ഇമാമപി വിശാലാക്ഷീം രക്ഷിതാം സ്വേന തേജസാ। രാവണോ നാതിവര്തേത വേലാമിവ മഹോദധിഃ
വിസാലമായ കണ്ണുകളുള്ള ഈ സ്ത്രീ, സ്വന്തം പുണ്യശക്തിയിൽ സംരക്ഷിതയായി, മഹാസമുദ്രം കരയൊഴിയാത്തതുപോലെ, രാവണനും അവളെ മറികടക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
പ്രത്യയാര്ഥം തു ലോകാനാം ത്രയാണാം സത്യസംശ്രയഃ। ഉപേക്ഷേ ചാപി വൈദേഹീം പ്രവിശന്തീം ഹുതാശനമ്
മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും ഉറപ്പു നൽകാൻ, സത്യത്തിൽ അധിഷ്ഠിതനായി, ഞാൻ വൈദേഹിയെ അഗ്നിപരീക്ഷയ്ക്ക് അനുവദിച്ചു.
ന ഹി ശക്തഃ സുദുഷ്ടാത്മാ മനസാപി ഹി മൈഥിലീമ്। പ്രധര്ഷയിതുമപ്രാപ്യാം ദീപ്താമഗ്നിശിഖാമിവ
ദുഷ്ടഹൃദയനായവൻ, അഗ്നിശിഖയെപ്പോലെ പ്രാപിക്കാനാവാത്ത മൈഥിലിയെ, മനസ്സിലോ പോലും അപമാനിക്കാൻ കഴിയില്ല.
നേയമര്ഹതി വൈക്ലവ്യം രാവണാന്തഃപുരേ സതീ। അനന്യാ ഹി മയാ സീതാ ഭാസ്കരസ്യ പ്രഭാ യഥാ
രാവണന്റെ അന്തഃപുരത്തിൽ സതിയായി കഴിഞ്ഞ ഇവൾക്ക് ദുർബലത്വം അർഹ്യമല്ല; സീത എന്നെ മാത്രം ആശ്രയിച്ചവളാണ്, സൂര്യന്റെ പ്രകാശം സൂര്യനിൽ മാത്രമുള്ളതുപോലെ.
വിശുദ്ധാ ത്രിഷു ലോകേഷു മൈഥിലീ ജനകാത്മജാ। ന വിഹാതും മയാ ശക്യാ കീര്തിരാത്മവതാ യഥാ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിർമലയായ മൈഥിലി, ജനകപുത്രി, എനിക്ക് ഉപേക്ഷിക്കാനാവില്ല; ആത്മാവിനെപ്പോലെ കീര്ത്തിയെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ.
അവശ്യം ച മയാ കാര്യം സര്വേഷാം വോ വചോ ഹിതമ്। സ്നിഗ്ധാനാം ലോകനാഥാനാമേവം ച വദതാം ഹിതമ്
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും പറയുന്ന ഉപകാരപ്രദമായ വാക്കുകൾ ഞാൻ നിർബന്ധമായും അനുസരിക്കണം; ജനങ്ങളുടെ പ്രിയനായ നേതാക്കളായ നിങ്ങൾ പറയുന്നത് എനിക്ക് ഹിതം തന്നെയാണ്.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ വിജയീ മഹാബലഃ പ്രശസ്യമാനഃ സ്വകൃതേന കര്മണാ। സമേത്യ രാമഃ പ്രിയയാ മഹായശാഃ സുഖം സുഖാര്ഹോഽനുബഭൂവ രാഘവഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, വിജയിയും മഹാബലശാലിയുമായ രാമൻ, തന്റെ മഹത്തായ പ്രവർത്തികൾക്ക് പ്രശംസിക്കപ്പെട്ട്, പ്രിയപ്പെട്ടവളോടൊപ്പം ചേർന്ന്, യശസ്സോടെ, യോജിച്ച സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
thumb|ഏകോനവിംശത്യധികശതതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ഏകോനവിംശത്യധികശതതമഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ്വാൽമീകിരാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ ഒൻപതൊമ്പതാം സർഗ്ഗം കേൾക്കൂ.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ ശുഭം വാക്യം രാഘവേണാനുഭാഷിതമ്। തതഃ ശുഭതരം വാക്യം വ്യാജഹാര മഹേശ്വരഃ
രാഘവൻ പറഞ്ഞ ഈ ശുഭവാക്യം കേട്ടശേഷം, മഹാദേവൻ അതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ ശുഭമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
പുഷ്കരാക്ഷ മഹാബാഹോ മഹാവക്ഷഃ പരംതപ। ദിഷ്ട്യാ കൃതമിദം കര്മ ത്വയാ ധര്മഭൃതാം വര
കമലനയനനായ മഹാബാഹുവും വിശാലവക്ഷസ്സും ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവനും ആയ നീ, ധർമ്മശീലികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനായി, ഈ മഹത്തായ കര്മ്മം നിന്റെ ഭാഗ്യത്താൽ പൂർത്തിയാക്കിയതിൽ ഞാൻ സന്തോഷിക്കുന്നു.
ദിഷ്ട്യാ സര്വസ്യ ലോകസ്യ പ്രവൃദ്ധം ദാരുണം തമഃ। അപവൃത്തം ത്വയാ സംഖ്യേ രാമ രാവണജം ഭയമ്
ലോകത്തിലെ എല്ലാവർക്കും ഭയങ്കരമായ ആ ഇരുണ്ടത്വം നിന്റെ ഭാഗ്യത്താൽ നീ സംഹരിച്ചിരിക്കുന്നു; രാമാ, യുദ്ധത്തിൽ നീ രാവണനിൽ നിന്നുള്ള ഭയവും നീക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.
ആശ്വാസ്യ ഭരതം ദീനം കൌസല്യാം ച യശസ്വിനീമ്। കൈകേയീം ച സുമിത്രാം ച ദൃഷ്ട്വാ ലക്ഷ്മണമാതരമ്
ദുഃഖിതനായ ഭരതനെയും, മഹത്വമുള്ള കൗസല്യയെയും ആശ്വസിപ്പിക്കണം; പിന്നെ കൈകേയിയെയും ലക്ഷ്മണന്റെ അമ്മയായ സുമിത്രയെയും കണ്ടു ആശ്വാസം നൽകണം.
പ്രാപ്യ രാജ്യമയോധ്യായാം നന്ദയിത്വാ സുഹൃജ്ജനമ്। ഇക്ഷ്വാകൂണാം കുലേ വംശം സ്ഥാപയിത്വാ മഹാബല
അയോധ്യയിൽ രാജ്യം നേടുകയും, സുഹൃത്തുക്കളെ സന്തോഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത്, ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തെ നിലനിര്ത്തണം, മഹാബലശാലിയായവനേ.
ഇഷ്ട്വാ തുരഗമേധേന പ്രാപ്യ ചാനുത്തമം യശഃ। ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ധനം ദത്ത്വാ ത്രിദിവം ഗന്തുമര്ഹസി
അശ്വമേധയാഗം നടത്തി ഉത്തമമായ കീർത്തി നേടിയ ശേഷം, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ധനം നൽകി, നീ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകാൻ അർഹനാണ്.
ഏഷ രാജാ ദശരഥോ വിമാനസ്ഥഃ പിതാ തവ। കാകുത്സ്ഥ മാനുഷേ ലോകേ ഗുരുസ്തവ മഹായശാഃ
ഇവിടെ നിന്റെ അച്ഛനായ ദശരഥൻ ദിവ്യവിമാനത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; കാകുത്സ്ഥകുലജനായ നീയോടു മനുഷ്യരിൽ മഹത്വമുള്ള ഗുരുവാണ് ഇദ്ദേഹം.
ഇന്ദ്രലോകം ഗതഃ ശ്രീമാംസ്ത്വയാ പുത്രേണ താരിതഃ। ലക്ഷ്മണേന സഹ ഭ്രാത്രാ ത്വമേനമഭിവാദയ
ഇദ്ദേഹം ഇന്ദ്രലോകത്തിലെത്തിയിരിക്കുന്നു, മഹത്വവും തേജസ്സും ഉള്ളവനായി; നീയും ലക്ഷ്മണനും ചേർന്ന് അച്ഛനോടു വന്ദനം ചെയ്യണം.
മഹാദേവവചഃ ശ്രുത്വാ രാഘവഃ സഹലക്ഷ്മണഃ। വിമാനശിഖരസ്ഥസ്യ പ്രണാമമകരോത് പിതുഃ
മഹാദേവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാഘവനും ലക്ഷ്മണനും ദിവ്യവിമാനത്തിൽ നില്ക്കുന്ന അച്ഛനോട് നമസ്കരിച്ചു.
ദീപ്യമാനം സ്വയാ ലക്ഷ്മ്യാ വിരജോഽമ്ബരധാരിണമ്। ലക്ഷ്മണേന സഹ ഭ്രാത്രാ ദദര്ശ പിതരം പ്രഭുഃ
സ്വന്തം തേജസ്സിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന, പാപരഹിതനും ദിവ്യവസ്ത്രം ധരിച്ചും നില്ക്കുന്ന അച്ഛനേ, ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം രാമൻ കണ്ടു.
ഹര്ഷേണ മഹതാഽഽവിഷ്ടോ വിമാനസ്ഥോ മഹീപതിഃ। പ്രാണൈഃ പ്രിയതരം ദൃഷ്ട്വാ പുത്രം ദശരഥസ്തദാ
ദിവ്യവിമാനത്തിൽ നില്ക്കുന്ന മഹാരാജാവ്, ജീവനെക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ട മകനായ രാമനെ കണ്ടപ്പോൾ അതിയായ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
ആരോപ്യാങ്കേ മഹാബാഹുര്വരാസനഗതഃ പ്രഭുഃ। ബാഹുഭ്യാം സമ്പരിഷ്വജ്യ തതോ വാക്യം സമാദദേ
മഹാബാഹുവായ പ്രഭു, മനോഹരമായ ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുന്നു, രാമനെ തനിക്കു മടിയിൽ ഇരുത്തി, ഇരുകൈകളാൽ അണച്ച്, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ന മേ സ്വര്ഗോ ബഹു മതഃ സമ്മാനശ്ച സുരര്ഷഭൈഃ। ത്വയാ രാമ വിഹീനസ്യ സത്യം പ്രതിശൃണോമി തേ
രാമാ, നിന്നെ വിട്ട് ഞാൻ സ്വർഗ്ഗത്തെയും ദേവന്മാരുടെ ആദരവിനെയും വലിയതായിട്ട് കരുതുന്നില്ല; ഇതാണ് സത്യം, ഞാൻ നിന്നോട് ഉറപ്പായി പറയുന്നു.
അദ്യ ത്വാം നിഹതാമിത്രം ദൃഷ്ട്വാ സമ്പൂര്ണമാനസമ്। നിസ്തീര്ണവനവാസം ച പ്രീതിരാസീത് പരാ മമ
ഇന്ന് നീ ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച്, മനസ്സ് നിറഞ്ഞതായും, വനവാസം അവസാനിപ്പിച്ചതായും കണ്ടപ്പോൾ, എനിക്ക് അതിയായ സന്തോഷം ലഭിച്ചു.
കൈകേയ്യാ യാനി ചോക്താനി വാക്യാനി വദതാം വര। തവ പ്രവ്രാജനാര്ഥാനി സ്ഥിതാനി ഹൃദയേ മമ
വചനങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, കൈകേയി പറഞ്ഞ, നിന്നെ വനവാസത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കാനായിരുന്ന ആ വാക്കുകൾ ഇന്നും എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
ത്വാം തു ദൃഷ്ട്വാ കുശലിനം പരിഷ്വജ്യ സലക്ഷ്മണമ്। അദ്യ ദുഃഖാദ് വിമുക്തോഽസ്മി നീഹാരാദിവ ഭാസ്കരഃ
ഇപ്പോൾ, നീയും ലക്ഷ്മണനും സുരക്ഷിതരായി എന്നെ അണച്ച് കാണുമ്പോൾ, ഞാൻ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, മൂടൽമഞ്ഞിൽ നിന്ന് സൂര്യൻ പുറത്തുവരുന്നതുപോലെ ആകുന്നു.
താരിതോഽഹം ത്വയാ പുത്ര സുപുത്രേണ മഹാത്മനാ। അഷ്ടാവക്രേണ ധര്മാത്മാ കഹോലോ ബ്രാഹ്മണോ യഥാ
മഹാത്മാവായ നല്ല മകനായ നീ എന്നെ രക്ഷിച്ചു; അഷ്ടാവക്രൻ ധാർമ്മികനായ ബ്രാഹ്മണൻ കഹോളനെ രക്ഷിച്ചതുപോലെ.
ഇദാനീം ച വിജാനാമി യഥാ സൌമ്യ സുരേശ്വരൈഃ। വധാര്ഥം രാവണസ്യേഹ വിഹിതം പുരുഷോത്തമമ്
സൗമ്യനേ, ഇപ്പോൾ എനിക്ക് മനസ്സിലായി, ദേവന്മാരുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം രാവണനെ സംഹരിക്കാൻ പുരുഷോത്തമനായി നീ ഇവിടെ വന്നതാണെന്ന്.
സിദ്ധാര്ഥാ ഖലു കൌസല്യാ യാ ത്വാം രാമ ഗൃഹം ഗതമ്। വനാന്നിവൃത്തം സംഹൃഷ്ടാ ദ്രക്ഷ്യതേ ശത്രുസൂദനമ്
കൗസല്യക്ക് സത്യത്തിൽ എല്ലാ ആശംസകളും നിറവേറുന്നു, രാമാ, കാരണം നീ കാടിൽ നിന്നു മടങ്ങി വീട്ടിലെത്തുന്ന ശത്രുനാശകനായ നിന്നെ അവൾ സന്തോഷത്തോടെ കാണും.
സിദ്ധാര്ഥാഃ ഖലു തേ രാമ നരാ യേ ത്വാം പുരീം ഗതമ്। രാജ്യേ ചൈവാഭിഷിക്തം ച ദ്രക്ഷ്യന്തേ വസുധാധിപമ്
രാമാ, ആ പുരിയിൽ പ്രവേശിച്ച് രാജാവായി അഭിഷേകം ലഭിച്ച ഭൂമിയുടെ അധിപതിയായ നിന്നെ കാണുന്ന പുരുഷന്മാർക്കും സത്യത്തിൽ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു.
അനുരക്തേന ബലിനാ ശുചിനാ ധര്മചാരിണാ। ഇച്ഛേയം ത്വാമഹം ദ്രഷ്ടും ഭരതേന സമാഗതമ്
ഭക്തിയുള്ളവനും ബലവാനുമായും ശുദ്ധനും ധർമ്മനിഷ്ഠനുമായ ഭരതനോടൊപ്പം നിന്നെ ഞാൻ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ചതുര്ദശ സമാഃ സൌമ്യ വനേ നിര്യാതിതാസ്ത്വയാ। വസതാ സീതയാ സാര്ധം മത്പ്രീത്യാ ലക്ഷ്മണേന ച
സൗമ്യ, നീ സീതയോടൊപ്പം, എന്റെ സന്തോഷത്തിനായി ലക്ഷ്മണനോടും കൂടെ, പത്തു നാലു വർഷം കാട്ടിൽ കഴിയുകയും ആ വർഷങ്ങൾ നീ തീർത്തുമാറ്റുകയും ചെയ്തു.