സ വാജിഭിശ്ചതുര്ഭിസ്തു ബാണൈസ്തു നിശിതൈര്യുതഃ। ആരോപിതമഹാചാപഃ ശുശുഭേ സ്യന്ദനോത്തമഃ
നാലു കുതിരകള് ചേര്ന്ന് വലിച്ചുകൊണ്ടു പോയ, മൂര്ച്ഛയുള്ള അമ്പുകള് നിറച്ച, വലിയ വില്ല് കെട്ടിയിരുന്ന ആ ഉത്തമരഥം അതിമനോഹരമായി തിളങ്ങി.
ജാജ്വല്യമാനോ വപുഷാ തപനീയപരിച്ഛദഃ। മൃഗൈശ്ചന്ദ്രാര്ധചന്ദ്രൈശ്ച സ രഥഃ സമലംകൃതഃ
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള അലങ്കാരങ്ങള് ധരിച്ച്, മൃഗങ്ങളുടെയും ചന്ദ്രാകൃതികളുടെയും അര്ദ്ധചന്ദ്രങ്ങളുടെയും ചിത്രങ്ങളാല് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ആ രഥം അതിശയകരമായി പ്രകാശിച്ചു.
ജാമ്ബൂനദമഹാകമ്ബുര്ദീപ്തപാവകസംനിഭഃ। ബഭൂവേന്ദ്രജിതഃ കേതുര്വൈദൂര്യസമലംകൃതഃ
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള വലിയ കൊമ്പും, തീപോലെ ദീപ്തിയുള്ളതുമായ, വൈഡൂര്യമണികളാല് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഇന്ദ്രജിത്തിന്റെ പതാക അതിമനോഹരമായി തിളങ്ങി.
തേന ചാദിത്യകല്പേന ബ്രഹ്മാസ്ത്രേണ ച പാലിതഃ। സ ബഭൂവ ദുരാധര്ഷോ രാവണിഃ സുമഹാബലഃ
സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ച്, ബ്രഹ്മാസ്ത്രത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്തിലും, അതി ശക്തനായ രാവണപുത്രന് അജയ്യനായി മാറി.
സോഽഭിനിര്യായ നഗരാദിന്ദ്രജിത് സമിതിംജയഃ। ഹുത്വാഗ്നിം രാക്ഷസൈര്മന്ത്രൈരന്തര്ധാനഗതോഽബ്രവീത്
പോരില് ജയിച്ച ഇന്ദ്രജിത്ത് നഗരത്തില് നിന്ന് പുറത്ത് ചെന്നു, രാക്ഷസമന്ത്രങ്ങളോടുകൂടി അഗ്നിഹോമം നടത്തി, അദൃശ്യനായി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
അദ്യ ഹത്വാ രണേ യൌ തൌ മിഥ്യാ പ്രവ്രജിതൌ വനേ। ജയം പിത്രേ പ്രദാസ്യാമി രാവണായ രണേഽധികമ്
ഇന്ന്, കാട്ടില് വ്യാജമായി വാസം ചെയ്യുന്ന ആ ഇരുവരെയും യുദ്ധത്തില് കൊല്ലുകയും, എന്റെ അച്ഛന് രാവണന് കൂടുതല് വലിയ ജയം സമ്മാനിക്കുകയും ചെയ്യും.
അദ്യ നിര്വാനരാമുര്വീം ഹത്വാ രാമം ച ലക്ഷ്മണമ്। കരിഷ്യേ പരമാം പ്രീതിമിത്യുക്ത്വാന്തരധീയത
ഇന്ന്, രാമനും ലക്ഷ്മണനും കൊല്ലുകയും, ഭൂമിയെ ശത്രുമുക്തമാക്കുകയും ചെയ്ത്, പരമാനന്ദം നേടുമെന്ന് പറഞ്ഞ് അവന് അദൃശ്യനായി.
ആപപാതാഥ സംക്രുദ്ധോ ദശഗ്രീവേണ ചോദിതഃ। തീക്ഷ്ണകാര്മുകനാരാചൈസ്തീക്ഷ്ണസ്ത്വിന്ദ്രരിപൂ രണേ
പത്ത് തലകളുള്ള രാവണന് കോപത്തോടെ ഉണര്ത്തിയതോടെ, യുദ്ധത്തില് ഭയങ്കരനായ ഇന്ദ്രജിത്ത് മൂര്ച്ഛയുള്ള വില്ലും അമ്പുകളും എടുത്ത് മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞു.
സ ദദര്ശ മഹാവീര്യൌ നാഗൌ ത്രിശിരസാവിവ। സൃജന്താവിഷുജാലാനി വീരൌ വാനരമധ്യഗൌ
വാനരസേനയില് മുന്നിലുള്ള, മൂന്നു തലകളുള്ള പാമ്പുകളെപ്പോലെ അമ്പുകള് ഒഴുക്കുന്ന, അതിവീരരായ ആ ഇരുവരെയും അവന് കണ്ടു.
ഇമൌ താവിതി സംചിന്ത്യ സജ്യം കൃത്വാ ച കാര്മുകമ്। സംതതാനേഷുധാരാഭിഃ പര്ജന്യ ഇവ വൃഷ്ടിമാന്
‘ഇവരാണ് ആ ഇരുവരെന്ന്’ മനസ്സില് കരുതി, വില്ല് കെട്ടി, മഴയുള്ള മേഘംപോലെ അമ്പുകളുടെ ഒഴുക്കു വര്ഷിച്ചു.
സ തു വൈഹായസരഥോ യുധി തൌ രാമലക്ഷ്മണൌ। അചക്ഷുര്വിഷയേ തിഷ്ഠന് വിവ്യാധ നിശിതൈഃ ശരൈഃ
പറക്കുന്ന രഥത്തില് യുദ്ധം ചെയ്തു, കണ്ണിന് അദൃശ്യനായി നിന്നുകൊണ്ട്, ഇന്ദ്രജിത്ത് രാമനെയും ലക്ഷ്മണനെയും മൂര്ച്ഛയുള്ള അമ്പുകള് കൊണ്ട് തുളച്ചു.
തൌ തസ്യ ശരവേഗേന പരീതൌ രാമലക്ഷ്മണൌ। ധനുഷീ സശരേ കൃത്വാ ദിവ്യമസ്ത്രം പ്രചക്രതുഃ
അവന്റെ അമ്പുകളുടെ ശക്തിയില് മുക്കപ്പെട്ട രാമനും ലക്ഷ്മണനും, വില്ലിലും അമ്പുകളുമായി ദിവ്യായുധം പ്രയോഗിച്ചു.
പ്രച്ഛാദയന്തൌ ഗഗനം ശരജാലൈര്മഹാബലൌ। തമസ്ത്രൈഃ സൂര്യസംകാശൈര്നൈവ പസ്പര്ശതുഃ ശരൈഃ
വലിയ ശക്തിയുള്ള ആ ഇരുവരും അമ്പുകളുടെ മഴകൊണ്ട് ആകാശം മൂടി; സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ള ആയുധങ്ങളാല് അവര്ക്ക് അമ്പുകള് തൊടാനായില്ല.
സ ഹി ധൂമാന്ധകാരം ച ചക്രേ പ്രച്ഛാദയന്നഭഃ। ദിശശ്ചാന്തര്ദധേ ശ്രീമാന് നീഹാരതമസാ വൃതാഃ
അവന് പുകയും ഇരുട്ടും കൊണ്ട് ആകാശം മൂടി, മഹത്വമുള്ളവന് ദിശകള് മൂടിക്കെട്ടി, മഞ്ഞും അന്ധകാരവും നിറഞ്ഞു.
നൈവ ജ്യാതലനിര്ഘോഷോ ന ച നേമിഖുരസ്വനഃ। ശുശ്രുവേ ചരതസ്തസ്യ ന ച രൂപം പ്രകാശതേ
അവന് ചലിക്കുന്നപ്പോള് വില്ലിന്റെ തന്തിയുടെ ശബ്ദവും ചക്രങ്ങളുടെ മുഴക്കവും കേട്ടില്ല; അവന്റെ രൂപം എവിടെയും കാണാനായില്ല.
ഘനാന്ധകാരേ തിമിരേ ശിലാവര്ഷമിവാദ്ഭുതമ്। സ വവര്ഷ മഹാബാഹുര്നാരാചശരവൃഷ്ടിഭിഃ
കട്ടിയുള്ള ഇരുട്ടിലും അന്ധകാരത്തിലും, അത്ഭുതകരമായ കല്ല് മഴപോലെ, മഹാബാഹുവായവന് നാരാച അമ്പുകളുടെ മഴ വര്ഷിച്ചു.
സ രാമം സൂര്യസംകാശൈഃ ശരൈര്ദത്തവരൈര്ഭൃശമ്। വിവ്യാധ സമരേ ക്രുദ്ധഃ സര്വഗാത്രേഷു രാവണിഃ
യുദ്ധത്തില് കോപം നിറഞ്ഞ രാവണപുത്രന്, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ള, വരദാനമായ അമ്പുകള് കൊണ്ട് രാമന്റെ എല്ലാ അവയവങ്ങളിലും കടന്നുകയറി കുത്തി.
തൌ ഹന്യമാനൌ നാരാചൈര്ധാരാഭിരിവ പര്വതൌ। ഹേമപുങ്ഖാന് നരവ്യാഘ്രൌ തിഗ്മാന് മുമുചതുഃ ശരാന്
നാരാച അമ്പുകളുടെ ഒഴുക്കില് പര്വ്വതങ്ങളെപ്പോലെ തകര്ന്ന, ആ ഇരുവന് മനുഷ്യസിംഹങ്ങള് പൊന്നുപൊതിഞ്ഞ മൂര്ച്ഛയുള്ള അമ്പുകള് വിട്ടു.
അന്തരിക്ഷേ സമാസാദ്യ രാവണിം കങ്കപത്രിണഃ। നികൃത്യ പതഗാ ഭൂമൌ പേതുസ്തേ ശോണിതാപ്ലുതാഃ
ആകാശത്ത് രാവണനെ നേരിട്ട് കിളിപ്പക്ഷിയുടെ ചിറകുപോലെയുള്ള അമ്പുകൾ വെട്ടി വീണു, രക്തത്തിൽ കുതിർന്ന അവ അവിടെ നിലത്തേക്ക് പതിച്ചു.
അതിമാത്രം ശരൌഘേണ ദീപ്യമാനൌ നരോത്തമൌ। താനിഷൂന് പതതോ ഭല്ലൈരനേകൈര്വിചകര്തതുഃ
അമ്പുകളുടെ അതിശയമായ ഒഴുക്കിനിടയിൽ ജ്വലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന മഹാനുഭാവികളായ ഇരുവരും, വീണു വരുന്ന ആ അമ്പുകൾ പലതും വീശിയെടുത്ത ഭല്ലങ്ങളാൽ വെട്ടിത്തകർത്തു.
യതോ ഹി ദദൃശാതേ തൌ ശരാന് നിപതിതാഞ്ഛിതാന്। തതസ്തു തൌ ദാശരഥീ സസൃജാതേഽസ്ത്രമുത്തമമ്
എവിടെയായാലും വീണു കിടക്കുന്ന അമ്പുകൾ കണ്ടപ്പോൾ തന്നെ, ദശരഥപുത്രന്മാർ അതിവിശിഷ്ടമായ ഒരു ആയുധം പ്രയോഗിച്ചു.
രാവണിസ്തു ദിശഃ സര്വാ രഥേനാതിരഥോഽപതത്। വിവ്യാധ തൌ ദാശരഥീ ലഘ്വസ്ത്രോ നിശിതൈഃ ശരൈഃ
രഥത്തിൽ കയറി മഹാശക്തനായ രാവണൻ എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും പായിച്ചു; ദശരഥപുത്രന്മാരെ വേഗതയേറിയ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ തല്ലി.
തേനാതിവിദ്ധൌ തൌ വീരൌ രുക്മപുങ്ഖൈഃ സുസംഹതൈഃ। ബഭൂവതുര്ദാശരഥീ പുഷ്പിതാവിവ കിംശുകൌ
പൊന്നുപൊതിഞ്ഞ ചിറകുള്ള നന്നായി ലക്ഷ്യം കണ്ട അമ്പുകളാൽ അതിവിശേഷമായി തുളഞ്ഞു, ദശരഥപുത്രന്മാർ പൂത്തുനിൽക്കുന്ന കിംശുകവൃക്ഷങ്ങളെപ്പോലെ തോന്നി.
നാസ്യ വേഗഗതിം കശ്ചിന്ന ച രൂപം ധനുഃ ശരാന്। ന ചാസ്യ വിദിതം കിംചിത് സൂര്യസ്യേവാഭ്രസമ്പ്ലവേ
അവന്റെ വേഗവും രൂപവും വില്ലും അമ്പുകളും ആരും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; മേഘങ്ങളിൽ മറഞ്ഞ സൂര്യനെപ്പോലെയായിരുന്നു അവന്റെ സ്ഥിതി.
തേന വിദ്ധാശ്ച ഹരയോ നിഹതാശ്ച ഗതാസവഃ। ബഭൂവുഃ ശതശസ്തത്ര പതിതാ ധരണീതലേ
അവനാൽ തുളഞ്ഞ് വാനരന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ടു, ജീവൻ വിട്ട് നൂറുകണക്കിന് വാനരങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ വീണു കിടന്നു.
ലക്ഷ്മണസ്തു തതഃ ക്രുദ്ധോ ഭ്രാതരം വാക്യമബ്രവീത്। ബ്രാഹ്മമസ്ത്രം പ്രയോക്ഷ്യാമി വധാര്ഥം സര്വരക്ഷസാമ്
അപ്പോൾ ക്രോധത്തോടെ ലക്ഷ്മണൻ സഹോദരനോട് പറഞ്ഞു: 'എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരെയും സംഹരിക്കാൻ ഞാൻ ബ്രഹ്മാസ്ത്രം പ്രയോഗിക്കും.'
തമുവാച തതോ രാമോ ലക്ഷ്മണം ശുഭലക്ഷണമ്। നൈകസ്യ ഹേതോ രക്ഷാംസി പൃഥിവ്യാം ഹന്തുമര്ഹസി
അപ്പോൾ രാമൻ, ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ള ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു: 'ഒരാളുടെ കാരണത്താൽ ഭൂമിയിലെ എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരെയും നീ കൊല്ലേണ്ടതില്ല.'
അയുധ്യമാനം പ്രച്ഛന്നം പ്രാഞ്ജലിം ശരണാഗതമ്। പലായമാനം മത്തം വാ ന ഹന്തും ത്വമിഹാര്ഹസി
യുദ്ധം ചെയ്യാത്തവനെയും മറഞ്ഞിരിക്കുന്നവനെയും കയ്യുയർത്തി അഭയം തേടുന്നവനെയും ഓടിപ്പോകുന്നവനെയും മദത്തിൽ മയങ്ങിയവനെയും നീ കൊല്ലരുത്.
തസ്യൈവ തു വധേ യത്നം കരിഷ്യാമി മഹാഭുജ। ആദേക്ഷ്യാവോ മഹാവേഗാനസ്ത്രാനാശീവിഷോപമാന്
പക്ഷേ അവന്റെ വധത്തിനായി മാത്രം ഞാൻ പരിശ്രമിക്കും, മഹാബാഹുവേ; വിഷസർപ്പങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള വേഗമേറിയ ആയുധങ്ങൾ നാം ഉപയോഗിക്കും.
തമേനം മായിനം ക്ഷുദ്രമന്തര്ഹിതരഥം ബലാത്। രാക്ഷസം നിഹനിഷ്യന്തി ദൃഷ്ട്വാ വാനരയൂഥപാഃ
മായാവിയായ ആ ചെറിയ രാക്ഷസൻ രഥം മറച്ചു ഒളിച്ചിരിക്കുന്നതും കണ്ടു, വാനരസേനാനികൾ അവനെ ബലമായി സംഹരിക്കും.