മഹോദരഃ സുസംക്രുദ്ധഃ ശരൈഃ കാഞ്ചനഭൂഷണൈഃ। ചിച്ഛേദ പാണിപാദോരു വാനരാണാം മഹാഹവേ
മഹോദരൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച അമ്പുകൾ കൊണ്ട്, വാനരന്മാരുടെ കൈകൾ, കാലുകൾ, ഉരുക്കൾ എന്നിവ വലിയ യുദ്ധത്തിൽ വെട്ടിമുറിച്ചു.
തതസ്തേ വാനരാഃ സര്വേ രാക്ഷസൈരര്ദിതാ ഭൃശമ്। ദിശോ ദശ ദ്രുതാഃ കേചിത് കേചിത് സുഗ്രീവമാശ്രിതാഃ
അപ്പോൾ റാക്ഷസന്മാർകൊണ്ട് ഭയങ്കരമായി പീഡിക്കപ്പെട്ട വാനരന്മാർ എല്ലാടത്തേക്കും ഓടി, ചിലർ സുഗ്രീവനിൽ അഭയം തേടി.
പ്രഭഗ്നം സമരേ ദൃഷ്ട്വാ വാനരാണാം മഹാബലമ്। അഭിദുദ്രാവ സുഗ്രീവോ മഹോദരമനന്തരമ്
യുദ്ധത്തിൽ വാനരസൈന്യം തകർന്ന് പോയത് കണ്ടപ്പോൾ, സുഗ്രീവൻ ഉടൻ മഹോദരനെതിരെ ചുമന്നു.
പ്രഗൃഹ്യ വിപുലാം ഘോരാം മഹീധരസമാം ശിലാമ്। ചിക്ഷേപ ച മഹാതേജാസ്തദ്വധായ ഹരീശ്വരഃ
വലിയ പർവ്വതത്തിന് സമമായ ഭയങ്കരമായ ഒരു വലിയ പാറ പിടിച്ചെടുത്ത്, അതിനെ മഹോദരനെ കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് മഹാതേജസ്വിയായ ഹരീശ്വരൻ എറിഞ്ഞു.
താമാപതന്തീം സഹസാ ശിലാം ദൃഷ്ട്വാ മഹോദരഃ। അസമ്ഭ്രാന്തസ്തതോ ബാണൈര്നിര്ബിഭേദ ദുരാസദാമ്
അപ്രതീക്ഷിതമായി ആ ഭയങ്കരമായ പാറ തനിക്കു നേരെ വരുന്നത് കണ്ട മഹോദരൻ, ഭയപ്പെടാതെ തന്നെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അതിനെ തകർത്തു.
രക്ഷസാ തേന ബാണൌഘൈര്നികൃത്താ സാ സഹസ്രധാ। നിപപാത തദാ ഭൂമൌ ഗൃധ്രചക്രമിവാകുലമ്
ആ റാക്ഷസൻ അമ്പുകളുടെ മഴയാൽ ആ പാറയെ ആയിരം ഭാഗങ്ങളായി വെട്ടിമുറിച്ചു; അവ അവിടെയവിടെ പരന്നു വീണു, ഗിധ്രക്കൂട്ടം പടരുന്നതുപോലെ.
താം തു ഭിന്നാം ശിലാം ദൃഷ്ട്വാ സുഗ്രീവഃ ക്രോധമൂര്ച്ഛിതഃ। സാലമുത്പാട്യ ചിക്ഷേപ തം സ ചിച്ഛേദ നൈകധാ
ആ പാറ തകർന്നത് കണ്ട സുഗ്രീവൻ അത്യന്തം കോപിതനായി, ഒരു ശാലമരം പിഴുതി എടുത്ത് എറിഞ്ഞു; പക്ഷേ, മഹോദരൻ അതിനെ പല ഭാഗങ്ങളായി വെട്ടിമുറിച്ചു.
ശരൈശ്ച വിദദാരൈനം ശൂരഃ പരബലാര്ദനഃ। സ ദദര്ശ തതഃ ക്രുദ്ധഃ പരിഘം പതിതം ഭുവി
ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്ന ആ വീരൻ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് സുഗ്രീവനെ തുളച്ചു; പിന്നെ, കോപത്തോടെ, ഭൂമിയിൽ വീണു കിടക്കുന്ന ഒരു ഗദ കാണുകയും ചെയ്തു.
ആവിധ്യ തു സ തം ദീപ്തം പരിഘം തസ്യ ദര്ശയന്। പരിഘേണോഗ്രവേഗേന ജഘാനാസ്യ ഹയോത്തമാന്
അവൻ ആ ദഹിക്കുന്ന ഗദയെ ഉയർത്തി കാട്ടി, അതിന്റെ ഭയങ്കരമായ ശക്തിയാൽ മഹോദരന്റെ ഉത്തമ കുതിരകളെ തകർത്തു.
തസ്മാദ്ധതഹയാദ് വീരഃ സോഽവപ്ലുത്യ മഹാരഥാത്। ഗദാം ജഗ്രാഹ സംക്രുദ്ധോ രാക്ഷസോഽഥ മഹോദരഃ
കുതിരകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെ, ധൈര്യശാലിയായ മഹോദരൻ തന്റെ വലിയ രഥത്തിൽ നിന്ന് ചാടി ഇറങ്ങി, അത്യന്തം കോപത്തോടെ ഒരു ഗദ എടുത്തു.
ഗദാപരിഘഹസ്തൌ തൌ യുധി വീരൌ സമീയതുഃ। നര്ദന്തൌ ഗോവൃഷപ്രഖ്യൌ ഘനാവിവ സവിദ്യുതൌ
ഗദയും പരിഘവും കൈവശം വച്ച രണ്ട് വീരന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ പരസ്പരം നേരെ ചെന്ന്, കാളകളെപ്പോലെ ഗർജ്ജിച്ചു; മിന്നലോടുകൂടിയ മേഘങ്ങളെപ്പോലെയും അവർ തോന്നിച്ചു.
തതഃ ക്രുദ്ധോ ഗദാം തസ്മൈ ചിക്ഷേപ രജനീചരഃ। ജ്വലന്തീം ഭാസ്കരാഭാസാം സുഗ്രീവായ മഹോദരഃ
പിന്നീട്, കോപിതനായ രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന മഹോദരൻ, സൂര്യനെപ്പോലെ ജ്വലിക്കുന്ന ഗദ സുഗ്രീവനിലേയ്ക്ക് എറിഞ്ഞു.
ഗദാം താം സുമഹാഘോരാമാപതന്തീം മഹാബലഃ। സുഗ്രീവോ രോഷതാമ്രാക്ഷഃ സമുദ്യമ്യ മഹാഹവേ
സുഗ്രീവന് അതിക്രോധംകൊണ്ട കണ്ണുകൾ ചുവന്നതോടെ, മഹാസമരത്തിൽ അതി ഭയങ്കരമായ ഗദയെ ഉയർത്തി, അതു തനിക്കു നേരെ വന്നപ്പോൾ അതിനെ അടിച്ചു.
ആജഘാന ഗദാം തസ്യ പരിഘേണ ഹരീശ്വരഃ। പപാത തരസാ ഭിന്നഃ പരിഘസ്തസ്യ ഭൂതലേ
അപ്പൊഴ് കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവായ സുഗ്രീവൻ തന്റെ വലിയ ഉരുണ്ടകൊണ്ട ആ ഗദയെ അടിച്ചു; അതു തകർന്നു വേഗത്തിൽ നിലത്ത് വീണു.
തതോ ജഗ്രാഹ തേജസ്വീ സുഗ്രീവോ വസുധാതലാത്। ആയസം മുസലം ഘോരം സര്വതോ ഹേമഭൂഷിതമ്
അതിനുശേഷം പ്രകാശമുള്ള സുഗ്രീവൻ നിലത്തിൽ നിന്ന് മുഴുവൻ പൊന്നുകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഭയങ്കരമായ ഇരുമ്പ് മുഷലം എടുത്തു.
സ തമുദ്യമ്യ ചിക്ഷേപ സോഽപ്യസ്യ പ്രാക്ഷിപദ് ഗദാമ്। ഭിന്നാവന്യോന്യമാസാദ്യ പേതതുസ്തൌ മഹീതലേ
അവൻ അതു ഉയർത്തി എറിഞ്ഞു; മറുവശത്ത് മറ്റവനും തന്റെ ഗദയെ എറിഞ്ഞു; ആ ഇരുവരുടെയും ആയുധങ്ങൾ തമ്മിൽ കൂട്ടിയിടിച്ച് നിലത്ത് വീണു.
തതോ ഭിന്നപ്രഹരണൌ മുഷ്ടിഭ്യാം തൌ സമീയതുഃ। തേജോബലസമാവിഷ്ടൌ ദീപ്താവിവ ഹുതാശനൌ
പിന്നീട് ആയുധങ്ങൾ തകർന്നതോടെ, ഇരുവരും തുല്യമായ ശക്തിയും തേജസ്സും കൊണ്ട് കയ്യടിച്ച് തമ്മിൽ നേരിട്ട് ഏറ്റുമുട്ടി; ഇരുവരും അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചു.
ജഘ്നതുസ്തൌ തദാന്യോന്യം നദന്തൌ ച പുനഃ പുനഃ। തലൈശ്ചാന്യോന്യമാസാദ്യ പേതതുശ്ച മഹീതലേ
അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും കത്തുപിടിച്ചു, കയ്യടിച്ച് തമ്മിൽ അടിച്ചു, ഉച്ചത്തിൽ കുരച്ചു, ഒടുവിൽ ഇരുവരും കൈകൾ കൂട്ടി നിലത്ത് വീണു.
ഉത്പേതതുസ്തദാ തൂര്ണം ജഘ്നതുശ്ച പരസ്പരമ്। ഭുജൈശ്ചിക്ഷിപതുര്വീരാവന്യോന്യമപരാജിതൌ
അപ്പോൾ ഇരുവരും വേഗത്തിൽ എഴുന്നേറ്റു, പരസ്പരം അടിച്ചു, ഭുജങ്ങൾകൊണ്ട് ഒരുമനസ്സായി തമ്മിൽ എറിയുകയും ചെയ്തു.
ജഗ്മതുസ്തൌ ശ്രമം വീരൌ ബാഹുയുദ്ധേ പരംതപൌ। ആജഹാര തദാ ഖഡ്ഗമദൂരപരിവര്തിനമ്
കൈയോടെ യുദ്ധം ചെയ്തതിൽ ഇരുവരും ക്ഷീണിച്ചു, പിന്നെ അടുത്ത് വീണിരുന്ന വാൾ എടുത്തു.
രാക്ഷസശ്ചര്മണാ സാര്ധം മഹാവേഗോ മഹോദരഃ। തഥൈവ ച മഹാഖഡ്ഗം ചര്മണാ പതിതം സഹ। ജഗ്രാഹ വാനരശ്രേഷ്ഠഃ സുഗ്രീവോ വേഗവത്തരഃ
വായുവിനേക്കാൾ വേഗമുള്ള മഹോദരൻ തന്റെ കവചവും അതിനൊപ്പം വീണ വലിയ വാളും എടുത്തു; അതുപോലെ തന്നെ അതിവേഗിയായ കുരങ്ങന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ സുഗ്രീവനും എടുത്തു.
തതോ രോഷപരീതാങ്ഗൌ നദന്താവഭ്യധാവതാമ്। ഉദ്യതാസീ രണേ ഹൃഷ്ടൌ യുധി ശസ്ത്രവിശാരദൌ
ശരീരത്തിൽ ക്രോധം നിറഞ്ഞ്, ഉച്ചത്തിൽ കുരച്ചു, ഇരുവരും യുദ്ധത്തിൽ വാൾ ഉയർത്തി പരസ്പരം ആക്രമിച്ചു; ഇരുവരും യുദ്ധകലയിൽ പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവരായിരുന്നു.
ദക്ഷിണം മണ്ഡലം ചോഭൌ സുതൂര്ണം സമ്പരീയതുഃ। അന്യോന്യമഭിസംക്രുദ്ധൌ ജയേ പ്രണിഹിതാവുഭൌ
വിജയത്തോടുള്ള ആഗ്രഹത്തോടും പരസ്പര ക്രോധത്തോടും കൂടി ഇരുവരും വലതുവശം വലതുവശം വേഗത്തിൽ ചുറ്റി, അവസരം തേടി മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
സ തു ശൂരോ മഹാവേഗോ വീര്യശ്ലാഘീ മഹോദരഃ। മഹാവര്മണി തം ഖഡ്ഗം പാതയാമാസ ദുര്മതിഃ
ശക്തിയിൽ അഭിമാനം ഉള്ള മഹോദരൻ, വേഗവും ധൈര്യവും കൂടിയവൻ, ദുഷ്ടബുദ്ധിയോടെ വലിയ കവചത്തിൽ വാൾ കൊണ്ടു അടിച്ചു.
ലഗ്നമുത്കര്ഷതഃ ഖഡ്ഗം ഖഡ്ഗേന കപികുഞ്ജരഃ। ജഹാര സശിരസ്ത്രാണം കുണ്ഡലോപഗതം ശിരഃ
പക്ഷേ കുരങ്ങന്മാരിൽ ധീരനായവൻ വാൾ ഉയർത്തി, തന്റെ വാൾ കൊണ്ട് മറ്റവന്റെ വാൾ പിടിച്ചു, കിരീടവും കുണ്ണിയും ഉള്ള തല വെട്ടി മാറ്റി.
നികൃത്തശിരസസ്തസ്യ പതിതസ്യ മഹീതലേ। തദ് ബലം രാക്ഷസേന്ദ്രസ്യ ദൃഷ്ട്വാ തത്ര ന ദൃശ്യതേ
അവന്റെ തല നിലത്ത് വീണപ്പോൾ, ആ ദൃശ്യം കണ്ടപ്പോൾ, രാക്ഷസരാജാവിന്റെ സൈന്യം അവിടെ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമായി.
ഹത്വാ തം വാനരൈഃ സാര്ധം നനാദ മുദിതോ ഹരിഃ। ചുക്രോധ ച ദശഗ്രീവോ ബഭൌ ഹൃഷ്ടശ്ച രാഘവഃ
അവനെ കൊല്ലുമ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ കുരങ്ങന്മാരോടൊപ്പം ആ ഹരി ഉച്ചത്തിൽ കുരച്ചു; ദശമുഖൻ ക്രോധിച്ചു, രാഘവൻ സന്തോഷത്തോടെ പ്രകാശിച്ചു.
വിഷണ്ണവദനാഃ സര്വേ രാക്ഷസാ ദീനചേതസഃ। വിദ്രവന്തി തതഃ സര്വേ ഭയവിത്രസ്തചേതസഃ
എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരുടെയും മുഖം ഉണങ്ങിയതും മനസ്സിൽ വിഷാദം നിറഞ്ഞതുമായ അവരൊക്കെ ഭയത്തോടെ ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
മഹോദരം തം വിനിപാത്യ ഭൂമൌ മഹാഗിരേഃ കീര്ണമിവൈകദേശമ്। സൂര്യാത്മജസ്തത്ര രരാജ ലക്ഷ്മ്യാ സൂര്യഃ സ്വതേജോഭിരിവാപ്രധൃഷ്യഃ
മഹോദരനെ നിലത്ത് വീഴ്ത്തിയപ്പോൾ, വലിയ പർവ്വതത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം ചിതറുന്നതുപോലെ, സൂര്യപുത്രൻ അവിടെ തന്റെ തേജസ്സിൽ അപ്രാപ്യമാകെ പ്രകാശിച്ചു.
അഥ വിജയമവാപ്യ വാനരേന്ദ്രഃ സമരമുഖേ സുരസിദ്ധയക്ഷസങ്ഘൈഃ। അവനിതലഗതൈശ്ച ഭൂതസങ്ഘൈ- ര്ഹരുഷസമാകുലിതൈര്നിരീക്ഷ്യമാണഃ
വിജയം നേടിയ കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവിനെ, സമരമുഖത്ത്, ദേവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും യക്ഷന്മാരും ഭൂമിയിൽ താമസിക്കുന്ന ഭൂതഗണങ്ങളും സന്തോഷത്തോടെ നോക്കി നിന്നു.