തതോ ഹി മേ ഭയം ദേവ പ്രസാദം കര്തുുമര്ഹസി। ഏവമുക്തസ്തയാ രാമ സഭയം ഭീതയാ തദാ
അതിനാല് ദൈവമേ, എനിക്ക് ഭയമുണ്ട്. ദയവായി എനിക്ക് അനുഗ്രഹം നല്കണം. അങ്ങനെ ഭയത്തോടെ വിറയച്ചു നിന്ന അവളോട് രാമാ—
താമുവാച സഹസ്രാക്ഷോ വേപമാനാം കൃതാഞ്ജലിമ്। മാ ഭൈഷീ രമ്ഭേ ഭദ്രം തേ കുരുഷ്വ മമ ശാസനമ്
കൈകൂപ്പി വിറയുന്ന രംഭയോട് സഹസ്രാക്ഷന് പറഞ്ഞു: "രംഭേ, ഭയപ്പെടേണ്ട. നിനക്ക് നല്ലതായിരിക്കും. എന്റെ കല്പന നിര്വഹിക്കൂ."
കോകിലോ ഹൃദയഗ്രാഹീ മാധവേ രുചിരദ്രുമേ। അഹം കന്ദര്പസഹിതഃ സ്ഥാസ്യാമി തവ പാര്ശ്വതഃ
വസന്തകാലത്ത് മനോഹരമായ വൃക്ഷങ്ങള്ക്കിടയില്, കാമദേവനോടൊപ്പം ഞാനും നിന്റെ അരികില് ഇരിക്കും. കുയിലിന്റെ ഗാനം അവന്റെ മനസ്സ് ആകര്ഷിക്കും.
ത്വം ഹി രൂപം ബഹുഗുണം കൃത്വാ പരമഭാസ്വരമ്। തമൃഷിം കൌശികം ഭദ്രേ ഭേദയസ്വ തപസ്വിനമ്
നീ അനേകം ഗുണങ്ങളോടും അതുല്യമായ സൗന്ദര്യത്തോടും കൂടി, ഭദ്രേ, ആ വ്രതസ്ഥനായ കൗശികമുനിയെ മനസ്സു കുലുക്കണം.
സാ ശ്രുത്വാ വചനം തസ്യ കൃത്വാ രൂപമനുത്തമമ്। ലോഭയാമാസ ലലിതാ വിശ്വാമിത്രം ശുചിസ്മിതാ
അവന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട രംഭ, അതുല്യമായ സൗന്ദര്യത്തില് അലങ്കരിച്ച്, സുന്ദരമായ പുഞ്ചിരിയോടെ വിശ്വാമിത്രനെ ആകര്ഷിക്കാന് തുടങ്ങി.
കോകിലസ്യ തു ശുശ്രാവ വല്ഗു വ്യാഹരതഃ സ്വനമ്। സമ്പ്രഹൃഷ്ടേന മനസാ സ ചൈനാമന്വവൈക്ഷത
കുയിലിന്റെ മധുരമായ ഗാനം കേട്ടു. അതിനാല് സന്തോഷത്തോടെ മനസ്സോടെ അവളെ നോക്കി.
അഥ തസ്യ ച ശബ്ദേന ഗീതേനാപ്രതിമേന ച। ദര്ശനേന ച രമ്ഭായാ മുനിഃ സംദേഹമാഗതഃ
അവളുടെ രൂപവും, അതുല്യമായ ഗാനം ഉള്പ്പെടെയുള്ള ശബ്ദവും കേട്ടപ്പോള്, ആ മുനിക്ക് സംശയം തോന്നി.
സഹസ്രാക്ഷസ്യ തത്സര്വം വിജ്ഞായ മുനിപുംഗവഃ। രമ്ഭാം ക്രോധസമാവിഷ്ടഃ ശശാപ കുശികാത്മജഃ
ഇതെല്ലാം ഇന്ദ്രന്റെ കൃത്യമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, മുനികളില് ശ്രേഷ്ഠനായ കൗശികപുത്രന് കോപത്തോടെ രംഭയെ ശപിച്ചു.
യന്മാം ലോഭയസേ രമ്ഭേ കാമക്രോധജയൈഷിണമ്। ദശവര്ഷസഹസ്രാണി ശൈലീ സ്ഥാസ്യസി ദുര്ഭഗേ
രംഭേ, ആഗ്രഹത്തെയും കോപത്തെയും ജയിക്കാനാഗ്രഹിക്കുന്ന എന്നെ നീ മോഹിപ്പിച്ചതിനാല്, നീ പത്തായിരം വര്ഷം കല്ലായി നില്ക്കേണ്ടി വരും, ദുർഭാഗ്യവതിയേ.
ബ്രാഹ്മണഃ സുമഹാതേജാസ്തപോബലസമന്വിതഃ। ഉദ്ധരിഷ്യതി രമ്ഭേ ത്വാം മത്ക്രോധകലുഷീകൃതാമ്
എന്റെ കോപം കൊണ്ടു ദുഷിതയായ നിന്നെ, മഹത്തായ തേജസ്സും വ്രതശക്തിയും ഉള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണന് മോചിപ്പിക്കും, രംഭേ.
ഏവമുക്ത്വാ മഹാതേജാ വിശ്വാമിത്രോ മഹാമുനിഃ। അശക്നുവന് ധാരയിതും കോപം സംതാപമാത്മനഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം മഹാശക്തിയുള്ള മഹർഷി വിശ്വാമിത്രന് തന്റെ കോപവും ദുഃഖവും മനസ്സിൽ ഒതുക്കാൻ കഴിയാതെ വന്നു.
തസ്യ ശാപേന മഹതാ രമ്ഭാ ശൈലീ തദാഭവത്। വചഃ ശ്രുത്വാ ച കന്ദര്പോ മഹര്ഷേഃ സ ച നിര്ഗതഃ
അവന്റെ ശക്തമായ ശാപം മൂലം അന്നേ സമയം രംഭാ കല്ലായി മാറി; മഹർഷിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട കാമദേവൻ അവിടെ നിന്ന് വിട്ടുപോയി.
കോപേന ച മഹാതേജാസ്തപോഽപഹരണേ കൃതേ। ഇന്ദ്രിയൈരജിതൈ രാമ ന ലേഭേ ശാന്തിമാത്മനഃ
കോപവും തപസ്സിന്റെ നഷ്ടവും കാരണം, രാമാ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ കീഴടക്കാത്ത മഹാത്മാവിന് മനസ്സിൽ സമാധാനം ലഭിച്ചില്ല.
ബഭൂവാസ്യ മനശ്ചിന്താ തപോഽപഹരണേ കൃതേ। നൈവം ക്രോധം ഗമിഷ്യാമി ന ച വക്ഷ്യേ കഥംചന
തപസ്സിന്റെ തടസ്സം മൂലം അവന്റെ മനസ്സിൽ വലിയ ചിന്തയുണ്ടായി; 'ഇനി ഞാൻ കോപത്തിന് വഴങ്ങില്ല, ഒന്നും പറയാനും തയ്യാറാകില്ല' എന്ന് തീരുമാനിച്ചു.
അഥവാ നോച്ഛ്വസിഷ്യാമി സംവത്സരശതാന്യപി। അഹം ഹി ശോഷയിഷ്യാമി ആത്മാനം വിജിതേന്ദ്രിയഃ
അല്ലെങ്കിൽ, നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്കു പോലും ഞാൻ ശ്വാസം എടുക്കില്ല; ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ച ഞാൻ തന്നെ ഉണക്കിത്തീരിക്കും.
താവദ് യാവദ്ധി മേ പ്രാപ്തം ബ്രാഹ്മണ്യം തപസാര്ജിതമ്। അനുച്ഛ്വസന്നഭുഞ്ജാനസ്തിഷ്ഠേയം ശാശ്വതീഃ സമാഃ
എന്റെ തപസ്സിലൂടെ ബ്രാഹ്മണപദവി നേടുന്നതുവരെ, ഞാൻ ശ്വാസം എടുക്കാതെയും ഭക്ഷണം കഴിക്കാതെയും അനേകം വർഷങ്ങൾ കഴിയിക്കും.
നഹി മേ തപ്യമാനസ്യ ക്ഷയം യാസ്യന്തി മൂര്തയഃ। ഏവം വര്ഷസഹസ്രസ്യ ദീക്ഷാം സ മുനിപുംഗവഃ। ചകാരാപ്രതിമാം ലോകേ പ്രതിജ്ഞാം രഘുനന്ദന
തപസ്സിൽ മുഴുകിയിരിക്കുമ്പോൾ എന്റെ ശരീരം നശിക്കില്ല; ഇങ്ങനെ ആയിരം വർഷം ആ മഹർഷി ലോകത്തിൽ അപൂർവ്വമായ ഒരു പ്രതിജ്ഞ എടുത്തു, രഘുനന്ദനാ.
thumb|പഞ്ചഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ പഞ്ചഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിലെ അറുപത്തിയഞ്ചാം സര്ഗം ഇതാണ്.
അഥ ഹൈമവതീം രാമ ദിശം ത്യക്ത്വാ മഹാമുനിഃ। പൂര്വാം ദിശമനുപ്രാപ്യ തപസ്തേപേ സുദാരുണമ്
അതിനുശേഷം, രാമാ, മഹർഷി ഹിമാലയപ്രദേശം വിട്ട് കിഴക്കേ ദിക്കിലേക്ക് പോയി, അവിടെ അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
മൌനം വര്ഷസഹസ്രസ്യ കൃത്വാ വ്രതമനുത്തമമ്। ചകാരാപ്രതിമം രാമ തപഃ പരമദുഷ്കരമ്
അവൻ ആയിരം വർഷം മൗനവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച്, അപൂർവ്വവും അത്യന്തം ദുഷ്കരവുമായ തപസ്സിൽ മുഴുകി, രാമാ.
പൂര്ണേ വര്ഷസഹസ്രേ തു കാഷ്ഠഭൂതം മഹാമുനിമ്। വിഘ്നൈര്ബഹുഭിരാധൂതം ക്രോധോ നാന്തരമാവിശത്
ആയിരം വർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, മരമായി മാറിയ മഹർഷി അനേകം തടസ്സങ്ങൾ നേരിട്ടെങ്കിലും, കോപം മനസ്സിൽ കടക്കാൻ അനുവദിച്ചില്ല.
സ കൃത്വാ നിശ്ചയം രാമ തപ ആതിഷ്ഠതാവ്യയമ്। തസ്യ വര്ഷസഹസ്രസ്യ വ്രതേ പൂര്ണേ മഹാവ്രതഃ
അവൻ ഇങ്ങനെ ഉറച്ച തീരുമാനമെടുത്ത്, രാമാ, ക്ഷയിക്കാത്ത തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു; ആയിരം വർഷത്തെ വ്രതം പൂർത്തിയായപ്പോൾ ആ മഹാവ്രതൻ—
ഭോക്തുമാരബ്ധവാനന്നം തസ്മിന് കാലേ രഘൂത്തമ। ഇന്ദ്രോ ദ്വിജാതിര്ഭൂത്വാ തം സിദ്ധമന്നമയാചത
അപ്പോൾ ആ മഹർഷി ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ, രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠാ, ഇന്ദ്രൻ ബ്രാഹ്മണരൂപം ധരിച്ച് അവനോട് തയ്യാറാക്കിയ ഭക്ഷണം ചോദിച്ചു.
തസ്മൈ ദത്ത്വാ തദാ സിദ്ധം സര്വം വിപ്രായ നിശ്ചിതഃ। നിഃശേഷിതേഽന്നേ ഭഗവാനഭുക്ത്വൈവ മഹാതപാഃ
അവൻ ഉറച്ച മനസ്സോടെ ആ ബ്രാഹ്മണന് എല്ലാ തയ്യാറാക്കിയ ഭക്ഷണവും നൽകി; ഭക്ഷണം മുഴുവനും കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാതപസ്വി ഒന്നും കഴിച്ചില്ല.
ന കിംചിദവദദ് വിപ്രം മൌനവ്രതമുപാസ്ഥിതഃ। തഥൈവാസീത് പുനര്മൌനമനുച്ഛ്വാസം ചകാര ഹ
മൗനവ്രതം പാലിച്ചുകൊണ്ട്, ബ്രാഹ്മണനോട് ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല; പിന്നെയും മൗനം തുടരുകയും ശ്വാസം എടുക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്തു.
അഥ വര്ഷസഹസ്രം ച നോച്ഛ്വസന് മുനിപുംഗവഃ। തസ്യാനുച്ഛ്വസമാനസ്യ മൂര്ധ്നി ധൂമോ വ്യജായത
അതിനുശേഷം, ആയിരം വർഷം കൂടി ആ മഹർഷി ശ്വാസം എടുക്കാതെ ഇരുന്നു; ശ്വാസം എടുക്കാതിരുന്നപ്പോൾ അവന്റെ തലയിലെങ്കിൽ പുക ഉയർന്നു.
ത്രൈലോക്യം യേന സമ്ഭ്രാന്തമാതാപിതമിവാഭവത്। തതോ ദേവര്ഷിഗന്ധര്വാഃ പന്നഗോരഗരാക്ഷസാഃ
ആ പുക മൂലം മൂന്നു ലോകങ്ങളും വലിയ ആശങ്കയിൽ ആകുകയും, ദുഃഖിതരായി മാറുകയും ചെയ്തു; അപ്പോൾ ദേവന്മാർ, മഹർഷിമാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, പാമ്പുകൾ, റാക്ഷസന്മാർ—
മോഹിതാസ്തപസാ തസ്യ തേജസാ മന്ദരശ്മയഃ। കശ്മലോപഹതാഃ സര്വേ പിതാമഹമഥാബ്രുവന്
അവന്റെ തപസ്സിന്റെയും തേജസ്സിന്റെയും പ്രഭാവത്തിൽ എല്ലാവരും വിചാരശൂനരായി, പ്രകാശം മങ്ങിപ്പോയി; അങ്ങനെ എല്ലാവരും ദുഃഖിതരായി ബ്രഹ്മാവിനെ സമീപിച്ചു.
ബഹുഭിഃ കാരണൈര്ദേവ വിശ്വാമിത്രോ മഹാമുനിഃ। ലോഭിതഃ ക്രോധിതശ്ചൈവ തപസാ ചാഭിവര്ധതേ
ദേവനേ, മഹർഷി വിശ്വാമിത്രൻ പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും പ്രലോഭിതനും കോപിതനും ആയി, തന്റെ തപസ്സിൽ കൂടുതൽ ശക്തി നേടുന്നു.
നഹ്യസ്യ വൃജിനം കിംചിദ് ദൃശ്യതേ സൂക്ഷ്മമപ്യുത। ന ദീയതേ യദി ത്വസ്യ മനസാ യദഭീപ്സിതമ്
അവനിൽ ഏറ്റവും ചെറുതായിട്ടും ഒരു പിഴവോ ദോഷമോ കാണുന്നില്ല; മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതു നൽകാതിരിക്കുമ്പോൾ,