കോപേന ച മഹാതേജാസ്തപോഽപഹരണേ കൃതേ। ഇന്ദ്രിയൈരജിതൈ രാമ ന ലേഭേ ശാന്തിമാത്മനഃ
കോപവും തപസ്സിന്റെ നഷ്ടവും കാരണം, രാമാ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ കീഴടക്കാത്ത മഹാത്മാവിന് മനസ്സിൽ സമാധാനം ലഭിച്ചില്ല.
ബഭൂവാസ്യ മനശ്ചിന്താ തപോഽപഹരണേ കൃതേ। നൈവം ക്രോധം ഗമിഷ്യാമി ന ച വക്ഷ്യേ കഥംചന
തപസ്സിന്റെ തടസ്സം മൂലം അവന്റെ മനസ്സിൽ വലിയ ചിന്തയുണ്ടായി; 'ഇനി ഞാൻ കോപത്തിന് വഴങ്ങില്ല, ഒന്നും പറയാനും തയ്യാറാകില്ല' എന്ന് തീരുമാനിച്ചു.
അഥവാ നോച്ഛ്വസിഷ്യാമി സംവത്സരശതാന്യപി। അഹം ഹി ശോഷയിഷ്യാമി ആത്മാനം വിജിതേന്ദ്രിയഃ
അല്ലെങ്കിൽ, നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്കു പോലും ഞാൻ ശ്വാസം എടുക്കില്ല; ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ച ഞാൻ തന്നെ ഉണക്കിത്തീരിക്കും.
താവദ് യാവദ്ധി മേ പ്രാപ്തം ബ്രാഹ്മണ്യം തപസാര്ജിതമ്। അനുച്ഛ്വസന്നഭുഞ്ജാനസ്തിഷ്ഠേയം ശാശ്വതീഃ സമാഃ
എന്റെ തപസ്സിലൂടെ ബ്രാഹ്മണപദവി നേടുന്നതുവരെ, ഞാൻ ശ്വാസം എടുക്കാതെയും ഭക്ഷണം കഴിക്കാതെയും അനേകം വർഷങ്ങൾ കഴിയിക്കും.
നഹി മേ തപ്യമാനസ്യ ക്ഷയം യാസ്യന്തി മൂര്തയഃ। ഏവം വര്ഷസഹസ്രസ്യ ദീക്ഷാം സ മുനിപുംഗവഃ। ചകാരാപ്രതിമാം ലോകേ പ്രതിജ്ഞാം രഘുനന്ദന
തപസ്സിൽ മുഴുകിയിരിക്കുമ്പോൾ എന്റെ ശരീരം നശിക്കില്ല; ഇങ്ങനെ ആയിരം വർഷം ആ മഹർഷി ലോകത്തിൽ അപൂർവ്വമായ ഒരു പ്രതിജ്ഞ എടുത്തു, രഘുനന്ദനാ.
thumb|പഞ്ചഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ പഞ്ചഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിലെ അറുപത്തിയഞ്ചാം സര്ഗം ഇതാണ്.
അഥ ഹൈമവതീം രാമ ദിശം ത്യക്ത്വാ മഹാമുനിഃ। പൂര്വാം ദിശമനുപ്രാപ്യ തപസ്തേപേ സുദാരുണമ്
അതിനുശേഷം, രാമാ, മഹർഷി ഹിമാലയപ്രദേശം വിട്ട് കിഴക്കേ ദിക്കിലേക്ക് പോയി, അവിടെ അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
മൌനം വര്ഷസഹസ്രസ്യ കൃത്വാ വ്രതമനുത്തമമ്। ചകാരാപ്രതിമം രാമ തപഃ പരമദുഷ്കരമ്
അവൻ ആയിരം വർഷം മൗനവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച്, അപൂർവ്വവും അത്യന്തം ദുഷ്കരവുമായ തപസ്സിൽ മുഴുകി, രാമാ.
പൂര്ണേ വര്ഷസഹസ്രേ തു കാഷ്ഠഭൂതം മഹാമുനിമ്। വിഘ്നൈര്ബഹുഭിരാധൂതം ക്രോധോ നാന്തരമാവിശത്
ആയിരം വർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, മരമായി മാറിയ മഹർഷി അനേകം തടസ്സങ്ങൾ നേരിട്ടെങ്കിലും, കോപം മനസ്സിൽ കടക്കാൻ അനുവദിച്ചില്ല.
സ കൃത്വാ നിശ്ചയം രാമ തപ ആതിഷ്ഠതാവ്യയമ്। തസ്യ വര്ഷസഹസ്രസ്യ വ്രതേ പൂര്ണേ മഹാവ്രതഃ
അവൻ ഇങ്ങനെ ഉറച്ച തീരുമാനമെടുത്ത്, രാമാ, ക്ഷയിക്കാത്ത തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു; ആയിരം വർഷത്തെ വ്രതം പൂർത്തിയായപ്പോൾ ആ മഹാവ്രതൻ—
ഭോക്തുമാരബ്ധവാനന്നം തസ്മിന് കാലേ രഘൂത്തമ। ഇന്ദ്രോ ദ്വിജാതിര്ഭൂത്വാ തം സിദ്ധമന്നമയാചത
അപ്പോൾ ആ മഹർഷി ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ, രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠാ, ഇന്ദ്രൻ ബ്രാഹ്മണരൂപം ധരിച്ച് അവനോട് തയ്യാറാക്കിയ ഭക്ഷണം ചോദിച്ചു.
തസ്മൈ ദത്ത്വാ തദാ സിദ്ധം സര്വം വിപ്രായ നിശ്ചിതഃ। നിഃശേഷിതേഽന്നേ ഭഗവാനഭുക്ത്വൈവ മഹാതപാഃ
അവൻ ഉറച്ച മനസ്സോടെ ആ ബ്രാഹ്മണന് എല്ലാ തയ്യാറാക്കിയ ഭക്ഷണവും നൽകി; ഭക്ഷണം മുഴുവനും കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാതപസ്വി ഒന്നും കഴിച്ചില്ല.
ന കിംചിദവദദ് വിപ്രം മൌനവ്രതമുപാസ്ഥിതഃ। തഥൈവാസീത് പുനര്മൌനമനുച്ഛ്വാസം ചകാര ഹ
മൗനവ്രതം പാലിച്ചുകൊണ്ട്, ബ്രാഹ്മണനോട് ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല; പിന്നെയും മൗനം തുടരുകയും ശ്വാസം എടുക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്തു.
അഥ വര്ഷസഹസ്രം ച നോച്ഛ്വസന് മുനിപുംഗവഃ। തസ്യാനുച്ഛ്വസമാനസ്യ മൂര്ധ്നി ധൂമോ വ്യജായത
അതിനുശേഷം, ആയിരം വർഷം കൂടി ആ മഹർഷി ശ്വാസം എടുക്കാതെ ഇരുന്നു; ശ്വാസം എടുക്കാതിരുന്നപ്പോൾ അവന്റെ തലയിലെങ്കിൽ പുക ഉയർന്നു.
ത്രൈലോക്യം യേന സമ്ഭ്രാന്തമാതാപിതമിവാഭവത്। തതോ ദേവര്ഷിഗന്ധര്വാഃ പന്നഗോരഗരാക്ഷസാഃ
ആ പുക മൂലം മൂന്നു ലോകങ്ങളും വലിയ ആശങ്കയിൽ ആകുകയും, ദുഃഖിതരായി മാറുകയും ചെയ്തു; അപ്പോൾ ദേവന്മാർ, മഹർഷിമാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, പാമ്പുകൾ, റാക്ഷസന്മാർ—
മോഹിതാസ്തപസാ തസ്യ തേജസാ മന്ദരശ്മയഃ। കശ്മലോപഹതാഃ സര്വേ പിതാമഹമഥാബ്രുവന്
അവന്റെ തപസ്സിന്റെയും തേജസ്സിന്റെയും പ്രഭാവത്തിൽ എല്ലാവരും വിചാരശൂനരായി, പ്രകാശം മങ്ങിപ്പോയി; അങ്ങനെ എല്ലാവരും ദുഃഖിതരായി ബ്രഹ്മാവിനെ സമീപിച്ചു.
ബഹുഭിഃ കാരണൈര്ദേവ വിശ്വാമിത്രോ മഹാമുനിഃ। ലോഭിതഃ ക്രോധിതശ്ചൈവ തപസാ ചാഭിവര്ധതേ
ദേവനേ, മഹർഷി വിശ്വാമിത്രൻ പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും പ്രലോഭിതനും കോപിതനും ആയി, തന്റെ തപസ്സിൽ കൂടുതൽ ശക്തി നേടുന്നു.
നഹ്യസ്യ വൃജിനം കിംചിദ് ദൃശ്യതേ സൂക്ഷ്മമപ്യുത। ന ദീയതേ യദി ത്വസ്യ മനസാ യദഭീപ്സിതമ്
അവനിൽ ഏറ്റവും ചെറുതായിട്ടും ഒരു പിഴവോ ദോഷമോ കാണുന്നില്ല; മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതു നൽകാതിരിക്കുമ്പോൾ,
വിനാശയതി ത്രൈലോക്യം തപസാ സചരാചരമ്। വ്യാകുലാശ്ച ദിശഃ സര്വാ ന ച കിംചിത് പ്രകാശതേ
അവൻ തന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരും അചഞ്ചലമായവരുമായ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കും; എല്ലാ ദിക്കുകളും കലങ്ങിപ്പോകുന്നു, ഒന്നും കാണാനാവുന്നില്ല.
സാഗരാഃ ക്ഷുഭിതാഃ സര്വേ വിശീര്യന്തേ ച പര്വതാഃ। പ്രകമ്പതേ ച വസുധാ വായുര്വാതീഹ സംകുലഃ
എല്ലാ സമുദ്രങ്ങളും അലയുന്നു, പർവ്വതങ്ങൾ തകർന്നുപോകുന്നു, ഭൂമി നടുങ്ങുന്നു, കാറ്റ് ശക്തിയായി വീശി എല്ലാം അലയിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മന് ന പ്രതിജാനീമോ നാസ്തികോ ജായതേ ജനഃ। സമ്മൂഢമിവ ത്രൈലോക്യം സമ്പ്രക്ഷുഭിതമാനസമ്
ബ്രഹ്മാവേ, ഞങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് അറിയുന്നില്ല; ആരും വിശ്വാസം വിട്ടുപോകുന്നില്ല, പക്ഷേ മൂന്നു ലോകങ്ങളും മുഴുവൻ ഭ്രമിച്ച മനസ്സോടെ ആശങ്കയിൽ ആകുന്നു.
ഭാസ്കരോ നിഷ്പ്രഭശ്ചൈവ മഹര്ഷേസ്തസ്യ തേജസാ। ബുദ്ധിം ന കുരുതേ യാവന്നാശേ ദേവ മഹാമുനിഃ
മഹർഷിയുടെ തേജസ്സാൽ സൂര്യനും പ്രകാശം നഷ്ടപ്പെട്ടു; മഹർഷി ശാന്തനാകുന്നതുവരെ, ദേവനേ, ആരും ശരിയായി ചിന്തിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.
താവത് പ്രസാദോ ഭഗവന്നഗ്നിരൂപോ മഹാദ്യുതിഃ। കാലാഗ്നിനാ യഥാ പൂര്വം ത്രൈലോക്യം ദഹ്യതേഽഖിലമ്
അതുവരെ, ഭഗവനേ, അഗ്നിയെപ്പോലെയുള്ള മഹാ പ്രകാശമുള്ള മഹർഷി, മുമ്പ് കാലാഗ്നി പോലെ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും മുഴുവൻ ദഹിപ്പിക്കും.
ദേവരാജ്യം ചികീര്ഷേത ദീയതാമസ്യ യന്മനഃ। തതഃ സുരഗണാഃ സര്വേ പിതാമഹപുരോഗമാഃ
ദേവന്മാരുടെ ആധിപത്യം അവനു നൽകട്ടെ; അവന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് എല്ലാം നൽകണം. പിന്നെ പിതാമഹൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന എല്ലാ ദേവന്മാരും
വിശ്വാമിത്രം മഹാത്മാനം വാക്യം മധുരമബ്രുവന്। ബ്രഹ്മര്ഷേ സ്വാഗതം തേഽസ്തു തപസാ സ്മ സുതോഷിതാഃ
മഹാത്മാവായ വിശ്വാമിത്രനോടു മധുരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: 'ബ്രഹ്മർഷേ, നിനക്ക് സ്വാഗതം! നിന്റെ തപസ്സിനാൽ ഞങ്ങൾ സത്യത്തിൽ സന്തുഷ്ടരാണ്.'
ബ്രാഹ്മണ്യം തപസോഗ്രേണ പ്രാപ്തവാനസി കൌശിക। ദീര്ഘമായുശ്ച തേ ബ്രഹ്മന് ദദാമി സമരുദ്ഗണഃ
കൗശികാ, നിന്റെ കഠിനമായ തപസ്സിലൂടെ നീ ബ്രാഹ്മണപദവി നേടി; ബ്രഹ്മാവേ, ഞാൻ മരുതുകളോടൊപ്പം നിന്നെ ദീർഘായുസ്സോടെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നു.
സ്വസ്തി പ്രാപ്നുഹി ഭദ്രം തേ ഗച്ഛ സൌമ്യ യഥാസുഖമ്। പിതാമഹവചഃ ശ്രുത്വാ സര്വേഷാം ത്രിദിവൌകസാമ്
നിനക്ക് ക്ഷേമം ലഭിക്കട്ടെ, നിനക്ക് സുഖം ഉണ്ടാകട്ടെ, സുമുഖനേ, ഇഷ്ടം പോലെ പോകൂ. പിതാമഹൻ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ സ്വർഗ്ഗവാസികൾ എല്ലാവരും കേട്ടപ്പോൾ,
കൃത്വാ പ്രണാമം മുദിതോ വ്യാജഹാര മഹാമുനിഃ। ബ്രാഹ്മണ്യം യദി മേ പ്രാപ്തം ദീര്ഘമായുസ്തഥൈവ ച
ആനന്ദത്തോടെ വന്ദനം ചെയ്ത് മഹർഷി പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് ബ്രാഹ്മണപദവും ദീർഘായുസ്സും ലഭിച്ചുവെങ്കിൽ,'
ഓംകാരോഽഥ വഷട്കാരോ വേദാശ്ച വരയന്തു മാമ്। ക്ഷത്രവേദവിദാം ശ്രേഷ്ഠോ ബ്രഹ്മവേദവിദാമപി
'അപ്പോൾ ഓംകാരവും വഷട്കാരവും വേദങ്ങളും എന്നെ തിരഞ്ഞെടുക്കട്ടെ; ക്ഷത്രവേദം അറിയുന്നവരിലും ബ്രഹ്മവേദം അറിയുന്നവരിലും ഞാൻ ഏറ്റവും മുന്നിൽ ഇരിക്കട്ടെ.'
ബ്രഹ്മപുത്രോ വസിഷ്ഠോ മാമേവം വദതു ദേവതാഃ। യദ്യേവം പരമഃ കാമഃ കൃതോ യാന്തു സുരര്ഷഭാഃ
ബ്രഹ്മപുത്രനായ വസിഷ്ഠൻ ദേവന്മാരുടെ സന്നിധിയിൽ ഇതെന്റെ കാര്യത്തിൽ പ്രഖ്യാപിക്കട്ടെ; ഈ പരമമായ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റിയാൽ ദേവന്മാർ മടങ്ങട്ടെ.