ഗദാം താം സുമഹാഘോരാമാപതന്തീം മഹാബലഃ। സുഗ്രീവോ രോഷതാമ്രാക്ഷഃ സമുദ്യമ്യ മഹാഹവേ
സുഗ്രീവന് അതിക്രോധംകൊണ്ട കണ്ണുകൾ ചുവന്നതോടെ, മഹാസമരത്തിൽ അതി ഭയങ്കരമായ ഗദയെ ഉയർത്തി, അതു തനിക്കു നേരെ വന്നപ്പോൾ അതിനെ അടിച്ചു.
ആജഘാന ഗദാം തസ്യ പരിഘേണ ഹരീശ്വരഃ। പപാത തരസാ ഭിന്നഃ പരിഘസ്തസ്യ ഭൂതലേ
അപ്പൊഴ് കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവായ സുഗ്രീവൻ തന്റെ വലിയ ഉരുണ്ടകൊണ്ട ആ ഗദയെ അടിച്ചു; അതു തകർന്നു വേഗത്തിൽ നിലത്ത് വീണു.
തതോ ജഗ്രാഹ തേജസ്വീ സുഗ്രീവോ വസുധാതലാത്। ആയസം മുസലം ഘോരം സര്വതോ ഹേമഭൂഷിതമ്
അതിനുശേഷം പ്രകാശമുള്ള സുഗ്രീവൻ നിലത്തിൽ നിന്ന് മുഴുവൻ പൊന്നുകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഭയങ്കരമായ ഇരുമ്പ് മുഷലം എടുത്തു.
സ തമുദ്യമ്യ ചിക്ഷേപ സോഽപ്യസ്യ പ്രാക്ഷിപദ് ഗദാമ്। ഭിന്നാവന്യോന്യമാസാദ്യ പേതതുസ്തൌ മഹീതലേ
അവൻ അതു ഉയർത്തി എറിഞ്ഞു; മറുവശത്ത് മറ്റവനും തന്റെ ഗദയെ എറിഞ്ഞു; ആ ഇരുവരുടെയും ആയുധങ്ങൾ തമ്മിൽ കൂട്ടിയിടിച്ച് നിലത്ത് വീണു.
തതോ ഭിന്നപ്രഹരണൌ മുഷ്ടിഭ്യാം തൌ സമീയതുഃ। തേജോബലസമാവിഷ്ടൌ ദീപ്താവിവ ഹുതാശനൌ
പിന്നീട് ആയുധങ്ങൾ തകർന്നതോടെ, ഇരുവരും തുല്യമായ ശക്തിയും തേജസ്സും കൊണ്ട് കയ്യടിച്ച് തമ്മിൽ നേരിട്ട് ഏറ്റുമുട്ടി; ഇരുവരും അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചു.
ജഘ്നതുസ്തൌ തദാന്യോന്യം നദന്തൌ ച പുനഃ പുനഃ। തലൈശ്ചാന്യോന്യമാസാദ്യ പേതതുശ്ച മഹീതലേ
അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും കത്തുപിടിച്ചു, കയ്യടിച്ച് തമ്മിൽ അടിച്ചു, ഉച്ചത്തിൽ കുരച്ചു, ഒടുവിൽ ഇരുവരും കൈകൾ കൂട്ടി നിലത്ത് വീണു.
ഉത്പേതതുസ്തദാ തൂര്ണം ജഘ്നതുശ്ച പരസ്പരമ്। ഭുജൈശ്ചിക്ഷിപതുര്വീരാവന്യോന്യമപരാജിതൌ
അപ്പോൾ ഇരുവരും വേഗത്തിൽ എഴുന്നേറ്റു, പരസ്പരം അടിച്ചു, ഭുജങ്ങൾകൊണ്ട് ഒരുമനസ്സായി തമ്മിൽ എറിയുകയും ചെയ്തു.
ജഗ്മതുസ്തൌ ശ്രമം വീരൌ ബാഹുയുദ്ധേ പരംതപൌ। ആജഹാര തദാ ഖഡ്ഗമദൂരപരിവര്തിനമ്
കൈയോടെ യുദ്ധം ചെയ്തതിൽ ഇരുവരും ക്ഷീണിച്ചു, പിന്നെ അടുത്ത് വീണിരുന്ന വാൾ എടുത്തു.
രാക്ഷസശ്ചര്മണാ സാര്ധം മഹാവേഗോ മഹോദരഃ। തഥൈവ ച മഹാഖഡ്ഗം ചര്മണാ പതിതം സഹ। ജഗ്രാഹ വാനരശ്രേഷ്ഠഃ സുഗ്രീവോ വേഗവത്തരഃ
വായുവിനേക്കാൾ വേഗമുള്ള മഹോദരൻ തന്റെ കവചവും അതിനൊപ്പം വീണ വലിയ വാളും എടുത്തു; അതുപോലെ തന്നെ അതിവേഗിയായ കുരങ്ങന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ സുഗ്രീവനും എടുത്തു.
തതോ രോഷപരീതാങ്ഗൌ നദന്താവഭ്യധാവതാമ്। ഉദ്യതാസീ രണേ ഹൃഷ്ടൌ യുധി ശസ്ത്രവിശാരദൌ
ശരീരത്തിൽ ക്രോധം നിറഞ്ഞ്, ഉച്ചത്തിൽ കുരച്ചു, ഇരുവരും യുദ്ധത്തിൽ വാൾ ഉയർത്തി പരസ്പരം ആക്രമിച്ചു; ഇരുവരും യുദ്ധകലയിൽ പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവരായിരുന്നു.
ദക്ഷിണം മണ്ഡലം ചോഭൌ സുതൂര്ണം സമ്പരീയതുഃ। അന്യോന്യമഭിസംക്രുദ്ധൌ ജയേ പ്രണിഹിതാവുഭൌ
വിജയത്തോടുള്ള ആഗ്രഹത്തോടും പരസ്പര ക്രോധത്തോടും കൂടി ഇരുവരും വലതുവശം വലതുവശം വേഗത്തിൽ ചുറ്റി, അവസരം തേടി മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
സ തു ശൂരോ മഹാവേഗോ വീര്യശ്ലാഘീ മഹോദരഃ। മഹാവര്മണി തം ഖഡ്ഗം പാതയാമാസ ദുര്മതിഃ
ശക്തിയിൽ അഭിമാനം ഉള്ള മഹോദരൻ, വേഗവും ധൈര്യവും കൂടിയവൻ, ദുഷ്ടബുദ്ധിയോടെ വലിയ കവചത്തിൽ വാൾ കൊണ്ടു അടിച്ചു.
ലഗ്നമുത്കര്ഷതഃ ഖഡ്ഗം ഖഡ്ഗേന കപികുഞ്ജരഃ। ജഹാര സശിരസ്ത്രാണം കുണ്ഡലോപഗതം ശിരഃ
പക്ഷേ കുരങ്ങന്മാരിൽ ധീരനായവൻ വാൾ ഉയർത്തി, തന്റെ വാൾ കൊണ്ട് മറ്റവന്റെ വാൾ പിടിച്ചു, കിരീടവും കുണ്ണിയും ഉള്ള തല വെട്ടി മാറ്റി.
നികൃത്തശിരസസ്തസ്യ പതിതസ്യ മഹീതലേ। തദ് ബലം രാക്ഷസേന്ദ്രസ്യ ദൃഷ്ട്വാ തത്ര ന ദൃശ്യതേ
അവന്റെ തല നിലത്ത് വീണപ്പോൾ, ആ ദൃശ്യം കണ്ടപ്പോൾ, രാക്ഷസരാജാവിന്റെ സൈന്യം അവിടെ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമായി.
ഹത്വാ തം വാനരൈഃ സാര്ധം നനാദ മുദിതോ ഹരിഃ। ചുക്രോധ ച ദശഗ്രീവോ ബഭൌ ഹൃഷ്ടശ്ച രാഘവഃ
അവനെ കൊല്ലുമ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ കുരങ്ങന്മാരോടൊപ്പം ആ ഹരി ഉച്ചത്തിൽ കുരച്ചു; ദശമുഖൻ ക്രോധിച്ചു, രാഘവൻ സന്തോഷത്തോടെ പ്രകാശിച്ചു.
വിഷണ്ണവദനാഃ സര്വേ രാക്ഷസാ ദീനചേതസഃ। വിദ്രവന്തി തതഃ സര്വേ ഭയവിത്രസ്തചേതസഃ
എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരുടെയും മുഖം ഉണങ്ങിയതും മനസ്സിൽ വിഷാദം നിറഞ്ഞതുമായ അവരൊക്കെ ഭയത്തോടെ ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
മഹോദരം തം വിനിപാത്യ ഭൂമൌ മഹാഗിരേഃ കീര്ണമിവൈകദേശമ്। സൂര്യാത്മജസ്തത്ര രരാജ ലക്ഷ്മ്യാ സൂര്യഃ സ്വതേജോഭിരിവാപ്രധൃഷ്യഃ
മഹോദരനെ നിലത്ത് വീഴ്ത്തിയപ്പോൾ, വലിയ പർവ്വതത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം ചിതറുന്നതുപോലെ, സൂര്യപുത്രൻ അവിടെ തന്റെ തേജസ്സിൽ അപ്രാപ്യമാകെ പ്രകാശിച്ചു.
അഥ വിജയമവാപ്യ വാനരേന്ദ്രഃ സമരമുഖേ സുരസിദ്ധയക്ഷസങ്ഘൈഃ। അവനിതലഗതൈശ്ച ഭൂതസങ്ഘൈ- ര്ഹരുഷസമാകുലിതൈര്നിരീക്ഷ്യമാണഃ
വിജയം നേടിയ കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവിനെ, സമരമുഖത്ത്, ദേവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും യക്ഷന്മാരും ഭൂമിയിൽ താമസിക്കുന്ന ഭൂതഗണങ്ങളും സന്തോഷത്തോടെ നോക്കി നിന്നു.
thumb|അഷ്ടനവതിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ അഷ്ടനവതിതമഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ തൊണ്ണൂറ്റിയെട്ടാം സര്ഗം ഇപ്പോൾ കേൾക്കൂ.
മഹോദരേ തു നിഹതേ മഹാപാര്ശ്വോ മഹാബലഃ। സുഗ്രീവേണ സമീക്ഷ്യാഥ ക്രോധാത് സംരക്തലോചനഃ
മഹോദരനെ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, മഹാപാർശ്വൻ എന്ന അത്യന്തം ശക്തനായവൻ, കുപിതനായി കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച് സുഗ്രീവനെ നോക്കി.
അങ്ഗദസ്യ ചമൂം ഭീമാം ക്ഷോഭയാമാസ മാര്ഗണൈഃ। സ വാനരാണാം മുഖ്യാനാമുത്തമാങ്ഗാനി രാക്ഷസഃ
അംഗദന്റെ ഭയങ്കരമായ സൈന്യത്തെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് കലക്കി, ആ രാക്ഷസൻ വാനരന്മാരിൽ പ്രധാനികളായവരുടെ തലകൾ അമ്പുകൊണ്ട് അടിച്ചു.
പാതയാമാസ കായേഭ്യഃ ഫലം വൃന്താദിവാനിലഃ। കേഷാംചിദിഷുഭിര്ബാഹൂംശ്ചിച്ഛേദാഥ സ രാക്ഷസഃ
കാറ്റ് ശാഖയിൽ നിന്ന് പഴങ്ങൾ വീഴ്ത്തുന്നതുപോലെ, അവൻ വാനരന്മാരുടെ ശരീരങ്ങളിൽ നിന്ന് അവയുടെ അവയവങ്ങൾ വീഴ്ത്തി; ചിലരുടെ കൈകൾ അമ്പുകൊണ്ട് വെട്ടി മാറ്റുകയും ചെയ്തു.
വാനരാണാം സുസംരബ്ധഃ പാര്ശ്വം കേഷാംചിദാക്ഷിപത്। തേഽര്ദിതാ ബാണവര്ഷേണ മഹാപാര്ശ്വേന വാനരാഃ
വാനരന്മാരിൽ ചിലരുടെ വശങ്ങൾ മഹാപാർശ്വൻ അതിക്രൂരമായി ആക്രമിച്ചു; അവൻ അമ്പുകളുടെ മഴയിൽ പെടുമ്പോൾ അവർ അതികഷ്ടം അനുഭവിച്ചു.
വിഷാദവിമുഖാഃ സര്വേ ബഭൂവുര്ഗതചേതസഃ। നിശമ്യ ബലമുദ്വിഗ്നമങ്ഗദോ രാക്ഷസാര്ദിതമ്
എല്ലാവരും നിരാശരായി മനസ്സില്ലാതെ തിരിഞ്ഞുപോയി; സൈന്യം വിഷമത്തിലും വേദനയിലും ആകുന്നത് കേട്ടപ്പോൾ, അങ്ങദൻ അതിനാൽ ദുഃഖിച്ചു.
വേഗം ചക്രേ മഹാവേഗഃ സമുദ്ര ഇവ പര്വസു। ആയസം പരിഘം ഗൃഹ്യ സൂര്യരശ്മിസമപ്രഭമ്
സമുദ്രം പൂർണ്ണമായപ്പോൾ എത്ര വേഗം ഉണ്ടോ അത്ര വേഗത്തിൽ അങ്ങദൻ ഇരുമ്പ് കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച, സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ പോലെ തിളങ്ങുന്ന ഒരു വലിയ ദണ്ഡം എടുത്തു.
സമരേ വാനരശ്രേഷ്ഠോ മഹാപാര്ശ്വേ ന്യപാതയത്। സ തു തേന പ്രഹാരേണ മഹാപാര്ശ്വോ വിചേതനഃ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ വാനരന്മാരിൽ പ്രധാനിയായ അങ്ങദൻ ആ ദണ്ഡം കൊണ്ട് മഹാപാർശ്വനെ അടിച്ചു.
സസൂതഃ സ്യന്ദനാത് തസ്മാദ് വിസംജ്ഞശ്ചാപതദ് ഭുവി। തസ്യര്ക്ഷരാജസ്തേജസ്വീ നീലാഞ്ജനചയോപമഃ
ആ പ്രഹാരത്തിൽ മഹാപാർശ്വൻ ബോധംകെട്ട് തന്റെ സാരഥിയോടൊപ്പം രഥത്തിൽ നിന്ന് നിലത്തേക്ക് വീണു.
നിഷ്പത്യ സുമഹാവീര്യഃ സ്വയൂഥാന്മേഘസംനിഭാത്। പ്രഗൃഹ്യ ഗിരിശൃങ്ഗാഭാം ക്രുദ്ധഃ സ വിപുലാം ശിലാമ്
കറുത്ത അഞ്ജനക്കല്ലുപോലെയുള്ള തേജസ്സുള്ള കരടികളുടെ രാജാവ്, മേഘങ്ങൾ പോലെ കിടക്കുന്ന തന്റെ സൈന്യത്തിൽ നിന്ന് വലിയ ശക്തിയോടെ പുറത്ത് ചാടിയെടുത്തു.
അശ്വാഞ്ജഘാന തരസാ ബഭഞ്ജ സ്യന്ദനം ച തമ്। മുഹൂര്താല്ലബ്ധസംജ്ഞസ്തു മഹാപാര്ശ്വോ മഹാബലഃ
കോപത്തോടെ, മലശൃംഗം പോലെയുള്ള വലിയ ഒരു കല്ല് എടുത്ത്, അതുകൊണ്ട് കുതിരകളെയും രഥത്തെയും തകർത്തു; കുറച്ചു നേരം കഴിഞ്ഞ് മഹാപാർശ്വൻ വീണ്ടും ബോധം നേടി.
അങ്ഗദം ബഹുഭിര്ബാണൈര്ഭൂയസ്തം പ്രത്യവിധ്യത। ജാമ്ബവന്തം ത്രിഭിര്ബാണൈരാജഘാന സ്തനാന്തരേ
അവൻ അങ്ങദനെ അനേകം അമ്പുകൾകൊണ്ട് വെട്ടി, ജാംബവാന്റെ നെഞ്ചിൽ മൂന്നു അമ്പുകൾ കൊണ്ടു വേദനിപ്പിച്ചു.