ദാതുമര്ഹസി മൂല്യേന സുതമേകമിതോ മമ। ഏവമുക്തോ മഹാതേജാ ഋചീകസ്ത്വബ്രവീദ് വചഃ
നീ വിലയ്ക്ക് എന്റെ ഒരു മകനെ തരേണ്ടതുണ്ട്. അങ്ങനെ രാജാവ് പറഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാതേജസ്സുള്ള ഋചീകൻ ഇങ്ങനെ ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
നാഹം ജ്യേഷ്ഠം നരശ്രേഷ്ഠ വിക്രീണീയാം കഥംചന। ഋചീകസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ തേഷാം മാതാ മഹാത്മനാമ്
മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോനേ, ഞാൻ എന്റെ മൂത്ത മകനെയൊരിക്കലും വിൽക്കില്ല. ഋചീകന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ആ മഹാത്മാക്കളുടെ അമ്മ
ഉവാച നരശാര്ദൂലമമ്ബരീഷമിദം വചഃ। അവിക്രേയം സുതം ജ്യേഷ്ഠം ഭഗവാനാഹ ഭാര്ഗവഃ
മനുഷ്യസിംഹനായ അംബരീഷനോട് അവൾ പറഞ്ഞു: ഭാർഗവൻ പറഞ്ഞതുപോലെ, മൂത്ത മകനെ വിൽക്കാൻ കഴിയില്ല.
മമാപി ദയിതം വിദ്ധി കനിഷ്ഠം ശുനകം പ്രഭോ। തസ്മാത് കനീയസം പുത്രം ന ദാസ്യേ തവ പാര്ഥിവ
പ്രഭുവേ, എന്റെ ഇളയ മകൻ ശുനകനും എനിക്ക് അത്രമേൽ പ്രിയമാണ്. അതുകൊണ്ട്, രാജാവേ, ഞാൻ ഇളയ മകനെ നിനക്ക് തരില്ല.
പ്രായേണ ഹി നരശ്രേഷ്ഠ ജ്യേഷ്ഠാഃ പിതൃഷു വല്ലഭാഃ। മാതൄണാം ച കനീയാംസസ്തസ്മാദ് രക്ഷ്യേ കനീയസമ്
മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോനേ, സാധാരണയായി പിതാക്കൾക്ക് മൂത്ത മകനും മാതാക്കൾക്ക് ഇളയ മകനും ഏറ്റവും പ്രിയമാണ്. അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഇളയ മകനെ സംരക്ഷിക്കും.
ഉക്തവാക്യേ മുനൌ തസ്മിന് മുനിപത്ന്യാം തഥൈവ ച। ശുനഃശേപഃ സ്വയം രാമ മധ്യമോ വാക്യമബ്രവീത്
മഹർഷിയും ഭാര്യയും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മധ്യസ്ഥനായ ശുനശ്ശേപൻ തന്നെയാണ്, രാമാ, അവരെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
പിതാ ജ്യേഷ്ഠമവിക്രേയം മാതാ ചാഹ കനീയസമ്। വിക്രേയം മധ്യമം മന്യേ രാജപുത്ര നയസ്വ മാമ്
പിതാവ് മൂത്ത മകനെ വിൽക്കാൻ പാടില്ലെന്ന് പറഞ്ഞു, അമ്മയും ഇളയ മകനെ പാടില്ലെന്ന് പറഞ്ഞു. അതിനാൽ, രാജകുമാരാ, മധ്യസ്ഥനായ എന്നെ കൊണ്ടുപോകാം എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
അഥ രാജാ മഹാബാഹോ വാക്യാന്തേ ബ്രഹ്മവാദിനഃ। ഹിരണ്യസ്യ സുവര്ണസ്യ കോടിഭീ രത്നരാശിഭിഃ
ശക്തിയുള്ള ഭുജങ്ങൾ ഉള്ള രാജാവായ അംബരീഷൻ, അവരുടെ വാക്കുകൾക്കു ശേഷം, ബ്രാഹ്മണനോട് പറഞ്ഞു: കോടികൾ വിലയുള്ള പൊന്നും, രത്നങ്ങളുടെ കൂമ്പാരങ്ങളും...
ഗവാം ശതസഹസ്രേണ ശുനഃശേപം നരേശ്വരഃ। ഗൃഹീത്വാ പരമപ്രീതോ ജഗാമ രഘുനന്ദന
രഘുവംശജനായ രാജാവ് അനന്തം സന്തോഷത്തോടെ, ലക്ഷം പശുക്കളെ കൊടുത്തു ശുനശ്ശേപനെ ഏറ്റെടുത്തു യാത്രയായി.
അമ്ബരീഷസ്തു രാജര്ഷീ രഥമാരോപ്യ സത്വരഃ। ശുനഃശേപം മഹാതേജാ ജഗാമാശു മഹായശാഃ
അമ്പരീഷൻ എന്ന മഹാതേജസ്സും മഹാപ്രശസ്തനും ആയ രാജർഷി, വേഗത്തിൽ ശുനശ്ശേപനെ രഥത്തിൽ കയറ്റി ഉടൻ പുറപ്പെട്ടു.
thumb|ദ്വിഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ ദ്വിഷഷ്ഠിതമഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ഇപ്പോൾ അറുപത്തിരണ്ടാമത്തെ സർഗ്ഗം കേൾക്കൂ. മഹത്വമുള്ള വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിലെ അറുപത്തിരണ്ടാമത്തെ സർഗ്ഗം ഇതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.
ശുനഃശേപം നരശ്രേഷ്ഠ ഗൃഹീത്വാ തു മഹായശാഃ। വ്യശ്രമത് പുഷ്കരേ രാജാ മധ്യാഹ്നേ രഘുനന്ദന
ശുനശ്ശേപനെ ഏറ്റെടുത്ത മഹാപ്രശസ്തനായ രാജാവ്, രഘുവംശജനായവൻ, പുഷ്കരത്തിൽ മധ്യാഹ്നത്തിൽ വിശ്രമിച്ചു.
തസ്യ വിശ്രമമാണസ്യ ശുനഃശേപോ മഹായശാഃ। പുഷ്കരം ജ്യേഷ്ഠമാഗമ്യ വിശ്വാമിത്രം ദദര്ശ ഹ
അവൻ വിശ്രമിക്കുമ്പോൾ, മഹാപ്രശസ്തനായ ശുനശ്ശേപൻ ജ്യേഷ്ഠമായ പുഷ്കരത്തിൽ എത്തി വിശ്വാമിത്രനെ കണ്ടു.
തപ്യന്തമൃഷിഭിഃ സാര്ധം മാതുലം പരമാതുരഃ। വിഷണ്ണവദനോ ദീനസ്തൃഷ്ണയാ ച ശ്രമേണ ച
ദാഹത്തിലും ക്ഷീണത്തിലും വിഷണ്ണമായ മുഖത്തോടെ, താൻ വളരെ ദുഃഖിതനായ ശുനശ്ശേപൻ, മറ്റു ഋഷിമാരോടൊപ്പം തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന അമ്മാവനായ വിശ്വാമിത്രനെ കണ്ടു.
പപാതാങ്കേ മുനേ രാമ വാക്യം ചേദമുവാച ഹ। ന മേഽസ്തി മാതാ ന പിതാ ജ്ഞാതയോ ബാന്ധവാഃ കുതഃ
അവൻ മുനിയുടെ മടിയിൽ വീണു പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് അമ്മയുമില്ല, അച്ഛനും ഇല്ല, ബന്ധുക്കളോ സഹോദരങ്ങളോ ആരുമില്ല.'
ത്രാതുമര്ഹസി മാം സൌമ്യ ധര്മേണ മുനിപുംഗവ। ത്രാതാ ത്വം ഹി നരശ്രേഷ്ഠ സര്വേഷാം ത്വം ഹി ഭാവനഃ
'മൃദുവായവനേ, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, നീ ധർമ്മപാതയിലൂടെ എന്നെ രക്ഷിക്കണം. മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, നീ എല്ലാവർക്കും ആശ്രയവും സ്രഷ്ടാവുമാണ്.'
രാജാ ച കൃതകാര്യഃ സ്യാദഹം ദീര്ഘായുരവ്യയഃ। സ്വര്ഗലോകമുപാശ്നീയാം തപസ്തപ്ത്വാ ഹ്യനുത്തമമ്
'രാജാവിന് തന്റെ ലക്ഷ്യം നേടാൻ കഴിയട്ടെ, എനിക്ക് ദീർഘായുസും അക്ഷയമായ ജീവനും ലഭിക്കട്ടെ. ഉത്തമമായ തപസ് അനുഷ്ഠിച്ച് ഞാൻ സ്വർഗ്ഗലോകം പ്രാപിക്കട്ടെ.'
സ മേ നാഥോ ഹ്യനാഥസ്യ ഭവ ഭവ്യേന ചേതസാ। പിതേവ പുത്രം ധര്മാത്മംസ്ത്രാതുമര്ഹസി കില്ബിഷാത്
'എനിക്ക് ആരുമില്ലാത്തതിനാൽ, ദയയുള്ള മനസ്സോടെ നീ എന്നെ രക്ഷകനാകണം. പിതാവിനെ പോലെ പുത്രനെ രക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ, നീ ധർമ്മശീലനായവനേ, എന്നെ പാപത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കണം.'
തസ്യ തദ് വചനം ശ്രുത്വാ വിശ്വാമിത്രോ മഹാതപാഃ। സാന്ത്വയിത്വാ ബഹുവിധം പുത്രാനിദമുവാച ഹ
അവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട മഹാതപസ്സായ വിശ്വാമിത്രൻ പലവിധത്തിൽ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, തന്റെ പുത്രന്മാരോട് പറഞ്ഞു.
യത്കൃതേ പിതരഃ പുത്രാഞ്ജനയന്തി ശുഭാര്ഥിനഃ। പരലോകഹിതാര്ഥായ തസ്യ കാലോഽയമാഗതഃ
'പിതാക്കന്മാർ പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിക്കുന്നത് നല്ലതിനു വേണ്ടി, പരലോകത്തിലെ ക്ഷേമത്തിനായാണ്. അതിനായുള്ള സമയം ഇപ്പോൾ എത്തിയിരിക്കുന്നു.'
അയം മുനിസുതോ ബാലോ മത്തഃ ശരണമിച്ഛതി। അസ്യ ജീവിതമാത്രേണ പ്രിയം കുരുത പുത്രകാഃ
'ഈ മുനിപുത്രൻ എന്നെ ആശ്രയിക്കാൻ വന്നിരിക്കുന്നു. എന്റെ മക്കളേ, നിങ്ങൾക്ക് കഴിയുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ഉപകാരമായി നിങ്ങളുടെ ജീവൻ അവനു നൽകൂ.'
സര്വേ സുകൃതകര്മാണഃ സര്വേ ധര്മപരായണാഃ। പശുഭൂതാ നരേന്ദ്രസ്യ തൃപ്തിമഗ്നേഃ പ്രയച്ഛത
'നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്ത, ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരമായിരിക്കുന്ന നിങ്ങൾ എല്ലാവരും രാജാവിന് വേണ്ടി യാഗപശുവായി തീർന്നു, അഗ്നിയെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തൂ.'
നാഥവാംശ്ച ശുനഃശേപോ യജ്ഞശ്ചാവിഘ്നതോ ഭവേത്। ദേവതാസ്തര്പിതാശ്ച സ്യുര്മമ ചാപി കൃതം വചഃ
'ശുനശ്ശേപന് ഒരു രക്ഷകനുണ്ടാകും, യാഗം തടസ്സമില്ലാതെ നടക്കും, ദേവന്മാർ തൃപ്തരാകും, എന്റെ വാക്കും പാലിക്കപ്പെടും.'
മുനേസ്തദ് വചനം ശ്രുത്വാ മധുച്ഛന്ദാദയഃ സുതാഃ। സാഭിമാനം നരശ്രേഷ്ഠ സലീലമിദമബ്രുവന്
മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട മധുച്ഛന്ദാദികൾ തുടങ്ങിയ പുത്രന്മാർ, അഭിമാനത്തോടും കണ്ണീരോടും കൂടി, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കഥമാത്മസുതാന് ഹിത്വാ ത്രായസേഽന്യസുതം വിഭോ। അകാര്യമിവ പശ്യാമഃ ശ്വമാംസമിവ ഭോജനേ
'സ്വന്തം മക്കളെ ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റൊരാളുടെ മകനെ രക്ഷിക്കുന്നത് എങ്ങനെ ന്യായമാണ്, പ്രഭുവേ? ഇത് ഞങ്ങൾ തെറ്റായ കാര്യമായി കാണുന്നു, നായയുടെ മാംസം ഭക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ.'
തേഷാം തദ് വചനം ശ്രുത്വാ പുത്രാണാം മുനിപുംഗവഃ। ക്രോധസംരക്തനയനോ വ്യാഹര്തുമുപചക്രമേ
പുത്രന്മാരുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട മുനിപുംഗവൻ, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച് സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
നിഃസാധ്വസമിദം പ്രോക്തം ധര്മാദപി വിഗര്ഹിതമ്। അതിക്രമ്യ തു മദ്വാക്യം ദാരുണം രോമഹര്ഷണമ്
ഭയമില്ലാതെ പറഞ്ഞത് ധർമ്മം പോലും കുറ്റം കാണുന്ന കാര്യമാണ്. എന്റെ വാക്കുകൾ അവഗണിച്ച്, അത്യന്തം കഠിനവും കേൾക്കുമ്പോൾ രോമാഞ്ചം വരുത്തുന്നതുമായത് ചെയ്തു.
ശ്വമാംസഭോജിനഃ സര്വേ വാസിഷ്ഠാ ഇവ ജാതിഷു। പൂര്ണം വര്ഷസഹസ്രം തു പൃഥിവ്യാമനുവത്സ്യഥ
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും വസിഷ്ഠന്റെ സന്തതികൾ പോലെ ജന്മത്തിൽ തന്നെ നായുടെ മാംസം ഭക്ഷിക്കേണ്ടിവരും. ഒരു ആയിരം വർഷം പൂർണ്ണമായി ഭൂമിയിൽ കഴിയേണ്ടി വരും.
കൃത്വാ ശാപസമായുക്താന് പുത്രാന് മുനിവരസ്തദാ। ശുനഃശേപമുവാചാര്തം കൃത്വാ രക്ഷാം നിരാമയാമ്
മഹാമുനി തന്റെ മക്കളെ ശപിച്ച്, ശുനഃശേപനെ സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കി, അവന്റെ ദു:ഖം മനസ്സിലാക്കി ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
പവിത്രപാശൈരാബദ്ധോ രക്തമാല്യാനുലേപനഃ। വൈഷ്ണവം യൂപമാസാദ്യ വാഗ്ഭിരഗ്നിമുദാഹര
പവിത്രമായ കയറുകൾ കെട്ടി, ചുവപ്പ് പൂക്കളും സുഗന്ധവും അണിഞ്ഞ്, വിഷ്ണുവിന്റെ യൂപം സമീപിച്ച്, വാക്കുകൾകൊണ്ട് അഗ്നിയെ ആഹ്വാനിക്കണം.