ബാഢമിത്യബ്രവീദ് രാജാ മുനിശ്ച സമഭാഷത। ലീലയാ സ ധനുര്മധ്യേ ജഗ്രാഹ വചനാന്മുനേഃ
രാജാവു് സമ്മതിച്ചു എന്നു പറഞ്ഞു. മുനിയും അതേപോലെ പ്രതികരിച്ചു. മുനിയുടെ വാക്ക് കേട്ടു, അവൻ അത്ഭുതകരമായ ലാളിത്യത്തോടെ അമ്പിന്റെ നടുവിൽ പിടിച്ചു.
പശ്യതാം നൃസഹസ്രാണാം ബഹൂനാം രഘുനന്ദനഃ। ആരോപയത് സ ധര്മാത്മാ സലീലമിവ തദ്ധനുഃ
ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, രഘുവംശത്തിലെ ആ മഹാത്മാവായ രാമൻ, അതു് വെള്ളം പോലെ എളുപ്പത്തിൽ അമ്പ് ചാലിച്ചു.
ആരോപയിത്വാ മൌര്വീം ച പൂരയാമാസ തദ്ധനുഃ। തദ് ബഭഞ്ജ ധനുര്മധ്യേ നരശ്രേഷ്ഠോ മഹായശാഃ
അമ്പ് ചാലിച്ചശേഷം, രാമൻ അതു് പൂർണ്ണമായി വലിച്ചു. അപ്പോൾ ആ മഹാശ്രേഷ്ഠനായ പുരുഷൻ അമ്പിന്റെ നടുവിൽ അതു് പൊട്ടിച്ചു.
തസ്യ ശബ്ദോ മഹാനാസീന്നിര്ഘാതസമനിഃസ്വനഃ। ഭൂമികമ്പശ്ച സുമഹാന് പര്വതസ്യേവ ദീര്യതഃ
അപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് ഒരു മഹാശബ്ദം ഉയർന്നു, ഇടിമുഴക്കത്തിനെപ്പോലെയും, ഒരു പർവ്വതം പിളരുമ്പോലെ ഭൂമി കനത്ത震നത്തിലായി.
നിപേതുശ്ച നരാഃ സര്വേ തേന ശബ്ദേന മോഹിതാഃ। വര്ജയിത്വാ മുനിവരം രാജാനം തൌ ച രാഘവൌ
ആ ശബ്ദം കേട്ട് എല്ലാവരും അത്ഭുതത്തിൽ വീണുപോയി; മുനിശ്രേഷ്ഠനും രാജാവും രാഘവരായ ഇരുവരും ഒഴികെ.
പ്രത്യാശ്വസ്തേ ജനേ തസ്മിന് രാജാ വിഗതസാധ്വസഃ। ഉവാച പ്രാഞ്ജലിര്വാക്യം വാക്യജ്ഞോ മുനിപുംഗവമ്
ആ ആളുകൾ വീണ്ടും മനസ്സുതുറന്നപ്പോൾ, ഭയം മാറിയ രാജാവ് കയ്യൊപ്പിച്ചുകൊണ്ട് വാക്കിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള മുനിശ്രേഷ്ഠനോടു് പറഞ്ഞു.
ഭഗവന് ദൃഷ്ടവീര്യോ മേ രാമോ ദശരഥാത്മജഃ। അത്യദ്ഭുതമചിന്ത്യം ച അതര്കിതമിദം മയാ
ഭഗവൻ, ദശരഥപുത്രനായ രാമന്റെ വീര്യം ഞാൻ കണ്ടു. ഇതെനിക്ക് അത്ഭുതകരവും, ആലോചിക്കാനാകാത്തതും, പ്രതീക്ഷിക്കാത്തതുമാണ്.
ജനകാനാം കുലേ കീര്തിമാഹരിഷ്യതി മേ സുതാ। സീതാ ഭര്താരമാസാദ്യ രാമം ദശരഥാത്മജമ്
എന്റെ മകൾ സീത, ദശരഥപുത്രനായ രാമനെ ഭർത്താവായി ലഭിച്ചാൽ, ജനകകുലത്തിന് മഹത്വം ഉണ്ടാകും.
മമ സത്യാ പ്രതിജ്ഞാ സാ വീര്യശുല്കേതി കൌശിക। സീതാ പ്രാണൈര്ബഹുമതാ ദേയാ രാമായ മേ സുതാ
കൗശികാ, എന്റെ സത്യവാചകം ഇപ്പോൾ സഫലമായി: 'സീതയെ വീര്യംകൊണ്ടു നേടണം.' എന്റെ മകൾ, ജീവനേക്കാൾ പ്രിയമായവൾ, രാമനു് നൽകപ്പെടും.
ഭവതോഽനുമതേ ബ്രഹ്മന് ശീഘ്രം ഗച്ഛന്തു മന്ത്രിണഃ। മമ കൌശിക ഭദ്രം തേ അയോധ്യാം ത്വരിതാ രഥൈഃ
നിങ്ങളുടെ സമ്മതത്തോടുകൂടി, ബ്രാഹ്മണാ, എന്റെ മന്ത്രിമാർ വേഗത്തിൽ രഥത്തിൽ അയോധ്യയിലേക്ക് പോകട്ടെ. കൗശികാ, നിങ്ങൾക്ക് ആശംസകൾ.
രാജാനം പ്രശ്രിതൈര്വാക്യൈരാനയന്തു പുരം മമ। പ്രദാനം വീര്യശുല്കായാഃ കഥയന്തു ച സര്വശഃ
അവർ രാജാവിനെ ആദരപൂർവ്വം വാക്കുകൾ കൊണ്ട് എന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരട്ടെ. വീര്യംകൊണ്ടു നേടപ്പെട്ട എന്റെ മകളുടെ കല്യാണം പൂർണ്ണമായി അറിയിക്കട്ടെ.
മുനിഗുപ്തൌ ച കാകുത്സ്ഥൌ കഥയന്തു നൃപായ വൈ। പ്രീതിയുക്തം തു രാജാനമാനയന്തു സുശീഘ്രഗാഃ
മുനിയുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന കാകുത്ഥവംശജരായ ഇരുവരെയും കുറിച്ചും രാജാവിനോട് പറയട്ടെ. സ്നേഹപൂർവ്വം രാജാവിനെ വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുവരട്ടെ.
കൌശികസ്തു തഥേത്യാഹ രാജാ ചാഭാഷ്യ മന്ത്രിണഃ। അയോധ്യാം പ്രേഷയാമാസ ധര്മാത്മാ കൃതശാസനാന്। യഥാവൃത്തം സമാഖ്യാതുമാനേതും ച നൃപം തഥാ
കൗശികൻ 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു. ധർമ്മനിഷ്ഠനായ രാജാവ് മന്ത്രിമാരെ വിളിച്ചു, സംഭവിച്ചതെല്ലാം അറിയിക്കാനും രാജാവിനെ കൊണ്ടുവരാനും അയോധ്യയിലേക്ക് അയച്ചു.
thumb| അഷ്ടഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ അഷ്ടഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ശ്രീമദ് വാൽമീകിരാമായണത്തിൽ ബാലകാണ്ഡത്തിലെ അറുപത്തിയെട്ടാമത്തെ സർഗം കേൾക്കുക.
ജനകേന സമാദിഷ്ടാ ദൂതാസ്തേ ക്ലാന്തവാഹനാഃ। ത്രിരാത്രമുഷിതാ മാര്ഗേ തേഽയോധ്യാം പ്രാവിശന് പുരീമ്
ജനകന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, യാത്രയിൽ തളർന്ന വാഹനങ്ങളുമായി, ആ ദൂതന്മാർ മൂന്നു രാത്രികൾ വഴിയിൽ കഴിഞ്ഞ് അയോധ്യ നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
തേ രാജവചനാദ് ഗത്വാ രാജവേശ്മ പ്രവേശിതാഃ। ദദൃശുര്ദേവസംകാശം വൃദ്ധം ദശരഥം നൃപമ്
രാജാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം അവർ രാജമന്ദിരത്തിലേക്ക് പോയി, ദേവന്മാരെപ്പോലെയുള്ള, വയസ്സായ ദശരഥനെ കണ്ടു.
ബദ്ധാഞ്ജലിപുടാഃ സര്വേ ദൂതാ വിഗതസാധ്വസാഃ। രാജാനം പ്രശ്രിതം വാക്യമബ്രുവന് മധുരാക്ഷരമ്
എല്ലാ ദൂതന്മാരും ഭയമില്ലാതെ കയ്യൊപ്പിച്ചു രാജാവിനോട് ആദരപൂർവ്വം മധുരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
മൈഥിലോ ജനകോ രാജാ സാഗ്നിഹോത്രപുരസ്കൃതഃ। മുഹുര്മുഹുര്മധുരയാ സ്നേഹസംരക്തയാ ഗിരാ
മൈഥിലരാജാവായ ജനകൻ, ഹോമാഗ്നിയെ മുൻനിർത്തി, വീണ്ടും വീണ്ടും സ്നേഹപൂർവ്വമായ മധുരവാക്കുകൾ പറഞ്ഞു...
കുശലം ചാവ്യയം ചൈവ സോപാധ്യായപുരോഹിതമ്। ജനകസ്ത്വാം മഹാരാജ പൃച്ഛതേ സപുരഃസരമ്
മഹാരാജാവേ, ജനകൻ തന്റെ ഗുരുക്കന്മാരോടും പുരോഹിതന്മാരോടും കൂടെ ആദ്യം നിങ്ങളുടെ ക്ഷേമവും അക്ഷയസമ്പത്തും അന്വേഷിച്ചിരിക്കുന്നു.
പൃഷ്ട്വാ കുശലമവ്യഗ്രം വൈദേഹോ മിഥിലാധിപഃ। കൌശികാനുമതേ വാക്യം ഭവന്തമിദമബ്രവീത്
നിങ്ങളുടെ ക്ഷേമം മനസ്സിലാക്കി, മിഥിലയുടെ രാജാവായ വൈദേഹൻ, കൗശികന്റെ സമ്മതത്തോടെ, നിങ്ങളോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
പൂര്വം പ്രതിജ്ഞാ വിദിതാ വീര്യശുല്കാ മമാത്മജാ। രാജാനശ്ച കൃതാമര്ഷാ നിര്വീര്യാ വിമുഖീകൃതാഃ
എന്റെ മകളെ വീര്യശुल्कയായി നൽകാമെന്ന എന്റെ പഴയ പ്രതിജ്ഞ നിങ്ങൾക്കറിയാം. പല രാജാക്കന്മാർ ശ്രമിച്ചു പരാജയപ്പെട്ട് നിരാശരായി തിരിച്ചു പോയി.
സേയം മമ സുതാ രാജന് വിശ്വാമിത്രപുരസ്കൃതൈഃ। യദൃച്ഛയാഗതൈ രാജന് നിര്ജിതാ തവ പുത്രകൈഃ
രാജാവേ, എന്റെ ഈ മകൾ, വിശ്വാമിത്രനും മറ്റും മുന്നിൽ നിന്ന് കൂടെവന്ന നിങ്ങളുടെ മക്കൾക്ക്, യാദൃശ്ചികമായി ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു.
തച്ച രത്നം ധനുര്ദിവ്യം മധ്യേ ഭഗ്നം മഹാത്മനാ। രാമേണ ഹി മഹാബാഹോ മഹത്യാം ജനസംസദി
അത് ദൈവികമായ ആ വിലയേറിയ ധനുസ്, മഹാശക്തനായ രാമൻ വലിയ ജനസമൂഹത്തിനിടയിൽ തകർത്തു.
അസ്മൈ ദേയാ മയാ സീതാ വീര്യശുല്കാ മഹാത്മനേ। പ്രതിജ്ഞാം തര്തുമിച്ഛാമി തദനുജ്ഞാതുമര്ഹസി
അതിനാൽ, വീര്യശुल्कയായ സീതയെ ഈ മഹാത്മാവിന് ഞാൻ നൽകണം. എന്റെ പ്രതിജ്ഞ പാലിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ദയവായി നിങ്ങൾ സമ്മതം നൽകണം.
സോപാധ്യായോ മഹാരാജ പുരോഹിതപുരസ്കൃതഃ। ശീഘ്രമാഗച്ഛ ഭദ്രം തേ ദ്രഷ്ടുമര്ഹസി രാഘവൌ
മഹാരാജാവേ, നിങ്ങളുടെ ഗുരുക്കന്മാരെയും പുരോഹിതന്മാരെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ട് ദയവായി വേഗത്തിൽ സുരക്ഷിതമായി വരിക. രഘുവംശജന്മാരായ ഇരുവർക്കും നിങ്ങൾ കാണണം.
പ്രതിജ്ഞാം മമ രാജേന്ദ്ര നിര്വര്തയിതുമര്ഹസി। പുത്രയോരുഭയോരേവ പ്രീതിം ത്വമുപലപ്സ്യസേ
രാജാധിരാജാവേ, എന്റെ പ്രതിജ്ഞ നിങ്ങൾ നിറവേറ്റണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ നിങ്ങളുടെ ഇരുവരും മക്കളുടെയും സ്നേഹം നിങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കും.
ഏവം വിദേഹാധിപതിര്മധുരം വാക്യമബ്രവീത്। വിശ്വാമിത്രാഭ്യനുജ്ഞാതഃ ശതാനന്ദമതേ സ്ഥിതഃ
ഇങ്ങനെ, വിശ്വാമിത്രന്റെ അനുമതിയോടെ, ശതാനന്ദന്റെ അഭിപ്രായം അംഗീകരിച്ച്, വൈദേഹരാജാവ് മധുരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ദൂതവാക്യം തു തച്ഛ്രുത്വാ രാജാ പരമഹര്ഷിതഃ। വസിഷ്ഠം വാമദേവം ച മന്ത്രിണശ്ചൈവമബ്രവീത്
അവന്റെ ദൂതവാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ വസിഷ്ഠനോടും വാമദേവനോടും മന്ത്രിമാരോടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഗുപ്തഃ കുശികപുത്രേണ കൌസല്യാനന്ദവര്ധനഃ। ലക്ഷ്മണേന സഹ ഭ്രാത്രാ വിദേഹേഷു വസത്യസൌ
കൗശികപുത്രനായ വിശ്വാമിത്രൻ സംരക്ഷിക്കുന്ന രാമനും, കൗസല്യയുടെ സന്തോഷമായ രാമനും, സഹോദരനായ ലക്ഷ്മണനുമൊപ്പം വൈദേഹരാജ്യത്തിൽ താമസിക്കുന്നു.
ദൃഷ്ടവീര്യസ്തു കാകുത്സ്ഥോ ജനകേന മഹാത്മനാ। സമ്പ്രദാനം സുതായാസ്തു രാഘവേ കര്തുമിച്ഛതി
കാകുത്സ്ഥന്റെ വീര്യം മഹാത്മാവായ ജനകൻ കണ്ടു. അതിനാൽ തന്റെ മകളെ രാഘവനു നൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.