ധൃഷ്ടം ഭവന്തോ യുധ്യന്തു ഹരീണാം മോഹനായ വൈ। അഹം തു രഥമാസ്ഥായ ആഗമിഷ്യാമി സംയുഗേ
നിങ്ങൾ ധൈര്യത്തോടെ യുദ്ധം ചെയ്യുക, കുരങ്ങന്മാരെ ഭ്രമിപ്പിക്കാനായി; ഞാൻ രഥത്തിൽ കയറി യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് വരാം.
തഥാ ഭവന്തഃ കുര്വന്തു യഥേമേ ഹി വനൌകസഃ। ന യുധ്യേയുര്മഹാത്മാനഃ പ്രവിഷ്ടേ നഗരം മയി
നിങ്ങൾ അങ്ങനെ ചെയ്യണം, കാരണം ഞാൻ നഗരത്തിലേക്ക് കടന്നാൽ ഈ കാട്ടിൽ വസിക്കുന്ന മഹാത്മാക്കൾ യുദ്ധം ചെയ്യില്ല.
ഇത്യുക്ത്വാ രാവണസുതോ വഞ്ചയിത്വാ വനൌകസഃ। പ്രവിവേശ പുരീം ലങ്കാം രഥഹേതോരമിത്രഹാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, രാവണന്റെ മകൻ കാട്ടിൽ വസിക്കുന്നവരെ വഞ്ചിച്ച്, ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്ന രഥം കൊണ്ടുവരാനായി ലങ്കാപുരിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
സ രഥം ഭൂഷയിത്വാഥ രുചിരം ഹേമഭൂഷിതമ്। പ്രാസാസിശരസംയുക്തം യുക്തം പരമവാജിഭിഃ
അതിനുശേഷം, മനോഹരമായ പൊന്നുകൊണ്ടു അലങ്കരിച്ച, കുന്തങ്ങളും അമ്പുകളും ഉള്ള, ഉത്തമകുതിരകളാൽ കെട്ടിയ രഥം അണിഞ്ഞു.
അധിഷ്ഠിതം ഹയജ്ഞേന സൂതേനാപ്തോപദേശിനാ। ആരുരോഹ മഹാതേജാ രാവണിഃ സമിതിംജയഃ
കുതിരയാഗത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ഒരു സാരഥി നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന ആ രഥത്തിൽ, മഹത്തായ തേജസ്സുള്ള യുദ്ധവിജയിയായ രാവണിയുടെ മകൻ കയറിപ്പോയി.
സ രാക്ഷസഗണൈര്മുഖ്യൈര്വൃതോ മന്ദോദരീസുതഃ। നിര്യയൌ നഗരാദ് വീരഃ കൃതാന്തബലചോദിതഃ
മണ്ഡോദരിയുടെ മകൻ ആയ വീരൻ, പ്രധാനമായ റാക്ഷസന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, വിധിയുടെ ശക്തിയാൽ പ്രേരിതനായി നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
സോഽഭിനിഷ്ക്രമ്യ നഗരാദിന്ദ്രജിത് പരമൌജസാ। അഭ്യയാജ്ജവനൈരശ്വൈര്ലക്ഷ്മണം സവിഭീഷണമ്
നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട ശേഷം, അത്യന്തം ശക്തിയുള്ള ഇന്ദ്രജിത്, വേഗമുള്ള കുതിരകളിൽ കയറി ലക്ഷ്മണനും വിഭീഷണനും സമീപിച്ചു.
തതോ രഥസ്ഥമാലോക്യ സൌമിത്രീ രാവണാത്മജമ്। വാനരാശ്ച മഹാവീര്യാ രാക്ഷസശ്ച വിഭീഷണഃ
അപ്പോൾ, രാവണന്റെ മകൻ രഥത്തിൽ നില്ക്കുന്നത് കാണുമ്പോൾ, സൗമിത്രിയും മഹാവീര്യശാലികളായ വാനരന്മാരും, വിഭീഷണൻ എന്ന റാക്ഷസനും—
വിസ്മയം പരമം ജഗ്മുര്ലാഘവാത് തസ്യ ധീമതഃ। രാവണിശ്ചാപി സംക്രുദ്ധോ രണേ വാനരയൂഥപാന്
അവന്റെ അത്യന്ത വേഗതയെ കണ്ടു എല്ലാവരും അത്ഭുതത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു; യുദ്ധത്തിൽ കോപംകൊണ്ട രാവണിയുടെ മകൻ വാനരസേനാധിപന്മാരെ ആക്രമിച്ചു.
പാതയാമാസ ബാണൌഘൈഃ ശതശോഽഥ സഹസ്രശഃ। സ മണ്ഡലീകൃതധനൂ രാവണിഃ സമിതിംജയഃ
രാവണിയുടെ മകൻ, യുദ്ധവിജയിയായവൻ, തന്റെ വില്ല് ചുറ്റി പിടിച്ച്, നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും ബാണങ്ങൾ കൊണ്ട് വാനരസേനാധിപന്മാരെ വീഴ്ത്തി.
ഹരീനഭ്യഹനത് ക്രുദ്ധഃ പരം ലാഘവമാസ്ഥിതഃ। തേ വധ്യമാനാ ഹരയോ നാരാചൈര്ഭീമവിക്രമാഃ
അത്യന്തം കോപത്തോടെ, അതിവേഗതയോടെ അവൻ വാനരന്മാരെ ആക്രമിച്ചു; ഭയങ്കരമായ വീര്യശാലികളായ ആ വാനരന്മാർ, അവന്റെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളിൽ വീണു.
സൌമിത്രിം ശരണം പ്രാപ്താഃ പ്രജാപതിമിവ പ്രജാഃ। തതഃ സമരകോപേന ജ്വലിതോ രഘുനന്ദനഃ। ചിച്ഛേദ കാര്മുകം തസ്യ ദര്ശയന് പാണിലാഘവമ്
അവരെല്ലാം ജീവികൾ സ്രഷ്ടാവിനെ ആശ്രയിക്കുന്നതുപോലെ, സൗമിത്രിയെ അഭയം തേടി; അതിനുശേഷം, രഘുവംശജനായ ലക്ഷ്മണൻ യുദ്ധകോപത്തിൽ ജ്വലിച്ചു, തന്റെ കൈവൈദഗ്ധ്യം കാണിച്ച് അവന്റെ വില്ല് വെട്ടി തകർത്ത്.
സോഽന്യത്കാര്മുകമാദായ സജ്യം ചക്രേ ത്വരന്നിവ। തദപ്യസ്യ ത്രിഭിര്ബാണൈര്ലക്ഷ്മണോ നിരകൃന്തത
അവൻ മറ്റൊരു വില്ല് എടുത്ത് വേഗത്തിൽ ചാർത്തി; പക്ഷേ, ലക്ഷ്മണൻ മൂന്നു അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അതും തകർത്ത്.
അഥൈനം ഛിന്നധന്വാനമാശീവിഷവിഷോപമൈഃ। വിവ്യാധോരസി സൌമിത്രീ രാവണിം പഞ്ചഭിഃ ശരൈഃ
അപ്പോൾ, വില്ല് തകർന്ന രാവണിയുടെ മകനെ, സൗമിത്രി പാമ്പിന്റെ വിഷംപോലെ മൂർച്ചയുള്ള അഞ്ചു അമ്പുകൾ കൊണ്ട് നെഞ്ചിൽ തുളച്ചു.
തേ തസ്യ കായം നിര്ഭിദ്യ മഹാകാര്മുകനിഃസൃതാഃ। നിപേതുര്ധരണീം ബാണാ രക്താ ഇവ മഹോരഗാഃ
ആ മഹാവില്ലിൽ നിന്ന് വിട്ട അമ്പുകൾ അവന്റെ ശരീരത്തിൽ കയറി, രക്തം നിറഞ്ഞ മഹാസർപ്പങ്ങളെപ്പോലെ ഭൂമിയിൽ വീണു.
സ ച്ഛിന്നധന്വാ രുധിരം വമന് വക്ത്രേണ രാവണിഃ। ജഗ്രാഹ കാര്മുകശ്രേഷ്ഠം ദൃഢജ്യം ബലവത്തരമ്
വില്ല് തകർന്ന രാവണിയുടെ മകൻ, വായിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുമ്പോൾ, ശക്തമായ ദൃഢമായ ജ്യയുള്ള ഏറ്റവും ഉത്തമമായ വില്ല് പിടിച്ചു.
സ ലക്ഷ്മണം സമുദ്ദിശ്യ പരം ലാഘവമാസ്ഥിതഃ। വവര്ഷ ശരവര്ഷാണി വര്ഷാണീവ പുരംദരഃ
അവൻ ലക്ഷ്മണനെ ലക്ഷ്യമാക്കി, അതിവേഗതയോടെ, ഇന്ദ്രൻ മഴ പെയ്യുന്നതുപോലെ അമ്പുകളുടെ മഴ പെയ്യിച്ചു.
മുക്തമിന്ദ്രജിതാ തത്തു ശരവര്ഷമരിംദമഃ। ആവാരയദസമ്ഭ്രാന്തോ ലക്ഷ്മണഃ സുദുരാസദമ്
ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവനായ ഇന്ദ്രജിത് വിട്ട ആ അമ്പുകളുടെ മഴ, ഭയമില്ലാതെ, അതിജനശക്തിയുള്ള ലക്ഷ്മണൻ തടഞ്ഞു.
സംദര്ശയാമാസ തദാ രാവണിം രഘുനന്ദനഃ। അസമ്ഭ്രാന്തോ മഹാതേജാസ്തദദ്ഭുതമിവാഭവത്
അപ്പോൾ, അത്യന്തം തേജസ്സുള്ള രഘുനന്ദനൻ, ഭയമില്ലാതെ, രാവണിയുടെ മകനെ തന്റെ വീര്യം കാണിച്ചു; അതൊരു അത്ഭുതംപോലെയായിരുന്നു.
തതസ്താന് രാക്ഷസാന് സര്വാംസ്ത്രിഭിരേകൈകമാഹവേ। അവിധ്യത് പരമക്രുദ്ധഃ ശീഘ്രാസ്ത്രം സമ്പ്രദര്ശയന്। രാക്ഷസേന്ദ്രസുതം ചാപി ബാണൌഘൈഃ സമതാഡയത്
തുടർന്ന്, യുദ്ധത്തിൽ അത്യന്തം കോപത്തോടെ, ലക്ഷ്മണൻ ഓരോ റാക്ഷസനെയും മൂന്നു അമ്പുകൾ കൊണ്ട് തുളച്ചു, വേഗത്തിൽ ആയുധവൈദഗ്ധ്യം കാണിച്ചു, റാക്ഷസരാജാവിന്റെ മകനെയും അമ്പുകളുടെ മഴയിൽ തകർത്തു.
സോഽതിവിദ്ധോ ബലവതാ ശത്രുണാ ശത്രുഘാതിനാ। അസക്തം പ്രേഷയാമാസ ലക്ഷ്മണായ ബഹൂന് ശരാന്
ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന ശക്തനായ ലക്ഷ്മണനാൽ അതിവേഗം വെട്ടേറ്റ ഇന്ദ്രജിത്, ഇടവേളയില്ലാതെ അനേകം അമ്പുകൾ ലക്ഷ്മണനിലേക്ക് വിട്ടു.
താനപ്രാപ്താന് ശിതൈര്ബാണൈശ്ചിച്ഛേദ പരവീരഹാ। സാരഥേരസ്യ ച രണേ രഥിനോ രഥസത്തമഃ
ശത്രുവീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്ന ലക്ഷ്മണൻ, ആ വരുന്ന അമ്പുകൾ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് വെട്ടി തകർത്തു; യുദ്ധത്തിൽ, രഥികളിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവൻ, ശത്രുവിന്റെ സാരഥിയെയും അമ്പുകൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു.
ശിരോ ജഹാര ധര്മാത്മാ ഭല്ലേനാനതപര്വണാ। അസൂതാസ്തേ ഹയാസ്തത്ര രഥമൂഹുരവിക്ലവാഃ
ധർമ്മനിഷ്ഠനായ ലക്ഷ്മണൻ വീണ്ടുമൊരു വീണ്ടുമുള്ള അമ്പുകൊണ്ട് രഥസാരഥിയുടെ തല വെട്ടി വീഴ്ത്തി. എന്നാൽ ആ കുതിരകൾ അവിടത്തെ രഥത്തിനരികിൽ അശങ്കയില്ലാതെ നിലകൊണ്ടു.
മണ്ഡലാന്യഭിധാവന്തി തദദ്ഭുതമിവാഭവത്। അമര്ഷവശമാപന്നഃ സൌമിത്രിര്ദൃഢവിക്രമഃ
അവ കുതിരകൾ വട്ടംവട്ടമായി ഓടിത്തുടങ്ങി. അതൊരു അത്ഭുതംപോലെ തോന്നി. അതിവിശ്വാസത്തോടെ കോപംകൊണ്ട് സോമിത്രി മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
പ്രത്യവിധ്യദ്ധയാംസ്തസ്യ ശരൈര്വിത്രാസയന് രണേ। അമര്ഷമാണസ്തത്കര്മ രാവണസ്യ സുതോ രണേ
അവൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഇന്ദ്രജിത്തിന്റെ കുതിരകളെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഭയപ്പെടുത്തിച്ചു. ഇന്ദ്രജിത്ത് അതിനാൽ അത്യന്തം കോപത്തോടെ യുദ്ധം തുടർന്നു.
വിവ്യാധ ദശഭിര്ബാണൈഃ സൌമിത്രിം തമമര്ഷണമ്। തേ തസ്യ വജ്രപ്രതിമാഃ ശരാഃ സര്പവിഷോപമാഃ। വിലയം ജഗ്മുരാഗത്യ കവചം കാഞ്ചനപ്രഭമ്
അമർഷത്തോടെ ഇന്ദ്രജിത്ത് സോമിത്രിയെ പത്ത് അമ്പുകൾകൊണ്ട് തുളച്ചു. ആ അമ്പുകൾ മിന്നുന്ന കവർച്ചയിൽ എത്തി, അതിന്റെ പൊൻപ്രഭയുള്ള കവചത്തിൽ തട്ടി അപ്രത്യക്ഷമായി.
അഭേദ്യകവചം മത്വാ ലക്ഷ്മണം രാവണാത്മജഃ। ലലാടേ ലക്ഷ്മണം ബാണൈഃ സുപുങ്ഖൈസ്ത്രിഭിരിന്ദ്രജിത്
ലക്ഷ്മണന്റെ കവചം തകർപ്പിക്കാനാവില്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കി രാവണപുത്രനായ ഇന്ദ്രജിത്ത് മൂന്നു നന്നായി ഒരുക്കിയ അമ്പുകൾ കൊണ്ട്額ത്തിൽ ലക്ഷ്മണനെ തുളച്ചു.
അവിധ്യത് പരമക്രുദ്ധഃ ശീഘ്രമസ്ത്രം പ്രദര്ശയന്। തൈഃ പൃഷത്കൈര്ലലാടസ്ഥൈഃ ശുശുഭേ രഘുനന്ദനഃ
പരമകോപത്തോടെ ഇന്ദ്രജിത്ത് അതിവേഗം തന്റെ ആയുധവിദ്യ കാണിച്ചു, ആ അമ്പുകൾ額ത്തിൽ തുളച്ചപ്പോൾ രഘുനന്ദനൻ അതിനാൽ 더욱 ദീപ്തിയായി.
രണാഗ്രേ സമരശ്ലാഘീ ത്രിശൃങ്ഗ ഇവ പര്വതഃ। സ തഥാപ്യര്ദിതോ ബാണൈ രാക്ഷസേന തദാ മൃധേ
യുദ്ധഭൂമിയുടെ മുൻവശത്ത് പ്രശസ്തനായ യോദ്ധാവായ ലക്ഷ്മണൻ മൂന്നു കൊമ്പുള്ള ഒരു പർവ്വതംപോലെ അചഞ്ചലമായി നിലകൊണ്ടു. ആ സമയത്ത് രാക്ഷസന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് വേദനിച്ചിട്ടും അവൻ താങ്ങി നിന്നു.
തമാശു പ്രതിവിവ്യാധ ലക്ഷ്മണഃ പഞ്ചഭിഃ ശരൈഃ। വികൃഷ്യേന്ദ്രജിതോ യുദ്ധേ വദനേ ശുഭകുണ്ഡലേ
അപ്പോൾ ലക്ഷ്മണൻ വേഗത്തിൽ വില്ല് വലിച്ച്, ഇന്ദ്രജിത്തിന്റെ മുഖത്ത് മനോഹരമായ കുണ്ഡലത്തിനരികിൽ അഞ്ചു അമ്പുകൾകൊണ്ട് തുളച്ചു.