ഹതാ ഇന്ദ്രജിതാ സീതാ ഇതി ശ്രുത്വൈവ രാഘവഃ। ഹനൂമദ്വചനാത് സൌമ്യ തതോ മോഹമുപാശ്രിതഃ
ഹനുമാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ, ഇന്ദ്രജിത്ത് സീതയെ കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്ന് രാഘവൻ കേട്ടപ്പോൾ, അവൻ അവബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടു.
കഥയന്തം തു സൌമിത്രിം സംനിവാര്യ വിഭീഷണഃ। പുഷ്കലാര്ഥമിദം വാക്യം വിസംജ്ഞം രാമമബ്രവീത്
സൗമിത്രി സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, വിഭീഷണൻ അവനെ തടഞ്ഞ്, ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട രാമനോട് ഗൗരവമുള്ള വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
മനുജേന്ദ്രാര്തരൂപേണ യദുക്തസ്ത്വം ഹനൂമതാ। തദയുക്തമഹം മന്യേ സാഗരസ്യേവ ശോഷണമ്
ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയവനായി ഹനുമാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞത്, സമുദ്രം ഉണക്കുന്നതുപോലെ യുക്തിയില്ലാത്തതാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
അഭിപ്രായം തു ജാനാമി രാവണസ്യ ദുരാത്മനഃ। സീതാം പ്രതി മഹാബാഹോ ന ച ഘാതം കരിഷ്യതി
മഹാബാഹുവേ, സീതയെ കുറിച്ച് ദുഷ്ടഹൃദയനായ രാവണന്റെ ഉദ്ദേശം ഞാൻ അറിയുന്നു; അവൻ അവളെ കൊല്ലില്ല.
യാച്യമാനഃ സുബഹുശോ മയാ ഹിതചികീര്ഷുണാ। വൈദേഹീമുത്സൃജസ്വേതി ന ച തത് കൃതവാന് വചഃ
നിന്റെ കക്ഷിക്ക് വേണ്ടി ഞാൻ പലതവണ രാവണനോട് വൈദേഹിയെ വിട്ടയക്കണമെന്ന് അപേക്ഷിച്ചെങ്കിലും, അവൻ എന്റെ വാക്ക് കേട്ടില്ല.
നൈവ സാമ്നാ ന ദാനേന ന ഭേദേന കുതോ യുധാ। സാ ദ്രഷ്ടുമപി ശക്യേത നൈവ ചാന്യേന കേനചിത്
സമാധാനത്തിലോ, സമ്മാനത്തിലോ, ഭേദത്തിലോ, യുദ്ധത്തിലോ പോലും, മറ്റാരും അവളെ കാണാൻ പോലും കഴിയില്ല.
വാനരാന് മോഹയിത്വാ തു പ്രതിയാതഃ സ രാക്ഷസഃ। മായാമയീം മഹാബാഹോ താം വിദ്ധി ജനകാത്മജാമ്
വാനരന്മാരെ മായാജാലംകൊണ്ട് ഭ്രമിപ്പിച്ച ശേഷം ആ രാക്ഷസൻ പോയി; മഹാബാഹുവേ, ജനകപുത്രിയായ അവൾ മായാമയമായാണ് ഉണ്ടായത് എന്നു അറിയുക.
ചൈത്യം നികുമ്ഭിലാമദ്യ പ്രാപ്യ ഹോമം കരിഷ്യതി। ഹുതവാനുപയാതോ ഹി ദേവൈരപി സവാസവൈഃ
ഇന്ന് നികുംബിലയിലെ ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തി അവൻ ഹോമം നടത്തും; ദേവന്മാരോടും ഇന്ദ്രനോടും കൂടി ഹോമം കഴിച്ചവനാണ് അവൻ.
ദുരാധര്ഷോ ഭവത്യേഷ സംഗ്രാമേ രാവണാത്മജഃ। തേന മോഹയതാ നൂനമേഷാ മായാ പ്രയോജിതാ
യുദ്ധത്തിൽ രാവണപുത്രൻ ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനാകും; അവൻ നടത്തിയ ഈ മായാജാലം കൊണ്ടാണ് ഇതെല്ലാം സംഭവിച്ചത്.
വിഘ്നമന്വിച്ഛതാ തത്ര വാനരാണാം പരാക്രമേ। സസൈന്യാസ്തത്ര ഗച്ഛാമോ യാവത്തന്ന സമാപ്യതേ
വാനരന്മാരുടെ വീര്യത്തെ തടയാൻ അവൻ ശ്രമിക്കുന്നു; അതിനാൽ, നാം സൈന്യത്തോടൊപ്പം അവിടെ പോകാം, അതു പൂർത്തിയാകുന്നതിന് മുമ്പ്.
ത്യജൈനം നരശാര്ദൂല മിഥ്യാ സംതാപമാഗതമ്। സീദതേ ഹി ബലം സര്വം ദൃഷ്ട്വാ ത്വാം ശോകകര്ശിതമ്
മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠാ, നിന്നിൽ വന്ന ഈ വ്യാജ ദുഃഖം ഉപേക്ഷിക്കൂ; കാരണം, നിന്നെ ദുഃഖം കയറ്റുന്നത് കണ്ടു സകല ശക്തിയും ക്ഷയിച്ചുപോകുന്നു.
ഇഹ ത്വം സ്വസ്ഥഹൃദയസ്തിഷ്ഠ സത്ത്വസമുച്ഛ്രിതഃ। ലക്ഷ്മണം പ്രേഷയാസ്മാഭിഃ സഹ സൈന്യാനുകര്ഷിഭിഃ
നീ ഇവിടെ മനസ്സു ശാന്തിയോടെ, ധൈര്യത്തോടെ ഇരിക്കൂ; സൈന്യത്തെ നയിക്കുന്നവരോടൊപ്പം ലക്ഷ്മണനെ അയക്കാം.
ഏഷ തം നരശാര്ദൂലോ രാവണിം നിശിതൈഃ ശരൈഃ। ത്യാജയിഷ്യതി തത്കര്മ തതോ വധ്യോ ഭവിഷ്യതി
മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഈ വീരൻ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് രാവണന്റെ മകനെ അകറ്റി അയാളുടെ ദുഷ്കൃത്യം അവസാനിപ്പിക്കും; അതിനുശേഷം അവൻ മരണയോഗ്യനാകും.
തസ്യൈതേ നിശിതാസ്തീക്ഷ്ണാഃ പത്രിപത്രാങ്ഗവാജിനഃ। പതത്ത്രിണ ഇവാസൌമ്യാഃ ശരാഃ പാസ്യന്തി ശോണിതമ്
ഇവിടെ കാണുന്ന ഈ മൂർച്ചയുള്ള, വേഗമുള്ള, പക്ഷിപോലെ സുന്ദരമായ ഈ അമ്പുകൾ രക്തം കുടിക്കും.
തത് സംദിശ മഹാബാഹോ ലക്ഷ്മണം ശുഭലക്ഷണമ്। രാക്ഷസസ്യ വിനാശായ വജ്രം വജ്രധരോ യഥാ
മഹാബാഹുവായോ, ദൈവങ്ങൾക്ക് വജ്രായുധം ഉപയോഗിക്കുന്നതുപോലെ, ദാനവന്റെ നാശത്തിനായി ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ള ലക്ഷ്മണനെ നീ ആജ്ഞാപിക്കണം.
മനുജവര ന കാലവിപ്രകര്ഷോ രിപുനിധനം പ്രതി യത്ക്ഷമോഽദ്യ കര്തുമ്। ത്വമതിസൃജ രിപോര്വധായ വജ്രം ദിവിജരിപോര്മഥനേ യഥാ മഹേന്ദ്രഃ
മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, ശത്രുവിനെ നശിപ്പിക്കുന്നതിൽ കാലതാമസം ഒന്നുമില്ല; ഇന്ന് നീ അതിന് കഴിയുന്നവനാണ്. ദൈവശത്രുവിനെ മഹേന്ദ്രൻ വജ്രം ഉപയോഗിച്ച് തകർത്തതുപോലെ, നീയും ശത്രുവിനെ സംഹരിക്കാൻ വജ്രം വിടുവിക്കണം.
സമാപ്തകര്മാ ഹി സ രാക്ഷസര്ഷഭോ ഭവത്യദൃശ്യഃ സമരേ സുരാസുരൈഃ। യുയുത്സതാ തേന സമാപ്തകര്മണാ ഭവേത് സുരാണാമപി സംശയോ മഹാന്
അവന്റെ യജ്ഞം പൂർത്തിയായാൽ, ആ ദാനവശ്രേഷ്ഠൻ ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും യുദ്ധത്തിൽ കാണാനാവാത്തവനാകും; അവന്റെ യജ്ഞം കഴിഞ്ഞ് അവനോടു യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ ദേവന്മാർക്കും വലിയ സംശയം ഉണ്ടാകും.
thumb|പഞ്ചാശീതിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ പഞ്ചാശീതിതമഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ് വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ എൺപത്തിയഞ്ചാമത്തെ സർഗ്ഗം കേൾക്കുക.
തസ്യ തദ് വചനം ശ്രുത്വാ രാഘവഃ ശോകകര്ശിതഃ। നോപധാരയതേ വ്യക്തം യദുക്തം തേന രക്ഷസാ
അവന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട രാഘവൻ ദുഃഖത്തിൽ അലഞ്ഞു, ആ ദാനവൻ പറഞ്ഞത് വ്യക്തമായി മനസ്സിലാക്കാൻ അവനാകില്ലായിരുന്നു.
തതോ ധൈര്യമവഷ്ടഭ്യ രാമഃ പരപുരംജയഃ। വിഭീഷണമുപാസീനമുവാച കപിസംനിധൌ
ശത്രുസേനകളെ ജയിച്ച രാമൻ ധൈര്യം പിടിച്ചു കപ്പികൾക്കിടയിൽ ഇരുന്നിരുന്ന വിഭീഷണനോട് പറഞ്ഞു.
നൈര്ഋതാധിപതേ വാക്യം യദുക്തം തേ വിഭീഷണ। ഭൂയസ്തച്ഛ്രോതുമിച്ഛാമി ബ്രൂഹി യത്തേ വിവക്ഷിതമ്
നൈരൃതാധിപതിയായ വിഭീഷണാ, നീ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ വീണ്ടും ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; പറയൂ, നീ പറയാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതു എന്താണെന്ന്.
രാഘവസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ വാക്യം വാക്യവിശാരദഃ। യത് തത് പുനരിദം വാക്യം ബഭാഷേഽഥ വിഭീഷണഃ
രാഘവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, വാക്കിൽ പാടവമുള്ള വിഭീഷണൻ വീണ്ടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
യഥാഽഽജ്ഞപ്തം മഹാബാഹോ ത്വയാ ഗുല്മനിവേശനമ്। തത് തഥാനുഷ്ഠിതം വീര ത്വദ്വാക്യസമനന്തരമ്
മഹാബാഹുവേ, നീ കല്പിച്ചതുപോലെ സൈന്യത്തിന്റെ ക്രമീകരണം നിന്റെ വാക്കുകൾക്ക് ഉടൻതന്നെ നടപ്പാക്കി കഴിഞ്ഞു, വീരാ.
താന്യനീകാനി സര്വാണി വിഭക്താനി സമന്തതഃ। വിന്യസ്താ യൂഥപാശ്ചൈവ യഥാന്യായം വിഭാഗശഃ
ആ സൈന്യങ്ങൾ എല്ലാം എല്ലാ ദിശകളിലും വിഭജിച്ച് ക്രമീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്; യഥാന്യായം വിഭാഗങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് സൈന്യനേതാക്കളെയും നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഭൂയസ്തു മമ വിജ്ഞാപ്യം തച്ഛൃണുഷ്വ മഹാപ്രഭോ। ത്വയ്യകാരണസംതപ്തേ സംതപ്തഹൃദയാ വയമ്
മഹാപ്രഭുവേ, എനിക്ക് ഇനിയും അറിയിക്കാനുള്ളത് ഉണ്ട്; ദയവായി കേൾക്കൂ: നിനക്ക് ഒരു കാരണത്താൽ ദുഃഖം അനുഭവപ്പെടുമ്പോൾ ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയവും വേദനിക്കുന്നു.
ത്യജ രാജന്നിമം ശോകം മിഥ്യാ സംതാപമാഗതമ്। യദിയം ത്യജ്യതാം ചിന്താ ശത്രുഹര്ഷവിവര്ധിനീ
രാജാവേ, ഈ ദുഃഖവും അനാവശ്യമായ ഈ വേദനയും ഉപേക്ഷിക്കണം; ശത്രുക്കളുടെ സന്തോഷം വർധിപ്പിക്കുന്ന ഈ ചിന്തയും വിട്ടുകളയണം.
ഉദ്യമഃ ക്രിയതാം വീര ഹര്ഷഃ സമുപസേവ്യതാമ്। പ്രാപ്തവ്യാ യദി തേ സീതാ ഹന്തവ്യാശ്ച നിശാചരാഃ
വീരാ, ശ്രമം നടത്തുക, ധൈര്യം സ്വീകരിക്കുക; സീതയെ നീ തിരികെ നേടണമെങ്കിൽ, നിശാചരന്മാരെ സംഹരിക്കണമെങ്കിൽ.
രഘുനന്ദന വക്ഷ്യാമി ശ്രൂയതാം മേ ഹിതം വചഃ। സാധ്വയം യാതു സൌമിത്രിര്ബലേന മഹതാ വൃതഃ
രഘുനന്ദനാ, ഞാൻ ഉപകാരപ്രദമായ വാക്കുകൾ പറയും, ദയവായി കേൾക്കൂ: സൗമിത്രി വലിയൊരു സൈന്യത്തോടൊപ്പം പോകട്ടെ.
നികുമ്ഭിലായാം സമ്പ്രാപ്തം ഹന്തും രാവണിമാഹവേ। ധനുര്മണ്ഡലനിര്മുക്തൈരാശീവിഷവിഷോപമൈഃ
നികുംബിലയിൽ എത്തി, യുദ്ധത്തിൽ രാവണന്റെ മകനെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് സംഹരിക്കണം; ആ അമ്പുകൾ വിഷസർപ്പത്തിന്റെ വിഷംപോലെയാണ്.
ശരൈര്ഹന്തും മഹേഷ്വാസോ രാവണിം സമിതിംജയഃ। തേന വീരേണ തപസാ വരദാനാത് സ്വയംഭുവഃ। അസ്ത്രം ബ്രഹ്മശിരഃ പ്രാപ്തം കാമഗാശ്ച തുരങ്ഗമാഃ
മഹാബാണധാരിയായ, യുദ്ധവിജയിയായ ആ വീരൻ രാവണന്റെ മകനെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് സംഹരിക്കണം; കാരണം, ആ വീരന് തപസ്സും സ്വയംഭുവിന്റെ അനുഗ്രഹവും കൊണ്ടു ബ്രഹ്മശിരസ്സായുധവും ഇഷ്ടപ്രവർത്തനശേഷിയുള്ള കുതിരകളും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.