നൈവ വാചാ ന മനസാ നൈവ ബുദ്ധ്യാ ന ചക്ഷുഷാ। സുവൃത്താ വൃത്തശൌടീര്യം ന ത്വാമത്യചരച്ഛുഭാ
വാക്കിനാലോ, മനസ്സിലോ, ബുദ്ധിയിലോ, കണ്ണുകൊണ്ടോ, ഈ സദ്ഗുണമുള്ള, ഉജ്ജ്വലമായ സ്ത്രീ ഒരിക്കലും നിന്നെ മറികടന്നിട്ടില്ല, ഭദ്രനായവളേ.
രാവണേനാപനീതൈഷാ വീര്യോത്സിക്തേന രക്ഷസാ। ത്വയാ വിരഹിതാ ദീനാ വിവശാ നിര്ജനേ സതീ
രാവണൻ, ശക്തിയും അഹങ്കാരവും നിറഞ്ഞ ആ ദാനവൻ, ഇവളെ അപഹരിച്ചു. നിന്നിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട്, ദു:ഖിതയായി, സഹായമില്ലാതെ, കാട്ടിൽ ഒറ്റയ്ക്കായിരുന്നു ഇവൾ. എങ്കിലും സത്യനിഷ്ഠയോടെ നിന്നു.
രുദ്ധാ ചാന്തഃപുരേ ഗുപ്താ ത്വച്ചിത്താ ത്വത്പരായണാ। രക്ഷിതാ രാക്ഷസീഭിശ്ച ഘോരാഭിര്ഘോരബുദ്ധിഭിഃ
അവളെ അന്തഃപുരത്തിൽ പൂട്ടി കാത്തു, ഭയാനകമായ മനസ്സുള്ള ക്രൂരരാക്ഷസികൾ കാവലിരുത്തി. എങ്കിലും അവളുടെ മനസ്സ് മുഴുവനും നിന്നിലായിരുന്നു, നിന്നോടുള്ള ഭക്തിയായിരുന്നു.
പ്രലോഭ്യമാനാ വിവിധം തര്ജ്യമാനാ ച മൈഥിലീ। നാചിന്തയത തദ്രക്ഷസ്ത്വദ്ഗതേനാന്തരാത്മനാ
നാനാവിധം പ്രലോഭിപ്പിച്ചും ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയും, മൈഥിലി ഒരിക്കലും മനസ്സിലോ ചിന്തിച്ചില്ല, അവളുടെ അന്തരാത്മാവ് മുഴുവനും നിന്നിലായിരുന്നു.
വിശുദ്ധഭാവാം നിഷ്പാപാം പ്രതിഗൃഹ്ണീഷ്വ മൈഥിലീമ്। ന കിംചിദഭിധാതവ്യാ അഹമാജ്ഞാപയാമി തേ
നിര്മലമായ മനസ്സും പാപരഹിതത്വവും ഉള്ള മൈഥിലിയെ നീ സ്വീകരിക്കണം. ഇനി ഒന്നും പറയേണ്ടതില്ല; ഞാൻ അതിനായി കല്പിക്കുന്നു.
തതഃ പ്രീതമനാ രാമഃ ശ്രുത്വൈവം വദതാം വരഃ। ദധ്യൌ മുഹൂര്തം ധര്മാത്മാ ഹര്ഷവ്യാകുലലോചനഃ
അങ്ങനെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, വാക്കിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാമൻ, സന്തോഷത്തോടെ, ആനന്ദഭരിതനായ കണ്ണുകളോടെ, ഒരു നിമിഷം ആലോചിച്ചു.
ഏവമുക്തോ മഹാതേജാ ധൃതിമാനുരുവിക്രമഃ। ഉവാച ത്രിദശശ്രേഷ്ഠം രാമോ ധര്മഭൃതാം വരഃ
ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തപ്പോൾ, മഹാശക്തനും ധൈര്യശാലിയും ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനും ആയ രാമൻ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനോടു പറഞ്ഞു.
അവശ്യം ചാപി ലോകേഷു സീതാ പാവനമര്ഹതി। ദീര്ഘകാലോഷിതാ ഹീയം രാവണാന്തഃപുരേ ശുഭാ
ലോകത്തിന് മുന്നിൽ സീതയെ നിർമലമാക്കേണ്ടതായിരുന്നു; കാരണം, സദ്ഗുണമുള്ള ഇവൾ ദീർഘകാലം രാവണന്റെ അന്തഃപുരത്തിൽ കഴിഞ്ഞിരുന്നു.
ബാലിശോ ബത കാമാത്മാ രാമോ ദശരഥാത്മജഃ। ഇതി വക്ഷ്യതി മാം ലോകോ ജാനകീമവിശോധ്യ ഹി
ദശരഥപുത്രനായ രാമൻ ബാലിശനും കാമാസക്തനും ആണെന്ന് ലോകം എന്നെ പറയുമായിരുന്നു, ഞാൻ ജാനകിയെ പരീക്ഷിച്ചില്ലെങ്കിൽ.
അനന്യഹൃദയാം സീതാം മച്ചിത്തപരിരക്ഷിണീമ്। അഹമപ്യവഗച്ഛാമി മൈഥിലീം ജനകാത്മജാമ്
ജനകപുത്രിയായ സീതയുടെ ഹൃദയം മറ്റൊന്നിലുമില്ല; അവൾ എന്റെ മനസ്സിനെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു എന്ന് ഞാനും അറിയുന്നു.
ഇമാമപി വിശാലാക്ഷീം രക്ഷിതാം സ്വേന തേജസാ। രാവണോ നാതിവര്തേത വേലാമിവ മഹോദധിഃ
വിസാലമായ കണ്ണുകളുള്ള ഈ സ്ത്രീ, സ്വന്തം പുണ്യശക്തിയിൽ സംരക്ഷിതയായി, മഹാസമുദ്രം കരയൊഴിയാത്തതുപോലെ, രാവണനും അവളെ മറികടക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
പ്രത്യയാര്ഥം തു ലോകാനാം ത്രയാണാം സത്യസംശ്രയഃ। ഉപേക്ഷേ ചാപി വൈദേഹീം പ്രവിശന്തീം ഹുതാശനമ്
മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും ഉറപ്പു നൽകാൻ, സത്യത്തിൽ അധിഷ്ഠിതനായി, ഞാൻ വൈദേഹിയെ അഗ്നിപരീക്ഷയ്ക്ക് അനുവദിച്ചു.
ന ഹി ശക്തഃ സുദുഷ്ടാത്മാ മനസാപി ഹി മൈഥിലീമ്। പ്രധര്ഷയിതുമപ്രാപ്യാം ദീപ്താമഗ്നിശിഖാമിവ
ദുഷ്ടഹൃദയനായവൻ, അഗ്നിശിഖയെപ്പോലെ പ്രാപിക്കാനാവാത്ത മൈഥിലിയെ, മനസ്സിലോ പോലും അപമാനിക്കാൻ കഴിയില്ല.
നേയമര്ഹതി വൈക്ലവ്യം രാവണാന്തഃപുരേ സതീ। അനന്യാ ഹി മയാ സീതാ ഭാസ്കരസ്യ പ്രഭാ യഥാ
രാവണന്റെ അന്തഃപുരത്തിൽ സതിയായി കഴിഞ്ഞ ഇവൾക്ക് ദുർബലത്വം അർഹ്യമല്ല; സീത എന്നെ മാത്രം ആശ്രയിച്ചവളാണ്, സൂര്യന്റെ പ്രകാശം സൂര്യനിൽ മാത്രമുള്ളതുപോലെ.
വിശുദ്ധാ ത്രിഷു ലോകേഷു മൈഥിലീ ജനകാത്മജാ। ന വിഹാതും മയാ ശക്യാ കീര്തിരാത്മവതാ യഥാ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിർമലയായ മൈഥിലി, ജനകപുത്രി, എനിക്ക് ഉപേക്ഷിക്കാനാവില്ല; ആത്മാവിനെപ്പോലെ കീര്ത്തിയെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ.
അവശ്യം ച മയാ കാര്യം സര്വേഷാം വോ വചോ ഹിതമ്। സ്നിഗ്ധാനാം ലോകനാഥാനാമേവം ച വദതാം ഹിതമ്
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും പറയുന്ന ഉപകാരപ്രദമായ വാക്കുകൾ ഞാൻ നിർബന്ധമായും അനുസരിക്കണം; ജനങ്ങളുടെ പ്രിയനായ നേതാക്കളായ നിങ്ങൾ പറയുന്നത് എനിക്ക് ഹിതം തന്നെയാണ്.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ വിജയീ മഹാബലഃ പ്രശസ്യമാനഃ സ്വകൃതേന കര്മണാ। സമേത്യ രാമഃ പ്രിയയാ മഹായശാഃ സുഖം സുഖാര്ഹോഽനുബഭൂവ രാഘവഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, വിജയിയും മഹാബലശാലിയുമായ രാമൻ, തന്റെ മഹത്തായ പ്രവർത്തികൾക്ക് പ്രശംസിക്കപ്പെട്ട്, പ്രിയപ്പെട്ടവളോടൊപ്പം ചേർന്ന്, യശസ്സോടെ, യോജിച്ച സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
thumb|ഏകോനവിംശത്യധികശതതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ഏകോനവിംശത്യധികശതതമഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ്വാൽമീകിരാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ ഒൻപതൊമ്പതാം സർഗ്ഗം കേൾക്കൂ.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ ശുഭം വാക്യം രാഘവേണാനുഭാഷിതമ്। തതഃ ശുഭതരം വാക്യം വ്യാജഹാര മഹേശ്വരഃ
രാഘവൻ പറഞ്ഞ ഈ ശുഭവാക്യം കേട്ടശേഷം, മഹാദേവൻ അതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ ശുഭമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
പുഷ്കരാക്ഷ മഹാബാഹോ മഹാവക്ഷഃ പരംതപ। ദിഷ്ട്യാ കൃതമിദം കര്മ ത്വയാ ധര്മഭൃതാം വര
കമലനയനനായ മഹാബാഹുവും വിശാലവക്ഷസ്സും ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവനും ആയ നീ, ധർമ്മശീലികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനായി, ഈ മഹത്തായ കര്മ്മം നിന്റെ ഭാഗ്യത്താൽ പൂർത്തിയാക്കിയതിൽ ഞാൻ സന്തോഷിക്കുന്നു.
ദിഷ്ട്യാ സര്വസ്യ ലോകസ്യ പ്രവൃദ്ധം ദാരുണം തമഃ। അപവൃത്തം ത്വയാ സംഖ്യേ രാമ രാവണജം ഭയമ്
ലോകത്തിലെ എല്ലാവർക്കും ഭയങ്കരമായ ആ ഇരുണ്ടത്വം നിന്റെ ഭാഗ്യത്താൽ നീ സംഹരിച്ചിരിക്കുന്നു; രാമാ, യുദ്ധത്തിൽ നീ രാവണനിൽ നിന്നുള്ള ഭയവും നീക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.
ആശ്വാസ്യ ഭരതം ദീനം കൌസല്യാം ച യശസ്വിനീമ്। കൈകേയീം ച സുമിത്രാം ച ദൃഷ്ട്വാ ലക്ഷ്മണമാതരമ്
ദുഃഖിതനായ ഭരതനെയും, മഹത്വമുള്ള കൗസല്യയെയും ആശ്വസിപ്പിക്കണം; പിന്നെ കൈകേയിയെയും ലക്ഷ്മണന്റെ അമ്മയായ സുമിത്രയെയും കണ്ടു ആശ്വാസം നൽകണം.
പ്രാപ്യ രാജ്യമയോധ്യായാം നന്ദയിത്വാ സുഹൃജ്ജനമ്। ഇക്ഷ്വാകൂണാം കുലേ വംശം സ്ഥാപയിത്വാ മഹാബല
അയോധ്യയിൽ രാജ്യം നേടുകയും, സുഹൃത്തുക്കളെ സന്തോഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത്, ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തെ നിലനിര്ത്തണം, മഹാബലശാലിയായവനേ.
ഇഷ്ട്വാ തുരഗമേധേന പ്രാപ്യ ചാനുത്തമം യശഃ। ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ധനം ദത്ത്വാ ത്രിദിവം ഗന്തുമര്ഹസി
അശ്വമേധയാഗം നടത്തി ഉത്തമമായ കീർത്തി നേടിയ ശേഷം, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ധനം നൽകി, നീ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകാൻ അർഹനാണ്.
ഏഷ രാജാ ദശരഥോ വിമാനസ്ഥഃ പിതാ തവ। കാകുത്സ്ഥ മാനുഷേ ലോകേ ഗുരുസ്തവ മഹായശാഃ
ഇവിടെ നിന്റെ അച്ഛനായ ദശരഥൻ ദിവ്യവിമാനത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; കാകുത്സ്ഥകുലജനായ നീയോടു മനുഷ്യരിൽ മഹത്വമുള്ള ഗുരുവാണ് ഇദ്ദേഹം.
ഇന്ദ്രലോകം ഗതഃ ശ്രീമാംസ്ത്വയാ പുത്രേണ താരിതഃ। ലക്ഷ്മണേന സഹ ഭ്രാത്രാ ത്വമേനമഭിവാദയ
ഇദ്ദേഹം ഇന്ദ്രലോകത്തിലെത്തിയിരിക്കുന്നു, മഹത്വവും തേജസ്സും ഉള്ളവനായി; നീയും ലക്ഷ്മണനും ചേർന്ന് അച്ഛനോടു വന്ദനം ചെയ്യണം.
മഹാദേവവചഃ ശ്രുത്വാ രാഘവഃ സഹലക്ഷ്മണഃ। വിമാനശിഖരസ്ഥസ്യ പ്രണാമമകരോത് പിതുഃ
മഹാദേവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാഘവനും ലക്ഷ്മണനും ദിവ്യവിമാനത്തിൽ നില്ക്കുന്ന അച്ഛനോട് നമസ്കരിച്ചു.
ദീപ്യമാനം സ്വയാ ലക്ഷ്മ്യാ വിരജോഽമ്ബരധാരിണമ്। ലക്ഷ്മണേന സഹ ഭ്രാത്രാ ദദര്ശ പിതരം പ്രഭുഃ
സ്വന്തം തേജസ്സിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന, പാപരഹിതനും ദിവ്യവസ്ത്രം ധരിച്ചും നില്ക്കുന്ന അച്ഛനേ, ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം രാമൻ കണ്ടു.
ഹര്ഷേണ മഹതാഽഽവിഷ്ടോ വിമാനസ്ഥോ മഹീപതിഃ। പ്രാണൈഃ പ്രിയതരം ദൃഷ്ട്വാ പുത്രം ദശരഥസ്തദാ
ദിവ്യവിമാനത്തിൽ നില്ക്കുന്ന മഹാരാജാവ്, ജീവനെക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ട മകനായ രാമനെ കണ്ടപ്പോൾ അതിയായ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
ആരോപ്യാങ്കേ മഹാബാഹുര്വരാസനഗതഃ പ്രഭുഃ। ബാഹുഭ്യാം സമ്പരിഷ്വജ്യ തതോ വാക്യം സമാദദേ
മഹാബാഹുവായ പ്രഭു, മനോഹരമായ ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുന്നു, രാമനെ തനിക്കു മടിയിൽ ഇരുത്തി, ഇരുകൈകളാൽ അണച്ച്, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.