ധ്വജവര്മരഥാനശ്വാന് നാനാപ്രഹരണാനി ച। ആപ്ലുത്യാപ്ലുത്യ സമരേ വാനരേന്ദ്രാ ബഭഞ്ജിരേ
വാനരനേതാക്കൾ യുദ്ധത്തിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ചാടിക്കൊണ്ട് പതാകകളും കാവചങ്ങളും രഥങ്ങളും കുതിരകളും വിവിധ ആയുധങ്ങളും തകർത്തു.
കേശാന് കര്ണലലാടം ച നാസികാശ്ച പ്ലവംഗമാഃ। രക്ഷസാം ദശനൈസ്തീക്ഷ്ണൈര്നഖൈശ്ചാപി വ്യകര്തയന്
വാനരന്മാർ രാക്ഷസന്മാരുടെ മുടിയും ചെവിയും നെറ്റിയും മൂക്കും തങ്ങളുടെ മൂർച്ചയുള്ള പല്ലുകളും നഖങ്ങളും കൊണ്ട് കീറിത്തെറിച്ചു.
ഏകൈകം രാക്ഷസം സംഖ്യേ ശതം വാനരപുംഗവാഃ। അഭ്യധാവന്ത ഫലിനം വൃക്ഷം ശകുനയോ യഥാ
ഒരു യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഓരോ രാക്ഷസനെയും നൂറ് വാനരന്മാർ പഴം നിറഞ്ഞ വൃക്ഷത്തേയ്ക്ക് പറക്കുന്ന പക്ഷികളെപ്പോലെ ആക്രമിച്ചു.
തദാ ഗദാഭിര്ഗുര്വീഭിഃ പ്രാസൈഃ ഖഡ്ഗൈഃ പരശ്വധൈഃ। നിര്ജഘ്നുര്വാനരാന് ഘോരാന് രാക്ഷസാഃ പര്വതോപമാഃ
അപ്പോൾ പർവ്വതങ്ങളെപ്പോലെ ഭയങ്കരമായ രാക്ഷസന്മാർ ഭാരംകൂടിയ ഗദകൾ, കുന്തങ്ങൾ, വാൾ, കുരുവാൾ എന്നിവകൊണ്ട് വാനരന്മാരെ വീഴ്ത്തി.
രാക്ഷസൈര്വധ്യമാനാനാം വാനരാണാം മഹാചമൂഃ। ശരണ്യം ശരണം യാതാ രാമം ദശരഥാത്മജമ്
രാക്ഷസന്മാർ വധിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന വാനരസൈന്യം രക്ഷയ്ക്കായി ദശരഥപുത്രനായ രാമനിൽ അഭയം തേടി.
തതോ രാമോ മഹാതേജാ ധനുരാദായ വീര്യവാന്। പ്രവിശ്യ രാക്ഷസം സൈന്യം ശരവര്ഷം വവര്ഷ ച
അപ്പോൾ മഹാതേജസ്സുള്ള രാമൻ ധനുസ്സെടുത്ത് രാക്ഷസസൈന്യത്തിലേക്ക് കടന്നു കയറി അമ്പുകളുടെ മഴ പെയ്യിച്ചു.
പ്രവിഷ്ടം തു തദാ രാമം മേഘാഃ സൂര്യമിവാമ്ബരേ। നാധിജഗ്മുര്മഹാഘോരാ നിര്ദഹന്തം ശരാഗ്നിനാ
രാമൻ അകത്തേക്ക് കടന്നപ്പോൾ, ആ ഭയങ്കരരായ രാക്ഷസന്മാർ അമ്പുകളുടെ ജ്വാലയിൽ കത്തുന്ന ആകാശത്തിലെ സൂര്യനെപ്പോലെ അവനെ സമീപിക്കാൻ കഴിയാതെ പോയി.
കൃതാന്യേവ സുഘോരാണി രാമേണ രജനീചരാഃ। രണേ രാമസ്യ ദദൃശുഃ കര്മാണ്യസുകരാണി തേ
രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന രാക്ഷസന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ രാമൻ ചെയ്ത അത്യന്തം ഭയങ്കരവും ദുഷ്കരവുമായ പ്രവർത്തികൾ കണ്ടു.
ചാലയന്തം മഹാസൈന്യം വിധമന്തം മഹാരഥാന്। ദദൃശുസ്തേ ന വൈ രാമം വാതം വനഗതം യഥാ
വലിയ സൈന്യത്തെ അകലത്തേക്ക് തള്ളിയും ശക്തരായ യോദ്ധാക്കളെ ചിതറിച്ചും രാമനെ അവർ കണ്ടു; പക്ഷേ, വനത്തിൽ വീശുന്ന കാറ്റിനെപ്പോലെ രാമനെ നേരിട്ട് കാണാൻ അവർക്കാവില്ലായിരുന്നു.
ഛിന്നം ഭിന്നം ശരൈര്ദഗ്ധം പ്രഭഗ്നം ശസ്ത്രപീഡിതമ്। ബലം രാമേണ ദദൃശുര്ന രാമം ശീഘ്രകാരിണമ്
അമ്പുകൾകൊണ്ട് മുറിച്ചും തകർത്തും കത്തിച്ചും ആയുധങ്ങൾകൊണ്ട് തകർന്നും പോയ സൈന്യത്തെ അവർ കണ്ടു; എന്നാൽ അതിവേഗത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ച രാമനെ അവർ കാണാനായില്ല.
പ്രഹരന്തം ശരീരേഷു ന തേ പശ്യന്തി രാഘവമ്। ഇന്ദ്രിയാര്ഥേഷു തിഷ്ഠന്തം ഭൂതാത്മാനമിവ പ്രജാഃ
തങ്ങളുടെ ശരീരങ്ങളിൽ അടി കൊടുക്കുന്ന രാഘവനെ അവർ കണ്ടില്ല; അതുപോലെ, പ്രാണികൾ ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ആത്മാവിനെ കാണാത്തതുപോലെയാണ്.
ഏഷ ഹന്തി ഗജാനീകമേഷ ഹന്തി മഹാരഥാന്। ഏഷ ഹന്തി ശരൈസ്തീക്ഷ്ണൈഃ പദാതീന് വാജിഭിഃ സഹ
ഇവൻ ആനകളുടെ വിഭാഗത്തെ സംഹരിക്കുന്നു, ഇവൻ മഹാരഥന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നു, ഇവൻ കുത്തിയ അമ്പുകളാൽ കുതിരകളോടൊപ്പം പടയാളികളെ സംഹരിക്കുന്നു.
ഇതി തേ രാക്ഷസാഃ സര്വേ രാമസ്യ സദൃശാന് രണേ। അന്യോന്യം കുപിതാ ജഘ്നുഃ സാദൃശ്യാദ് രാഘവസ്യ തു
അങ്ങനെ യുദ്ധത്തിൽ രാമനോട് സാമ്യമുള്ളവരെന്ന് കരുതി, കോപത്തോടെ രാക്ഷസന്മാർ പരസ്പരം തന്നെ ആക്രമിച്ചു.
ന തേ ദദൃശിരേ രാമം ദഹന്തമപി വാഹിനീമ്। മോഹിതാഃ പരമാസ്ത്രേണ ഗാന്ധര്വേണ മഹാത്മനാ
മഹാത്മാവായ രാമൻ ഗന്ധർവാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചതിനാൽ, സൈന്യത്തെ കത്തിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നിട്ടും രാമനെ അവർ കാണാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
തേ തു രാമസഹസ്രാണി രണേ പശ്യന്തി രാക്ഷസാഃ। പുനഃ പശ്യന്തി കാകുത്സ്ഥമേകമേവ മഹാഹവേ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ രാക്ഷസന്മാർ ആയിരക്കണക്കിന് രാമന്മാരെ കണ്ടു; പിന്നെ വീണ്ടും ആ മഹാസമരത്തിൽ ഒരൊറ്റ കാകുത്ഥ്സനേ മാത്രം കണ്ടു.
ഭ്രമന്തീം കാഞ്ചനീം കോടിം കാര്മുകസ്യ മഹാത്മനഃ। അലാതചക്രപ്രതിമാം ദദൃശുസ്തേ ന രാഘവമ്
മഹാത്മാവായ ധനുര്ധാരിയുടെ കയ്യിൽ ചുറ്റി തിരിയുന്ന പൊന്നിനിറമുള്ള ചക്രം, അഗ്നിജ്വാലപോലെയുള്ള ചക്രം അവർ കണ്ടു; പക്ഷേ രാഘവനെ അവർ കണ്ടില്ല.
ശരീരനാഭി സത്ത്വാര്ചിഃ ശരാരം നേമികാര്മുകമ്। ജ്യാഘോഷതലനിര്ഘോഷം തേജോബുദ്ധിഗുണപ്രഭമ്
ശരീരമാണ് അതിന്റെ നടുവായും, ആത്മാവിന്റെ ജ്വാലയിൽ ദഹിച്ചും, അമ്പുകൾ ചക്രത്തിന്റെ അരകളും, ധനുസ്സാണ് അതിന്റെ വട്ടവും, ജ്യയുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങിയും, തേജസ്സും ബുദ്ധിയും ശക്തിയും പ്രകാശിച്ചും—
ദിവ്യാസ്ത്രഗുണപര്യന്തം നിഘ്നന്തം യുധി രാക്ഷസാന്। ദദൃശൂ രാമചക്രം തത് കാലചക്രമിവ പ്രജാഃ
ദിവ്യായുധങ്ങളുടെ ഗുണങ്ങൾ ചുറ്റിയ രാമചക്രം യുദ്ധത്തിൽ രാക്ഷസന്മാരെ സംഹരിച്ചു; അതു ജീവികൾക്ക് കാലചക്രംപോലെയാണ് തോന്നിയത്.
അനീകം ദശസാഹസ്രം രഥാനാം വാതരംഹസാമ്। അഷ്ടാദശ സഹസ്രാണി കുഞ്ജരാണാം തരസ്വിനാമ്
പത്ത് ആയിരം കുതിരപ്പുറത്തുള്ള രഥങ്ങൾ, കാറ്റുപോലെയുള്ളവ, പതിനെട്ട് ആയിരം ശക്തിയുള്ള ആനകൾ—
ചതുര്ദശ സഹസ്രാണി സാരോഹാണാം ച വാജിനാമ്। പൂര്ണേ ശതസഹസ്രേ ദ്വേ രാക്ഷസാനാം പദാതിനാമ്
പതിനാലായിരം കുതിരക്കളും കുതിരപ്പുറത്തുള്ളവരും, രണ്ട് ലക്ഷത്തോളം രാക്ഷസപടയാളികളും—
ദിവസസ്യാഷ്ടഭാഗേന ശരൈരഗ്നിശിഖോപമൈഃ। ഹതാന്യേകേന രാമേണ രക്ഷസാം കാമരൂപിണാമ്
ഒരു പകലിന്റെ എട്ടിൽ ഒരു ഭാഗം മാത്രമെടുത്ത്, അഗ്നിജ്വാലപോലെയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട്, രാമൻ ഒറ്റയ്ക്കായി ആ രൂപം മാറ്റുന്ന രാക്ഷസന്മാരെ സംഹരിച്ചു.
തേ ഹതാശ്വാ ഹതരഥാഃ ശാന്താ വിമഥിതധ്വജാഃ। അഭിപേതുഃ പുരീം ലങ്കാം ഹതശേഷാ നിശാചരാഃ
കുതിരകളും രഥങ്ങളും കൊള്ളപെട്ടു, കൊടികൾ തകർന്നു, കൂട്ടങ്ങൾ ചിതറിപ്പോയി; ശേഷിച്ച രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന രാക്ഷസന്മാർ ലങ്കാപുരത്തിലേക്ക് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
ഹതൈര്ഗജപദാത്യശ്വൈസ്തദ് ബഭൂവ രണാജിരമ്। ആക്രീഡഭൂമിഃ ക്രുദ്ധസ്യ രുദ്രസ്യേവ മഹാത്മനഃ
ആ യുദ്ധഭൂമി, ആനകളും കാൽസേനയും കുതിരകളും കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെ, കോപത്തോടെ കളിക്കുന്ന മഹാത്മാവായ രുദ്രന്റെ കളിസ്ഥലമെന്നപോലെ ആയി.
തതോ ദേവാഃ സഗന്ധര്വാഃ സിദ്ധാശ്ച പരമര്ഷയഃ। സാധു സാധ്വിതി രാമസ്യ തത് കര്മ സമപൂജയന്
അപ്പോൾ ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും മഹർഷിമാരും രാമന്റെ ഈ കൃത്യം പ്രശംസിച്ച് 'ശഭാഷ്, ശഭാഷ്' എന്നു പറഞ്ഞു.
അബ്രവീച്ച തദാ രാമഃ സുഗ്രീവം പ്രത്യനന്തരമ്। വിഭീഷണം ച ധര്മാത്മാ ഹനൂമന്തം ച വാനരമ്
അന്നേരം ധർമ്മാത്മാവായ രാമൻ ഉടൻ തന്നെ സുഗ്രീവനോടും വിഭീഷണനോടും ഹനുമാനോടും സംസാരിച്ചു.
ജാമ്ബവന്തം ഹരിശ്രേഷ്ഠം മൈന്ദം ദ്വിവിദമേവ ച। ഏതദസ്ത്രബലം ദിവ്യം മമ വാ ത്ര്യമ്ബകസ്യ വാ
ജാംബവാനെയും വാനരശ്രേഷ്ഠനായ മൈന്ദനെയും ദ്വിവിദനെയും ഉദ്ദേശിച്ച് രാമൻ പറഞ്ഞു: 'ഈ ദിവ്യമായ ആയുധശക്തി എന്റെതോ അല്ലെങ്കിൽ ത്ര്യമ്പകന്റെതോ ആയിരിക്കും.'
നിഹത്യ താം രാക്ഷസരാജവാഹിനീം രാമസ്തദാ ശക്രസമോ മഹാത്മാ। അസ്ത്രേഷു ശസ്ത്രേഷു ജിതക്ലമശ്ച സംസ്തൂയതേ ദേവഗണൈഃ പ്രഹൃഷ്ടൈഃ
രാക്ഷസരാജാവിന്റെ സേനയെ സംഹരിച്ച മഹാത്മാവായ രാമൻ, ഇന്ദ്രനോടു തുല്യനും ആയുധങ്ങളിലും വാളുകളിലും ക്ഷീണം ഇല്ലാത്തവനുമായവൻ, സന്തോഷത്തോടെ ദേവസംഘങ്ങൾ tarafından പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടു.
thumb|ചതുര്നവതിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ചതുര്നവതിതമഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ തൊണ്ണൂറ്റിനാലാമത്തെ സർഗ്ഗം കേൾക്കപ്പെടുന്നു.
താനി നാഗസഹസ്രാണി സാരോഹാണി ച വാജിനാമ്। രഥാനാം ത്വഗ്നിവര്ണാനാം സധ്വജാനാം സഹസ്രശഃ
ആയിരക്കണക്കിന് ആനകളും കുതിരകളും സേനാനികൾ കയറിയ രഥങ്ങളും അഗ്നിപോലുള്ള കൊടികളുമായി അണിനിരന്നു.
രാക്ഷസാനാം സഹസ്രാണി ഗദാപരിഘയോധിനാമ്। കാഞ്ചനധ്വജചിത്രാണാം ശൂരാണാം കാമരൂപിണാമ്
ഗദയും ഇരുമ്പ് ദണ്ഡും കൈവശമുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് രാക്ഷസന്മാർ, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കൊടികളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, വീര്യശാലികളും രൂപം മാറ്റാൻ കഴിവുള്ളവരുമായിരുന്നു.