രാജാനം പ്രശ്രിതൈര്വാക്യൈരാനയന്തു പുരം മമ। പ്രദാനം വീര്യശുല്കായാഃ കഥയന്തു ച സര്വശഃ
അവർ രാജാവിനെ ആദരപൂർവ്വം വാക്കുകൾ കൊണ്ട് എന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരട്ടെ. വീര്യംകൊണ്ടു നേടപ്പെട്ട എന്റെ മകളുടെ കല്യാണം പൂർണ്ണമായി അറിയിക്കട്ടെ.
മുനിഗുപ്തൌ ച കാകുത്സ്ഥൌ കഥയന്തു നൃപായ വൈ। പ്രീതിയുക്തം തു രാജാനമാനയന്തു സുശീഘ്രഗാഃ
മുനിയുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന കാകുത്ഥവംശജരായ ഇരുവരെയും കുറിച്ചും രാജാവിനോട് പറയട്ടെ. സ്നേഹപൂർവ്വം രാജാവിനെ വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുവരട്ടെ.
കൌശികസ്തു തഥേത്യാഹ രാജാ ചാഭാഷ്യ മന്ത്രിണഃ। അയോധ്യാം പ്രേഷയാമാസ ധര്മാത്മാ കൃതശാസനാന്। യഥാവൃത്തം സമാഖ്യാതുമാനേതും ച നൃപം തഥാ
കൗശികൻ 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു. ധർമ്മനിഷ്ഠനായ രാജാവ് മന്ത്രിമാരെ വിളിച്ചു, സംഭവിച്ചതെല്ലാം അറിയിക്കാനും രാജാവിനെ കൊണ്ടുവരാനും അയോധ്യയിലേക്ക് അയച്ചു.
thumb| അഷ്ടഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ അഷ്ടഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ശ്രീമദ് വാൽമീകിരാമായണത്തിൽ ബാലകാണ്ഡത്തിലെ അറുപത്തിയെട്ടാമത്തെ സർഗം കേൾക്കുക.
ജനകേന സമാദിഷ്ടാ ദൂതാസ്തേ ക്ലാന്തവാഹനാഃ। ത്രിരാത്രമുഷിതാ മാര്ഗേ തേഽയോധ്യാം പ്രാവിശന് പുരീമ്
ജനകന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, യാത്രയിൽ തളർന്ന വാഹനങ്ങളുമായി, ആ ദൂതന്മാർ മൂന്നു രാത്രികൾ വഴിയിൽ കഴിഞ്ഞ് അയോധ്യ നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
തേ രാജവചനാദ് ഗത്വാ രാജവേശ്മ പ്രവേശിതാഃ। ദദൃശുര്ദേവസംകാശം വൃദ്ധം ദശരഥം നൃപമ്
രാജാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം അവർ രാജമന്ദിരത്തിലേക്ക് പോയി, ദേവന്മാരെപ്പോലെയുള്ള, വയസ്സായ ദശരഥനെ കണ്ടു.
ബദ്ധാഞ്ജലിപുടാഃ സര്വേ ദൂതാ വിഗതസാധ്വസാഃ। രാജാനം പ്രശ്രിതം വാക്യമബ്രുവന് മധുരാക്ഷരമ്
എല്ലാ ദൂതന്മാരും ഭയമില്ലാതെ കയ്യൊപ്പിച്ചു രാജാവിനോട് ആദരപൂർവ്വം മധുരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
മൈഥിലോ ജനകോ രാജാ സാഗ്നിഹോത്രപുരസ്കൃതഃ। മുഹുര്മുഹുര്മധുരയാ സ്നേഹസംരക്തയാ ഗിരാ
മൈഥിലരാജാവായ ജനകൻ, ഹോമാഗ്നിയെ മുൻനിർത്തി, വീണ്ടും വീണ്ടും സ്നേഹപൂർവ്വമായ മധുരവാക്കുകൾ പറഞ്ഞു...
കുശലം ചാവ്യയം ചൈവ സോപാധ്യായപുരോഹിതമ്। ജനകസ്ത്വാം മഹാരാജ പൃച്ഛതേ സപുരഃസരമ്
മഹാരാജാവേ, ജനകൻ തന്റെ ഗുരുക്കന്മാരോടും പുരോഹിതന്മാരോടും കൂടെ ആദ്യം നിങ്ങളുടെ ക്ഷേമവും അക്ഷയസമ്പത്തും അന്വേഷിച്ചിരിക്കുന്നു.
പൃഷ്ട്വാ കുശലമവ്യഗ്രം വൈദേഹോ മിഥിലാധിപഃ। കൌശികാനുമതേ വാക്യം ഭവന്തമിദമബ്രവീത്
നിങ്ങളുടെ ക്ഷേമം മനസ്സിലാക്കി, മിഥിലയുടെ രാജാവായ വൈദേഹൻ, കൗശികന്റെ സമ്മതത്തോടെ, നിങ്ങളോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
പൂര്വം പ്രതിജ്ഞാ വിദിതാ വീര്യശുല്കാ മമാത്മജാ। രാജാനശ്ച കൃതാമര്ഷാ നിര്വീര്യാ വിമുഖീകൃതാഃ
എന്റെ മകളെ വീര്യശुल्कയായി നൽകാമെന്ന എന്റെ പഴയ പ്രതിജ്ഞ നിങ്ങൾക്കറിയാം. പല രാജാക്കന്മാർ ശ്രമിച്ചു പരാജയപ്പെട്ട് നിരാശരായി തിരിച്ചു പോയി.
സേയം മമ സുതാ രാജന് വിശ്വാമിത്രപുരസ്കൃതൈഃ। യദൃച്ഛയാഗതൈ രാജന് നിര്ജിതാ തവ പുത്രകൈഃ
രാജാവേ, എന്റെ ഈ മകൾ, വിശ്വാമിത്രനും മറ്റും മുന്നിൽ നിന്ന് കൂടെവന്ന നിങ്ങളുടെ മക്കൾക്ക്, യാദൃശ്ചികമായി ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു.
തച്ച രത്നം ധനുര്ദിവ്യം മധ്യേ ഭഗ്നം മഹാത്മനാ। രാമേണ ഹി മഹാബാഹോ മഹത്യാം ജനസംസദി
അത് ദൈവികമായ ആ വിലയേറിയ ധനുസ്, മഹാശക്തനായ രാമൻ വലിയ ജനസമൂഹത്തിനിടയിൽ തകർത്തു.
അസ്മൈ ദേയാ മയാ സീതാ വീര്യശുല്കാ മഹാത്മനേ। പ്രതിജ്ഞാം തര്തുമിച്ഛാമി തദനുജ്ഞാതുമര്ഹസി
അതിനാൽ, വീര്യശुल्कയായ സീതയെ ഈ മഹാത്മാവിന് ഞാൻ നൽകണം. എന്റെ പ്രതിജ്ഞ പാലിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ദയവായി നിങ്ങൾ സമ്മതം നൽകണം.
സോപാധ്യായോ മഹാരാജ പുരോഹിതപുരസ്കൃതഃ। ശീഘ്രമാഗച്ഛ ഭദ്രം തേ ദ്രഷ്ടുമര്ഹസി രാഘവൌ
മഹാരാജാവേ, നിങ്ങളുടെ ഗുരുക്കന്മാരെയും പുരോഹിതന്മാരെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ട് ദയവായി വേഗത്തിൽ സുരക്ഷിതമായി വരിക. രഘുവംശജന്മാരായ ഇരുവർക്കും നിങ്ങൾ കാണണം.
പ്രതിജ്ഞാം മമ രാജേന്ദ്ര നിര്വര്തയിതുമര്ഹസി। പുത്രയോരുഭയോരേവ പ്രീതിം ത്വമുപലപ്സ്യസേ
രാജാധിരാജാവേ, എന്റെ പ്രതിജ്ഞ നിങ്ങൾ നിറവേറ്റണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ നിങ്ങളുടെ ഇരുവരും മക്കളുടെയും സ്നേഹം നിങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കും.
ഏവം വിദേഹാധിപതിര്മധുരം വാക്യമബ്രവീത്। വിശ്വാമിത്രാഭ്യനുജ്ഞാതഃ ശതാനന്ദമതേ സ്ഥിതഃ
ഇങ്ങനെ, വിശ്വാമിത്രന്റെ അനുമതിയോടെ, ശതാനന്ദന്റെ അഭിപ്രായം അംഗീകരിച്ച്, വൈദേഹരാജാവ് മധുരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ദൂതവാക്യം തു തച്ഛ്രുത്വാ രാജാ പരമഹര്ഷിതഃ। വസിഷ്ഠം വാമദേവം ച മന്ത്രിണശ്ചൈവമബ്രവീത്
അവന്റെ ദൂതവാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ വസിഷ്ഠനോടും വാമദേവനോടും മന്ത്രിമാരോടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഗുപ്തഃ കുശികപുത്രേണ കൌസല്യാനന്ദവര്ധനഃ। ലക്ഷ്മണേന സഹ ഭ്രാത്രാ വിദേഹേഷു വസത്യസൌ
കൗശികപുത്രനായ വിശ്വാമിത്രൻ സംരക്ഷിക്കുന്ന രാമനും, കൗസല്യയുടെ സന്തോഷമായ രാമനും, സഹോദരനായ ലക്ഷ്മണനുമൊപ്പം വൈദേഹരാജ്യത്തിൽ താമസിക്കുന്നു.
ദൃഷ്ടവീര്യസ്തു കാകുത്സ്ഥോ ജനകേന മഹാത്മനാ। സമ്പ്രദാനം സുതായാസ്തു രാഘവേ കര്തുമിച്ഛതി
കാകുത്സ്ഥന്റെ വീര്യം മഹാത്മാവായ ജനകൻ കണ്ടു. അതിനാൽ തന്റെ മകളെ രാഘവനു നൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
യദി വോ രോചതേ വൃത്തം ജനകസ്യ മഹാത്മനഃ। പുരീം ഗച്ഛാമഹേ ശീഘ്രം മാ ഭൂത് കാലസ്യ പര്യയഃ
മഹാത്മാവായ ജനകന്റെ പെരുമാറ്റം നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമാണെങ്കിൽ, നമുക്ക് വേഗത്തിൽ അവന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പോകാം; സമയം കളയരുത്.
മന്ത്രിണോ ബാഢമിത്യാഹുഃ സഹ സര്വൈര്മഹര്ഷിഭിഃ। സുപ്രീതശ്ചാബ്രവീദ് രാജാ ശ്വോ യാത്രേതി ച മന്ത്രിണഃ
മന്ത്രിമാരും മഹർഷിമാരും ഒരുമിച്ച് 'തീർച്ചയായും' എന്നു പറഞ്ഞു. സന്തോഷത്തോടെ രാജാവ് മന്ത്രിമാരോടു 'നാളെ യാത്ര തുടങ്ങാം' എന്നു അറിയിച്ചു.
മന്ത്രിണസ്തു നരേന്ദ്രസ്യ രാത്രിം പരമസത്കൃതാഃ। ഊഷുഃ പ്രമുദിതാഃ സര്വേ ഗുണൈഃ സര്വൈഃ സമന്വിതാഃ
രാജാവിന്റെ മന്ത്രിമാർ അത്യന്തം ആദരവോടെ അവിടെ രാത്രി കഴിച്ചു; എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടും എല്ലാ ഗുണങ്ങളോടും കൂടിയവരായിരുന്നു.
thumb|ഏകോനസപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ ഏകോനസപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ശ്രീമദ് വാൽമീകിരാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിലെ അറുപത്തൊൻപതാമത്തെ സര്ഗം കേൾക്കൂ.
തതോ രാത്ര്യാം വ്യതീതായാം സോപാധ്യായഃ സബാന്ധവഃ। രാജാ ദശരഥോ ഹൃഷ്ടഃ സുമന്ത്രമിദമബ്രവീത്
അന്ന് രാത്രി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ദശരഥൻ ഗുരുക്കന്മാരോടും ബന്ധുക്കളോടും കൂടെ സന്തോഷത്തോടെ സുമന്ത്രനോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അദ്യ സര്വേ ധനാധ്യക്ഷാ ധനമാദായ പുഷ്കലമ്। വ്രജന്ത്വഗ്രേ സുവിഹിതാ നാനാരത്നസമന്വിതാഃ
ഇന്ന് എല്ലാ ധനപരിപാലകരും വിവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ധനം കൊണ്ടു മുൻപായി, നല്ല രീതിയിൽ ഒരുക്കത്തോടെ പുറപ്പെടണം.
ചതുരംഗബലം ചാപി ശീഘ്രം നിര്യാതു സര്വശഃ। മമാജ്ഞാസമകാലം ച യാനം യുഗ്യമനുത്തമമ്
നാലു വിഭാഗങ്ങളുള്ള സൈന്യം മുഴുവൻ വേഗത്തിൽ പുറപ്പെടണം. എന്റെ കല്പനപ്രകാരം, ഏറ്റവും ഉത്തമമായ രഥം ഉടൻ ഒരുക്കണം.
വസിഷ്ഠോ വാമദേവശ്ച ജാബാലിരഥ കശ്യപഃ। മാര്കണ്ഡേയസ്തു ദീര്ഘായുര്ഋഷിഃ കാത്യായനസ്തഥാ
വസിഷ്ഠനും വാമദേവനും ജാബാലിയും കശ്യപനും ദീർഘായുസ്സുള്ള മാർകണ്ടേയനും കാത്യായനനും അവിടെ ഉണ്ടാകണം.
ഏതേ ദ്വിജാഃ പ്രയാന്ത്വഗ്രേ സ്യന്ദനം യോജയസ്വ മേ। യഥാ കാലാത്യയോ ന സ്യാദ് ദൂതാ ഹി ത്വരയന്തി മാമ്
ഈ ബ്രാഹ്മണന്മാർ മുന്നോട്ട് പോകട്ടെ. എന്റെ രഥം ഉടൻ ഒരുക്കണം, കാലം വൈകരുത്, ദൂതന്മാർ എന്നെ അതിവേഗം വിളിക്കുന്നു.
വചനാച്ച നരേന്ദ്രസ്യ സേനാ ച ചതുരംഗിണീ। രാജാനമൃഷിഭിഃ സാര്ധം വ്രജന്തം പൃഷ്ഠതോഽന്വയാത്
രാജാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം, നാലു വിഭാഗങ്ങളുള്ള സൈന്യം, മഹർഷിമാരോടൊപ്പം പോകുന്ന രാജാവിനെ പിന്തുടർന്നു.