അയോധ്യാം പ്രതി യാസ്യാമി രാജധാനീം പിതുര്മമ। അഭ്യനുജ്ഞാതുമിച്ഛാമി സര്വാനാമന്ത്രയാമി വഃ
ഞാൻ എന്റെ പിതാവിന്റെ രാജധാനിയായ അയോധ്യയിലേക്ക് പോകുന്നു. നിങ്ങൾ എല്ലാവരോടും വിടപറയാനും ആലോചിക്കാനും ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഏവമുക്താസ്തു രാമേണ ഹരീന്ദ്രാ ഹരയസ്തഥാ। ഊചുഃ പ്രാഞ്ജലയഃ സര്വേ രാക്ഷസശ്ച വിഭീഷണഃ
രാമൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, വാനരാധിപന്മാരും എല്ലാ വാനരന്മാരും വിഭീഷണനും കൈകൂപ്പി ആദരപൂർവ്വം ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
അയോധ്യാം ഗന്തുമിച്ഛാമഃ സര്വാന് നയതു നോ ഭവാന്। മുദ്യുക്താ വിചരിഷ്യാമോ വനാന്യുപവനാനി ച
അയോധ്യയിലേക്ക് പോകാൻ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഞങ്ങളെല്ലാവരെയും നയിക്കണമെന്നു ഞങ്ങൾ അപേക്ഷിക്കുന്നു. ഞങ്ങൾ ഉത്സാഹത്തോടെ കാടുകളും തോട്ടങ്ങളും ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കും.
ദൃഷ്ട്വാ ത്വാമഭിഷേകാര്ദ്രം കൌസല്യാമഭിവാദ്യ ച। അചിരാദാഗമിഷ്യാമഃ സ്വഗൃഹാന് നൃപസത്തമ
രാജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, അഭിഷേകജലത്തിൽ നനഞ്ഞിരിക്കുന്ന നിന്നെ കണ്ടു, കൗസല്യയെ വന്ദിച്ച്, ഞങ്ങൾ ഉടൻ തന്നെ നമ്മുടെ വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങും.
ഏവമുക്തസ്തു ധര്മാത്മാ വാനരൈഃ സവിഭീഷണൈഃ। അബ്രവീദ് വാനരാന് രാമഃ സസുഗ്രീവവിഭീഷണാന്
വാനരന്മാരും വിഭീഷണനും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ധാർമ്മികനായ രാമൻ, സുഗ്രീവനും വിഭീഷണനും കൂടെ വാനരന്മാരോട് പറഞ്ഞു.
പ്രിയാത് പ്രിയതരം ലബ്ധം യദഹം സസുഹൃജ്ജനഃ। സര്വൈര്ഭവദ്ഭിഃ സഹിതഃ പ്രീതിം ലപ്സ്യേ പുരീം ഗതഃ
എനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയമായത് ഞാൻ നേടിയത് എന്റെ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം ചേർന്നാണ്. നിങ്ങളുടെ എല്ലാവരോടൊപ്പം നഗരത്തിൽ എത്തുമ്പോൾ ഞാൻ സത്യമായ സന്തോഷം അനുഭവിക്കും.
ക്ഷിപ്രമാരോഹ സുഗ്രീവ വിമാനം സഹ വാനരൈഃ। ത്വമപ്യാരോഹ സാമാത്യോ രാക്ഷസേന്ദ്ര വിഭീഷണ
സുഗ്രീവാ, വാനരന്മാരോടൊപ്പം നീ വേഗത്തിൽ ആകാശരഥത്തിൽ കയറ്റു. വിഭീഷണാ, നീയും നിന്റെ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം കയറൂ.
തതഃ സ പുഷ്പകം ദിവ്യം സുഗ്രീവഃ സഹ വാനരൈഃ। ആരുരോഹ മുദാ യുക്തഃ സാമാത്യശ്ച വിഭീഷണഃ
അതിനുശേഷം, സുഖത്തോടെ സുഖത്തോടെ സുഗ്രീവനും വാനരന്മാരും ആ ദിവ്യമായ പുഷ്പകരഥത്തിൽ കയറി. വിഭീഷണനും തന്റെ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം അതിൽ കയറി.
തേഷ്വാരൂഢേഷു സര്വേഷു കൌബേരം പരമാസനമ്। രാഘവേണാഭ്യനുജ്ഞാതമുത്പപാത വിഹായസമ്
അവരെല്ലാവരും കയറിയപ്പോൾ, കുബേരന്റെ ആ ഉത്തമാസനം രാഘവന്റെ അനുമതിയോടെ ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു.
ഖഗതേന വിമാനേന ഹംസയുക്തേന ഭാസ്വതാ। പ്രഹൃഷ്ടശ്ച പ്രതീതശ്ച ബഭൌ രാമഃ കുബേരവത്
ഹംസകളാൽ കെട്ടിയ പ്രകാശമുള്ള ആ ആകാശരഥത്തിൽ ഇരുന്ന രാമൻ സന്തോഷത്തോടെയും തൃപ്തിയോടെയും കുബേരനെപ്പോലെ തിളങ്ങി.
തേ സര്വേ വാനരര്ക്ഷാശ്ച രാക്ഷസാശ്ച മഹാബലാഃ। യഥാസുഖമസമ്ബാധം ദിവ്യേ തസ്മിന്നുപാവിശന്
അവിടെ ആ മഹാബലശാലികളായ എല്ലാ വാനരന്മാരും കരടികളും രാക്ഷസന്മാരും ആ ദിവ്യവാഹനത്തിൽ സുഖമായി ഇടംകുറവില്ലാതെ ഇരുന്നു.
thumb|ത്രയോവിംശത്യധികശതതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ത്രയോവിംശത്യധികശതതമഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ഇപ്പോൾ നൂറ്റിരുപത്തിമൂന്നാം സർഗം കേൾക്കൂ. മഹത്വമുള്ള വാൽമീകിരാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ നൂറ്റിരുപത്തിമൂന്നാം സർഗം ഇതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.
അനുജ്ഞാതം തു രാമേണ തദ് വിമാനമനുത്തമമ്। ഹംസയുക്തം മഹാനാദമുത്പപാത വിഹായസമ്
രാമന്റെ അനുമതിയോടെ ആ അതുല്യമായ, ഹംസകളാൽ കെട്ടിയ, മഹാശബ്ദമുള്ള ആകാശരഥം ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു.
പാതയിത്വാ തതശ്ചക്ഷുഃ സര്വതോ രഘുനന്ദനഃ। അബ്രവീന്മൈഥിലീം സീതാം രാമഃ ശശിനിഭാനനാമ്
അതിനുശേഷം രഘുനന്ദനൻ ചുറ്റും നോക്കി, ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖമുള്ള സീതയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കൈലാസശിഖരാകാരേ ത്രികൂടശിഖരേ സ്ഥിതാമ്। ലങ്കാമീക്ഷസ്വ വൈദേഹി നിര്മിതാം വിശ്വകര്മണാ
കൈലാസപർവതത്തിന്റെ ചൂഡിപോലുള്ള ത്രികൂടശിഖരത്തിൽ വിശ്വകർമ്മൻ നിർമ്മിച്ച ലങ്കയെ നോക്കൂ, വൈദേഹി.
ഏതദായോധനം പശ്യ മാംസശോണിതകര്ദമമ്। ഹരീണാം രാക്ഷസാനാം ച സീതേ വിശസനം മഹത്
ഈ യുദ്ധഭൂമിയെ നോക്കൂ, സീതേ, മാംസം രക്തം എല്ലാം കലർന്ന വലിയ വാനരരാക്ഷസന്മാരുടെ വധഭൂമി.
ഏഷ ദത്തവരഃ ശേതേ പ്രമാഥീ രാക്ഷസേശ്വരഃ। തവ ഹേതോര്വിശാലാക്ഷി നിഹതോ രാവണോ മയാ
ഇവിടെ തന്നെയാണ് നിനക്കായി ഞാൻ കൊല്ലപ്പെട്ട രാക്ഷസാധിപൻ രാവണൻ, അനേകം വരങ്ങൾ ലഭിച്ച, ഭയങ്കരൻ, വിശാലകണ്ഠി.
കുമ്ഭകര്ണോഽത്ര നിഹതഃ പ്രഹസ്തശ്ച നിശാചരഃ। ധൂമ്രാക്ഷശ്ചാത്ര നിഹതോ വാനരേണ ഹനൂമതാ
ഇവിടെ തന്നെയാണ് കുംഭകർണ്ണനും നിശാചരനായ പ്രഹസ്തനും കൊല്ലപ്പെട്ടത്; ഇവിടെയാണ് വാനരനായ ഹനുമാൻ ധൂമ്രാക്ഷനെയും സംഹരിച്ചത്.
വിദ്യുന്മാലീ ഹതശ്ചാത്ര സുഷേണേന മഹാത്മനാ। ലക്ഷ്മണേനേന്ദ്രജിച്ചാത്ര രാവണിര്നിഹതോ രണേ
ഇവിടെ മഹാത്മാവായ സുഷേണൻ വിദ്യുന്മാലിയെ കൊല്ലുകയും, ലക്ഷ്മണൻ യുദ്ധത്തിൽ രാവണപുത്രനായ ഇന്ദ്രജിത്തിനെ സംഹരിക്കുകയും ചെയ്തു.
അങ്ഗദേനാത്ര നിഹതോ വികടോ നാമ രാക്ഷസഃ। വിരൂപാക്ഷശ്ച ദുഷ്പ്രേക്ഷോ മഹാപാര്ശ്വമഹോദരൌ
ഇവിടെ അങ്കദൻ വികടനാമമുള്ള രാക്ഷസനെ കൊല്ലുകയും, വിരൂപാക്ഷൻ, ദുഷ്പ്രേക്ഷൻ, മഹാപാർശ്വൻ, മഹോദരൻ എന്നിവരും വീണുപോയി.
അകമ്പനശ്ച നിഹതോ ബലിനോഽന്യേ ച രാക്ഷസാഃ। ത്രിശിരാശ്ചാതികായശ്ച ദേവാന്തകനരാന്തകൌ
ഇവിടെ അക്കമ്പനനും മറ്റു ശക്തരായ രാക്ഷസന്മാരും കൊല്ലപ്പെട്ടു; ത്രിശിരസ്, അതികായ, ദേവാന്തകൻ, നരാന്തകൻ എന്നിവരും ഇവിടെ വീണു.
യുദ്ധോന്മത്തശ്ച മത്തശ്ച രാക്ഷസപ്രവരാവുഭൌ। നികുമ്ഭശ്ചൈവ കുമ്ഭശ്ച കുമ്ഭകര്ണാത്മജൌ ബലീ
യുദ്ധോന്മത്തനും മത്തനും, രാക്ഷസന്മാരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനരായ ഇരുവരും കൊല്ലപ്പെട്ടു; കുംഭകർണ്ണന്റെ മക്കളായ ശക്തന്മാരായ നികുംബനും കുംഭനും ഇവിടെ വീണു.
വജ്രദംഷ്ട്രശ്ച ദംഷ്ട്രശ്ച ബഹവോ രാക്ഷസാ ഹതാഃ। മകരാക്ഷശ്ച ദുര്ധര്ഷോ മയാ യുധി നിപാതിതഃ
വജ്രദംഷ്ട്രനും ദംഷ്ട്രനും, അനേകം രാക്ഷസന്മാരും കൊല്ലപ്പെട്ടു; മഹാശക്തനായ മകരാക്ഷനെയും ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ വീഴ്ത്തി.
അകമ്പനശ്ച നിഹതഃ ശോണിതാക്ഷശ്ച വീര്യവാന്। യൂപാക്ഷശ്ച പ്രജങ്ഘശ്ച നിഹതൌ തു മഹാഹവേ
ഇവിടെ അക്കമ്പനും വീരനായ ശോണിതാക്ഷനും കൊല്ലപ്പെട്ടു; യൂപാക്ഷനും പ്രജംഗ്ഗനും മഹായുദ്ധത്തിൽ വീണുപോയി.
വിദ്യുജ്ജിഹ്വോഽത്ര നിഹതോ രാക്ഷസോ ഭീമദര്ശനഃ। യജ്ഞശത്രുശ്ച നിഹതഃ സുപ്തഘ്നശ്ച മഹാബലഃ
ഇവിടെ ഭയങ്കരമായ രൂപമുള്ള രാക്ഷസനായ വിദ്യുജ്ജിഹ്വൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു; യജ്ഞശത്രുവും മഹാബലിയായ സുപ്തഘ്നനും ഇവിടെ വീണു.
സൂര്യശത്രുശ്ച നിഹതോ ബ്രഹ്മശത്രുസ്തഥാപരഃ। അത്ര മന്ദോദരീ നാമ ഭാര്യാ തം പര്യദേവയത്
സൂര്യശത്രുവും ബ്രഹ്മശത്രുവും ഇവിടെ കൊല്ലപ്പെട്ടു; ഇവിടെയാണ് മന്ദോദരിയെന്ന ഭാര്യ അവനെ വിലപിച്ചത്.
സപത്നീനാം സഹസ്രേണ സാഗ്രേണ പരിവാരിതാ। ഏതത് തു ദൃശ്യതേ തീര്ഥം സമുദ്രസ്യ വരാനനേ
ആയിരം സപത്നിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, മനോഹരമുഖിയായവളേ, സമുദ്രത്തിന്റെ ഈ തീർത്ഥം ഇവിടെ കാണാം.
യത്ര സാഗരമുത്തീര്യ താം രാത്രിമുഷിതാ വയമ്। ഏഷ സേതുര്മയാ ബദ്ധഃ സാഗരേ ലവണാര്ണവേ
ഇവിടെയാണ് നാം സമുദ്രം കടന്ന് ആ രാത്രി കഴിഞ്ഞത്; ഉപ്പു നിറഞ്ഞ സമുദ്രത്തിൽ ഞാൻ പണിത ഈ പാലമാണ് ഇത്.
തവ ഹേതോര്വിശാലാക്ഷി നലസേതുഃ സുദുഷ്കരഃ। പശ്യ സാഗരമക്ഷോഭ്യം വൈദേഹി വരുണാലയമ്
നിന്റെ خاطر, വിശാലകണ്ഠി, വളരെ പ്രയാസത്തോടെ നലൻ പണിത പാലമാണ് ഇത്; അകമ്പടിയില്ലാത്ത സമുദ്രത്തെ നോക്കൂ, വൈദേഹി, വരുണന്റെ വാസസ്ഥലമായത്.
അപാരമിവ ഗര്ജന്തം ശങ്ഖശുക്തിസമാകുലമ്। ഹിരണ്യനാഭം ശൈലേന്ദ്രം കാഞ്ചനം പശ്യ മൈഥിലി
അവസാനമില്ലാത്തതുപോലെ ഗർജ്ജിക്കുന്ന, ശംഖുമുത്തുകളും മുത്തുകളും നിറഞ്ഞ സമുദ്രത്തെയും, പൊന്നുപൊതിഞ്ഞ പർവതത്തെയും നോക്കൂ, മൈഥിലി.