സര്വേ സുകൃതകര്മാണഃ സര്വേ ധര്മപരായണാഃ। പശുഭൂതാ നരേന്ദ്രസ്യ തൃപ്തിമഗ്നേഃ പ്രയച്ഛത
'നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്ത, ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരമായിരിക്കുന്ന നിങ്ങൾ എല്ലാവരും രാജാവിന് വേണ്ടി യാഗപശുവായി തീർന്നു, അഗ്നിയെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തൂ.'
നാഥവാംശ്ച ശുനഃശേപോ യജ്ഞശ്ചാവിഘ്നതോ ഭവേത്। ദേവതാസ്തര്പിതാശ്ച സ്യുര്മമ ചാപി കൃതം വചഃ
'ശുനശ്ശേപന് ഒരു രക്ഷകനുണ്ടാകും, യാഗം തടസ്സമില്ലാതെ നടക്കും, ദേവന്മാർ തൃപ്തരാകും, എന്റെ വാക്കും പാലിക്കപ്പെടും.'
മുനേസ്തദ് വചനം ശ്രുത്വാ മധുച്ഛന്ദാദയഃ സുതാഃ। സാഭിമാനം നരശ്രേഷ്ഠ സലീലമിദമബ്രുവന്
മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട മധുച്ഛന്ദാദികൾ തുടങ്ങിയ പുത്രന്മാർ, അഭിമാനത്തോടും കണ്ണീരോടും കൂടി, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കഥമാത്മസുതാന് ഹിത്വാ ത്രായസേഽന്യസുതം വിഭോ। അകാര്യമിവ പശ്യാമഃ ശ്വമാംസമിവ ഭോജനേ
'സ്വന്തം മക്കളെ ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റൊരാളുടെ മകനെ രക്ഷിക്കുന്നത് എങ്ങനെ ന്യായമാണ്, പ്രഭുവേ? ഇത് ഞങ്ങൾ തെറ്റായ കാര്യമായി കാണുന്നു, നായയുടെ മാംസം ഭക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ.'
തേഷാം തദ് വചനം ശ്രുത്വാ പുത്രാണാം മുനിപുംഗവഃ। ക്രോധസംരക്തനയനോ വ്യാഹര്തുമുപചക്രമേ
പുത്രന്മാരുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട മുനിപുംഗവൻ, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച് സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
നിഃസാധ്വസമിദം പ്രോക്തം ധര്മാദപി വിഗര്ഹിതമ്। അതിക്രമ്യ തു മദ്വാക്യം ദാരുണം രോമഹര്ഷണമ്
ഭയമില്ലാതെ പറഞ്ഞത് ധർമ്മം പോലും കുറ്റം കാണുന്ന കാര്യമാണ്. എന്റെ വാക്കുകൾ അവഗണിച്ച്, അത്യന്തം കഠിനവും കേൾക്കുമ്പോൾ രോമാഞ്ചം വരുത്തുന്നതുമായത് ചെയ്തു.
ശ്വമാംസഭോജിനഃ സര്വേ വാസിഷ്ഠാ ഇവ ജാതിഷു। പൂര്ണം വര്ഷസഹസ്രം തു പൃഥിവ്യാമനുവത്സ്യഥ
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും വസിഷ്ഠന്റെ സന്തതികൾ പോലെ ജന്മത്തിൽ തന്നെ നായുടെ മാംസം ഭക്ഷിക്കേണ്ടിവരും. ഒരു ആയിരം വർഷം പൂർണ്ണമായി ഭൂമിയിൽ കഴിയേണ്ടി വരും.
കൃത്വാ ശാപസമായുക്താന് പുത്രാന് മുനിവരസ്തദാ। ശുനഃശേപമുവാചാര്തം കൃത്വാ രക്ഷാം നിരാമയാമ്
മഹാമുനി തന്റെ മക്കളെ ശപിച്ച്, ശുനഃശേപനെ സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കി, അവന്റെ ദു:ഖം മനസ്സിലാക്കി ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
പവിത്രപാശൈരാബദ്ധോ രക്തമാല്യാനുലേപനഃ। വൈഷ്ണവം യൂപമാസാദ്യ വാഗ്ഭിരഗ്നിമുദാഹര
പവിത്രമായ കയറുകൾ കെട്ടി, ചുവപ്പ് പൂക്കളും സുഗന്ധവും അണിഞ്ഞ്, വിഷ്ണുവിന്റെ യൂപം സമീപിച്ച്, വാക്കുകൾകൊണ്ട് അഗ്നിയെ ആഹ്വാനിക്കണം.
ഇമേ ച ഗാഥേ ദ്വേ ദിവ്യേ ഗായേഥാ മുനിപുത്രക। അമ്ബരീഷസ്യ യജ്ഞേഽസ്മിംസ്തതഃ സിദ്ധിമവാപ്സ്യസി
മുനിപുത്രാ, നീ ഈ രണ്ടു ദിവ്യഗാഥകൾ അംബരീഷന്റെ യാഗത്തിൽ പാടണം. അപ്പോൾ നീ വിജയവും ലഭിക്കും.
ശുനഃശേപോ ഗൃഹീത്വാ തേ ദ്വേ ഗാഥേ സുസമാഹിതഃ। ത്വരയാ രാജസിംഹം തമമ്ബരീഷമുവാച ഹ
ശുനഃശേപൻ ആ രണ്ടു ഗാഥകളും മനസ്സോടെ ഏറ്റെടുത്തു, വേഗത്തിൽ രാജാവായ അംബരീഷനെ സമീപിച്ചു.
രാജസിംഹ മഹാബുദ്ധേ ശീഘ്രം ഗച്ഛാവഹേ വയമ്। നിവര്തയസ്വ രാജേന്ദ്ര ദീക്ഷാം ച സമുദാഹര
"രാജസിംഹാ, മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, നമുക്ക് വേഗത്തിൽ പോകാം. രാജേന്ദ്രാ, നീയെടുത്ത വ്രതം അവസാനിപ്പിച്ച് യാഗം പൂർത്തിയായെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കണം."
തദ് വാക്യമൃഷിപുത്രസ്യ ശ്രുത്വാ ഹര്ഷസമന്വിതഃ। ജഗാമ നൃപതിഃ ശീഘ്രം യജ്ഞവാടമതന്ദ്രിതഃ
മുനിപുത്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് സന്തോഷത്തോടെ രാജാവ് വേഗത്തിൽ യാഗശാലയിലേക്ക് പോയി, ക്ഷീണം ഇല്ലാതെ.
സദസ്യാനുമതേ രാജാ പവിത്രകൃതലക്ഷണമ്। പശും രക്താമ്ബരം കൃത്വാ യൂപേ തം സമബന്ധയത്
സദസ്യന്മാരുടെ അനുമതിയോടെ, രാജാവ് പവിത്രചിഹ്നം പതിപ്പിച്ച്, ചുവപ്പ് വസ്ത്രം ധരിച്ച പശുവിനെ യൂപത്തിൽ കെട്ടി.
സ ബദ്ധോ വാഗ്ഭിരഗ്ര്യാഭിരഭിതുഷ്ടാവ വൈ സുരൌ। ഇന്ദ്രമിന്ദ്രാനുജം ചൈവ യഥാവന്മുനിപുത്രകഃ
അങ്ങനെ കെട്ടിയശേഷം, മുനിപുത്രൻ ഉത്തമമായ വാക്കുകൾകൊണ്ട് ഇന്ദ്രനെയും ഇന്ദ്രന്റെ സഹോദരനെയും യഥാവിധി സ്തുതിച്ചു.
തതഃ പ്രീതഃ സഹസ്രാക്ഷോ രഹസ്യസ്തുതിതോഷിതഃ। ദീര്ഘമായുസ്തദാ പ്രാദാച്ഛുനഃശേപായ വാസവഃ
അപ്പോൾ ആയിരം കണ്ണുള്ള ഇന്ദ്രൻ, രഹസ്യമായ സ്തുതിയിൽ സന്തോഷിച്ച്, ശുനഃശേപന് ദീർഘായുസ്സു അനുഗ്രഹിച്ചു.
സ ച രാജാ നരശ്രേഷ്ഠ യജ്ഞസ്യ ച സമാപ്തവാന്। ഫലം ബഹുഗുണം രാമ സഹസ്രാക്ഷപ്രസാദജമ്
അങ്ങനെ ആ രാജാവ്, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, യാഗം പൂർത്തിയാക്കി, ആയിരം കണ്ണുള്ളവന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ അനേകം ഗുണം കൂടിയ ഫലം നേടി.
വിശ്വാമിത്രോഽപി ധര്മാത്മാ ഭൂയസ്തേപേ മഹാതപാഃ। പുഷ്കരേഷു നരശ്രേഷ്ഠ ദശവര്ഷശതാനി ച
വിശ്വാമിത്രനും ധാർമ്മികനും മഹാതപസ്സുകാരനും ആയതിനാൽ, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നീ കേൾക്കൂ, പുഷ്കരത്തിൽ വീണ്ടും നൂറു വർഷം കഠിനതപസ് ചെയ്തു.
thumb|ത്രിഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ ത്രിഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിൽ അറുപത്തിമൂന്നാമത്തെ സർഗം കേൾക്കൂ.
പൂര്ണേ വര്ഷസഹസ്രേ തു വ്രതസ്നാതം മഹാമുനിമ്। അഭ്യഗച്ഛന് സുരാഃ സര്വേ തപഃ ഫലചികീര്ഷവഃ
ആയിരം വർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, വ്രതസ്നാനം കഴിച്ച മഹാമുനിയെ, തപസ്സിന്റെ ഫലം നൽകാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ദേവന്മാർ എല്ലാവരും സമീപിച്ചു.
അബ്രവീത് സുമഹാതേജാ ബ്രഹ്മാ സുരുചിരം വചഃ। ഋഷിസ്ത്വമസി ഭദ്രം തേ സ്വാര്ജിതൈഃ കര്മഭിഃ ശുഭൈഃ
അപരിമിതമായ തേജസ്സുള്ള ബ്രഹ്മാവു മനോഹരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: "നിന്റെ നല്ല പ്രവൃത്തികൾകൊണ്ട് നീ ഇപ്പോൾ ഒരു ഋഷിയാണ്, നിനക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ."
തമേവമുക്ത്വാ ദേവേശസ്ത്രിദിവം പുനരഭ്യഗാത്। വിശ്വാമിത്രോ മഹാതേജാ ഭൂയസ്തേപേ മഹത് തപഃ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ദേവന്മാരുടെ അധിപൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. വിശ്വാമിത്രൻ വലിയ ശക്തിയോടെ വീണ്ടും കഠിനതപസ് ആരംഭിച്ചു.
തതഃ കാലേന മഹതാ മേനകാ പരമാപ്സരാഃ। പുഷ്കരേഷു നരശ്രേഷ്ഠ സ്നാതും സമുപചക്രമേ
അതിനുശേഷം, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ്, അപ്സരസുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ മേനകാ, പുഷ്കരത്തിൽ കുളിക്കാൻ തുടങ്ങി, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
താം ദദര്ശ മഹാതേജാ മേനകാം കുശികാത്മജഃ। രൂപേണാപ്രതിമാം തത്ര വിദ്യുതം ജലദേ യഥാ
കുശികന്റെ മകനായ മഹാതേജസ്വി അവിടെ മേനകയെ കണ്ടു. അവളുടെ സൗന്ദര്യം മേഘത്തിനുള്ളിൽ മിന്നുന്ന മിന്നലുപോലെയായിരുന്നു.
കന്ദര്പദര്പവശഗോ മുനിസ്താമിദമബ്രവീത്। അപ്സരഃ സ്വാഗതം തേഽസ്തു വസ ചേഹ മമാശ്രമേ
കാമദേവന്റെ അഭിമാനത്തിൽ ആ മুনি അവളോട് പറഞ്ഞു: 'ഹേ അപ്സരസേ, സ്വാഗതം. എന്റെ ആശ്രമത്തിൽ താമസിക്കൂ.'
അനുഗൃഹ്ണീഷ്വ ഭദ്രം തേ മദനേന വിമോഹിതമ്। ഇത്യുക്താ സാ വരാരോഹാ തത്ര വാസമഥാകരോത്
'ദയവായി എന്നെ അനുഗ്രഹിക്കണം; ഞാൻ കാമവശനായി ഭ്രമിച്ചിരിക്കുന്നു.' എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ മനോഹരിയായ മേനക അവിടെ താമസിച്ചു.
തപസോ ഹി മഹാവിഘ്നോ വിശ്വാമിത്രമുപാഗമത്। തസ്യാം വസന്ത്യാം വര്ഷാണി പഞ്ച പഞ്ച ച രാഘവ
അവൾ അവിടെ താമസിച്ചപ്പോൾ, രാഘവ, വിഷ്വാമിത്രന്റെ തപസ്സിന് വലിയൊരു തടസ്സം സംഭവിച്ചു; അങ്ങനെ പത്ത് വർഷം കടന്നു.
വിശ്വാമിത്രാശ്രമേ സൌമ്യേ സുഖേന വ്യതിചക്രമുഃ। അഥ കാലേ ഗതേ തസ്മിന് വിശ്വാമിത്രോ മഹാമുനിഃ
അവ വർഷങ്ങൾ വിഷ്വാമിത്രന്റെ ശാന്തമായ ആശ്രമത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ കഴിഞ്ഞു. ആ കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ മഹാമുനിയായ വിഷ്വാമിത്രൻ—
സവ്രീഡ ഇവ സംവൃത്തശ്ചിന്താശോകപരായണഃ। ബുദ്ധിര്മുനേഃ സമുത്പന്നാ സാമര്ഷാ രഘുനന്ദന
അവൻ ലജ്ജയോടെ, ചിന്തയിലും ദുഃഖത്തിലും മുഴുകി നിന്നു; രഘുനന്ദന, അതിനിടയിൽ അവന്റെ മനസ്സിൽ ക്രോധം നിറഞ്ഞ ഒരു ചിന്ത ഉദിച്ചു.
സര്വം സുരാണാം കര്മൈതത് തപോഽപഹരണം മഹത്। അഹോരാത്രാപദേശേന ഗതാഃ സംവത്സരാ ദശ
'ഇത് ദേവന്മാരുടെ കൃത്യമാണ്; എന്റെ തപസ്സിനെ വലിയൊരു മോഷണം സംഭവിച്ചു. പത്ത് വർഷങ്ങൾ ഒരു ദിവസം പോലെ കടന്നു പോയി.'