ശുനഃശേപം നരശ്രേഷ്ഠ ഗൃഹീത്വാ തു മഹായശാഃ। വ്യശ്രമത് പുഷ്കരേ രാജാ മധ്യാഹ്നേ രഘുനന്ദന
ശുനശ്ശേപനെ ഏറ്റെടുത്ത മഹാപ്രശസ്തനായ രാജാവ്, രഘുവംശജനായവൻ, പുഷ്കരത്തിൽ മധ്യാഹ്നത്തിൽ വിശ്രമിച്ചു.
തസ്യ വിശ്രമമാണസ്യ ശുനഃശേപോ മഹായശാഃ। പുഷ്കരം ജ്യേഷ്ഠമാഗമ്യ വിശ്വാമിത്രം ദദര്ശ ഹ
അവൻ വിശ്രമിക്കുമ്പോൾ, മഹാപ്രശസ്തനായ ശുനശ്ശേപൻ ജ്യേഷ്ഠമായ പുഷ്കരത്തിൽ എത്തി വിശ്വാമിത്രനെ കണ്ടു.
തപ്യന്തമൃഷിഭിഃ സാര്ധം മാതുലം പരമാതുരഃ। വിഷണ്ണവദനോ ദീനസ്തൃഷ്ണയാ ച ശ്രമേണ ച
ദാഹത്തിലും ക്ഷീണത്തിലും വിഷണ്ണമായ മുഖത്തോടെ, താൻ വളരെ ദുഃഖിതനായ ശുനശ്ശേപൻ, മറ്റു ഋഷിമാരോടൊപ്പം തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന അമ്മാവനായ വിശ്വാമിത്രനെ കണ്ടു.
പപാതാങ്കേ മുനേ രാമ വാക്യം ചേദമുവാച ഹ। ന മേഽസ്തി മാതാ ന പിതാ ജ്ഞാതയോ ബാന്ധവാഃ കുതഃ
അവൻ മുനിയുടെ മടിയിൽ വീണു പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് അമ്മയുമില്ല, അച്ഛനും ഇല്ല, ബന്ധുക്കളോ സഹോദരങ്ങളോ ആരുമില്ല.'
ത്രാതുമര്ഹസി മാം സൌമ്യ ധര്മേണ മുനിപുംഗവ। ത്രാതാ ത്വം ഹി നരശ്രേഷ്ഠ സര്വേഷാം ത്വം ഹി ഭാവനഃ
'മൃദുവായവനേ, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, നീ ധർമ്മപാതയിലൂടെ എന്നെ രക്ഷിക്കണം. മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, നീ എല്ലാവർക്കും ആശ്രയവും സ്രഷ്ടാവുമാണ്.'
രാജാ ച കൃതകാര്യഃ സ്യാദഹം ദീര്ഘായുരവ്യയഃ। സ്വര്ഗലോകമുപാശ്നീയാം തപസ്തപ്ത്വാ ഹ്യനുത്തമമ്
'രാജാവിന് തന്റെ ലക്ഷ്യം നേടാൻ കഴിയട്ടെ, എനിക്ക് ദീർഘായുസും അക്ഷയമായ ജീവനും ലഭിക്കട്ടെ. ഉത്തമമായ തപസ് അനുഷ്ഠിച്ച് ഞാൻ സ്വർഗ്ഗലോകം പ്രാപിക്കട്ടെ.'
സ മേ നാഥോ ഹ്യനാഥസ്യ ഭവ ഭവ്യേന ചേതസാ। പിതേവ പുത്രം ധര്മാത്മംസ്ത്രാതുമര്ഹസി കില്ബിഷാത്
'എനിക്ക് ആരുമില്ലാത്തതിനാൽ, ദയയുള്ള മനസ്സോടെ നീ എന്നെ രക്ഷകനാകണം. പിതാവിനെ പോലെ പുത്രനെ രക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ, നീ ധർമ്മശീലനായവനേ, എന്നെ പാപത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കണം.'
തസ്യ തദ് വചനം ശ്രുത്വാ വിശ്വാമിത്രോ മഹാതപാഃ। സാന്ത്വയിത്വാ ബഹുവിധം പുത്രാനിദമുവാച ഹ
അവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട മഹാതപസ്സായ വിശ്വാമിത്രൻ പലവിധത്തിൽ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, തന്റെ പുത്രന്മാരോട് പറഞ്ഞു.
യത്കൃതേ പിതരഃ പുത്രാഞ്ജനയന്തി ശുഭാര്ഥിനഃ। പരലോകഹിതാര്ഥായ തസ്യ കാലോഽയമാഗതഃ
'പിതാക്കന്മാർ പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിക്കുന്നത് നല്ലതിനു വേണ്ടി, പരലോകത്തിലെ ക്ഷേമത്തിനായാണ്. അതിനായുള്ള സമയം ഇപ്പോൾ എത്തിയിരിക്കുന്നു.'
അയം മുനിസുതോ ബാലോ മത്തഃ ശരണമിച്ഛതി। അസ്യ ജീവിതമാത്രേണ പ്രിയം കുരുത പുത്രകാഃ
'ഈ മുനിപുത്രൻ എന്നെ ആശ്രയിക്കാൻ വന്നിരിക്കുന്നു. എന്റെ മക്കളേ, നിങ്ങൾക്ക് കഴിയുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ഉപകാരമായി നിങ്ങളുടെ ജീവൻ അവനു നൽകൂ.'
സര്വേ സുകൃതകര്മാണഃ സര്വേ ധര്മപരായണാഃ। പശുഭൂതാ നരേന്ദ്രസ്യ തൃപ്തിമഗ്നേഃ പ്രയച്ഛത
'നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്ത, ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരമായിരിക്കുന്ന നിങ്ങൾ എല്ലാവരും രാജാവിന് വേണ്ടി യാഗപശുവായി തീർന്നു, അഗ്നിയെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തൂ.'
നാഥവാംശ്ച ശുനഃശേപോ യജ്ഞശ്ചാവിഘ്നതോ ഭവേത്। ദേവതാസ്തര്പിതാശ്ച സ്യുര്മമ ചാപി കൃതം വചഃ
'ശുനശ്ശേപന് ഒരു രക്ഷകനുണ്ടാകും, യാഗം തടസ്സമില്ലാതെ നടക്കും, ദേവന്മാർ തൃപ്തരാകും, എന്റെ വാക്കും പാലിക്കപ്പെടും.'
മുനേസ്തദ് വചനം ശ്രുത്വാ മധുച്ഛന്ദാദയഃ സുതാഃ। സാഭിമാനം നരശ്രേഷ്ഠ സലീലമിദമബ്രുവന്
മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട മധുച്ഛന്ദാദികൾ തുടങ്ങിയ പുത്രന്മാർ, അഭിമാനത്തോടും കണ്ണീരോടും കൂടി, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കഥമാത്മസുതാന് ഹിത്വാ ത്രായസേഽന്യസുതം വിഭോ। അകാര്യമിവ പശ്യാമഃ ശ്വമാംസമിവ ഭോജനേ
'സ്വന്തം മക്കളെ ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റൊരാളുടെ മകനെ രക്ഷിക്കുന്നത് എങ്ങനെ ന്യായമാണ്, പ്രഭുവേ? ഇത് ഞങ്ങൾ തെറ്റായ കാര്യമായി കാണുന്നു, നായയുടെ മാംസം ഭക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ.'
തേഷാം തദ് വചനം ശ്രുത്വാ പുത്രാണാം മുനിപുംഗവഃ। ക്രോധസംരക്തനയനോ വ്യാഹര്തുമുപചക്രമേ
പുത്രന്മാരുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട മുനിപുംഗവൻ, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച് സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
നിഃസാധ്വസമിദം പ്രോക്തം ധര്മാദപി വിഗര്ഹിതമ്। അതിക്രമ്യ തു മദ്വാക്യം ദാരുണം രോമഹര്ഷണമ്
ഭയമില്ലാതെ പറഞ്ഞത് ധർമ്മം പോലും കുറ്റം കാണുന്ന കാര്യമാണ്. എന്റെ വാക്കുകൾ അവഗണിച്ച്, അത്യന്തം കഠിനവും കേൾക്കുമ്പോൾ രോമാഞ്ചം വരുത്തുന്നതുമായത് ചെയ്തു.
ശ്വമാംസഭോജിനഃ സര്വേ വാസിഷ്ഠാ ഇവ ജാതിഷു। പൂര്ണം വര്ഷസഹസ്രം തു പൃഥിവ്യാമനുവത്സ്യഥ
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും വസിഷ്ഠന്റെ സന്തതികൾ പോലെ ജന്മത്തിൽ തന്നെ നായുടെ മാംസം ഭക്ഷിക്കേണ്ടിവരും. ഒരു ആയിരം വർഷം പൂർണ്ണമായി ഭൂമിയിൽ കഴിയേണ്ടി വരും.
കൃത്വാ ശാപസമായുക്താന് പുത്രാന് മുനിവരസ്തദാ। ശുനഃശേപമുവാചാര്തം കൃത്വാ രക്ഷാം നിരാമയാമ്
മഹാമുനി തന്റെ മക്കളെ ശപിച്ച്, ശുനഃശേപനെ സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കി, അവന്റെ ദു:ഖം മനസ്സിലാക്കി ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
പവിത്രപാശൈരാബദ്ധോ രക്തമാല്യാനുലേപനഃ। വൈഷ്ണവം യൂപമാസാദ്യ വാഗ്ഭിരഗ്നിമുദാഹര
പവിത്രമായ കയറുകൾ കെട്ടി, ചുവപ്പ് പൂക്കളും സുഗന്ധവും അണിഞ്ഞ്, വിഷ്ണുവിന്റെ യൂപം സമീപിച്ച്, വാക്കുകൾകൊണ്ട് അഗ്നിയെ ആഹ്വാനിക്കണം.
ഇമേ ച ഗാഥേ ദ്വേ ദിവ്യേ ഗായേഥാ മുനിപുത്രക। അമ്ബരീഷസ്യ യജ്ഞേഽസ്മിംസ്തതഃ സിദ്ധിമവാപ്സ്യസി
മുനിപുത്രാ, നീ ഈ രണ്ടു ദിവ്യഗാഥകൾ അംബരീഷന്റെ യാഗത്തിൽ പാടണം. അപ്പോൾ നീ വിജയവും ലഭിക്കും.
ശുനഃശേപോ ഗൃഹീത്വാ തേ ദ്വേ ഗാഥേ സുസമാഹിതഃ। ത്വരയാ രാജസിംഹം തമമ്ബരീഷമുവാച ഹ
ശുനഃശേപൻ ആ രണ്ടു ഗാഥകളും മനസ്സോടെ ഏറ്റെടുത്തു, വേഗത്തിൽ രാജാവായ അംബരീഷനെ സമീപിച്ചു.
രാജസിംഹ മഹാബുദ്ധേ ശീഘ്രം ഗച്ഛാവഹേ വയമ്। നിവര്തയസ്വ രാജേന്ദ്ര ദീക്ഷാം ച സമുദാഹര
"രാജസിംഹാ, മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, നമുക്ക് വേഗത്തിൽ പോകാം. രാജേന്ദ്രാ, നീയെടുത്ത വ്രതം അവസാനിപ്പിച്ച് യാഗം പൂർത്തിയായെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കണം."
തദ് വാക്യമൃഷിപുത്രസ്യ ശ്രുത്വാ ഹര്ഷസമന്വിതഃ। ജഗാമ നൃപതിഃ ശീഘ്രം യജ്ഞവാടമതന്ദ്രിതഃ
മുനിപുത്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് സന്തോഷത്തോടെ രാജാവ് വേഗത്തിൽ യാഗശാലയിലേക്ക് പോയി, ക്ഷീണം ഇല്ലാതെ.
സദസ്യാനുമതേ രാജാ പവിത്രകൃതലക്ഷണമ്। പശും രക്താമ്ബരം കൃത്വാ യൂപേ തം സമബന്ധയത്
സദസ്യന്മാരുടെ അനുമതിയോടെ, രാജാവ് പവിത്രചിഹ്നം പതിപ്പിച്ച്, ചുവപ്പ് വസ്ത്രം ധരിച്ച പശുവിനെ യൂപത്തിൽ കെട്ടി.
സ ബദ്ധോ വാഗ്ഭിരഗ്ര്യാഭിരഭിതുഷ്ടാവ വൈ സുരൌ। ഇന്ദ്രമിന്ദ്രാനുജം ചൈവ യഥാവന്മുനിപുത്രകഃ
അങ്ങനെ കെട്ടിയശേഷം, മുനിപുത്രൻ ഉത്തമമായ വാക്കുകൾകൊണ്ട് ഇന്ദ്രനെയും ഇന്ദ്രന്റെ സഹോദരനെയും യഥാവിധി സ്തുതിച്ചു.
തതഃ പ്രീതഃ സഹസ്രാക്ഷോ രഹസ്യസ്തുതിതോഷിതഃ। ദീര്ഘമായുസ്തദാ പ്രാദാച്ഛുനഃശേപായ വാസവഃ
അപ്പോൾ ആയിരം കണ്ണുള്ള ഇന്ദ്രൻ, രഹസ്യമായ സ്തുതിയിൽ സന്തോഷിച്ച്, ശുനഃശേപന് ദീർഘായുസ്സു അനുഗ്രഹിച്ചു.
സ ച രാജാ നരശ്രേഷ്ഠ യജ്ഞസ്യ ച സമാപ്തവാന്। ഫലം ബഹുഗുണം രാമ സഹസ്രാക്ഷപ്രസാദജമ്
അങ്ങനെ ആ രാജാവ്, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, യാഗം പൂർത്തിയാക്കി, ആയിരം കണ്ണുള്ളവന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ അനേകം ഗുണം കൂടിയ ഫലം നേടി.
വിശ്വാമിത്രോഽപി ധര്മാത്മാ ഭൂയസ്തേപേ മഹാതപാഃ। പുഷ്കരേഷു നരശ്രേഷ്ഠ ദശവര്ഷശതാനി ച
വിശ്വാമിത്രനും ധാർമ്മികനും മഹാതപസ്സുകാരനും ആയതിനാൽ, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നീ കേൾക്കൂ, പുഷ്കരത്തിൽ വീണ്ടും നൂറു വർഷം കഠിനതപസ് ചെയ്തു.
thumb|ത്രിഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ ത്രിഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിൽ അറുപത്തിമൂന്നാമത്തെ സർഗം കേൾക്കൂ.
പൂര്ണേ വര്ഷസഹസ്രേ തു വ്രതസ്നാതം മഹാമുനിമ്। അഭ്യഗച്ഛന് സുരാഃ സര്വേ തപഃ ഫലചികീര്ഷവഃ
ആയിരം വർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, വ്രതസ്നാനം കഴിച്ച മഹാമുനിയെ, തപസ്സിന്റെ ഫലം നൽകാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ദേവന്മാർ എല്ലാവരും സമീപിച്ചു.