അബ്രവീച്ച പരിഷ്വജ്യ സൌമിത്രിം രാഘവസ്തദാ। ദിഷ്ട്യാ ത്വാം വീര പശ്യാമി മരണാത് പുനരാഗതമ്
അപ്പോൾ രാഘവൻ, സൗമിത്രിയെ ചേർത്ത് പിടിച്ച് പറഞ്ഞു: 'ധൈര്യത്താൽ, വീരനേ, മരണത്തിൽ നിന്ന് തിരികെ വന്ന നിന്നെ ഞാൻ കാണുന്നു.'
നഹി മേ ജീവിതേനാര്ഥഃ സീതയാ ച ജയേന വാ। കോ ഹി മേ ജീവിതേനാര്ഥസ്ത്വയി പഞ്ചത്വമാഗതേ
എനിക്ക് ജീവൻക്കും, സീതയ്ക്കും, ജയത്തിനും ഒന്നും അർത്ഥമില്ല; നീ വിടപറഞ്ഞാൽ എനിക്ക് ജീവൻ എങ്ങനെ പ്രയോജനപ്പെടും?
ഇത്യേവം ബ്രുവതസ്തസ്യ രാഘവസ്യ മഹാത്മനഃ। ഖിന്നഃ ശിഥിലയാ വാചാ ലക്ഷ്മണോ വാക്യമബ്രവീത്
അങ്ങനെ മഹാത്മാവായ രാഘവൻ വിഷാദത്തോടെ, ദുർബലമായ ശബ്ദത്തിൽ സംസാരിച്ചപ്പോൾ, ലക്ഷ്മണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
താം പ്രതിജ്ഞാം പ്രതിജ്ഞായ പുരാ സത്യപരാക്രമ। ലഘുഃ കശ്ചിദിവാസത്ത്വോ നൈവം ത്വം വക്തുമര്ഹസി
നീ ഒരിക്കൽ ആ പ്രതിജ്ഞ എടുത്തിട്ടുണ്ടല്ലോ, ധൈര്യശാലിയായവനേ, അങ്ങനെയൊരു മനസ്സില്ലാത്തവനെപ്പോലെ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കാൻ നിനക്ക് യോഗ്യമല്ല.
നഹി പ്രതിജ്ഞാം കുര്വന്തി വിതഥാം സത്യവാദിനഃ। ലക്ഷണം ഹി മഹത്ത്വസ്യ പ്രതിജ്ഞാപരിപാലനമ്
സത്യം പറയുന്നവർ വ്യാജപ്രതിജ്ഞ എടുക്കാറില്ല; പ്രതിജ്ഞ പാലിക്കൽ തന്നെയാണ് മഹത്വത്തിന്റെ ലക്ഷണം.
നൈരാശ്യമുപഗന്തും ച നാലം തേ മത്കൃതേഽനഘ। വധേന രാവണസ്യാദ്യ പ്രതിജ്ഞാമനുപാലയ
അനഘനേ, എന്റെ കാരണമായി നിരാശയിൽ ആകേണ്ടതില്ല; ഇന്ന് രാവണനെ കൊല്ലി നിന്റെ പ്രതിജ്ഞ പാലിക്കണം.
ന ജീവന് യാസ്യതേ ശത്രുസ്തവ ബാണപഥം ഗതഃ। നര്ദതസ്തീക്ഷ്ണദംഷ്ട്രസ്യ സിംഹസ്യേവ മഹാഗജഃ
നിന്റെ അമ്പിന്റെ പാതയിൽ എത്തിയ ശത്രു ജീവൻകൈവിടാതെ രക്ഷപ്പെടില്ല; കുരുളൻ പോലെ കത്തിയ ദന്തമുള്ള സിംഹം മുഴങ്ങുമ്പോൾ വലിയയാനായ്ക്ക് രക്ഷയില്ലതന്നെ.
അഹം തു വധമച്ഛാമി ശീഘ്രമസ്യ ദുരാത്മനഃ। യാവദസ്തം ന യാത്യേഷ കൃതകര്മാ ദിവാകരഃ
എങ്കിൽ ഈ ദുഷ്ടനെ വേഗത്തിൽ കൊല്ലണം എന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; സൂര്യൻ തന്റെ ദൈനംദിനപ്രവൃത്തി തീർത്ത് അസ്തമിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഇതു നടക്കണം.
യദി വധമിച്ഛസി രാവണസ്യ സംഖ്യേ യദി ച കൃതാം ഹി തവേച്ഛസി പ്രതിജ്ഞാമ്। യദി തവ രാജസുതാഭിലാഷ ആര്യ കുരു ച വചോ മമ ശീഘ്രമദ്യ വീര
നീ യുദ്ധത്തിൽ രാവണനെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ, നിന്റെ പ്രതിജ്ഞ പാലിക്കപ്പെടണം എന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ, രാജകുമാരിയെ നേടണം എന്ന് മനസ്സിലുണ്ടോ മഹാനുഭാവാ, എങ്കിൽ എന്റെ വാക്ക് ഇന്ന് തന്നെ വേഗത്തിൽ ചെയ്യൂ വീരാ.
thumb|ദ്വ്യധികശതതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ദ്വ്യധികശതതമഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ്വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ നൂറിനിരണ്ടാമത്തെ സർഗ്ഗം കേൾക്കേണ്ടതാണ്.
ലക്ഷ്മണേന തു തദ് വാക്യമുക്തം ശ്രുത്വാ സ രാഘവഃ। സംദധേ പരവീരഘ്നോ ധനുരാദായ വീര്യവാന്
ലക്ഷ്മണൻ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട രാഘവൻ, ശത്രുക്കളുടെ വീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവൻ, ധനുസ്സെടുത്തു ശക്തിയോടെ തയ്യാറായി.
രാവണായ ശരാന് ഘോരാന് വിസസര്ജ ചമൂമുഖേ। അഥാന്യം രഥമാസ്ഥായ രാവണോ രാക്ഷസാധിപഃ
അവൻ ഭയാനകമായ അമ്പുകൾ രാവണന്റെ സൈന്യത്തിനിടയിൽ വിട്ടുവിട്ടു; പിന്നെ രാക്ഷസാധിപനായ രാവണൻ മറ്റൊരു രഥത്തിൽ കയറി.
അഭ്യധാവത കാകുത്സ്ഥം സ്വര്ഭാനുരിവ ഭാസ്കരമ്। ദശഗ്രീവോ രഥസ്ഥസ്തു രാമം വജ്രോപമൈഃ ശരൈഃ। ആജഘാന മഹാശൈലം ധാരാഭിരിവ തോയദഃ
രാഹു സൂര്യനെ ആക്രമിക്കുന്നതുപോലെ അവൻ കാകുത്സ്ഥനെ ആക്രമിച്ചു; പത്ത് തലകളുള്ള രാവണൻ രഥത്തിൽ നിന്ന് വജ്രംപോലുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് രാമനെ അടിച്ചു, മഴമേഘം വലിയ പർവതത്തെ മഴയാൽ തുളയ്ക്കുന്നതുപോലെ.
ദീപ്തപാവകസംകാശൈഃ ശരൈഃ കാഞ്ചനഭൂഷണൈഃ। അഭ്യവര്ഷദ് രണേ രാമോ ദശഗ്രീവം സമാഹിതഃ
അഗ്നിപോല തെളിഞ്ഞ് പൊന്നാലങ്കരിച്ച അമ്പുകൾ കൊണ്ട് രാമൻ മനസ്സോടെ യുദ്ധത്തിൽ പത്തുതലനായവനെ മഴപോലെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് മൂടി.
ഭൂമൌ സ്ഥിതസ്യ രാമസ്യ രഥസ്ഥസ്യ സ രക്ഷസഃ। ന സമം യുദ്ധമിത്യാഹുര്ദേവഗന്ധര്വകിംനരാഃ
രാമൻ നിലത്ത് നിൽക്കുമ്പോഴും രാക്ഷസൻ രഥത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോഴും ഈ യുദ്ധം സമം അല്ലെന്ന് ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും കിന്നരന്മാരും പറഞ്ഞു.
തതോ ദേവവരഃ ശ്രീമാന് ശ്രുത്വാ തേഷാം വചോഽമൃതമ്। ആഹൂയ മാതലിം ശക്രോ വചനം ചേദമബ്രവീത്
അപ്പോൾ ദേവന്മാരുടെ മഹാത്മാവായ ഇന്ദ്രൻ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് മാതലിയെ വിളിച്ചു, അവനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
രഥേന മമ ഭൂമിഷ്ഠം ശീഘ്രം യാഹി രഘൂത്തമമ്। ആഹൂയ ഭൂതലം യാത കുരു ദേവഹിതം മഹത്
എന്റെ രഥം കൊണ്ടു ഭൂമിയിൽ നിൽക്കുന്ന രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനോടു വേഗത്തിൽ പോവുക; ഭൂമിയിൽ ഇറങ്ങി ദേവന്മാർക്കായി ഈ വലിയ കാര്യം നിവർത്തിക്കൂ.
ഇത്യുക്തോ ദേവരാജേന മാതലിര്ദേവസാരഥിഃ। പ്രണമ്യ ശിരസാ ദേവം തതോ വചനമബ്രവീത്
ദേവരാജാവിന്റെ ഈ കല്പന കേട്ട മാതലി, ദേവരുടെ സാരഥി, ദേവനെ തലകുനിച്ച് വണങ്ങി, പിന്നെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ശീഘ്രം യാസ്യാമി ദേവേന്ദ്ര സാരഥ്യം ച കരോമ്യഹമ്। തതോ ഹയൈശ്ച സംയോജ്യ ഹരിതൈഃ സ്യന്ദനോത്തമമ്
ദേവേന്ദ്രാ, ഞാൻ വേഗത്തിൽ പോകും, സാരഥ്യവും ഏറ്റെടുക്കും; പിന്നെ പച്ചയുള്ള കുതിരകൾ ചേർത്ത് അത്യുത്തമമായ രഥം ഒരുക്കി.
തതഃ കാഞ്ചനചിത്രാങ്ഗഃ കിങ്കിണീശതഭൂഷിതഃ। തരുണാദിത്യസംകാശോ വൈദൂര്യമയകൂബരഃ। സദശ്വൈഃ കാഞ്ചനാപീഡൈര്യുക്തഃ ശ്വേതപ്രകീര്ണകൈഃ
പിന്നെ പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ചും മനോഹരമായ രൂപവും നൂറുകണക്കിന് മണികൾ അണിഞ്ഞും, പുതുവയസ്സുള്ള സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചും, വൈഡൂര്യമണിയിൽ നിന്നുണ്ടാക്കിയ കൂമ്പാരവും, പൊന്നുപൊതിഞ്ഞ കുതിരകളും വെള്ള നിറമുള്ള കേശവും ഉള്ളവയും ചേർന്ന രഥം അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഹരിഭിഃ സൂര്യസംകാശൈര്ഹേമജാലവിഭൂഷിതൈഃ। രുക്മവേണുധ്വജഃ ശ്രീമാന് ദേവരാജരഥോ വരഃ
സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന, പൊന്നുപൊതിഞ്ഞ വലകളും, പൊന്നിൽ നിർമ്മിച്ച പതാകയും വംശിയും അണിഞ്ഞ, ദേവരാജാവിന്റെ അത്യുത്തമമായ രഥം ആ പച്ച കുതിരകൾ വലിച്ചു.
ദേവരാജേന സംദിഷ്ടോ രഥമാരുഹ്യ മാതലിഃ। അഭ്യവര്തത കാകുത്സ്ഥമവതീര്യ ത്രിവിഷ്ടപാത്
ദേവരാജാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം മാതലി രഥത്തിൽ കയറി, സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി കാകുത്സ്ഥനോടു സമീപിച്ചു.
അബ്രവീച്ച തദാ രാമം സപ്രതോദോ രഥേ സ്ഥിതഃ। പ്രാഞ്ജലിര്മാതലിര്വാക്യം സഹസ്രാക്ഷസ്യ സാരഥിഃ
രഥത്തിൽ കയറി കൈയിൽ അങ്കുശം പിടിച്ച് നിൽക്കുന്ന മാതലി, ആയിരം കണ്ണുള്ളവന്റെ സാരഥി, കൈകൂപ്പി രാമനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
സഹസ്രാക്ഷേണ കാകുത്സ്ഥ രഥോഽയം വിജയായ തേ। ദത്തസ്തവ മഹാസത്ത്വ ശ്രീമന് ശത്രുനിബര്ഹണ
കാകുത്സ്ഥാ, ഈ രഥം നിനക്ക് വിജയത്തിനായി ആയിരം കണ്ണുള്ള ഇന്ദ്രൻ തന്നതാണ്, മഹാസത്ത്വനേ, ശത്രുനാശകനേ.
ഇദമൈന്ദ്രം മഹച്ചാപം കവചം ചാഗ്നിസംനിഭമ്। ശരാശ്ചാദിത്യസംകാശാഃ ശക്തിശ്ച വിമലാ ശിവാ
ഇവിടെ ഇന്ദ്രന്റെ വലിയ വില്ലും, അഗ്നിപോല തെളിഞ്ഞ കവർച്ചയും, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന അമ്പുകളും, കറക്കില്ലാത്ത ശുഭമായ ശൂലവും ഉണ്ട്.
ആരുഹ്യേമം രഥം വീര രാക്ഷസം ജഹി രാവണമ്। മയാ സാരഥിനാ ദേവ മഹേന്ദ്ര ഇവ ദാനവാന്
വീരാ, ഈ രഥത്തിൽ കയറി, ഞാൻ സാരഥിയായ് നിന്നോടൊപ്പം, മഹേന്ദ്രൻ ദാനവരെ സംഹരിച്ചതുപോലെ, രാക്ഷസനായ രാവണനെ സംഹരിക്കൂ.
ഇത്യുക്തഃ സമ്പരിക്രമ്യ രഥം തമഭിവാദ്യ ച। ആരുരോഹ തദാ രാമോ ലോകാഁല്ലക്ഷ്മ്യാ വിരാജയന്
അങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, രാമൻ ആ രഥം ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് ആദരം നൽകി, പിന്നെ അതിൽ കയറി. അവന്റെ മഹത്വം കൊണ്ട് ലോകങ്ങൾ മുഴുവൻ പ്രകാശിച്ചു.
തദ് ബഭൌ ചാദ്ഭുതം യുദ്ധം ദ്വൈരഥം രോമഹര്ഷണമ്। രാമസ്യ ച മഹാബാഹോ രാവണസ്യ ച രക്ഷസഃ
അപ്പോൾ രാമനും രാവണനും തമ്മിലുള്ള ആ രഥയുദ്ധം അത്ഭുതകരവും രോമാഞ്ചം നിറഞ്ഞതുമായ ഒരു ദൃശ്യമായി തെളിഞ്ഞു.
സ ഗാന്ധര്വേണ ഗാന്ധര്വം ദൈവം ദൈവേന രാഘവഃ। അസ്ത്രം രാക്ഷസരാജസ്യ ജഘാന പരമാസ്ത്രവിത്
രാഘവൻ, ദിവ്യായുധങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവൻ, ഗാന്ധർവാസ്ത്രം ഗാന്ധർവാസ്ത്രത്താൽ, ദൈവാസ്ത്രം ദൈവാസ്ത്രത്താൽ പ്രതിരോധിച്ച്, രാക്ഷസരാജാവിന്റെ ആയുധങ്ങൾ തകർത്തു.
അസ്ത്രം തു പരമം ഘോരം രാക്ഷസം രാക്ഷസാധിപഃ। സസര്ജ പരമക്രുദ്ധഃ പുനരേവ നിശാചരഃ
പിന്നീട് അത്യന്തം കോപത്തോടെ രാക്ഷസാധിപനായ രാവണൻ ഭയാനകമായ പരമമായ രാക്ഷസാസ്ത്രം വീണ്ടും വിട്ടു.