യദി മേ ഭഗവന്നാഹ തതോഽഹം വിജിതേന്ദ്രിയഃ। തമുവാച തതോ ബ്രഹ്മാ ന താവത് ത്വം ജിതേന്ദ്രിയഃ
'ഭഗവൻ, നിങ്ങൾ അതു പ്രഖ്യാപിച്ചാൽ ഞാൻ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവനാകും.' അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: 'നീ ഇനിയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചിട്ടില്ല.'
യതസ്വ മുനിശാര്ദൂല ഇത്യുക്ത്വാ ത്രിദിവം ഗതഃ। വിപ്രസ്ഥിതേഷു ദേവേഷു വിശ്വാമിത്രോ മഹാമുനിഃ
'മുനിശ്രേഷ്ഠാ, നീ കൂടുതൽ പരിശ്രമിക്കണം,' എന്ന് പറഞ്ഞ് ബ്രഹ്മാവ് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി. ദേവന്മാർ പോയതിനു ശേഷം മഹാമുനിയായ വിഷ്വാമിത്രൻ—
ഊര്ധ്വബാഹുര്നിരാലമ്ബോ വായുഭക്ഷസ്തപശ്ചരന്। ഘര്മേ പഞ്ചതപാ ഭൂത്വാ വര്ഷാസ്വാകാശസംശ്രയഃ
കൈകള് ഉയര്ത്തി, ഒന്നും പിടിക്കാതെ, വായുവില് മാത്രം ആശ്രയിച്ച്, മഹത്തായ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു. വേനലില് അഗ്നിപരീക്ഷണത്തിന് നടുവില് നിന്നു, മഴക്കാലത്ത് ആകാശത്തിന് കീഴില് തന്നെ തുറന്നിടത്ത് നിന്നു.
ശിശിരേ സലിലേശായീ രാത്ര്യഹാനി തപോധനഃ। ഏവം വര്ഷസഹസ്രം ഹി തപോ ഘോരമുപാഗമത്
ശീതകാലത്ത്, രാവും പകലും വെള്ളത്തില് കിടന്നു. ഇങ്ങനെ ആയിരം വര്ഷത്തോളം ഭയങ്കരമായ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു.
തസ്മിന് സംതപ്യമാനേ തു വിശ്വാമിത്രേ മഹാമുനൌ। സംതാപഃ സുമഹാനാസീത് സുരാണാം വാസവസ്യ ച
അങ്ങനെ മഹാമുനിയായ വിശ്വാമിത്രന് കഠിനമായ വ്രതത്തില് മുഴുകിയപ്പോള്, ദേവന്മാര്ക്കും ഇന്ദ്രനും വലിയ വിഷമം അനുഭവപ്പെട്ടു.
രമ്ഭാമപ്സരസം ശക്രഃ സര്വൈഃ സഹ മരുദ്ഗണൈഃ। ഉവാചാത്മഹിതം വാക്യമഹിതം കൌശികസ്യ ച
അപ്പോള് ഇന്ദ്രന് എല്ലാ മരുത്ഗണങ്ങളോടും കൂടെ, രംഭ എന്ന അപ്സരസിനോട് തനിക്കു പ്രയോജനവും കൗശികന് ദോഷവും വരുത്തുന്ന വാക്കുകള് പറഞ്ഞു.
thumb|ചതുഃഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ ചതുഃഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ശ്രീമദ്വാല്മീകിരാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിലെ അറുപത്തിനാലാമത്തെ സര്ഗം കേള്ക്കൂ.
സുരകാര്യമിദം രമ്ഭേ കര്തവ്യം സുമഹത് ത്വയാ। ലോഭനം കൌശികസ്യേഹ കാമമോഹസമന്വിതമ്
രംഭേ, ദേവന്മാര്ക്കുവേണ്ടി നീ ചെയ്യേണ്ടത് വലിയൊരു കര്ത്തവ്യമാണ്. നീ ഇവിടെയെത്തി, കൗശികനെ മോഹിപ്പിച്ച് ആഗ്രഹത്തിലും ഭ്രമത്തിലും ആഴ്ത്തണം.
തഥോക്താ സാപ്സരാ രാമ സഹസ്രാക്ഷേണ ധീമതാ। വ്രീഡിതാ പ്രാഞ്ജലിര്വാക്യം പ്രത്യുവാച സുരേശ്വരമ്
അങ്ങനെ സഹസ്രാക്ഷന് പറഞ്ഞതുകേട്ട്, ആ അപ്സരസ് ലജ്ജയോടെ കൈകൂപ്പി ദേവാധിപനോടു മറുപടി പറഞ്ഞു.
അയം സുരപതേ ഘോരോ വിശ്വാമിത്രോ മഹാമുനിഃ। ക്രോധമുത്സ്രക്ഷ്യതേ ഘോരം മയി ദേവ ന സംശയഃ
ദേവാധിപനേ, ഈ മഹാമുനിയായ വിശ്വാമിത്രന് ഭയങ്കരനാണ്. ദൈവമേ, സംശയമില്ലാതെ അവന് എന്നെ കഠിനമായി കോപിക്കും.
തതോ ഹി മേ ഭയം ദേവ പ്രസാദം കര്തുുമര്ഹസി। ഏവമുക്തസ്തയാ രാമ സഭയം ഭീതയാ തദാ
അതിനാല് ദൈവമേ, എനിക്ക് ഭയമുണ്ട്. ദയവായി എനിക്ക് അനുഗ്രഹം നല്കണം. അങ്ങനെ ഭയത്തോടെ വിറയച്ചു നിന്ന അവളോട് രാമാ—
താമുവാച സഹസ്രാക്ഷോ വേപമാനാം കൃതാഞ്ജലിമ്। മാ ഭൈഷീ രമ്ഭേ ഭദ്രം തേ കുരുഷ്വ മമ ശാസനമ്
കൈകൂപ്പി വിറയുന്ന രംഭയോട് സഹസ്രാക്ഷന് പറഞ്ഞു: "രംഭേ, ഭയപ്പെടേണ്ട. നിനക്ക് നല്ലതായിരിക്കും. എന്റെ കല്പന നിര്വഹിക്കൂ."
കോകിലോ ഹൃദയഗ്രാഹീ മാധവേ രുചിരദ്രുമേ। അഹം കന്ദര്പസഹിതഃ സ്ഥാസ്യാമി തവ പാര്ശ്വതഃ
വസന്തകാലത്ത് മനോഹരമായ വൃക്ഷങ്ങള്ക്കിടയില്, കാമദേവനോടൊപ്പം ഞാനും നിന്റെ അരികില് ഇരിക്കും. കുയിലിന്റെ ഗാനം അവന്റെ മനസ്സ് ആകര്ഷിക്കും.
ത്വം ഹി രൂപം ബഹുഗുണം കൃത്വാ പരമഭാസ്വരമ്। തമൃഷിം കൌശികം ഭദ്രേ ഭേദയസ്വ തപസ്വിനമ്
നീ അനേകം ഗുണങ്ങളോടും അതുല്യമായ സൗന്ദര്യത്തോടും കൂടി, ഭദ്രേ, ആ വ്രതസ്ഥനായ കൗശികമുനിയെ മനസ്സു കുലുക്കണം.
സാ ശ്രുത്വാ വചനം തസ്യ കൃത്വാ രൂപമനുത്തമമ്। ലോഭയാമാസ ലലിതാ വിശ്വാമിത്രം ശുചിസ്മിതാ
അവന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട രംഭ, അതുല്യമായ സൗന്ദര്യത്തില് അലങ്കരിച്ച്, സുന്ദരമായ പുഞ്ചിരിയോടെ വിശ്വാമിത്രനെ ആകര്ഷിക്കാന് തുടങ്ങി.
കോകിലസ്യ തു ശുശ്രാവ വല്ഗു വ്യാഹരതഃ സ്വനമ്। സമ്പ്രഹൃഷ്ടേന മനസാ സ ചൈനാമന്വവൈക്ഷത
കുയിലിന്റെ മധുരമായ ഗാനം കേട്ടു. അതിനാല് സന്തോഷത്തോടെ മനസ്സോടെ അവളെ നോക്കി.
അഥ തസ്യ ച ശബ്ദേന ഗീതേനാപ്രതിമേന ച। ദര്ശനേന ച രമ്ഭായാ മുനിഃ സംദേഹമാഗതഃ
അവളുടെ രൂപവും, അതുല്യമായ ഗാനം ഉള്പ്പെടെയുള്ള ശബ്ദവും കേട്ടപ്പോള്, ആ മുനിക്ക് സംശയം തോന്നി.
സഹസ്രാക്ഷസ്യ തത്സര്വം വിജ്ഞായ മുനിപുംഗവഃ। രമ്ഭാം ക്രോധസമാവിഷ്ടഃ ശശാപ കുശികാത്മജഃ
ഇതെല്ലാം ഇന്ദ്രന്റെ കൃത്യമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, മുനികളില് ശ്രേഷ്ഠനായ കൗശികപുത്രന് കോപത്തോടെ രംഭയെ ശപിച്ചു.
യന്മാം ലോഭയസേ രമ്ഭേ കാമക്രോധജയൈഷിണമ്। ദശവര്ഷസഹസ്രാണി ശൈലീ സ്ഥാസ്യസി ദുര്ഭഗേ
രംഭേ, ആഗ്രഹത്തെയും കോപത്തെയും ജയിക്കാനാഗ്രഹിക്കുന്ന എന്നെ നീ മോഹിപ്പിച്ചതിനാല്, നീ പത്തായിരം വര്ഷം കല്ലായി നില്ക്കേണ്ടി വരും, ദുർഭാഗ്യവതിയേ.
ബ്രാഹ്മണഃ സുമഹാതേജാസ്തപോബലസമന്വിതഃ। ഉദ്ധരിഷ്യതി രമ്ഭേ ത്വാം മത്ക്രോധകലുഷീകൃതാമ്
എന്റെ കോപം കൊണ്ടു ദുഷിതയായ നിന്നെ, മഹത്തായ തേജസ്സും വ്രതശക്തിയും ഉള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണന് മോചിപ്പിക്കും, രംഭേ.
ഏവമുക്ത്വാ മഹാതേജാ വിശ്വാമിത്രോ മഹാമുനിഃ। അശക്നുവന് ധാരയിതും കോപം സംതാപമാത്മനഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം മഹാശക്തിയുള്ള മഹർഷി വിശ്വാമിത്രന് തന്റെ കോപവും ദുഃഖവും മനസ്സിൽ ഒതുക്കാൻ കഴിയാതെ വന്നു.
തസ്യ ശാപേന മഹതാ രമ്ഭാ ശൈലീ തദാഭവത്। വചഃ ശ്രുത്വാ ച കന്ദര്പോ മഹര്ഷേഃ സ ച നിര്ഗതഃ
അവന്റെ ശക്തമായ ശാപം മൂലം അന്നേ സമയം രംഭാ കല്ലായി മാറി; മഹർഷിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട കാമദേവൻ അവിടെ നിന്ന് വിട്ടുപോയി.
കോപേന ച മഹാതേജാസ്തപോഽപഹരണേ കൃതേ। ഇന്ദ്രിയൈരജിതൈ രാമ ന ലേഭേ ശാന്തിമാത്മനഃ
കോപവും തപസ്സിന്റെ നഷ്ടവും കാരണം, രാമാ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ കീഴടക്കാത്ത മഹാത്മാവിന് മനസ്സിൽ സമാധാനം ലഭിച്ചില്ല.
ബഭൂവാസ്യ മനശ്ചിന്താ തപോഽപഹരണേ കൃതേ। നൈവം ക്രോധം ഗമിഷ്യാമി ന ച വക്ഷ്യേ കഥംചന
തപസ്സിന്റെ തടസ്സം മൂലം അവന്റെ മനസ്സിൽ വലിയ ചിന്തയുണ്ടായി; 'ഇനി ഞാൻ കോപത്തിന് വഴങ്ങില്ല, ഒന്നും പറയാനും തയ്യാറാകില്ല' എന്ന് തീരുമാനിച്ചു.
അഥവാ നോച്ഛ്വസിഷ്യാമി സംവത്സരശതാന്യപി। അഹം ഹി ശോഷയിഷ്യാമി ആത്മാനം വിജിതേന്ദ്രിയഃ
അല്ലെങ്കിൽ, നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്കു പോലും ഞാൻ ശ്വാസം എടുക്കില്ല; ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ച ഞാൻ തന്നെ ഉണക്കിത്തീരിക്കും.
താവദ് യാവദ്ധി മേ പ്രാപ്തം ബ്രാഹ്മണ്യം തപസാര്ജിതമ്। അനുച്ഛ്വസന്നഭുഞ്ജാനസ്തിഷ്ഠേയം ശാശ്വതീഃ സമാഃ
എന്റെ തപസ്സിലൂടെ ബ്രാഹ്മണപദവി നേടുന്നതുവരെ, ഞാൻ ശ്വാസം എടുക്കാതെയും ഭക്ഷണം കഴിക്കാതെയും അനേകം വർഷങ്ങൾ കഴിയിക്കും.
നഹി മേ തപ്യമാനസ്യ ക്ഷയം യാസ്യന്തി മൂര്തയഃ। ഏവം വര്ഷസഹസ്രസ്യ ദീക്ഷാം സ മുനിപുംഗവഃ। ചകാരാപ്രതിമാം ലോകേ പ്രതിജ്ഞാം രഘുനന്ദന
തപസ്സിൽ മുഴുകിയിരിക്കുമ്പോൾ എന്റെ ശരീരം നശിക്കില്ല; ഇങ്ങനെ ആയിരം വർഷം ആ മഹർഷി ലോകത്തിൽ അപൂർവ്വമായ ഒരു പ്രതിജ്ഞ എടുത്തു, രഘുനന്ദനാ.
thumb|പഞ്ചഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ പഞ്ചഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിലെ അറുപത്തിയഞ്ചാം സര്ഗം ഇതാണ്.
അഥ ഹൈമവതീം രാമ ദിശം ത്യക്ത്വാ മഹാമുനിഃ। പൂര്വാം ദിശമനുപ്രാപ്യ തപസ്തേപേ സുദാരുണമ്
അതിനുശേഷം, രാമാ, മഹർഷി ഹിമാലയപ്രദേശം വിട്ട് കിഴക്കേ ദിക്കിലേക്ക് പോയി, അവിടെ അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
മൌനം വര്ഷസഹസ്രസ്യ കൃത്വാ വ്രതമനുത്തമമ്। ചകാരാപ്രതിമം രാമ തപഃ പരമദുഷ്കരമ്
അവൻ ആയിരം വർഷം മൗനവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച്, അപൂർവ്വവും അത്യന്തം ദുഷ്കരവുമായ തപസ്സിൽ മുഴുകി, രാമാ.