്രൈരര്ചന്തു ശുചയോ നരാഃ
സകല ദേവന്മാരെയും നഗരത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളെയും സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പമാലകളും വാദ്യങ്ങളുമായി ശുദ്ധമായ ആളുകൾ പൂജിക്കട്ടെ.
സൂതാഃ സ്തുതിപുരാണജ്ഞാഃ സര്വേ വൈതാലികാസ്തഥാ। സര്വേ വാദിത്രകുശലാ ഗണികാശ്ചൈവ സര്വശഃ
സ്തുതിയിൽയും പുരാണങ്ങളിൽയും നിപുണരായ സകല ഗായകരും, വാദ്യകലയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും, ഗണികമാരും എല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് വരിക.