നൈര്ഋതാധിപതേ വാക്യം യദുക്തം തേ വിഭീഷണ। ഭൂയസ്തച്ഛ്രോതുമിച്ഛാമി ബ്രൂഹി യത്തേ വിവക്ഷിതമ്
നൈരൃതാധിപതിയായ വിഭീഷണാ, നീ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ വീണ്ടും ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; പറയൂ, നീ പറയാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതു എന്താണെന്ന്.
രാഘവസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ വാക്യം വാക്യവിശാരദഃ। യത് തത് പുനരിദം വാക്യം ബഭാഷേഽഥ വിഭീഷണഃ
രാഘവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, വാക്കിൽ പാടവമുള്ള വിഭീഷണൻ വീണ്ടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
യഥാഽഽജ്ഞപ്തം മഹാബാഹോ ത്വയാ ഗുല്മനിവേശനമ്। തത് തഥാനുഷ്ഠിതം വീര ത്വദ്വാക്യസമനന്തരമ്
മഹാബാഹുവേ, നീ കല്പിച്ചതുപോലെ സൈന്യത്തിന്റെ ക്രമീകരണം നിന്റെ വാക്കുകൾക്ക് ഉടൻതന്നെ നടപ്പാക്കി കഴിഞ്ഞു, വീരാ.
താന്യനീകാനി സര്വാണി വിഭക്താനി സമന്തതഃ। വിന്യസ്താ യൂഥപാശ്ചൈവ യഥാന്യായം വിഭാഗശഃ
ആ സൈന്യങ്ങൾ എല്ലാം എല്ലാ ദിശകളിലും വിഭജിച്ച് ക്രമീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്; യഥാന്യായം വിഭാഗങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് സൈന്യനേതാക്കളെയും നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഭൂയസ്തു മമ വിജ്ഞാപ്യം തച്ഛൃണുഷ്വ മഹാപ്രഭോ। ത്വയ്യകാരണസംതപ്തേ സംതപ്തഹൃദയാ വയമ്
മഹാപ്രഭുവേ, എനിക്ക് ഇനിയും അറിയിക്കാനുള്ളത് ഉണ്ട്; ദയവായി കേൾക്കൂ: നിനക്ക് ഒരു കാരണത്താൽ ദുഃഖം അനുഭവപ്പെടുമ്പോൾ ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയവും വേദനിക്കുന്നു.
ത്യജ രാജന്നിമം ശോകം മിഥ്യാ സംതാപമാഗതമ്। യദിയം ത്യജ്യതാം ചിന്താ ശത്രുഹര്ഷവിവര്ധിനീ
രാജാവേ, ഈ ദുഃഖവും അനാവശ്യമായ ഈ വേദനയും ഉപേക്ഷിക്കണം; ശത്രുക്കളുടെ സന്തോഷം വർധിപ്പിക്കുന്ന ഈ ചിന്തയും വിട്ടുകളയണം.
ഉദ്യമഃ ക്രിയതാം വീര ഹര്ഷഃ സമുപസേവ്യതാമ്। പ്രാപ്തവ്യാ യദി തേ സീതാ ഹന്തവ്യാശ്ച നിശാചരാഃ
വീരാ, ശ്രമം നടത്തുക, ധൈര്യം സ്വീകരിക്കുക; സീതയെ നീ തിരികെ നേടണമെങ്കിൽ, നിശാചരന്മാരെ സംഹരിക്കണമെങ്കിൽ.
രഘുനന്ദന വക്ഷ്യാമി ശ്രൂയതാം മേ ഹിതം വചഃ। സാധ്വയം യാതു സൌമിത്രിര്ബലേന മഹതാ വൃതഃ
രഘുനന്ദനാ, ഞാൻ ഉപകാരപ്രദമായ വാക്കുകൾ പറയും, ദയവായി കേൾക്കൂ: സൗമിത്രി വലിയൊരു സൈന്യത്തോടൊപ്പം പോകട്ടെ.
നികുമ്ഭിലായാം സമ്പ്രാപ്തം ഹന്തും രാവണിമാഹവേ। ധനുര്മണ്ഡലനിര്മുക്തൈരാശീവിഷവിഷോപമൈഃ
നികുംബിലയിൽ എത്തി, യുദ്ധത്തിൽ രാവണന്റെ മകനെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് സംഹരിക്കണം; ആ അമ്പുകൾ വിഷസർപ്പത്തിന്റെ വിഷംപോലെയാണ്.
ശരൈര്ഹന്തും മഹേഷ്വാസോ രാവണിം സമിതിംജയഃ। തേന വീരേണ തപസാ വരദാനാത് സ്വയംഭുവഃ। അസ്ത്രം ബ്രഹ്മശിരഃ പ്രാപ്തം കാമഗാശ്ച തുരങ്ഗമാഃ
മഹാബാണധാരിയായ, യുദ്ധവിജയിയായ ആ വീരൻ രാവണന്റെ മകനെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് സംഹരിക്കണം; കാരണം, ആ വീരന് തപസ്സും സ്വയംഭുവിന്റെ അനുഗ്രഹവും കൊണ്ടു ബ്രഹ്മശിരസ്സായുധവും ഇഷ്ടപ്രവർത്തനശേഷിയുള്ള കുതിരകളും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.
സ ഏഷ കില സൈന്യേന പ്രാപ്തഃ കില നികുമ്ഭിലാമ്। യദ്യുത്തിഷ്ഠേത് കൃതം കര്മ ഹതാന് സര്വാംശ്ച വിദ്ധി നഃ
അവൻ തന്റെ സൈന്യവുമായി നികുംബിലയിൽ എത്തിച്ചേർന്നുവെന്നു പറയുന്നു. അവൻ തന്റെ കര്മ്മം പൂർത്തിയാക്കിയാൽ, നമ്മളെല്ലാവരും കൊല്ലപ്പെടും എന്നു മനസ്സിലാക്കണം.
നികുമ്ഭിലാമസമ്പ്രാപ്തമകൃതാഗ്നിം ച യോ രിപുഃ। ത്വാമാതതായിനം ഹന്യാദിന്ദ്രശത്രോ സ തേ വധഃ
ശത്രു നികുംബിലയിൽ എത്താതെയും അഗ്നിഹോമം നടത്താതെയും നീ അവനെ കൊല്ലുകയാണെങ്കിൽ, ഇന്ദ്രശത്രുവേ, അതാണ് അവന്റെ മരണമായിരിക്കും.
വരോ ദത്തോ മഹാബാഹോ സര്വലോകേശ്വരേണ വൈ। ഇത്യേവം വിഹിതോ രാജന് വധസ്തസ്യൈഷ ധീമതഃ
സകല ലോകങ്ങളുടെ അധിപതി മഹാബലശാലിക്ക് ഒരു വരം നൽകിയിരുന്നു. രാജാവേ, അതിനാൽ ആ ധീരന്റെ മരണത്തിന് ഇതാണ് വിധിക്കപ്പെട്ട മാർഗം.
വധായേന്ദ്രജിതോ രാമ സംദിശസ്വ മഹാബലമ്। ഹതേ തസ്മിന് ഹതം വിദ്ധി രാവണം സസുഹൃദ്ഗണമ്
ഇന്ദ്രജിത്തിനെ സംഹരിക്കാൻ മഹാബലമുള്ള സൈന്യത്തെ നീ നിയോഗിക്കണം, രാമാ. അവനെ കൊല്ലുമ്പോൾ തന്നെ, രാവണനും അവന്റെ കൂട്ടുകാരും നശിച്ചവരായി കരുതണം.
വിഭീഷണവചഃ ശ്രുത്വാ രാമോ വാക്യമഥാബ്രവീത്। ജാനാമി തസ്യ രൌദ്രസ്യ മായാം സത്യപരാക്രമ
വിഭീഷണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം രാമൻ പറഞ്ഞു: ആ ക്രൂരന്റെ മായയും യഥാർത്ഥ വീര്യവും എനിക്ക് അറിയാം.
സ ഹി ബ്രഹ്മാസ്ത്രവിത് പ്രാജ്ഞോ മഹാമായോ മഹാബലഃ। കരോത്യസംജ്ഞാന് സംഗ്രാമേ ദേവാന് സവരുണാനപി
അവൻ ബ്രഹ്മാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, ബുദ്ധിമാനും, മഹാമായാവാനും, മഹാബലശാലിയുമാണ്. യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാരെയും വരുണനെയും പോലും അവൻ ബോധംകെടുത്തുന്നു.
തസ്യാന്തരിക്ഷേ ചരതഃ സരഥസ്യ മഹായശഃ। ന ഗതിര്ജ്ഞായതേ വീര സൂര്യസ്യേവാഭ്രസമ്പ്ലവേ
വീരനേ, മഹാപ്രശസ്തനായ അവൻ രഥത്തിൽ ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ വഴി സൂര്യൻ മേഘങ്ങളിൽ മറഞ്ഞുപോകുന്നതുപോലെ ആരും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ല.
രാഘവസ്തു രിപോര്ജ്ഞാത്വാ മായാവീര്യം ദുരാത്മനഃ। ലക്ഷ്മണം കീര്തിസമ്പന്നമിദം വചനമബ്രവീത്
രാഘവൻ ആ ദുഷ്ടശത്രുവിന്റെ മായയും ശക്തിയും മനസ്സിലാക്കി, കീർത്തിയുള്ള ലക്ഷ്മണനോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
യദ് വാനരേന്ദ്രസ്യ ബലം തേന സര്വേണ സംവൃതഃ। ഹനൂമത്പ്രമുഖൈശ്ചൈവ യൂഥപൈഃ സഹ ലക്ഷ്മണ
ലക്ഷ്മണാ, വാനരരാജാവിന്റെ മുഴുവൻ സൈന്യവും ഹനുമാൻമുതലായ യൂഥപതികളും നിന്നെ ചുറ്റി നിന്നുകൊണ്ട് നീ മുന്നോട്ട് പോവണം.
ജാമ്ബവേനര്ക്ഷപതിനാ സഹ സൈന്യേന സംവൃതഃ। ജഹി തം രാക്ഷസസുതം മായാബലസമന്വിതമ്
ജാംബവാൻ എന്ന കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവിനെയും സൈന്യത്തെയും കൂടെ കൂട്ടി, മായയും ബലവും ഉള്ള ആ രാക്ഷസപുത്രനെ നീ സംഹരിക്കണം.
അയം ത്വാം സചിവൈഃ സാര്ധം മഹാത്മാ രജനീചരഃ। അഭിജ്ഞസ്തസ്യ മായാനാം പൃഷ്ഠതോഽനുഗമിഷ്യതി
ഈ മഹാത്മാവായ രാത്രിചരൻ, അവന്റെ മായകളിൽ പരിചയമുള്ളവൻ, മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം നിന്നെ പിന്നിൽ നിന്ന് അനുഗമിക്കും.
രാഘവസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ലക്ഷ്മണഃ സവിഭീഷണഃ। ജഗ്രാഹ കാര്മുകശ്രേഷ്ഠമന്യദ് ഭീമപരാക്രമഃ
രാഘവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ഭയങ്കര വീര്യശാലിയായ വിഭീഷണനോടൊപ്പം ലക്ഷ്മണൻ മറ്റൊരു ഉത്തമവില്ലെടുത്തു.
സംനദ്ധഃ കവചീ ഖഡ്ഗീ സശരീ വാമചാപഭൃത്। രാമപാദാവുപസ്പൃശ്യ ഹൃഷ്ടഃ സൌമിത്രിരബ്രവീത്
കവചം ധരിച്ചു, വലത്തുഭാഗത്ത് വാൾ, പിന്നിൽ അമ്പച്ചില്ലും ഇടതുകൈയിൽ വില്ലുമായി, സന്തോഷത്തോടെ സൌമിത്രി രാമന്റെ പാദങ്ങൾ സ്പർശിച്ച് പറഞ്ഞു.
അദ്യ മത്കാര്മുകോന്മുക്താഃ ശരാ നിര്ഭിദ്യ രാവണിമ്। ലങ്കാമഭിപതിഷ്യന്തി ഹംസാഃ പുഷ്കരിണീമിവ
ഇന്ന് എന്റെ വില്ലിൽ നിന്ന് വിട്ടു പോകുന്ന അമ്പുകൾ രാവണന്റെ മകനെ തുളച്ച്, ലങ്കയിൽ ഹംസകൾ കുളത്തിൽ ഇറങ്ങുന്നതുപോലെ പതിക്കും.
അദ്യൈവ തസ്യ രൌദ്രസ്യ ശരീരം മാമകാഃ ശരാഃ। വിധമിഷ്യന്തി ഭിത്ത്വാ തം മഹാചാപഗുണച്യുതാഃ
ഇന്നുതന്നെ, എന്റെ വലിയ വില്ലിൽ നിന്ന് വിട്ടു പോകുന്ന അമ്പുകൾ ആ ക്രൂരന്റെ ശരീരം തുളച്ച് നശിപ്പിക്കും.
ഏവമുക്ത്വാ തു വചനം ദ്യുതിമാന് ഭ്രാതുരഗ്രതഃ। സ രാവണിവധാകാംക്ഷീ ലക്ഷ്മണസ്ത്വരിതം യയൌ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, പ്രകാശമുള്ള ലക്ഷ്മണൻ രാവണന്റെ മകനെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, സഹോദരന്റെ മുന്നിൽ വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.
സോഽഭിവാദ്യ ഗുരോഃ പാദൌ കൃത്വാ ചാപി പ്രദക്ഷിണമ്। നികുമ്ഭിലാമഭിയയൌ ചൈത്യം രാവണിപാലിതമ്
അവൻ ഗുരുവിന്റെ പാദങ്ങൾ വന്ദിച്ച്, പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത ശേഷം, രാവണന്റെ മകൻ കാവൽനിൽക്കുന്ന നികുംബിലാ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
വിഭീഷണേന സഹിതോ രാജപുത്രഃ പ്രതാപവാന്। കൃതസ്വസ്ത്യയനോ ഭ്രാത്രാ ലക്ഷ്മണസ്ത്വരിതോ യയൌ
വിഭീഷണനോടൊപ്പം, ധീരനായ രാജകുമാരൻ ലക്ഷ്മണൻ സഹോദരന്റെ അനുഗ്രഹം വാങ്ങി വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.
വാനരാണാം സഹസ്രൈസ്തു ഹനൂമാന് ബഹുഭിര്വൃതഃ। വിഭീഷണശ്ച സാമാത്യോ ലക്ഷ്മണം ത്വരിതം യയൌ
ഹനൂമാൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ, ആയിരക്കണക്കിന് വാനരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, വിഭീഷണനും അവന്റെ മന്ത്രിമാരും കൂടെ, ലക്ഷ്മണൻ വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
മഹതാ ഹരിസൈന്യേന സവേഗമഭിസംവൃതഃ। ഋക്ഷരാജബലം ചൈവ ദദര്ശ പഥി വിഷ്ഠിതമ്
വലിയ വാനരസൈന്യത്താൽ വേഗത്തിൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, വഴിയിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്ന കരടികളുടെ രാജാവിന്റെ സൈന്യത്തെ അവൻ കണ്ടു.