സ പിതൃവ്യസ്യ സംക്രുദ്ധ ഇന്ദ്രജിച്ഛരമാദദേ। ഉത്തമം രക്ഷസാം മധ്യേ യമദത്തം മഹാബലഃ
അപ്പോൾ, പിതാവിന്റെ സഹോദരനോടുള്ള ക്രോധത്തിൽ, രാക്ഷസന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശക്തനായ ഇന്ദ്രജിത്ത്, യമൻ നൽകിയ അത്യുത്തമമായ ഒരു അമ്പ് എടുത്തു.
തം സമീക്ഷ്യ മഹാതേജാ മഹേഷും തേന സംഹിതമ്। ലക്ഷ്മണോഽപ്യാദദേ ബാണമന്യദ് ഭീമപരാക്രമഃ
അവൻ ആ ഭയങ്കരമായ അമ്പ് വില്ലിൽ കെട്ടുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, മഹാശക്തിയുള്ള ഭയാനക വീര്യശാലിയായ ലക്ഷ്മണനും മറ്റൊരു അമ്പ് എടുത്തു.
കുബേരേണ സ്വയം സ്വപ്നേ യദ് ദത്തമമിതാത്മനാ। ദുര്ജയം ദുര്വിഷഹ്യം ച സേന്ദ്രൈരപി സുരാസുരൈഃ
അമിതശക്തിയുള്ളവന് കുബേരൻ സ്വപ്നത്തിൽ തന്ന ആ അമ്പ്, ഇന്ദ്രനും ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ചേർന്നാലും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തതും തടയാൻ കഴിയാത്തതുമായതായിരുന്നു.
തയോസ്തു ധനുഷീ ശ്രേഷ്ഠേ ബാഹുഭിഃ പരിഘോപമൈഃ। വികൃഷ്യമാണേ ബലവത് ക്രൌഞ്ചാവിവ ചുകൂജതുഃ
അവരുടെ ഇരുവരുടെയും കരങ്ങൾ ഇരുമ്പ് ദണ്ഡംപോലെ വില്ലുകൾ പിടിച്ച് വലിച്ചപ്പോൾ, ആ വില്ലുകൾ കുരുവികൾ വിളിക്കുന്നതുപോലെ മുഴങ്ങി.
താഭ്യാം തു ധനുഷി ശ്രേഷ്ഠേ സംഹിതൌ സായകോത്തമൌ। വികൃഷ്യമാണൌ വീരാഭ്യാം ഭൃശം ജജ്വലതുഃ ശ്രിയാ
അവരിരുവരും ഏറ്റവും മികച്ച വില്ലുകളിൽ അത്യുത്തമമായ അമ്പുകൾ കെട്ടി വലിച്ചപ്പോൾ, ആ വില്ലുകൾ അത്യന്തം പ്രകാശത്തോടെ തിളങ്ങി.
തൌ ഭാസയന്താവാകാശം ധനുര്ഭ്യാം വിശിഖൌ ച്യുതൌ। മുഖേന മുഖമാഹത്യ സംനിപേതതുരോജസാ
വില്ലുകളിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വിട്ട ആ രണ്ടമ്പുകളും ആകാശം പ്രകാശിപ്പിച്ച്, മുഖം മുഖം കൂട്ടി അതിവിശാലമായ ശക്തിയോടെ കൂട്ടിയിടിച്ചു.
സംനിപാതസ്തയോശ്ചാസീച്ഛരയോര്ഘോരരൂപയോഃ। സധൂമവിസ്ഫുലിങ്ഗശ്ച തജ്ജോഽഗ്നിര്ദാരുണോഽഭവത്
ആ ഭയങ്കരമായ രണ്ടമ്പുകളുടെ കൂട്ടിയിടിയിൽ പുകയും ചിങ്ങവും നിറഞ്ഞ ഒരു ഭയങ്കരമായ അഗ്നി പിറവിയെടുത്തു.
തൌ മഹാഗ്രഹസംകാശാവന്യോന്യം സംനിപത്യ ച। സംഗ്രാമേ ശതധാ യാതൌ മേദിന്യാം ചൈവ പേതതുഃ
വലിയ ഗ്രഹങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള ആ രണ്ടമ്പുകളും തമ്മിൽ കൂട്ടിയിടിച്ച്, നൂറു കഷ്ണങ്ങളായി തകർന്നു ഭൂമിയിൽ വീണു.
ശരൌ പ്രതിഹതൌ ദൃഷ്ട്വാ താവുഭൌ രണമൂര്ധനി। വ്രീഡിതൌ ജാതരോഷൌ ച ലക്ഷ്മണേന്ദ്രജിതൌ തദാ
രണ്ടമ്പുകളും യുദ്ധഭൂമിയിൽ പരസ്പരം തടയപ്പെട്ടത് കണ്ടപ്പോൾ, ലക്ഷ്മണനും ഇന്ദ്രജിത്തും ലജ്ജയും കോപവും നിറഞ്ഞു.
സുസംരബ്ധസ്തു സൌമിത്രിരസ്ത്രം വാരുണമാദദേ। രൌദ്രം മഹേന്ദ്രജിദ് യുദ്ധേഽപ്യസൃജദ് യുധി നിഷ്ഠിതഃ
അതിനുശേഷം, അത്യന്തം കോപത്തോടെ സൗമിത്രി വാരുണാസ്ത്രം എടുത്തു; അതേസമയം മഹാശക്തിയുള്ള ഇന്ദ്രജിത്ത് യുദ്ധത്തിൽ ഭയങ്കരമായ മറ്റൊരു ആയുധം വിട്ടു.
തേന തദ്വിഹിതം ശസ്ത്രം വാരുണം പരമാദ്ഭുതമ്। തതഃ ക്രുദ്ധോ മഹാതേജാ ഇന്ദ്രജിത് സമിതിംജയഃ। ആഗ്നേയം സംദധേ ദീപ്തം സ ലോകം സംക്ഷിപന്നിവ
അങ്ങനെ ആ അത്ഭുതകരമായ വാരുണാസ്ത്രം തടയപ്പെട്ടു; അതിനുശേഷം, മഹാശക്തിയുള്ള വിജയശാലിയായ ഇന്ദ്രജിത്ത്, ക്രോധത്തോടെ ലോകം മുഴുവൻ ദഹിപ്പിക്കാനെന്നതുപോലെ, ദഹിക്കുന്ന അഗ്നിയസ്ത്രം കെട്ടി.
സൌരേണാസ്ത്രേണ തദ് വീരോ ലക്ഷ്മണഃ പര്യവാരയത്। അസ്ത്രം നിവാരിതം ദൃഷ്ട്വാ രാവണിഃ ക്രോധമൂര്ച്ഛിതഃ
അപ്പോൾ, ലക്ഷ്മണൻ ശൗര്യസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ആ ആയുധം തടഞ്ഞു; തന്റെ ആയുധം തടയപ്പെട്ടത് കണ്ട രാവണപുത്രൻ അത്യന്തം കോപിതനായി.
ആദദേ നിശിതം ബാണമാസുരം ശത്രുദാരണമ്। തസ്മാച്ചാപാദ് വിനിഷ്പേതുര്ഭാസ്വരാഃ കൂടമുദ്ഗരാഃ
അവൻ ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയങ്കരമായ, അത്യന്തം മൂർച്ഛിച്ച ഒരു അസുരാസ്ത്രം എടുത്തു; അതിൽ നിന്ന് തീപോലെ ജ്വലിക്കുന്ന, മൂർച്ചയുള്ള, കൂർത്ത അമ്പുകൾ പുറത്ത് വന്നു.
ശൂലാനി ച ഭുശുണ്ഡ്യശ്ച ഗദാഃ ഖഡ്ഗാഃ പരശ്വധാഃ। തദ് ദൃഷ്ട്വാ ലക്ഷ്മണഃ സംഖ്യേ ഘോരമസ്ത്രമഥാസുരമ്
കുന്തങ്ങൾ, ഗദകൾ, മുത്തുകൾ, വാളുകൾ, പരശുക്കൾ എന്നിവയും അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; ആ ഭയങ്കരമായ അസുരായുധം യുദ്ധത്തിൽ കണ്ടപ്പോൾ, ലക്ഷ്മണൻ ഭയമില്ലാതെ നിന്നു.
അവാര്യം സര്വഭൂതാനാം സര്വശസ്ത്രവിദാരണമ്। മാഹേശ്വരേണ ദ്യുതിമാംസ്തദസ്ത്രം പ്രത്യവാരയത്
എല്ലാ ജീവികൾക്കും തടയാനാവാത്തതും എല്ലാ ആയുധങ്ങളെയും തകർക്കുന്നതുമായ ആ ആയുധം, പ്രകാശമുള്ള ലക്ഷ്മണൻ മഹേശ്വരാസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് തടഞ്ഞു.
തയോഃ സമഭവദ് യുദ്ധമദ്ഭുതം രോമഹര്ഷണമ്। ഗഗനസ്ഥാനി ഭൂതാനി ലക്ഷ്മണം പര്യവാരയന്
അവരിരുവരുടെയും ഇടയിൽ അത്ഭുതകരമായ, രോമാഞ്ചം തോന്നിക്കുന്ന ഒരു യുദ്ധം അരങ്ങേറി; ആകാശത്തിലെ ജീവികൾ ലക്ഷ്മണനെ ചുറ്റി നിൽക്കുകയായിരുന്നു.
ഭൈരവാഭിരുതേ ഭീമേ യുദ്ധേ വാനരരക്ഷസാമ്। ഭൂതൈര്ബഹുഭിരാകാശം വിസ്മിതൈരാവൃതം ബഭൌ
വാനരന്മാരുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും ആ ഭയാനകമായ, ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ശബ്ദങ്ങൾ നിറഞ്ഞ യുദ്ധത്തിൽ, അനേകം അത്ഭുതപ്പെട്ട ഭൂതങ്ങൾ ആകാശം നിറച്ചു.
ഋഷയഃ പിതരോ ദേവാ ഗന്ധര്വഗരുഡോരഗാഃ। ശതക്രതും പുരസ്കൃത്യ രരക്ഷുര്ലക്ഷ്മണം രണേ
മഹർഷിമാർ, പിതാക്കന്മാർ, ദേവന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, ഗരുഡന്മാർ, സർപ്പങ്ങൾ എന്നിവരും ഇന്ദ്രനെ മുന്നിൽ വെച്ച് യുദ്ധത്തിൽ ലക്ഷ്മണനെ രക്ഷിച്ചു.
അഥാന്യം മാര്ഗണശ്രേഷ്ഠം സംദധേ രാഘവാനുജഃ। ഹുതാശനസമസ്പര്ശം രാവണാത്മജദാരണമ്
അപ്പോൾ രാഘവന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ മറ്റൊരു അത്യുത്തമമായ അമ്പ്, അഗ്നിയെപ്പോലെ ദഹനശേഷിയുള്ളതും രാവണന്റെ മകനെ സംഹരിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചതുമായതും കയ്യിൽ എടുത്തു.
സുപത്രമനുവൃത്താങ്ഗം സുപര്വാണം സുസംസ്ഥിതമ്। സുവര്ണവികൃതം വീരഃ ശരീരാന്തകരം ശരമ്
ആ വീരൻ പൂർണ്ണമായ പക്ഷങ്ങൾ, ഭംഗിയായ സംയോജനങ്ങൾ, ഉറപ്പുള്ള ഘടന, പൊന്നുകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച, ശരീരത്തിന് മഹാ ഭയങ്കരമായ അമ്പ് എടുത്തു.
ദുരാവാരം ദുര്വിഷഹം രാക്ഷസാനാം ഭയാവഹമ്। ആശീവിഷവിഷപ്രഖ്യം ദേവസംഘൈഃ സമര്ചിതമ്
ആ അമ്പ് തടയാനോ സഹിക്കാനോ കഴിയാത്തതും, രാക്ഷസന്മാർക്ക് ഭയപ്പെടുത്തുന്നതും, പാമ്പിന്റെ വിഷംപോലെയുള്ളതും, ദേവന്മാർക്കിടയിൽ ആദരിക്കപ്പെട്ടതുമായിരിക്കുന്നു.
യേന ശക്രോ മഹാതേജാ ദാനവാനജയത് പ്രഭുഃ। പുരാ ദേവാസുരേ യുദ്ധേ വീര്യവാന് ഹരിവാഹനഃ
ഇതുപയോഗിച്ചാണ് മഹാതേജസ്വിയായ ഇന്ദ്രൻ, പുരാതന ദേവാസുരയുദ്ധത്തിൽ, തന്റെ വൈഭവത്തോടെ ദാനവന്മാരെ ജയിച്ചത്.
അഥൈന്ദ്രമസ്ത്രം സൌമിത്രിഃ സംയുഗേഷ്വപരാജിതമ്। ശരശ്രേഷ്ഠം ധനുശ്രേഷ്ഠേ വികര്ഷന്നിദമബ്രവീത്
അപ്പോൾ സൗമിത്രി യുദ്ധത്തിൽ ഒരിക്കലും തോൽക്കാത്ത ഐന്ദ്രാസ്ത്രം, അമ്പുകളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായതും, വില്ലിൽ ഏറ്റവും മികച്ചതും എടുത്ത് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ലക്ഷ്മീവാഁല്ലക്ഷ്മണോ വാക്യമര്ഥസാധകമാത്മനഃ। ധര്മാത്മാ സത്യസംധശ്ച രാമോ ദാശരഥിര്യദി। പൌരുഷേ ചാപ്രതിദ്വന്ദ്വസ്തദൈനം ജഹി രാവണിമ്
ലക്ഷ്മി അനുഗ്രഹമുള്ളവനും, സത്യനിഷ്ഠനുമായ, ധർമ്മപരനായ ദാശരഥിയായ രാമൻ, വീര്യത്തിൽ തുല്യൻ ഇല്ലാത്തവനാണെങ്കിൽ, ഈ അമ്പേ, രാവണന്റെ മകനെ സംഹരിക്ക.
ഇത്യുക്ത്വാ ബാണമാകര്ണം വികൃഷ്യ തമജിഹ്മഗമ്। ലക്ഷ്മണഃ സമരേ വീരഃ സസര്ജേന്ദ്രജിതം പ്രതി। ഐന്ദ്രാസ്ത്രേണ സമായുജ്യ ലക്ഷ്മണഃ പരവീരഹാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വീരനായ ലക്ഷ്മണൻ ആ നേരെപോകുന്ന അമ്പ് കാതുവരെ വലിച്ച്, ഐന്ദ്രാസ്ത്രം ചേർത്ത്, ശത്രുക്കളുടെ ഭയമായ ഇന്ദ്രജിത്തിനെ ലക്ഷ്യമാക്കി വിട്ടയച്ചു.
തച്ഛിരഃ സശിരസ്ത്രാണം ശ്രീമജ്ജ്വലിതകുണ്ഡലമ്। പ്രമഥ്യേന്ദ്രജിതഃ കായാത് പാതയാമാസ ഭൂതലേ
ആ അമ്പ് കിരീടവും തിളങ്ങുന്ന കുണ്ഡലവും അണിഞ്ഞിരുന്ന ഇന്ദ്രജിത്തിന്റെ തല അവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തി ഭൂമിയിൽ വീഴ്ത്തി.
തദ് രാക്ഷസതനൂജസ്യ ഭിന്നസ്കന്ധം ശിരോ മഹത്। തപനീയനിഭം ഭൂമൌ ദദൃശേ രുധിരോക്ഷിതമ്
രാക്ഷസന്റെ മകന്റെ വലിയ തല, ഭംഗിയായി കവിള് പിളർന്നതും പൊന്നുപോലെ തിളങ്ങുന്നതും, രക്തത്തിൽ കുതിർന്നതുമായ നിലയിൽ ഭൂമിയിൽ കാണപ്പെട്ടു.
ഹതഃ സ നിപപാതാഥ ധരണ്യാം രാവണാത്മജഃ। കവചീ സശിരസ്ത്രാണോ വിപ്രവിദ്ധശരാസനഃ
ഇങ്ങനെ കൊല്ലപ്പെട്ട രാവണന്റെ മകൻ കവചവും കിരീടവും അണിഞ്ഞ നിലയിൽ, അമ്പും വില്ലും ഉപേക്ഷിച്ച് ഭൂമിയിൽ വീണു.
ചുക്രുശുസ്തേ തതഃ സര്വേ വാനരാഃ സവിഭീഷണാഃ। ഹൃഷ്യന്തേ നിഹതേ തസ്മിന് ദേവാ വൃത്രവധേ യഥാ
അപ്പോൾ എല്ലാ വാനരരും വിഭീഷണനും ചേർന്ന് ആഹ്ലാദത്തോടെ കൂവിക്കൊണ്ടു; ദേവന്മാർ വൃത്രനെ സംഹരിച്ചപ്പോൾ പോലെ സന്തോഷിച്ചു.
അഥാന്തരിക്ഷേ ദേവാനാമൃഷീണാം ച മഹാത്മനാമ്। ജജ്ഞേഽഥ ജയസംനാദോ ഗന്ധര്വാപ്സരസാമപി
അപ്പോൾ ആകാശത്ത് ദേവന്മാരുടെയും മഹർഷിമാരുടെയും, ഗന്ധർവന്മാരുടെയും അപ്സരസ്സുമാരുടെയും വിജയഘോഷം മുഴങ്ങി.