ഇതി ബ്രുവന്തീ രുദതീ ബാഷ്പഗദ്ഗദഭാഷിണീ। ഉവാച ലക്ഷ്മണം സീതാ ദീനം ധ്യാനപരായണമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞുകൊണ്ട്, കരയുകയും കണ്ണുനീർ കൊണ്ട് ശബ്ദം തളരുകയും ചെയ്ത സീത, ദു:ഖിതനായി ധ്യാനത്തിൽ മുങ്ങിയ ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു.
ചിതാം മേ കുരു സൌമിത്രേ വ്യസനസ്യാസ്യ ഭേഷജമ്। മിഥ്യാപവാദോപഹതാ നാഹം ജീവിതുമുത്സഹേ
സൗമിത്രേ, എന്റെ ദു:ഖത്തിന് മരുന്നായി എനിക്ക് ഒരു ചിത കത്തിക്കൊടുക്കൂ. തെറ്റായ അപവാദം കേട്ട് ഞാൻ ഇനി ജീവിക്കാൻ കഴിയില്ല.
അപ്രീതേന ഗുണൈര്ഭര്ത്രാ ത്യക്തായാ ജനസംസദി। യാ ക്ഷമാ മേ ഗതിര്ഗന്തും പ്രവേക്ഷ്യേ ഹവ്യവാഹനമ്
എന്റെ ഗുണങ്ങളിൽ സംതൃപ്തനല്ലാത്ത ഭർത്താവ് ജനസമക്ഷം എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, എനിക്ക് ഇനി പോകാനുള്ള വഴി എന്താണ്? ഞാൻ അഗ്നിയിൽ ചാടും.
ഏവമുക്തസ്തു വൈദേഹ്യാ ലക്ഷ്മണഃ പരവീരഹാ। അമര്ഷവശമാപന്നോ രാഘവം സമുദൈക്ഷത
വൈദേഹി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച ലക്ഷ്മണൻ, കോപത്തിൽ ആകുലനായി രാഘവനെ നോക്കി.
സ വിജ്ഞായ മനശ്ഛന്ദം രാമസ്യാകാരസൂചിതമ്। ചിതാം ചകാര സൌമിത്രിര്മതേ രാമസ്യ വീര്യവാന്
രാമന്റെ മുഖഭാവത്തിൽ നിന്നുള്ള ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കി, വീരനായ സൗമിത്രി രാമന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ചിത ഒരുക്കി.
നഹി രാമം തദാ കശ്ചിത് കാലാന്തകയമോപമമ്। അനുനേതുമഥോ വക്തും ദ്രഷ്ടും വാപ്യശകത് സുഹൃത്
അന്നത്തെ സമയത്ത്, കാലാന്തകനെപ്പോലെയുള്ള രാമനെ ആശ്വസിപ്പിക്കാനും, സംസാരിക്കാനും, നോക്കാനും ഒരു സുഹൃത്ത് പോലും ധൈര്യപ്പെടാനായില്ല.
അധോമുഖം സ്ഥിതം രാമം തതഃ കൃത്വാ പ്രദക്ഷിണമ്। ഉപാവര്തത വൈദേഹീ ദീപ്യമാനം ഹുതാശനമ്
അതിനുശേഷം തല താഴ്ത്തി നിന്ന രാമനെ ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത ശേഷം, വൈദേഹി ജ്വലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന അഗ്നിയിലേക്ക് സമീപിച്ചു.
പ്രണമ്യ ദൈവതേഭ്യശ്ച ബ്രാഹ്മണേഭ്യശ്ച മൈഥിലീ। ബദ്ധാഞ്ജലിപുടാ ചേദമുവാചാഗ്നിസമീപതഃ
മൈഥിലി കയ്യിൽ കൂപ്പുകെട്ടി ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും നമസ്കരിച്ചു, അഗ്നിയുടെ അടുത്ത് നിന്നുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
യഥാ മേ ഹൃദയം നിത്യം നാപസര്പതി രാഘവാത്। തഥാ ലോകസ്യ സാക്ഷീ മാം സര്വതഃ പാതു പാവകഃ
എന്റെ മനസ്സ് ഒരിക്കലും രാഘവനിൽ നിന്ന് മാറിയിട്ടില്ലെന്നതുപോലെ, ലോകത്തിന് സാക്ഷിയായ അഗ്നി എന്നെ എല്ലാതരത്തിലും കാത്തിരിക്കട്ടെ.
യഥാ മാം ശുദ്ധചാരിത്രാം ദുഷ്ടാം ജാനാതി രാഘവഃ। തഥാ ലോകസ്യ സാക്ഷീ മാം സര്വതഃ പാതു പാവകഃ
എന്റെ ആചാരത്തിൽ ഞാൻ ശുദ്ധയാണെങ്കിലും, ദുഷ്ടയാണെന്ന് രാഘവൻ കരുതുന്നതുപോലെ, ലോകത്തിന് സാക്ഷിയായ അഗ്നി എന്നെ എല്ലാതരത്തിലും കാത്തിരിക്കട്ടെ.
കര്മണാ മനസാ വാചാ യഥാ നാതിചരാമ്യഹമ്। രാഘവം സര്വധര്മജ്ഞം തഥാ മാം പാതു പാവകഃ
കൃത്യത്തിൽ, ചിന്തയിൽ, വാക്കിൽ ഞാൻ ഒരിക്കലും എല്ലാ ധർമ്മങ്ങൾക്കും അറിവുള്ള രാഘവനെ അന്യായമായി ചെയ്തിട്ടില്ല; അതുപോലെ അഗ്നി എന്നെ കാത്തിരിക്കട്ടെ.
ആദിത്യോ ഭഗവാന് വായുര്ദിശശ്ചന്ദ്രസ്തഥൈവ ച। അഹശ്ചാപി തഥാ സംധ്യേ രാത്രിശ്ച പൃഥിവീ തഥാ। യഥാന്യേഽപി വിജാനന്തി തഥാ ചാരിത്രസംയുതാമ്
ഭഗവാൻ സൂര്യനും, വായുവും, ദിശകളും, ചന്ദ്രനും, പകലും, സന്ധ്യകളും, രാത്രിയും, ഭൂമിയും, മറ്റുള്ളവരും, ഞാൻ സദാചാരമുള്ളവളാണെന്ന് അറിയുന്നു.
ഏവമുക്ത്വാ തു വൈദേഹീ പരിക്രമ്യ ഹുതാശനമ്। വിവേശ ജ്വലനം ദീപ്തം നിഃശങ്കേനാന്തരാത്മനാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, വൈദേഹി അഗ്നിയെ ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു, സംശയമില്ലാതെ ഉള്ളിൽ നിന്ന് ജ്വലിച്ച അഗ്നിയിലേക്ക് കടന്നു入りച്ചു.
ജനശ്ച സുമഹാംസ്തത്ര ബാലവൃദ്ധസമാകുലഃ। ദദര്ശ മൈഥിലീം ദീപ്താം പ്രവിശന്തീം ഹുതാശനമ്
അവിടെ, കുട്ടികളും മൂപ്പന്മാരും നിറഞ്ഞ വലിയ ജനക്കൂട്ടം, മൈഥിലി പ്രകാശിച്ച് അഗ്നിയിലേക്ക് കടന്നുപോകുന്നത് കണ്ടു.
സാ തപ്തനവഹേമാഭാ തപ്തകാഞ്ചനഭൂഷണാ। പപാത ജ്വലനം ദീപ്തം സര്വലോകസ്യ സംനിധൌ
പുതിയ പൊന്നുപോലെ തിളങ്ങിയും പൊന്നാലങ്കാരങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചും, അവൾ ജ്വലിച്ച അഗ്നിയിലേക്ക് എല്ലാവർക്കുമുമുന്നിൽ വീണു.
ദദൃശുസ്താം വിശാലാക്ഷീം പതന്തീം ഹവ്യവാഹനമ്। സീതാം സര്വാണി രൂപാണി രുക്മവേദിനിഭാം തദാ
അവിടെ വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ള സീതയെ, പൊന്നുപോലെ തിളങ്ങി, അവൾ ഹവ്യവാഹനത്തിലേക്ക് വീണുപോകുന്നത് എല്ലാവരും കണ്ടു.
ദദൃശുസ്താം മഹാഭാഗാം പ്രവിശന്തീം ഹുതാശനമ്। ഋഷയോ ദേവഗന്ധര്വാ യജ്ഞേ പൂര്ണാഹുതീമിവ
മഹർഷിമാരും ദേവഗന്ധർവന്മാരും, യജ്ഞത്തിൽ പൂർണ്ണഹുതിയെപ്പോലെ, മഹാഭാഗയായ സീതയെ അഗ്നിയിലേക്ക് കടന്നുപോകുന്നത് കണ്ടു.
പ്രചുക്രുശുഃ സ്ത്രിയഃ സര്വാസ്താം ദൃഷ്ട്വാ ഹവ്യവാഹനേ। പതന്തീം സംസ്കൃതാം മന്ത്രൈര്വസോര്ധാരാമിവാധ്വരേ
മന്ത്രങ്ങളാൽ ശുദ്ധീകരിച്ച clarified butter ഒഴിക്കുന്നതുപോലെ, സീതയെ ഹവ്യവാഹനത്തിലേക്ക് വീണുപോകുന്നത് കണ്ട സ്ത്രീകൾ എല്ലാവരും വിലപിച്ചു.
ദദൃശുസ്താം ത്രയോ ലോകാ ദേവഗന്ധര്വദാനവാഃ। ശപ്താം പതന്തീം നിരയേ ത്രിദിവാദ് ദേവതാമിവ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും ദാനവന്മാരും, ശപിക്കപ്പെട്ട് നരകത്തിലേക്ക് വീണുപോകുന്ന ദേവതയെപ്പോലെ സീതയെ കണ്ടു.
തസ്യാമഗ്നിം വിശന്ത്യാം തു ഹാഹേതി വിപുലഃ സ്വനഃ। രക്ഷസാം വാനരാണാം ച സമ്ബഭൂവാദ്ഭുതോപമഃ
അവൾ അഗ്നിയിലേക്ക് കടന്നപ്പോൾ, റാക്ഷസന്മാരുടെയും വാനരന്മാരുടെയും ഇടയിൽ 'ഹാ ഹാ' എന്ന വലിയ വിലാപം ഉണർന്നു; അത്ഭുതകരമായ ഒരു ശബ്ദം.
thumb|സപ്തദശാധികശതതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ സപ്തദശാധികശതതമഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ എഴുപത്തിരണ്ടാമത്തെയും പതിനേഴാമത്തെയും സർഗ്ഗം കേൾക്കുവിൻ.
തതോ ഹി ദുര്മനാ രാമഃ ശ്രുത്വൈവം വദതാം ഗിരഃ । ദധ്യൌ മുഹൂര്തം ധര്മാത്മാ ബാഷ്പവ്യാകുലലോചനഃ
അതിനുശേഷം, ആ വാക്കുകൾ കേട്ട രാമൻ, മനസ്സിൽ ദുഃഖത്തോടെ, കണ്ണുകൾ കണ്ണീരാൽ നിറഞ്ഞ്, കുറേ നേരം ആലോചിച്ചു.
തതോ വൈശ്രവണോ രാജാ യമശ്ച പിതൃഭിഃ സഹ । സഹസ്രാക്ഷശ്ച ദേവേശോ വരുണശ്ച ജലേശ്വരഃ
അപ്പോൾ വൈശ്രവണൻ രാജാവും, യമനും തന്റെ പിതാക്കളോടൊപ്പം, ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രനും, ജലങ്ങളുടെ അധിപനായ വരുണനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഷഡര്ധനയനഃ ശ്രീമാന്മഹാദേവോ വൃഷധ്വജഃ । കര്താ സര്വസ്യ ലോകസ്യ ബ്രഹ്മാ ബ്രഹ്മവിദാം വരഃ
മൂന്നു കണ്ണുകളുള്ള, വൃഷധ്വജനായ മഹാദേവനും, ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവും ബ്രഹ്മജ്ഞന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ ബ്രഹ്മാവും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഏതേ സര്വേ സമാഗമ്യ വിമാനൈഃ സൂര്യസന്നിഭൈഃ । ആഗമ്യ നഗരീം ലങ്കാമ് അഭിജഗ്മുശ്ച രാഘവമ്
ഇവരൊക്കരും ഒരുമിച്ച് ചേരുമ്പോള് സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള ദീപ്തിയുള്ള വിമാനങ്ങളില് കയറി ലങ്കാനഗരിയിലെത്തി, രാഘവനോടു സമീപിച്ചു.
തതഃ സഹസ്താഭരണാന് പ്രഗൃഹ്യ വിപുലാന് ഭുജാന് । അബ്രുവംസ്ത്രിദശശ്രൈഷ്ഠാഃ പ്രാഞ്ജലിം രാഘവം സ്ഥിതമ്
അതിനുശേഷം ആയിരം അലങ്കാരങ്ങള് ധരിച്ച്, ശക്തമായ ഭുജങ്ങള് കെട്ടിയ ദേവന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠന്മാര് കയ്യുകൂപ്പി നിന്ന രാഘവനോടു പറഞ്ഞു.
കര്താ സര്വസ്യ ലോകസ്യ ശ്രേഷ്ഠോ ജ്ഞാനവിദാം വിഭുഃ । ഉപേക്ഷസേ കഥം സീതാമ് പതന്തീം ഹവ്യവാഹനേ
സകല ലോകങ്ങളുടെയും സ്രഷ്ടാവും, ജ്ഞാനികളില് ഉത്തമനുമായ പ്രഭുവേ, ഹവ്യവാഹനത്തില് വീണുപോകുന്ന സീതയെ നീ എങ്ങനെ അവഗണിക്കുന്നു?
കഥം ദേവഗണശ്രേഷ്ഠമ് ആത്മാനം നാവബുധ്യസേ । ഋതധാമാ വസുഃ പൂര്വമ് വസൂനാം ത്വം പ്രജാപതിഃ
ദേവഗണങ്ങളില് ശ്രേഷ്ഠനെന്ന സ്വയം തിരിച്ചറിയാതെ നീ എങ്ങനെ ഇരിക്കുന്നു? നീ സത്യധാമിയായ വസുവും, വസുക്കളുടെ ആദിപതിയും, പ്രജാപതിയും ആണല്ലോ.
ത്രയാണാം ത്വം ഹി ലോകാനാമ് ആദികര്താ സ്വയംപ്രഭു: । രുദ്രാണാമഷ്ടമോ രുദ്രഃ സാധ്യാനാമസി പഞ്ചമഃ । അശ്വിനൌ ചാപി തേ കര്ണൌ ചന്ദ്രസൂര്യൌ ച ചക്ഷുഷീ
മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും ആദിസ്രഷ്ടാവും സ്വയംപ്രഭുവും നീയല്ലേ; രുദ്രന്മാരില് എട്ടാമനായി, സാധ്യന്മാരില് അഞ്ചാമനായി, അശ്വിനികൾ നിന്റെ ചെവികളും, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നിന്റെ കണ്ണുകളും ആണു.
അന്തേ ചാദൌ ച ലോകാനാമ് ദൃശ്യസേ ത്വം പരന്തപ । ഉപേക്ഷസേ ച വൈദേഹീമ് മാനുഷഃ പ്രാകൃതോ യഥാ
ലോകങ്ങളുടെ ആദിയിലും അവസാനത്തിലും നീ ദൃശ്യനാകുന്നു, ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവനേ; എന്നിരുന്നിട്ടും സാധാരണ മനുഷ്യനെന്നപോലെ വൈദേഹിയെ അവഗണിക്കുന്നു.