അസ്മിന് ദേശേ മഹാകായോ വിരാധോ നിഹതോ മയാ। ഏതേ തേ താപസാ ദേവി ദൃശ്യന്തേ തനുമധ്യമേ
ഈ പ്രദേശത്താണ് വലിയ ശരീരമുള്ള വിരാധനെ ഞാൻ സംഹരിച്ചത്; ഇതാ, സുന്ദരിയായ സീതേ, ആ തപസ്സുകാരെ കാണാം.
അത്രിഃ കുലപതിര്യത്ര സൂര്യവൈശ്വാനരോപമഃ। അത്ര സീതേ ത്വയാ ദൃഷ്ടാ താപസീ ധര്മചാരിണീ
ഇവിടെ തന്നെയാണ് തന്റെ വംശത്തിന്റെ മുഖ്യനായ, സൂര്യനും അഗ്നിയുമെപ്പോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ള അത്രി; ഇവിടെ തന്നെയാണ്, സീതേ, നീ ധർമ്മനിഷ്ഠയായ ഒരു തപസ്സിനിയെ കണ്ടത്.
അസൌ സുതനു ശൈലേന്ദ്രശ്ചിത്രകൂടഃ പ്രകാശതേ। അത്ര മാം കൈകയീപുത്രഃ പ്രസാദയിതുമാഗതഃ
അവിടെ, സുന്ദരിയായവളേ, മലകളുടെ രാജാവായ ചിത്രകൂടം ദൂരത്ത് പ്രകാശിക്കുന്നു; ഇവിടെ തന്നെയാണ് കൈകേയിയുടെ മകൻ എന്നെ മനസ്സിലാക്കാൻ വന്നത്.
ഏഷാ സാ യമുനാ രമ്യാ ദൃശ്യതേ ചിത്രകാനനാ। ഭരദ്വാജാശ്രമഃ ശ്രീമാന് ദൃശ്യതേ ചൈഷ മൈഥിലി
ഇതാ, മനോഹരമായ കാടുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട യമുനാ നദി; ഇതാ, മൈഥിലി, ഭരദ്വാജന്റെ ഭംഗിയുള്ള അശ്രമവും കാണാം.
ഇയം ച ദൃശ്യതേ ഗങ്ഗാ പുണ്യാ ത്രിപഥഗാ നദീ। നാനാദ്വിജഗണാകീര്ണാ സമ്പ്രപുഷ്പിതകാനനാ
ഇവിടെയാണ്, വിവിധ പക്ഷികൾ നിറഞ്ഞു, പൂക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട കാടുകൾ ചുറ്റിയ, പുണ്യമുള്ള ഗംഗാ നദി കാണുന്നത്.
ശൃങ്ഗവേരപുരം ചൈതദ് ഗുഹോ യത്ര സഖാ മമ। ഏഷാ സാ ദൃശ്യതേ സീതേ സരയൂര്യൂപമാലിനീ
ഇതാണ് ശ്രംഗവേരപുരം, എന്റെ സുഹൃത്തായ ഗുഹൻ താമസിക്കുന്ന സ്ഥലം; ഇതാ, സീതേ, തീരങ്ങൾ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്ന സരയൂ നദിയും കാണാം.
ഏഷാ സാ ദൃശ്യതേ സീതേ രാജധാനീ പിതുര്മമ। അയോധ്യാം കുരു വൈദേഹി പ്രണാമം പുനരാഗതാ
ഇവിടെയാണ്, സീതേ, എന്റെ അച്ഛന്റെ രാജധാനി കാണുന്നത്; വീണ്ടും എത്തുമ്പോൾ അയോധ്യയ്ക്ക് നമസ്കരിക്കൂ, വൈദേഹി.
തതസ്തേ വാനരാഃ സര്വേ രാക്ഷസാഃ സവിഭീഷണാഃ। ഉത്പത്യോത്പത്യ സംഹൃഷ്ടാസ്താം പുരീം ദദൃശുസ്തദാ
അതിനുശേഷം എല്ലാ വാനരരും, വിഭീഷണനോടൊപ്പം രാക്ഷസന്മാരും, ആവേശത്തോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും ചാടിക്കൊണ്ട് ആ നഗരത്തെ സന്തോഷത്തോടെ കണ്ടു.
തതസ്തു താം പാണ്ഡുരഹര്മ്യമാലിനീം വിശാലകക്ഷ്യാം ഗജവാജിഭിര്വൃതാമ്। പുരീമപശ്യന് പ്ലവഗാഃ സരാക്ഷസാഃ പുരീം മഹേന്ദ്രസ്യ യഥാമരാവതീമ്
അപ്പോൾ കുരങ്ങുകളും എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരും ആ നഗരം കണ്ടു; വെളുത്ത കൊട്ടാരങ്ങൾ അലങ്കരിച്ച, വിശാലമായ, ആനകളും കുതിരകളും ചുറ്റപ്പെട്ട, മഹേന്ദ്രന്റെ അമരാവതിപോലുള്ള നഗരം.
thumb|ചതുര്വിംശത്യധികശതതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ചതുര്വിംശത്യധികശതതമഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ നൂറിനിരുപത്തിനാലാമത്തെ സർഗ്ഗം കേൾക്കൂ.
പൂര്ണേ ചതുര്ദശേ വര്ഷേ പഞ്ചമ്യാം ലക്ഷ്മണാഗ്രജഃ। ഭരദ്വാജാശ്രമം പ്രാപ്യ വവന്ദേ നിയതോ മുനിമ്
പതിനാലു വർഷം പൂർത്തിയായ അഞ്ചാം ദിവസം ലക്ഷ്മണന്റെ മൂത്ത സഹോദരനായ രാമൻ ഭരദ്വാജമുനിയുടെ ആശ്രമത്തിലെത്തി, ആ മുനിയെ വിനയത്തോടെ വണങ്ങി.
സോഽപൃച്ഛദഭിവാദ്യൈനം ഭരദ്വാജം തപോധനമ്। ശൃണോഷി കച്ചിദ് ഭഗവന് സുഭിക്ഷാനാമയം പുരേ। കച്ചിത് സ യുക്തോ ഭരതോ ജീവന്ത്യപി ച മാതരഃ
അവനെ വണങ്ങി രാമൻ തപസ്സിൽ സമ്പന്നനായ ഭരദ്വാജനോട് ചോദിച്ചു: 'ഭഗവനേ, നഗരത്തിൽ എല്ലാവർക്കും സമൃദ്ധിയും ആരോഗ്യവും ഉണ്ടോ? ഭരതൻ സുഖമായിരിക്കുന്നു, എന്റെ അമ്മമാർ എല്ലാവരും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നുവോ?'
ഏവമുക്തസ്തു രാമേണ ഭരദ്വാജോ മഹാമുനിഃ। പ്രത്യുവാച രഘുശ്രേഷ്ഠം സ്മിതപൂര്വം പ്രഹൃഷ്ടവത്
രാമൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചതിനുശേഷം മഹാമുനിയായ ഭരദ്വാജൻ സന്തോഷത്തോടെ ചിരിച്ച് രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനോടു മറുപടി പറഞ്ഞു.
ആജ്ഞാവശത്വേ ഭരതോ ജടിലസ്ത്വാം പ്രതീക്ഷതേ। പാദുകേ തേ പുരസ്കൃത്യ സര്വം ച കുശലം ഗൃഹേ
'ഭരതൻ, ആജ്ഞയെ അനുസരിച്ച്, ജടയിട്ട് നിന്നെ കാത്തിരിക്കുന്നു; അവൻ നിന്റെ പാദുകകൾ മുന്നിൽ വെച്ചിരിക്കുന്നു; വീട്ടിൽ എല്ലാം നല്ല നിലയിലാണ്.'
ത്വാം പുരാ ചീരവസനം പ്രവിശന്തം മഹാവനമ്। സ്ത്രീതൃതീയം ച്യുതം രാജ്യാദ് ധര്മകാമം ച കേവലമ്
'മുന്പ് ഞാൻ നിന്നെ ചീരുടുത്ത്, മഹാവനത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നത് കണ്ടു; സ്ത്രീയുടെ കാരണത്താൽ മൂന്നാമതും രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട്, നീ ധർമ്മത്തിൽ മാത്രം മനസ്സോടെയുള്ളവനായി.'
പദാതിം ത്യക്തസര്വസ്വം പിതൃനിര്ദേശകാരിണമ്। സര്വഭോഗൈഃ പരിത്യക്തം സ്വര്ഗച്യുതമിവാമരമ്
'നടന്നു, എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച്, പിതാവിന്റെ ആജ്ഞ പാലിച്ച്, എല്ലാ സൗഖ്യങ്ങളും വെടിഞ്ഞ്, സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് വീണ ദേവനെപ്പോലെ ആയിരുന്നു.'
ദൃഷ്ട്വാ തു കരുണാപൂര്വം മമാസീത് സമിതിംജയ। കൈകേയീവചനേ യുക്തം വന്യമൂലഫലാശിനമ്
'അപ്പോൾ നിന്നെ അങ്ങനെ കണ്ടപ്പോൾ, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവനേ, എന്റെ മനസ്സ് കരുണയാൽ നിറഞ്ഞു; കൈകേയിയുടെ വാക്ക് അനുസരിച്ച്, കാടിലെ കിഴങ്ങും പഴവും മാത്രം കഴിച്ചു ജീവിച്ചിരുന്നുവല്ലോ.'
സാമ്പ്രതം തു സമൃദ്ധാര്ഥം സമിത്രഗണബാന്ധവമ്। സമീക്ഷ്യ വിജിതാരിം ച മമാഭൂത് പ്രീതിരുത്തമാ
'പക്ഷേ, ഇപ്പോൾ നിന്നെ സമൃദ്ധിയോടെയും, സുഹൃത്തുക്കളും ബന്ധുക്കളും കൂടെ, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച് കാണുമ്പോൾ എനിക്ക് അതിയായ സന്തോഷം ഉണ്ടാകുന്നു.'
സര്വം ച സുഖദുഃഖം തേ വിദിതം മമ രാഘവ। യത് ത്വയാ വിപുലം പ്രാപ്തം ജനസ്ഥാനനിവാസിനാ
'നിന്റെ എല്ലാ സുഖദുഃഖങ്ങളും എനിക്ക് അറിയാം, രാഘവാ; ജനസ്ഥാനത്തിൽ താമസിച്ചവന്റെ കൈയിൽ നിന്നു നീ അനുഭവിച്ച എല്ലാ കഷ്ടങ്ങളും അറിയാം.'
ബ്രാഹ്മണാര്ഥേ നിയുക്തസ്യ രക്ഷതഃ സര്വതാപസാന്। രാവണേന ഹൃതാ ഭാര്യാ ബഭൂവേയമനിന്ദിതാ
'ബ്രാഹ്മണരുടെ കാര്യത്തിൽ ഞാൻ ഏർപ്പെട്ട്, എല്ലാ മുനിമാരെയും രക്ഷിക്കുമ്പോൾ, രാവണൻ എന്റെ പാപരഹിതയായ ഭാര്യയെ അപഹരിച്ചു.'
മാരീചദര്ശനം ചൈവ സീതോന്മഥനമേവ ച। കബന്ധദര്ശനം ചൈവ പമ്പാഭിഗമനം തഥാ
'മാരീചനെ കണ്ടതും, സീതയെ അപഹരിച്ചതും, കബന്ധനെ കണ്ടതും, പിന്നെ പമ്പാസരസ്സിൽ എത്തിയത് എന്നിവയൊക്കെയും സംഭവിച്ചു.'
സുഗ്രീവേണ ച തേ സഖ്യം യത്ര വാലീ ഹതസ്ത്വയാ। മാര്ഗണം ചൈവ വൈദേഹ്യാഃ കര്മ വാതാത്മജസ്യ ച
'നിനക്കും സുഗ്രീവനും സ്നേഹം ഉണ്ടായി, അതിൽ വാലിയെ നീ കൊല്ലുകയും ചെയ്തു; വൈദേഹിയെ അന്വേഷിച്ചതും, വായുപുത്രന്റെ വീര്യവും സംഭവിച്ചു.'
വിദിതായാം ച വൈദേഹ്യാം നലസേതുര്യഥാ കൃതഃ। യഥാ ചാദീപിതാ ലങ്കാ പ്രഹൃഷ്ടൈര്ഹരിയൂഥപൈഃ
'വൈദേഹിയെ കണ്ടെത്തിയ ശേഷം, നളൻ പാലം പണിതു; സന്തോഷത്തോടെ കുരങ്ങന്മാരുടെ നേതാക്കൾ ലങ്കയെ കത്തിച്ചു.'
സപുത്രബാന്ധവാമാത്യഃ സബലഃ സഹവാഹനഃ। യഥാ ച നിഹതഃ സംഖ്യേ രാവണോ ബലദര്പിതഃ
'മകന്മാരും ബന്ധുക്കളും മന്ത്രിമാരും സൈന്യവും വാഹനങ്ങളും കൂടെ, ശക്തിയിൽ അഭിമാനിച്ച രാവണൻ യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ കൈയിൽ വീണു.'
യഥാ ച നിഹതേ തസ്മിന് രാവണേ ദേവകണ്ടകേ। സമാഗമശ്ച ത്രിദശൈര്യഥാ ദത്തശ്ച തേ വരഃ
'ദേവന്മാർക്ക് ഭയമായിരുന്ന രാവണൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, ദേവന്മാരുമായി കൂടിക്കാഴ്ചയും, നിന്നെ ഒരു വരവും ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു.'
സര്വം മമൈതദ് വിദിതം തപസാ ധര്മവത്സല। സമ്പതന്തി ച മേ ശിഷ്യാഃ പ്രവൃത്ത്യാഖ്യാഃ പുരീമിതഃ
'ഇതൊക്കെയും എനിക്ക് തപസ്സിന്റെ ഫലമായി അറിയാം, ധർമ്മത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നവനേ; നഗരത്തിൽ നിന്നുള്ള സംഭവങ്ങൾ എന്റെ ശിഷ്യന്മാർ വരികയും അറിയിക്കുകയുമാണ്.'
അഹമപ്യത്ര തേ ദദ്മി വരം ശസ്ത്രഭൃതാം വര। അര്ഘ്യം പ്രതിഗൃഹാണേദമയോധ്യാം ശ്വോ ഗമിഷ്യസി
സൈന്യത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രഭാവശാലിയായോരാളേ, ഞാനും നിന്നെ ഒരു വരം നൽകുന്നു. ഈ ആദരസമർപ്പണം സ്വീകരിക്കൂ. നാളെ നീ അയോധ്യയിലേക്ക് പോകും.
തസ്യ തച്ഛിരസാ വാക്യം പ്രതിഗൃഹ്യ നൃപാത്മജഃ। ബാഢമിത്യേവ സംഹൃഷ്ടഃ ശ്രീമാന് വരമയാചത
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാജകുമാരൻ തലകൂന്തി സ്വീകരിച്ചു. സന്തോഷത്തോടെ, 'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞു, ഒരു വരം ചോദിച്ചു.
അകാലഫലിനോ വൃക്ഷാഃ സര്വേ ചാപി മധുസ്രവാഃ। ഫലാന്യമൃതഗന്ധീനി ബഹൂനി വിവിധാനി ച
ഋതുക്കളില്ലാതെ പഴംകായുന്ന മരങ്ങളും തേൻ ചൊരിയുന്ന മരങ്ങളും, അമൃതസൂഗന്ധമുള്ള പലവിധം പഴങ്ങൾ ധാരാളം കായട്ടെ.
ഭവന്തു മാര്ഗേ ഭഗവന്നയോധ്യാം പ്രതി ഗച്ഛതഃ। തഥേതി ച പ്രതിജ്ഞാതേ വചനാത് സമനന്തരമ്
ഭഗവാനേ, ഞാൻ അയോധ്യയിലേക്ക് പോകുന്ന വഴിയിൽ അത്തരമരങ്ങൾ ഉണ്ടാകട്ടെ. അവൻ 'അതെ' എന്ന് സമ്മതിച്ചതോടെ ഉടൻ അതു നടന്നു.