thumb|സപ്തദശാധികശതതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ സപ്തദശാധികശതതമഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ എഴുപത്തിരണ്ടാമത്തെയും പതിനേഴാമത്തെയും സർഗ്ഗം കേൾക്കുവിൻ.
തതോ ഹി ദുര്മനാ രാമഃ ശ്രുത്വൈവം വദതാം ഗിരഃ । ദധ്യൌ മുഹൂര്തം ധര്മാത്മാ ബാഷ്പവ്യാകുലലോചനഃ
അതിനുശേഷം, ആ വാക്കുകൾ കേട്ട രാമൻ, മനസ്സിൽ ദുഃഖത്തോടെ, കണ്ണുകൾ കണ്ണീരാൽ നിറഞ്ഞ്, കുറേ നേരം ആലോചിച്ചു.
തതോ വൈശ്രവണോ രാജാ യമശ്ച പിതൃഭിഃ സഹ । സഹസ്രാക്ഷശ്ച ദേവേശോ വരുണശ്ച ജലേശ്വരഃ
അപ്പോൾ വൈശ്രവണൻ രാജാവും, യമനും തന്റെ പിതാക്കളോടൊപ്പം, ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രനും, ജലങ്ങളുടെ അധിപനായ വരുണനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഷഡര്ധനയനഃ ശ്രീമാന്മഹാദേവോ വൃഷധ്വജഃ । കര്താ സര്വസ്യ ലോകസ്യ ബ്രഹ്മാ ബ്രഹ്മവിദാം വരഃ
മൂന്നു കണ്ണുകളുള്ള, വൃഷധ്വജനായ മഹാദേവനും, ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവും ബ്രഹ്മജ്ഞന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ ബ്രഹ്മാവും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഏതേ സര്വേ സമാഗമ്യ വിമാനൈഃ സൂര്യസന്നിഭൈഃ । ആഗമ്യ നഗരീം ലങ്കാമ് അഭിജഗ്മുശ്ച രാഘവമ്
ഇവരൊക്കരും ഒരുമിച്ച് ചേരുമ്പോള് സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള ദീപ്തിയുള്ള വിമാനങ്ങളില് കയറി ലങ്കാനഗരിയിലെത്തി, രാഘവനോടു സമീപിച്ചു.
തതഃ സഹസ്താഭരണാന് പ്രഗൃഹ്യ വിപുലാന് ഭുജാന് । അബ്രുവംസ്ത്രിദശശ്രൈഷ്ഠാഃ പ്രാഞ്ജലിം രാഘവം സ്ഥിതമ്
അതിനുശേഷം ആയിരം അലങ്കാരങ്ങള് ധരിച്ച്, ശക്തമായ ഭുജങ്ങള് കെട്ടിയ ദേവന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠന്മാര് കയ്യുകൂപ്പി നിന്ന രാഘവനോടു പറഞ്ഞു.
കര്താ സര്വസ്യ ലോകസ്യ ശ്രേഷ്ഠോ ജ്ഞാനവിദാം വിഭുഃ । ഉപേക്ഷസേ കഥം സീതാമ് പതന്തീം ഹവ്യവാഹനേ
സകല ലോകങ്ങളുടെയും സ്രഷ്ടാവും, ജ്ഞാനികളില് ഉത്തമനുമായ പ്രഭുവേ, ഹവ്യവാഹനത്തില് വീണുപോകുന്ന സീതയെ നീ എങ്ങനെ അവഗണിക്കുന്നു?
കഥം ദേവഗണശ്രേഷ്ഠമ് ആത്മാനം നാവബുധ്യസേ । ഋതധാമാ വസുഃ പൂര്വമ് വസൂനാം ത്വം പ്രജാപതിഃ
ദേവഗണങ്ങളില് ശ്രേഷ്ഠനെന്ന സ്വയം തിരിച്ചറിയാതെ നീ എങ്ങനെ ഇരിക്കുന്നു? നീ സത്യധാമിയായ വസുവും, വസുക്കളുടെ ആദിപതിയും, പ്രജാപതിയും ആണല്ലോ.
ത്രയാണാം ത്വം ഹി ലോകാനാമ് ആദികര്താ സ്വയംപ്രഭു: । രുദ്രാണാമഷ്ടമോ രുദ്രഃ സാധ്യാനാമസി പഞ്ചമഃ । അശ്വിനൌ ചാപി തേ കര്ണൌ ചന്ദ്രസൂര്യൌ ച ചക്ഷുഷീ
മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും ആദിസ്രഷ്ടാവും സ്വയംപ്രഭുവും നീയല്ലേ; രുദ്രന്മാരില് എട്ടാമനായി, സാധ്യന്മാരില് അഞ്ചാമനായി, അശ്വിനികൾ നിന്റെ ചെവികളും, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നിന്റെ കണ്ണുകളും ആണു.
അന്തേ ചാദൌ ച ലോകാനാമ് ദൃശ്യസേ ത്വം പരന്തപ । ഉപേക്ഷസേ ച വൈദേഹീമ് മാനുഷഃ പ്രാകൃതോ യഥാ
ലോകങ്ങളുടെ ആദിയിലും അവസാനത്തിലും നീ ദൃശ്യനാകുന്നു, ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവനേ; എന്നിരുന്നിട്ടും സാധാരണ മനുഷ്യനെന്നപോലെ വൈദേഹിയെ അവഗണിക്കുന്നു.
ഇത്യുക്തോ ലോകപാലൈസ്തൈഃ സ്വാമീ ലോകസ്യ രാഘവഃ । അബ്രവീത്രിദശശ്രേഷ്ഠാന് രാമോ ധര്മഭൃതാം വരഃ
ഇങ്ങനെ ലോകപാലകര് പറഞ്ഞപ്പോള്, ലോകത്തിന്റെ സ്വാമിയായ രാഘവന് ധര്മ്മത്തിലും ശ്രേഷ്ഠനായ രാമന് ദേവന്മാരില് ഉത്തമന്മാരോടു പറഞ്ഞു.
ആത്മാനം മാനുഷം മന്യേ രാമം ദശരഥാത്മജമ് । യോഽഹം യസ്യ യതശ്ചാഹമ് ഭഗവാംസ്തദ് ബ്രവീതു മേ
ഞാന് തന്നെ മനുഷ്യനാണെന്ന്, ദശരഥപുത്രനായ രാമനാണെന്ന് കരുതുന്നു; ഞാന് ആര്, എങ്ങനെയാണെന്നും ഭഗവാന് എന്നോട് വ്യക്തമാക്കട്ടെ.
ഇതി ബ്രുവന്തം കാകുത്സ്ഥമ് ബ്രഹ്മാ ബ്രഹ്മവിദാം വരഃ । അബ്രവീച്ഛൃണു മേ രാമ സത്യം സത്യപരാക്രമ
ഇങ്ങനെ കാകുത്ഥ്സന് പറഞ്ഞപ്പോള് ബ്രഹ്മാവു, ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളില് ശ്രേഷ്ഠന്, പറഞ്ഞു: 'രാമാ, സത്യപരാക്രമനേ, എന്റെ വാക്കുകള് കേള്ക്കു.'
ഭവാന് നാരായണോ ദേവഃ ശ്രീമാംശ്ചക്രായുധഃ പ്രഭുഃ। ഏകശൃങ്ഗോ വരാഹസ്ത്വമ് ഭൂതഭവ്യസപത്നജിത്
നീ നാരായണന്, ദൈവം, മഹത്വവും ചക്രായുധവും ഉള്ള പ്രഭു; ഏകശൃംഗമായ വരാഹനും, ഭൂതഭവ്യശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവനും ആണു.
അക്ഷരം ബ്രഹ്മ സത്യം ച മധ്യേ ചാന്തേ ച രാഘവ । ലോകാനാം ത്വം പരോ ധര്മോ വിഷ്വക്സേനശ്ചതുര്ഭുജഃ
അക്ഷരമായ ബ്രഹ്മവും സത്യവും, മധ്യത്തിലും അവസാനത്തിലും നിലകൊള്ളുന്നവനും നീയാണു രാഘവാ; ലോകങ്ങളുടെ പരമധര്മ്മവും, വിശ്വക്ഷേണനും, നാലു കൈകളുള്ളവനും നീയാണു.
ശാര്ങ്ഗധന്വാ ഹൃഷീകേശഃ പുരുഷഃ പുരുഷോത്തമഃ । അജിതഃ ഖഡ്ഗധൃദ്വിഷ്ണുഃ കൃഷ്ണശ്ചൈവ ബൃഹദ്ബലഃ
ശാരംഗം ധരിക്കുന്നവന്, ഹൃഷീകേശന്, പുരുഷന്, പുരുഷോത്തമന്, ജയിക്കാനാവാത്തവന്, വാളും കൈവശമുള്ള വിഷ്ണുവും, കൃഷ്ണനും, ബൃഹദ്ബലനും നീയാണു.
സേനാനീര്ഗ്രാമണീശ്ച ത്വമ് ബുദ്ധിഃ സത്ത്വം ക്ഷമാ ദമഃ । പ്രഭവശ്ചാപ്യയശ്ച ത്വമ് ഉപേന്ദ്രോ മധുസൂദനഃ
സേനാനായകനും, ഗ്രാമണിയും, ബുദ്ധിയും, സത്ത്വവും, ക്ഷമയും, ദമവും, ഉത്ഭവവും ലയവും, ഉപേന്ദ്രനും മധുസൂദനനും നീയാണു.
ഇന്ദ്രകര്മാ മഹേന്ദ്രസ്ത്വമ് പദ്മനാഭോ രണാന്തകൃത് । ശരണ്യം ശരണം ച ത്വാമ് ആഹുര്ദിവ്യാ മഹര്ഷയഃ
ഇന്ദ്രന്റെ കര്മ്മങ്ങള് ചെയ്യുന്നവനും മഹേന്ദ്രനും, പദ്മനാഭനും, യുദ്ധത്തില് ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവനും നീയാണു; ദിവ്യമായ മഹർഷിമാര് നിന്നെ ശരണം, അഭയം എന്നു പറയുന്നു.
സഹസ്രശൃങ്ഗോ വേദാത്മാ ശതശീര്ഷോ മഹര്ഷഭഃ । ത്വം ത്രയാണാം ഹി ലോകാനാമ് ആദികര്താ സ്വയമ്പ്രഭുഃ
ആയിരം കൊമ്പുള്ളവന്, വേദങ്ങളുടെ സാരമായവന്, നൂറു തലകളുള്ള മഹർഷഭന്, മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും ആദിസ്രഷ്ടാവും സ്വയംപ്രഭുവും നീയാണു.
സിദ്ധാനാമപി സാധ്യാനാമ് ആശ്രയശ്ചാസി പൂര്വജഃ । ത്വം യജ്ഞസ്ത്വം വഷട്കാരഃ ത്വമോങ്കാരഃ പരാത്പരഃ
സിദ്ധന്മാരുടെയും സാധ്യന്മാരുടെയും ആശ്രയവും ആദിപുരുഷനും നീയാണു; നീയാണു യജ്ഞം, വഷട് എന്ന ഉച്ചാരണവും, ഓംകാരവും, പരമോന്നതമായവനും.
പ്രഭവം നിധനം വാ തേ നോ വിദുഃ കോ ഭവാനിതി । ദൃശ്യസേ സര്വഭൂതേഷു ബ്രാഹ്മണേഷു ച ഗോഷു ച । ദിക്ഷു സര്വാസു ഗഗനേ പര്വതേഷു വനേഷു ച
നിന്റെ ഉത്ഭവവും ലയവും ആരും അറിയുന്നില്ല; നീ എല്ലാ ജീവികളിലും, ബ്രാഹ്മണന്മാരിലും, പശുക്കളിലും, എല്ലാ ദിക്കുകളിലും, ആകാശത്തിലും, പര്വ്വതങ്ങളിലും, കാടുകളിലും ദൃശ്യനാകുന്നു.
സഹസ്രചരണഃ ശ്രീമാന് ശതശീര്ഷഃ സഹസ്രദൃക് । ത്വം ധാരയസി ഭൂതാനി പൃഥിവീം ച സപര്വതാമ്
ആയിരം കാലുകളും, നൂറു തലകളും, ആയിരം കണ്ണുകളും ഉള്ള മഹത്വവാനായവന് നീയാണു; എല്ലാ ഭൂതങ്ങളെയും, പര്വ്വതങ്ങളോടുകൂടിയ ഭൂമിയെയും നീ ധരിക്കുന്നു.
അന്തേ പൃഥിവ്യാഃ സലിലേ ദൃശ്യസേ ത്വം മഹോരഗഃ । ത്രീന് ലോകാന് ധാരയന് രാമ ദേവഗന്ധര്വദാനവാന്
ഭൂമിയുടെ അറ്റത്ത്, ജലത്തിൽ, നീ മഹാസർപ്പനായി കാണപ്പെടുന്നു. രാമാ, നീ ദേവന്മാരെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന മൂന്നു ലോകങ്ങളും താങ്ങി നില്ക്കുന്നു.
അഹം തേ ഹൃദയം രാമ ജിഹ്വാ ദേവീ സരസ്വതീ । ദേവാ ഗാത്രേഷു രോമാണി ബ്രഹ്മണാ നിര്മിതാഃ പ്രഭോ
രാമാ, ഞാൻ നിന്റെ ഹൃദയമാണ്; നിന്റെ നാവായി ദേവിയായ സരസ്വതിയാണ്; നിന്റെ ശരീരത്തിലെ രോമങ്ങൾ ദേവന്മാരാണ്, അവയെ സൃഷ്ടിച്ചത് ബ്രഹ്മാവാണ്, പ്രഭോ.
നിമേഷസ്തേ സ്മൃതാ രാത്രിഃ ഉന്മേഷസ്തേ ഭവേദ്ദിവാ । സംസ്കാരാസ്തേഽഭവന് വേദാ ന തദസ്തി ത്വയാ വിനാ ॥
നിന്റെ കണ്ണടയ്ക്കൽ രാത്രിയാണ്, കണ്ണുതുറക്കൽ പകലാണ്; നിന്റെ സംസ്കാരങ്ങൾ വേദങ്ങളാണ്; നിന്നെ ഒഴിവാക്കി ഒന്നും ഇല്ല.
ജഗത് സര്വം ശരീരം തേ സ്ഥൈര്യം തേ വസുധാതലമ് । അഗ്നിഃ കോപഃ പ്രസാദസ്തേ സോമഃ ശ്രീവത്സലക്ഷണഃ
സകല ജഗത്തും നിന്റെ ശരീരമാണ്; ഭൂമിയുടെ സ്ഥിരത നിന്റെതാണ്; അഗ്നി നിന്റെ കോപമാണ്; ചന്ദ്രൻ നിന്റെ അനുകമ്പ; ശ്രീവത്സം നിന്റെ അടയാളം.
ത്വയാ ലോകാസ്ത്രയഃ ക്രാന്താഃ പുരാ സ്വൈര്വിക്രമൈസ്ത്രിഭിഃ । മഹേന്ദ്രശ്ച കൃതോ രാജാ ബലിം ബദ്ധ്വാ സുദാരുണമ്
നിന്റെ മൂന്നു വലിയ ചുവടുകൾകൊണ്ട് നീ മൂന്നു ലോകങ്ങളും കടന്നുപോയി; ഭയങ്കരനായ ബലിയെ ബന്ധിച്ച് മഹേന്ദ്രനെ രാജാവാക്കി.
യത് പരം ശ്രൂയതേ ജ്യോതിര്യത് പരം ശ്രൂയതേ തമഃ । യത് പരം പരതശ്ചൈവ പരമാത്മേതി കഥ്യസേ
ഏറ്റവും ഉജ്ജ്വലമായ പ്രകാശം, ഏറ്റവും ആഴത്തിലുള്ള ഇരുട്ട്, അതിനുമപ്പുറമുള്ളത് — ഇവയെല്ലാം പരമാത്മാവെന്ന പേരിൽ നിന്നെയാണ് പറയപ്പെടുന്നത്.
പരമാഖ്യം പര യച്ച ത്വമേവ പരിഗീയസേ । സ്ഥിത്യുത്പത്തി വിനാശാനാം ത്വാമാഹുഃ പരമാം ഗതിം
പരമം എന്ന പേരിൽ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നത് നീയത്രേ; സൃഷ്ടി, നില, നാശം — ഇവയ്ക്കെല്ലാം പരമമായ ലക്ഷ്യം നീയാണെന്ന് പറയുന്നു.
സീതാ ലക്ഷ്മീര്ഭവാന് വിഷ്ണുഃ ദേവഃ കൃഷ്ണഃ പ്രജാപതിഃ । വധാര്ഥം രാവണസ്യേഹ പ്രവിഷ്ടോ മാനുഷീം തനുമ്
നീ സീതയും ലക്ഷ്മിയും വിഷ്ണുവും ദേവനായ കൃഷ്ണനും പ്രജാപതിയും ആകുന്നു; രാവണനെ സംഹരിക്കാൻ മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ച് ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു.