ഗന്ധര്വാപ്സരസാം സങ്ഘാ ദൃഷ്ട്വാ യുദ്ധമനൂപമമ്। ഗഗനം ഗഗനാകാരം സാഗരഃ സാഗരോപമഃ
ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസുകളും ചേർന്ന് ആ അപൂർവ്വമായ യുദ്ധം കണ്ടപ്പോൾ, ആകാശം ആകാശംപോലെയും സമുദ്രം സമുദ്രംപോലെയും തന്നെയായിരുന്നു.
രാമരാവണയോര്യുദ്ധം രാമരാവണയോരിവ। ഏവം ബ്രുവന്തോ ദദൃശുസ്തദ് യുദ്ധം രാമരാവണമ്
'രാമനും രാവണനും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം തന്നെയാണിതു' എന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ടു അവർ ആ യുദ്ധം നോക്കി നിന്നു.
തതഃ ക്രോധാന്മഹാബാഹൂ രഘൂണാം കീര്തിവര്ധനഃ। സംധായ ധനുഷാ രാമഃ ശരമാശീവിഷോപമമ്
അപ്പോൾ രഘുവംശത്തിന്റെ മഹത്വം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ശക്തനായ രാമൻ, കോപത്തോടെ തന്റെ വില്ലിൽ ഒരു വിഷസർപ്പംപോലെയുള്ള അമ്പ് ചാർത്തി.
രാവണസ്യ ശിരോഽച്ഛിന്ദച്ഛ്രീമജ്ജ്വലിതകുണ്ഡലമ്। തച്ഛിരഃ പതിതം ഭൂമൌ ദൃഷ്ടം ലോകൈസ്ത്രിഭിസ്തദാ
അത് പ്രകാശമുള്ള കുണ്ഡലങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചിരുന്ന രാവണന്റെ തല വെട്ടി വീഴ്ത്തി; ആ തല ഭൂമിയിൽ വീണത് മൂന്നു ലോകങ്ങളും കണ്ടു.
തസ്യൈവ സദൃശം ചാന്യദ് രാവണസ്യോത്ഥിതം ശിരഃ। തത് ക്ഷിപ്തം ക്ഷിപ്രഹസ്തേന രാമേണ ക്ഷിപ്രകാരിണാ
അതുപോലെയുള്ള മറ്റൊരു തലയും രാവണനിൽ നിന്ന് ഉയർന്നു; അതും വേഗത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന രാമൻ വീണ്ടും വെട്ടി വീഴ്ത്തി.
ദ്വിതീയം രാവണശിരശ്ഛിന്നം സംയതി സായകൈഃ। ഛിന്നമാത്രം ച തച്ഛീര്ഷം പുനരേവ പ്രദൃശ്യതേ
രാവണന്റെ രണ്ടാമത്തെ തലയും അമ്പുകളാൽ യുദ്ധത്തിൽ വെട്ടി മാറ്റി; പക്ഷേ, വെട്ടിയതുമാത്രം ആ തല വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
തദപ്യശനിസംകാശൈശ്ഛിന്നം രാമസ്യ സായകൈഃ। ഏവമേവ ശതം ഛിന്നം ശിരസാം തുല്യവര്ചസാമ്
അത് പോലും രാമന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ഇടിമിന്നൽപോലെ വെട്ടി മാറ്റി; അങ്ങനെ സമാനമായ തേജസ്സുള്ള നൂറോളം തലകൾ വെട്ടി വീണു.
ന ചൈവ രാവണസ്യാന്തോ ദൃശ്യതേ ജീവിതക്ഷയേ। തതഃ സര്വാസ്ത്രവിദ് വീരഃ കൌസല്യാനന്ദവര്ധനഃ
എന്നിരുന്നാലും രാവണന്റെ ജീവൻ അവസാനിക്കുന്നതോ, അവന്റെ അന്ത്യം കാണാനോ കഴിഞ്ഞില്ല; അപ്പോൾ എല്ലാ ആയുധങ്ങളെയും അറിയുന്ന, കൗസല്യയുടെ സന്തോഷം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന വീരൻ
മാര്ഗണൈര്ബഹുഭിര്യുക്തശ്ചിന്തയാമാസ രാഘവഃ। മാരീചോ നിഹതോ യൈസ്തു ഖരോ യൈസ്തു സദൂഷണഃ
അനവധി അമ്പുകൾ കൈവശമുള്ള രാഘവൻ ചിന്തിച്ചു: ഈ അമ്പുകൾകൊണ്ടു തന്നെ മാരീചനും ഖരനും ദൂഷണനും കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ക്രൌഞ്ചാവടേ വിരാധസ്തു കബന്ധോ ദണ്ഡകാവനേ। യൈഃ സാലാ ഗിരയോ ഭഗ്നാ വാലീ ച ക്ഷുഭിതോഽമ്ബുധിഃ
ക്രൗഞ്ചപാതയിൽ വിരാധനും, ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ കബന്ദനും, ഈ അമ്പുകൾകൊണ്ടു സാലവൃക്ഷങ്ങളും പർവതങ്ങളും തകർന്ന്, വാലിയും ഉല്ലാസിതമായ സമുദ്രവും കീഴടങ്ങി.
ത ഇമേ സായകാഃ സര്വേ യുദ്ധേ പ്രാത്യയികാ മമ। കിം നു തത് കാരണം യേന രാവണേ മന്ദതേജസഃ
യുദ്ധത്തിൽ എനിക്ക് വിശ്വാസം നൽകുന്നവയാണ് ഈ അമ്പുകൾ എല്ലാം; എന്നാൽ, ശക്തി കുറഞ്ഞ രാവണനോട് ഇവ പ്രവർത്തിക്കാത്തതെന്താണ് കാരണം?
ഇതി ചിന്താപരശ്ചാസീദപ്രമത്തശ്ച സംയുഗേ। വവര്ഷ ശരവര്ഷാണി രാഘവോ രാവണോരസി
ഇങ്ങനെ ചിന്തയിൽ മുഴുകിയും യുദ്ധത്തിൽ ജാഗ്രതയോടെയും രാഘവൻ രാവണന്റെ നെഞ്ചിൽ അമ്പുകളുടെ മഴ പെയ്യിച്ചു.
രാവണോഽപി തതഃ ക്രുദ്ധോ രഥസ്ഥോ രാക്ഷസേശ്വരഃ। ഗദാമുസലവര്ഷേണ രാമം പ്രത്യര്ദയദ് രണേ
അപ്പോൾ രാക്ഷസാധിപനായ രഥത്തിൽ നിന്നിരുന്ന രാവണനും കോപത്തോടെ ഗദയും മുശലവും മഴപോലെ വാരിവിട്ട് രാമനെ ആക്രമിച്ചു.
തത് പ്രവൃത്തം മഹദ് യുദ്ധം തുമുലം രോമഹര്ഷണമ്। അന്തരിക്ഷേ ച ഭൂമൌ ച പുനശ്ച ഗിരിമൂര്ധനി
അപ്പോൾ ആകാശത്തിലും ഭൂമിയിലും വീണ്ടും പർവതശിഖരത്തിലും വലിയ ഒരു ഭയങ്കരമായ, രോമാഞ്ചം ഉണർത്തുന്ന യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
ദേവദാനവയക്ഷാണാം പിശാചോരഗരക്ഷസാമ്। പശ്യതാം തന്മഹദ് യുദ്ധം സര്വരാത്രമവര്തത
ദേവന്മാർ, ദാനവന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, പിശാചുകൾ, പാമ്പുകൾ, രാക്ഷസന്മാർ ഇവർ എല്ലാം നോക്കി നിൽക്കേ ആ മഹത്തായ യുദ്ധം മുഴുവൻ രാത്രി നീണ്ടു.
നൈവ രാത്രിം ന ദിവസം ന മുഹൂര്തം ന ച ക്ഷണമ്। രാമരാവണയോര്യുദ്ധം വിരാമമുപഗച്ഛതി
രാമനും രാവണനും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം ഒരു രാത്രിയിലും പകലിലും പോലും, ഒരു നിമിഷം പോലും, ഒറ്റയടി പോലും നിർത്തിയില്ല.
ദശരഥസുതരാക്ഷസേന്ദ്രയോസ്തയോ- ര്ജയമനവേക്ഷ്യ രണേ സ രാഘവസ്യ। സുരവരരഥസാരഥിര്മഹാത്മാ രണരതരാമമുവാച വാക്യമാശു
ദശരഥപുത്രനും രാക്ഷസാധിപനും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധത്തിൽ ആരും ജയിക്കാത്തത് കണ്ട ദേവന്മാരുടെ മഹാത്മാവായ രഥസാരഥി, യുദ്ധത്തിന് ആഗ്രഹത്തോടെ രാമനോട് വേഗത്തിൽ പറഞ്ഞു.
thumb|അഷ്ടാധികശതതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ അഷ്ടാധികശതതമഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ്വാൽമീകിരാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ നൂറിനെട്ടാമത്തെ സര്ഗം കേൾക്കട്ടെ.
അഥ സംസ്മാരയാമാസ മാതലീ രാഘവം തദാ। അജാനന്നിവ കിം വീര ത്വമേനമനുവര്തസേ
അപ്പോൾ മാതലി രാഘവനോട് ഓർമ്മിപ്പിച്ചു: 'വീരാ, നീ എന്തിനാണ് അവനെ പിന്തുടരുന്നത്?' എന്നപോലെ അവൻ അറിയാത്തവനായി ചോദിച്ചു.
വിസൃജാസ്മൈ വധായ ത്വമസ്ത്രം പൈതാമഹം പ്രഭോ। വിനാശകാലഃ കഥിതോ യഃ സുരൈഃ സോഽദ്യ വര്തതേ
പ്രഭോ, അവനെ സംഹരിക്കാൻ പിതാമഹന്റെ ആയുധം നീ വിട്ടു കൊടുക്കണം; ദേവന്മാർ പറഞ്ഞ നാശത്തിന്റെ സമയം ഇന്നു തന്നെ എത്തി.
തതഃ സംസ്മാരിതോ രാമസ്തേന വാക്യേന മാതലേഃ। ജഗ്രാഹ സ ശരം ദീപ്തം നിഃശ്വസന്തമിവോരഗമ്
മാതലിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാമൻ അതിവേഗം ഒരു ജ്വലിച്ച അമ്പ്, പാമ്പുപോലെ ശബ്ദിക്കുന്നതെടുത്തു.
യം തസ്മൈ പ്രഥമം പ്രാദാദഗസ്ത്യോ ഭഗവാനൃഷിഃ। ബ്രഹ്മദത്തം മഹദ് ബാണമമോഘം യുധി വീര്യവാന്
അമ്പ് ആദ്യം രാമന് ഭഗവാൻ അഗസ്ത്യൻ തന്നതായിരുന്നു; യുദ്ധത്തിൽ പരാജയമില്ലാത്തതും ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുഗ്രഹവും ഉള്ളതുമായിരുന്നു.
ബ്രഹ്മണാ നിര്മിതം പൂര്വമിന്ദ്രാര്ഥമമിതൌജസാ। ദത്തം സുരപതേഃ പൂര്വം ത്രിലോകജയകാംക്ഷിണഃ
ബ്രഹ്മാവ് പുരാതനകാലത്ത് ഇന്ദ്രനു വേണ്ടി അതി ശക്തിയോടെ ഉണ്ടാക്കിയതും, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച ദേവേന്ദ്രനു മുമ്പ് നൽകിയതുമാണ്.
യസ്യ വാജേഷു പവനഃ ഫലേ പാവകഭാസ്കരൌ। ശരീരമാകാശമയം ഗൌരവേ മേരുമന്ദരൌ
അമ്പിന്റെ ദണ്ഡത്തിൽ കാറ്റ്, അഗ്രഭാഗത്ത് അഗ്നി സൂര്യൻ, ശരീരത്തിൽ ആകാശം, ഭാരത്തിൽ മേരു മന്ദരപർവ്വതങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെയാണ്.
ജാജ്വല്യമാനം വപുഷാ സുപുങ്ഖം ഹേമഭൂഷിതമ്। തേജസാ സര്വഭൂതാനാം കൃതം ഭാസ്കരവര്ചസമ്
അത് തീപോല ജ്വലിച്ചു, മനോഹരമായ പക്ഷപക്ഷികൾക്കുള്ള പാറ, പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിന്റെ തേജസ് സൂര്യനെപ്പോലും മറികടക്കുന്നു, എല്ലാ ജീവികളുടെ ശക്തിയിൽ നിന്നുമാണ് അതുണ്ടായത്.
സധൂമമിവ കാലാഗ്നിം ദീപ്തമാശീവിഷോപമമ്। നരനാഗാശ്വവൃന്ദാനാം ഭേദനം ക്ഷിപ്രകാരിണമ്
പുകപോലും കാലാഗ്നിപോലും ജ്വലിക്കുന്നതും, വിഷമുള്ള പാമ്പിനെപ്പോലും, മനുഷ്യൻ, ആന, കുതിര എന്നിവയുടെ കൂട്ടങ്ങളെ അതിവേഗം തുളയ്ക്കാൻ കഴിയുന്നതുമാണ്.
ദ്വാരാണാം പരിഘാണാം ച ഗിരീണാം ചാപി ഭേദനമ്। നാനാരുധിരദിഗ്ധാങ്ഗം മേദോദിഗ്ധം സുദാരുണമ്
കതകുകളും ഇരുമ്പ് തടികളും പർവ്വതങ്ങളും തകർക്കാൻ കഴിയും; അതിന്റെ ശരീരം വിവിധ രക്തത്തിലും കൊഴുപ്പിലും തേച്ചിരിക്കുന്നു, അതി ഭയാനകമാണ്.
വജ്രസാരം മഹാനാദം നാനാസമിതിദാരുണമ്। സര്വവിത്രാസനം ഭീമം ശ്വസന്തമിവ പന്നഗമ്
വജ്രംപോലെ കഠിനം, വലിയ ശബ്ദം ഉണ്ട്, പലവിധ ഇന്ധനങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു, എല്ലാം ഭയപ്പെടുന്ന വിധം, പാമ്പുപോലെ ശബ്ദിക്കുന്നു.
കങ്കഗൃധ്രബകാനാം ച ഗോമായുഗണരക്ഷസാമ്। നിത്യഭക്ഷപ്രദം യുദ്ധേ യമരൂപം ഭയാവഹമ്
യുദ്ധത്തിൽ കാക്കകൾക്കും കഴുകന്മാർക്കും നെല്ലിക്കക്കിളികൾക്കും നായ്ക്കൾക്കും രാക്ഷസന്മാർക്കും എപ്പോഴും ഭക്ഷ്യമായും, യമന്റെ രൂപത്തിൽ ഭയവും മരണവും വിതരുന്നു.
നന്ദനം വാനരേന്ദ്രാണാം രക്ഷസാമവസാദനമ്। വാജിതം വിവിധൈര്വാജൈശ്ചാരുചിത്രൈര്ഗരുത്മതഃ
വാനരരാജാക്കന്മാരുടെ നന്ദനം, രാക്ഷസന്മാരുടെ സംഹാരം, വിവിധ വജ്രങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച മനോഹരമായ ഗരുഡപോലെയുള്ള കുതിരകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.