ദിവസസ്യാഷ്ടഭാഗേന ശരൈരഗ്നിശിഖോപമൈഃ। ഹതാന്യേകേന രാമേണ രക്ഷസാം കാമരൂപിണാമ്
ഒരു പകലിന്റെ എട്ടിൽ ഒരു ഭാഗം മാത്രമെടുത്ത്, അഗ്നിജ്വാലപോലെയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട്, രാമൻ ഒറ്റയ്ക്കായി ആ രൂപം മാറ്റുന്ന രാക്ഷസന്മാരെ സംഹരിച്ചു.
തേ ഹതാശ്വാ ഹതരഥാഃ ശാന്താ വിമഥിതധ്വജാഃ। അഭിപേതുഃ പുരീം ലങ്കാം ഹതശേഷാ നിശാചരാഃ
കുതിരകളും രഥങ്ങളും കൊള്ളപെട്ടു, കൊടികൾ തകർന്നു, കൂട്ടങ്ങൾ ചിതറിപ്പോയി; ശേഷിച്ച രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന രാക്ഷസന്മാർ ലങ്കാപുരത്തിലേക്ക് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
ഹതൈര്ഗജപദാത്യശ്വൈസ്തദ് ബഭൂവ രണാജിരമ്। ആക്രീഡഭൂമിഃ ക്രുദ്ധസ്യ രുദ്രസ്യേവ മഹാത്മനഃ
ആ യുദ്ധഭൂമി, ആനകളും കാൽസേനയും കുതിരകളും കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെ, കോപത്തോടെ കളിക്കുന്ന മഹാത്മാവായ രുദ്രന്റെ കളിസ്ഥലമെന്നപോലെ ആയി.
തതോ ദേവാഃ സഗന്ധര്വാഃ സിദ്ധാശ്ച പരമര്ഷയഃ। സാധു സാധ്വിതി രാമസ്യ തത് കര്മ സമപൂജയന്
അപ്പോൾ ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും മഹർഷിമാരും രാമന്റെ ഈ കൃത്യം പ്രശംസിച്ച് 'ശഭാഷ്, ശഭാഷ്' എന്നു പറഞ്ഞു.
അബ്രവീച്ച തദാ രാമഃ സുഗ്രീവം പ്രത്യനന്തരമ്। വിഭീഷണം ച ധര്മാത്മാ ഹനൂമന്തം ച വാനരമ്
അന്നേരം ധർമ്മാത്മാവായ രാമൻ ഉടൻ തന്നെ സുഗ്രീവനോടും വിഭീഷണനോടും ഹനുമാനോടും സംസാരിച്ചു.
ജാമ്ബവന്തം ഹരിശ്രേഷ്ഠം മൈന്ദം ദ്വിവിദമേവ ച। ഏതദസ്ത്രബലം ദിവ്യം മമ വാ ത്ര്യമ്ബകസ്യ വാ
ജാംബവാനെയും വാനരശ്രേഷ്ഠനായ മൈന്ദനെയും ദ്വിവിദനെയും ഉദ്ദേശിച്ച് രാമൻ പറഞ്ഞു: 'ഈ ദിവ്യമായ ആയുധശക്തി എന്റെതോ അല്ലെങ്കിൽ ത്ര്യമ്പകന്റെതോ ആയിരിക്കും.'
നിഹത്യ താം രാക്ഷസരാജവാഹിനീം രാമസ്തദാ ശക്രസമോ മഹാത്മാ। അസ്ത്രേഷു ശസ്ത്രേഷു ജിതക്ലമശ്ച സംസ്തൂയതേ ദേവഗണൈഃ പ്രഹൃഷ്ടൈഃ
രാക്ഷസരാജാവിന്റെ സേനയെ സംഹരിച്ച മഹാത്മാവായ രാമൻ, ഇന്ദ്രനോടു തുല്യനും ആയുധങ്ങളിലും വാളുകളിലും ക്ഷീണം ഇല്ലാത്തവനുമായവൻ, സന്തോഷത്തോടെ ദേവസംഘങ്ങൾ tarafından പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടു.
thumb|ചതുര്നവതിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ചതുര്നവതിതമഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ തൊണ്ണൂറ്റിനാലാമത്തെ സർഗ്ഗം കേൾക്കപ്പെടുന്നു.
താനി നാഗസഹസ്രാണി സാരോഹാണി ച വാജിനാമ്। രഥാനാം ത്വഗ്നിവര്ണാനാം സധ്വജാനാം സഹസ്രശഃ
ആയിരക്കണക്കിന് ആനകളും കുതിരകളും സേനാനികൾ കയറിയ രഥങ്ങളും അഗ്നിപോലുള്ള കൊടികളുമായി അണിനിരന്നു.
രാക്ഷസാനാം സഹസ്രാണി ഗദാപരിഘയോധിനാമ്। കാഞ്ചനധ്വജചിത്രാണാം ശൂരാണാം കാമരൂപിണാമ്
ഗദയും ഇരുമ്പ് ദണ്ഡും കൈവശമുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് രാക്ഷസന്മാർ, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കൊടികളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, വീര്യശാലികളും രൂപം മാറ്റാൻ കഴിവുള്ളവരുമായിരുന്നു.
നിഹതാനി ശരൈര്ദീപ്തൈസ്തപ്തകാഞ്ചനഭൂഷണൈഃ। രാവണേന പ്രയുക്താനി രാമേണാക്ലിഷ്ടകര്മണാ
രാവണൻ അയച്ച ആ സേനയെ, ചൂടുള്ള പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള അലങ്കാരമുള്ള ദഹിക്കുന്ന അമ്പുകൾകൊണ്ട്, പ്രവർത്തിയിൽ ക്ഷീണം അറിയാത്ത രാമൻ സംഹരിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ ശ്രുത്വാ ച സമ്ഭ്രാന്താ ഹതശേഷാ നിശാചരാഃ। രാക്ഷസ്യശ്ച സമാഗമ്യ ദീനാശ്ചിന്താപരിപ്ലുതാഃ
ഇത് കണ്ടും കേട്ടും ശേഷിച്ച രാത്രിവാസികൾ ഉലക്കത്തിൽ ആകി, രാക്ഷസികളോടൊപ്പം കൂടിച്ചേർന്നു, ദു:ഖവും ആശങ്കയും നിറഞ്ഞു.
വിധവാ ഹതപുത്രാശ്ച ക്രോശന്ത്യോ ഹതബാന്ധവാഃ। രാക്ഷസ്യഃ സഹ സംഗമ്യ ദുഃഖാര്താഃ പര്യദേവയന്
വിധവകളും മക്കൾ കൊല്ലപ്പെട്ടവരും ബന്ധുക്കൾ നഷ്ടപ്പെട്ടവരും, രാക്ഷസികൾ ഒരുമിച്ച് ദു:ഖത്തിൽ ആലപിച്ചു കരഞ്ഞു.
കഥം ശൂര്പണഖാ വൃദ്ധാ കരാലാ നിര്ണതോദരീ। ആസസാദ വനേ രാമം കംദര്പസമരൂപിണമ്
വയസ്സായും ഭയാനകവേഷമുള്ളവളും വയറു ഒതുങ്ങിയവളുമായ ശൂർപണഖാ, കാമദേവനെപ്പോലെയുള്ള രാമനെ കാട്ടിൽ എങ്ങനെ കണ്ടുമുട്ടി?
സുകുമാരം മഹാസത്ത്വം സര്വഭൂതഹിതേ രതമ്। തം ദൃഷ്ട്വാ ലോകവധ്യാ സാ ഹീനരൂപാ പ്രകാമിതാ
ലോകത്തിൽ അപകീർത്തിയുള്ള, രൂപംകുറഞ്ഞ, ലജ്ജയില്ലാത്ത ആ സ്ത്രീ, സുഖുമാരനും മഹാശക്തിയുമുള്ള, എല്ലാ ജീവികളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ ആസ്വാദനമുള്ള രാമനെ കണ്ടപ്പോൾ—
കഥം സര്വഗുണൈര്ഹീനാ ഗുണവന്തം മഹൌജസമ്। സുമുഖം ദുര്മുഖീ രാമം കാമയാമാസ രാക്ഷസീ
എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഇല്ലാത്ത, മുഖം മോശമായ രാക്ഷസിക, സുന്ദരനും ഗുണവാനുമായ മഹോജസ്വിയായ രാമനെ എങ്ങനെ ആഗ്രഹിച്ചു?
ജനസ്യാസ്യാല്പഭാഗ്യത്വാദ് വലിനീ ശ്വേതമൂര്ധജാ। അകാര്യമപഹാസ്യം ച സര്വലോകവിഗര്ഹിതമ്
അവളുടെ ദൗർഭാഗ്യത്താൽ, ചുരുണ്ട ചർമ്മവും വെള്ളമുടിയും ഉള്ള അവൾ, എല്ലാവരും അപമാനിക്കുന്ന, അനുചിതവും പരിഹാസ്യവുമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തു.
രാക്ഷസാനാം വിനാശായ ദൂഷണസ്യ ഖരസ്യ ച। ചകാരാപ്രതിരൂപാ സാ രാഘവസ്യ പ്രധര്ഷണമ്
രാക്ഷസന്മാരുടെയും ദൂഷണനും ഖരനും നശിപ്പിക്കാൻ, അയോഗ്യയായ അവൾ രാഘവന്റെ കോപം ഉണർത്തുന്ന പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തു.
തന്നിമിത്തമിദം വൈരം രാവണേന കൃതം മഹത്। വധായ സീതാ സാഽഽനീതാ ദശഗ്രീവേണ രക്ഷസാ
അതിനാലാണ് ഈ വലിയ വൈരം രാവണൻ ഉണ്ടാക്കിയത്. സീതയെ കൊന്നുകളയാനാണ് പത്ത് തലകളുള്ള ആ അസുരൻ അവളെ കൊണ്ടുപോയത്.
ന ച സീതാം ദശഗ്രീവഃ പ്രാപ്നോതി ജനകാത്മജാമ്। ബദ്ധം ബലവതാ വൈരമക്ഷയം രാഘവേണ ച
പക്ഷേ പത്തുതലവനായവൻ ജനകിയുടെ മകളായ സീതയെ നേടാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; മറിച്ച് രാഘവനോടൊപ്പം ശക്തമായ അവസാനമില്ലാത്ത വൈരം മാത്രമാണ് ഉണ്ടായത്.
വൈദേഹീം പ്രാര്ഥയാനം തം വിരാധം പ്രേക്ഷ്യ രാക്ഷസമ്। ഹതമേകേന രാമേണ പര്യാപ്തം തന്നിദര്ശനമ്
വൈദേഹിയെ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന വിരാധനെന്ന രാക്ഷസനെ രാമൻ ഒറ്റയ്ക്കേയ്ക്ക് കൊല്ലുന്നത് കണ്ടതിൽ നിന്നു തന്നെ മുന്നറിയിപ്പ് ലഭിക്കേണ്ടതായിരുന്നു.
ചതുര്ദശ സഹസ്രാണി രക്ഷസാം ഭീമകര്മണാമ്। നിഹതാനി ജനസ്ഥാനേ ശരൈരഗ്നിശിഖോപമൈഃ
ജനസ്ഥാനത്തിൽ ഭയങ്കരമായ പ്രവൃത്തികളുള്ള പതിനാലായിരം രാക്ഷസന്മാരെ അഗ്നിയുടെ ജ്വാലപോലുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ഖരശ്ച നിഹതഃ സംഖ്യേ ദൂഷണസ്ത്രിശിരാസ്തഥാ। ശരൈരാദിത്യസംകാശൈഃ പര്യാപ്തം തന്നിദര്ശനമ്
യുദ്ധത്തിൽ ഖരനും, ദൂഷണനും, ത്രിശിരസ്സും സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടു; അതും മുന്നറിയിപ്പായി മതിയായിരുന്നു.
ഹതോ യോജനബാഹുശ്ച കബന്ധോ രുധിരാശനഃ। ക്രോധാന്നാദം നദന് സോഽഥ പര്യാപ്തം തന്നിദര്ശനമ്
ഒരു യോജന ദൈർഘ്യമുള്ള കൈകളുള്ള, രക്തം കുടിക്കുന്ന കബന്ധനെയും രോഷത്തോടെ കത്തിച്ചൊരിയുന്ന അവനെയും കൊല്ലപ്പെട്ടത് മുന്നറിയിപ്പിന് മതിയായിരുന്നു.
ജഘാന ബലിനം രാമഃ സഹസ്രനയനാത്മജമ്। വാലിനം മേരുസംകാശം പര്യാപ്തം തന്നിദര്ശനമ്
ആയിരം കണ്ണുള്ള ഇന്ദ്രന്റെ പുത്രനായ, മേരുപർവതംപോലെയുള്ള ശക്തനായ വാലിയെ രാമൻ കൊല്ലിയത് തന്നെ മുന്നറിയിപ്പായി മതിയായിരുന്നു.
ഋഷ്യമൂകേ വസംശ്ചൈവ ദീനോ ഭഗ്നമനോരഥഃ। സുഗ്രീവഃ പ്രാപിതോ രാജ്യം പര്യാപ്തം തന്നിദര്ശനമ്
ഋശ്യമൂകപർവതത്തിൽ വാസം ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്ന, നിരാശയിലും തകർന്ന മനസ്സിലും ആയിരുന്ന സുഗ്രീവൻ വീണ്ടും രാജ്യം നേടിയത് മുന്നറിയിപ്പിന് മതിയായിരുന്നു.
ധര്മാര്ഥസഹിതം വാക്യം സര്വേഷാം രക്ഷസാം ഹിതമ്। യുക്തം വിഭീഷണേനോക്തം മോഹാത് തസ്യ ന രോചതേ
ധർമ്മവും ഉത്തമലാഭവും നിറഞ്ഞ്, എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരുടെയും ഭാവി നന്നാവാൻ വിഭീഷണൻ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ, അവൻ മോഹത്തിൽ ആകയാൽ മനസ്സിലാക്കിയില്ല.
വിഭീഷണവചഃ കുര്യാദ് യദി സ്മ ധനദാനുജഃ। ശ്മശാനഭൂതാ ദുഃഖാര്താ നേയം ലങ്കാ ഭവിഷ്യതി
കുബേരന്റെ ഇളയച്ഛൻ വിഭീഷണന്റെ ഉപദേശം കേട്ടിരുന്നെങ്കിൽ, ഈ ലങ്ക ദുഃഖത്തിലും നാശത്തിലും മുങ്ങിയ ശ്മശാനമാകില്ലായിരുന്നു.
കുമ്ഭകര്ണം ഹതം ശ്രുത്വാ രാഘവേണ മഹാബലമ്। അതികായം ച ദുര്മര്ഷം ലക്ഷ്മണേന ഹതം തദാ। പ്രിയം ചേന്ദ്രജിതം പുത്രം രാവണോ നാവബുധ്യതേ
രാഘവൻ കുംബകർണ്ണനെ, ലക്ഷ്മണൻ അതികായനെയും കൊല്ലപ്പെട്ട വിവരം കേട്ടിട്ടും, രാവണൻ തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട മകൻ ഇന്ദ്രജിത്തും നഷ്ടമായത് മനസ്സിലാക്കിയില്ല.
മമ പുത്രോ മമ ഭ്രാതാ മമ ഭര്താ രണേ ഹതഃ। ഇത്യേഷ ശ്രൂയതേ ശബ്ദോ രാക്ഷസീനാം കുലേ കുലേ
"എന്റെ മകൻ, എന്റെ സഹോദരൻ, എന്റെ ഭർത്താവ് യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു" എന്നവണ്ണം ഓരോ രാക്ഷസീ കുടുംബത്തിലും ഈ വിലാപം കേൾക്കാം.