പ്രഭവം നിധനം വാ തേ നോ വിദുഃ കോ ഭവാനിതി । ദൃശ്യസേ സര്വഭൂതേഷു ബ്രാഹ്മണേഷു ച ഗോഷു ച । ദിക്ഷു സര്വാസു ഗഗനേ പര്വതേഷു വനേഷു ച
നിന്റെ ഉത്ഭവവും ലയവും ആരും അറിയുന്നില്ല; നീ എല്ലാ ജീവികളിലും, ബ്രാഹ്മണന്മാരിലും, പശുക്കളിലും, എല്ലാ ദിക്കുകളിലും, ആകാശത്തിലും, പര്വ്വതങ്ങളിലും, കാടുകളിലും ദൃശ്യനാകുന്നു.
സഹസ്രചരണഃ ശ്രീമാന് ശതശീര്ഷഃ സഹസ്രദൃക് । ത്വം ധാരയസി ഭൂതാനി പൃഥിവീം ച സപര്വതാമ്
ആയിരം കാലുകളും, നൂറു തലകളും, ആയിരം കണ്ണുകളും ഉള്ള മഹത്വവാനായവന് നീയാണു; എല്ലാ ഭൂതങ്ങളെയും, പര്വ്വതങ്ങളോടുകൂടിയ ഭൂമിയെയും നീ ധരിക്കുന്നു.
അന്തേ പൃഥിവ്യാഃ സലിലേ ദൃശ്യസേ ത്വം മഹോരഗഃ । ത്രീന് ലോകാന് ധാരയന് രാമ ദേവഗന്ധര്വദാനവാന്
ഭൂമിയുടെ അറ്റത്ത്, ജലത്തിൽ, നീ മഹാസർപ്പനായി കാണപ്പെടുന്നു. രാമാ, നീ ദേവന്മാരെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന മൂന്നു ലോകങ്ങളും താങ്ങി നില്ക്കുന്നു.
അഹം തേ ഹൃദയം രാമ ജിഹ്വാ ദേവീ സരസ്വതീ । ദേവാ ഗാത്രേഷു രോമാണി ബ്രഹ്മണാ നിര്മിതാഃ പ്രഭോ
രാമാ, ഞാൻ നിന്റെ ഹൃദയമാണ്; നിന്റെ നാവായി ദേവിയായ സരസ്വതിയാണ്; നിന്റെ ശരീരത്തിലെ രോമങ്ങൾ ദേവന്മാരാണ്, അവയെ സൃഷ്ടിച്ചത് ബ്രഹ്മാവാണ്, പ്രഭോ.
നിമേഷസ്തേ സ്മൃതാ രാത്രിഃ ഉന്മേഷസ്തേ ഭവേദ്ദിവാ । സംസ്കാരാസ്തേഽഭവന് വേദാ ന തദസ്തി ത്വയാ വിനാ ॥
നിന്റെ കണ്ണടയ്ക്കൽ രാത്രിയാണ്, കണ്ണുതുറക്കൽ പകലാണ്; നിന്റെ സംസ്കാരങ്ങൾ വേദങ്ങളാണ്; നിന്നെ ഒഴിവാക്കി ഒന്നും ഇല്ല.
ജഗത് സര്വം ശരീരം തേ സ്ഥൈര്യം തേ വസുധാതലമ് । അഗ്നിഃ കോപഃ പ്രസാദസ്തേ സോമഃ ശ്രീവത്സലക്ഷണഃ
സകല ജഗത്തും നിന്റെ ശരീരമാണ്; ഭൂമിയുടെ സ്ഥിരത നിന്റെതാണ്; അഗ്നി നിന്റെ കോപമാണ്; ചന്ദ്രൻ നിന്റെ അനുകമ്പ; ശ്രീവത്സം നിന്റെ അടയാളം.
ത്വയാ ലോകാസ്ത്രയഃ ക്രാന്താഃ പുരാ സ്വൈര്വിക്രമൈസ്ത്രിഭിഃ । മഹേന്ദ്രശ്ച കൃതോ രാജാ ബലിം ബദ്ധ്വാ സുദാരുണമ്
നിന്റെ മൂന്നു വലിയ ചുവടുകൾകൊണ്ട് നീ മൂന്നു ലോകങ്ങളും കടന്നുപോയി; ഭയങ്കരനായ ബലിയെ ബന്ധിച്ച് മഹേന്ദ്രനെ രാജാവാക്കി.
യത് പരം ശ്രൂയതേ ജ്യോതിര്യത് പരം ശ്രൂയതേ തമഃ । യത് പരം പരതശ്ചൈവ പരമാത്മേതി കഥ്യസേ
ഏറ്റവും ഉജ്ജ്വലമായ പ്രകാശം, ഏറ്റവും ആഴത്തിലുള്ള ഇരുട്ട്, അതിനുമപ്പുറമുള്ളത് — ഇവയെല്ലാം പരമാത്മാവെന്ന പേരിൽ നിന്നെയാണ് പറയപ്പെടുന്നത്.
പരമാഖ്യം പര യച്ച ത്വമേവ പരിഗീയസേ । സ്ഥിത്യുത്പത്തി വിനാശാനാം ത്വാമാഹുഃ പരമാം ഗതിം
പരമം എന്ന പേരിൽ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നത് നീയത്രേ; സൃഷ്ടി, നില, നാശം — ഇവയ്ക്കെല്ലാം പരമമായ ലക്ഷ്യം നീയാണെന്ന് പറയുന്നു.
സീതാ ലക്ഷ്മീര്ഭവാന് വിഷ്ണുഃ ദേവഃ കൃഷ്ണഃ പ്രജാപതിഃ । വധാര്ഥം രാവണസ്യേഹ പ്രവിഷ്ടോ മാനുഷീം തനുമ്
നീ സീതയും ലക്ഷ്മിയും വിഷ്ണുവും ദേവനായ കൃഷ്ണനും പ്രജാപതിയും ആകുന്നു; രാവണനെ സംഹരിക്കാൻ മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ച് ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു.
തദിദം നഃ കൃതം കാര്യമ് ത്വയാ ധര്മഭൃതാം വര । നിഹതോ രാവണോ രാമ പ്രഹൃഷ്ടോ ദിവമാക്രമ
ഇങ്ങനെ, ധർമ്മത്തെ ഏറ്റവും നല്ലവനായ നീ ഈ ദൗത്യം പൂർത്തിയാക്കി; രാമാ, രാവണൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു — സന്തോഷത്തോടെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് ചെന്ന് കയറുക.
അമോഘം ബലവീര്യം തേ അമോഘസ്തേ പരാക്രമഃ । അമോഘം ദര്ശനം രാമ അമോഘസ്തവ സംസ്തവഃ ॥
നിന്റെ ശക്തിയും വീര്യവും ഒരിക്കലും പരാജയപ്പെടില്ല; നിന്റെ പരാക്രമം പരാജയപ്പെടില്ല; രാമാ, നിന്റെ ദർശനം പരാജയപ്പെടില്ല; നിന്റെ സ്തുതി ഒരിക്കലും പരാജയപ്പെടില്ല.
അമോഘാസ്തേ ഭവിഷ്യന്തി ഭക്തിമന്തോ നരാ ഭുവി । യേ ത്വാം ദേവമ് ധ്രുവം ഭക്താഃ പുരാണം പുരുഷോത്തമമ് ॥
ഭൂമിയിൽ നിന്നെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുന്ന പുരാതന പരമപുരുഷനിൽ അചഞ്ചലമായ ഭക്തിയുള്ളവർ ഒരിക്കലും പരാജയപ്പെടില്ല.
പ്രാപ്നുവന്തി സദാ കാമാന് ഇഹ ലോകേ പരത്ര ച । ഇമമാര്ഷം സ്തവം നിത്യമ് ഇതിഹാസം പുരാതനമ് । യേ നരാഃ കീര്തയിഷ്യന്തി നാസ്തി തേഷാം പരാഭവഃ
ഈ പുരാതനമായ മഹത്തായ സ്തുതിയെ ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും എപ്പോഴും പാരായണം ചെയ്യുന്നവർക്ക് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ലഭിക്കും; അവർക്കു പരാജയം ഉണ്ടാകില്ല.
thumb|അഷ്ടാദശാധികശതതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ അഷ്ടാദശാധികശതതമഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ഇപ്പോൾ ശ്രീവാൽമീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ നൂറ്റി പതിനെട്ടാമത്തെ സർഗം കേൾക്കുക.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ ശുഭം വാക്യം പിതാമഹസമീരിതമ്। അങ്കേനാദായ വൈദേഹീമുത്പപാത വിഭാവസുഃ
പിതാമഹൻ പറഞ്ഞ ഈ ശുഭമായ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, അഗ്നിദേവൻ വൈദേഹിയെ തൻറെ മടിയിൽ എടുത്ത് ഉയർന്ന് നിന്നു.
വിധൂയാഥ ചിതാം താം തു വൈദേഹീം ഹവ്യവാഹനഃ। ഉത്തസ്ഥൌ മൂര്തിമാനാശു ഗൃഹീത്വാ ജനകാത്മജാമ്
അപ്പോൾ ഹവ്യവാഹൻ അഗ്നിദേവൻ ചിതയെ തള്ളി, ജനകന്റെ മകളായ വൈദേഹിയെ കൈവശംവെച്ച് ദൃശ്യരൂപത്തിൽ ഉടൻ ഉയർന്ന് നിന്നു.
തരുണാദിത്യസംകാശാം തപ്തകാഞ്ചനഭൂഷണാമ്। രക്താമ്ബരധരാം ബാലാം നീലകുഞ്ചിതമൂര്ധജാമ്
അവൾ ഉദയസൂര്യനെപ്പോലെ തിളങ്ങി, തപ്തമായ പൊന്നാലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ചിരിക്കുന്നു, ചുവപ്പ് വസ്ത്രം ധരിച്ച യുവതിയാണ്, കറുത്ത വളഞ്ഞ മുടിയുമുണ്ട്.
അക്ലിഷ്ടമാല്യാഭരണാം തഥാരൂപാമനിന്ദിതാമ്। ദദൌ രാമായ വൈദേഹീമങ്കേ കൃത്വാ വിഭാവസുഃ
അവളുടെ പൂക്കളും ആഭരണങ്ങളും ഉണങ്ങിയിട്ടില്ല; അവളുടെ രൂപം നിര്ദോഷമാണ്; അഗ്നിദേവൻ വൈദേഹിയെ രാമന്റെ മടിയിൽ ഇരുത്തി നൽകി.
അബ്രവീത് തു തദാ രാമം സാക്ഷീ ലോകസ്യ പാവകഃ। ഏഷാ തേ രാമ വൈദേഹീ പാപമസ്യാം ന വിദ്യതേ
അപ്പോൾ ലോകത്തിന് സാക്ഷിയായ അഗ്നിദേവൻ രാമനോട് പറഞ്ഞു: 'ഇവളാണ് നിന്റെ വൈദേഹി; ഇവളിൽ ഒരു പാപവും ഇല്ല.'
നൈവ വാചാ ന മനസാ നൈവ ബുദ്ധ്യാ ന ചക്ഷുഷാ। സുവൃത്താ വൃത്തശൌടീര്യം ന ത്വാമത്യചരച്ഛുഭാ
വാക്കിനാലോ, മനസ്സിലോ, ബുദ്ധിയിലോ, കണ്ണുകൊണ്ടോ, ഈ സദ്ഗുണമുള്ള, ഉജ്ജ്വലമായ സ്ത്രീ ഒരിക്കലും നിന്നെ മറികടന്നിട്ടില്ല, ഭദ്രനായവളേ.
രാവണേനാപനീതൈഷാ വീര്യോത്സിക്തേന രക്ഷസാ। ത്വയാ വിരഹിതാ ദീനാ വിവശാ നിര്ജനേ സതീ
രാവണൻ, ശക്തിയും അഹങ്കാരവും നിറഞ്ഞ ആ ദാനവൻ, ഇവളെ അപഹരിച്ചു. നിന്നിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട്, ദു:ഖിതയായി, സഹായമില്ലാതെ, കാട്ടിൽ ഒറ്റയ്ക്കായിരുന്നു ഇവൾ. എങ്കിലും സത്യനിഷ്ഠയോടെ നിന്നു.
രുദ്ധാ ചാന്തഃപുരേ ഗുപ്താ ത്വച്ചിത്താ ത്വത്പരായണാ। രക്ഷിതാ രാക്ഷസീഭിശ്ച ഘോരാഭിര്ഘോരബുദ്ധിഭിഃ
അവളെ അന്തഃപുരത്തിൽ പൂട്ടി കാത്തു, ഭയാനകമായ മനസ്സുള്ള ക്രൂരരാക്ഷസികൾ കാവലിരുത്തി. എങ്കിലും അവളുടെ മനസ്സ് മുഴുവനും നിന്നിലായിരുന്നു, നിന്നോടുള്ള ഭക്തിയായിരുന്നു.
പ്രലോഭ്യമാനാ വിവിധം തര്ജ്യമാനാ ച മൈഥിലീ। നാചിന്തയത തദ്രക്ഷസ്ത്വദ്ഗതേനാന്തരാത്മനാ
നാനാവിധം പ്രലോഭിപ്പിച്ചും ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയും, മൈഥിലി ഒരിക്കലും മനസ്സിലോ ചിന്തിച്ചില്ല, അവളുടെ അന്തരാത്മാവ് മുഴുവനും നിന്നിലായിരുന്നു.
വിശുദ്ധഭാവാം നിഷ്പാപാം പ്രതിഗൃഹ്ണീഷ്വ മൈഥിലീമ്। ന കിംചിദഭിധാതവ്യാ അഹമാജ്ഞാപയാമി തേ
നിര്മലമായ മനസ്സും പാപരഹിതത്വവും ഉള്ള മൈഥിലിയെ നീ സ്വീകരിക്കണം. ഇനി ഒന്നും പറയേണ്ടതില്ല; ഞാൻ അതിനായി കല്പിക്കുന്നു.
തതഃ പ്രീതമനാ രാമഃ ശ്രുത്വൈവം വദതാം വരഃ। ദധ്യൌ മുഹൂര്തം ധര്മാത്മാ ഹര്ഷവ്യാകുലലോചനഃ
അങ്ങനെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, വാക്കിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാമൻ, സന്തോഷത്തോടെ, ആനന്ദഭരിതനായ കണ്ണുകളോടെ, ഒരു നിമിഷം ആലോചിച്ചു.
ഏവമുക്തോ മഹാതേജാ ധൃതിമാനുരുവിക്രമഃ। ഉവാച ത്രിദശശ്രേഷ്ഠം രാമോ ധര്മഭൃതാം വരഃ
ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തപ്പോൾ, മഹാശക്തനും ധൈര്യശാലിയും ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനും ആയ രാമൻ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനോടു പറഞ്ഞു.
അവശ്യം ചാപി ലോകേഷു സീതാ പാവനമര്ഹതി। ദീര്ഘകാലോഷിതാ ഹീയം രാവണാന്തഃപുരേ ശുഭാ
ലോകത്തിന് മുന്നിൽ സീതയെ നിർമലമാക്കേണ്ടതായിരുന്നു; കാരണം, സദ്ഗുണമുള്ള ഇവൾ ദീർഘകാലം രാവണന്റെ അന്തഃപുരത്തിൽ കഴിഞ്ഞിരുന്നു.
ബാലിശോ ബത കാമാത്മാ രാമോ ദശരഥാത്മജഃ। ഇതി വക്ഷ്യതി മാം ലോകോ ജാനകീമവിശോധ്യ ഹി
ദശരഥപുത്രനായ രാമൻ ബാലിശനും കാമാസക്തനും ആണെന്ന് ലോകം എന്നെ പറയുമായിരുന്നു, ഞാൻ ജാനകിയെ പരീക്ഷിച്ചില്ലെങ്കിൽ.
അനന്യഹൃദയാം സീതാം മച്ചിത്തപരിരക്ഷിണീമ്। അഹമപ്യവഗച്ഛാമി മൈഥിലീം ജനകാത്മജാമ്
ജനകപുത്രിയായ സീതയുടെ ഹൃദയം മറ്റൊന്നിലുമില്ല; അവൾ എന്റെ മനസ്സിനെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു എന്ന് ഞാനും അറിയുന്നു.