ഗോപുരാട്ടപ്രതോലീഷു ചര്യാസു വിവിധാസു ച। പ്രാസാദേഷു ച സംഹൃഷ്ടാഃ സസൃജുസ്തേ ഹുതാശനമ്
ഗോപുരങ്ങളിലും കോട്ടകളിലും തെരുവുകളിലും പല ഭാഗങ്ങളിലും, രാജപ്രാസാദങ്ങളിലും, ആഹ്ലാദത്തോടെ കുരങ്ങന്മാർ അഗ്നി പടർത്തി.
തേഷാം ഗൃഹസഹസ്രാണി ദദാഹ ഹുതഭുക് തദാ। പ്രാസാദാഃ പര്വതാകാരാഃ പതന്തി ധരണീതലേ
അന്നേരം അഗ്നിദേവൻ ആയിരക്കണക്കിന് വീടുകൾ കത്തിച്ചു; പർവ്വതസദൃശമായ വലിയ പ്രാസാദങ്ങൾ നിലംപതിച്ചു.
അഗുരുര്ദഹ്യതേ തത്ര പരം ചൈവ സുചന്ദനമ്। മൌക്തികാ മണയഃ സ്നിഗ്ധാ വജ്രം ചാപി പ്രവാലകമ്
അവിടെ അഗുരുവും അത്യുത്തമമായ ചന്ദനവും, മുത്തുകളും മനോഹരമായ രത്നങ്ങളും വജ്രവും പവഴയും അഗ്നിയിൽ കത്തിപ്പോയി.
ക്ഷൌമം ച ദഹ്യതേ തത്ര കൌശേയം ചാപി ശോഭനമ്। ആവികം വിവിധം ചൌര്ണം കാഞ്ചനം ഭാണ്ഡമായുധമ്
അവിടെ കൌശേയവും മനോഹരമായ പടവസ്ത്രങ്ങളും വിവിധ ആടുതോലുകളും പൊടികൾ, പൊന്നിന്റെ പാത്രങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ എന്നിവയും അഗ്നിയിൽ കത്തിപ്പോയി.
നാനാവികൃതസംസ്ഥാനം വാജിഭാണ്ഡപരിച്ഛദമ്। ഗജഗ്രൈവേയകക്ഷ്യാശ്ച രഥഭാണ്ഡാംശ്ച സംസ്കൃതാന്
വിവിധ രൂപത്തിലുള്ള കുതിരപ്പകരണങ്ങൾ, ആനയുടെ കവചവും കെട്ടുകളും, നന്നായി ഒരുക്കിയ രഥങ്ങളുടെ ഭാഗങ്ങളും എല്ലാം അഗ്നിയിൽ നശിച്ചു.
തനുത്രാണി ച യോധാനാം ഹസ്ത്യശ്വാനാം ച വര്മ ച। ഖഡ്ഗാ ധനൂംഷി ജ്യാബാണാസ്തോമരാങ്കുശശക്തയഃ
യോദ്ധാക്കളുടെ കവർച്ച, ആനകളും കുതിരകളും ധരിച്ച കവചം, വാൾ, വില്ലുകൾ, വില്ലിന്റെ നൂലുകൾ, അമ്പുകൾ, കുന്തങ്ങൾ, ആങ്കുഷം, ശൂലങ്ങൾ—ഇവയൊക്കെയും അഗ്നിയിൽ കത്തിപ്പോയി.
രോമജം വാലജം ചര്മ വ്യാഘ്രജം ചാണ്ഡജം ബഹു। മുക്താമണിവിചിത്രാംശ്ച പ്രാസാദാംശ്ച സമന്തതഃ
മുടിയും വാലും കൊണ്ടുള്ള തോലുകൾ, പുലിയുടെ തോലും പക്ഷികളുടെ തോലുകളും, മുത്തും രത്നങ്ങളും അലങ്കരിച്ച വലിയ പ്രാസാദങ്ങളും എല്ലാടും നശിച്ചു.
വിവിധാനസ്ത്രസംഘാതാനഗ്നിര്ദഹതി തത്ര വൈ। നാനാവിധാന് ഗൃഹാംശ്ചിത്രാന് ദദാഹ ഹുതഭുക് തദാ
അവിടെ വിവിധതരം ആയുധങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ അഗ്നിയിൽ കത്തിപ്പോയി; അന്നേരം അഗ്നിദേവൻ പലവിധ ഭംഗിയുള്ള വീടുകളും മുഴുവൻ കത്തിച്ചു.
ആവാസാന് രാക്ഷസാനാം ച സര്വേഷാം ഗൃഹഗൃധ്നുനാമ്। ഹേമചിത്രതനുത്രാണാം സ്രഗ്ഭാണ്ഡാമ്ബരധാരിണാമ്
പൊന്നുകൊണ്ടു അലങ്കരിച്ച കാവചം ധരിച്ചും, പുഷ്പമാലകളും ഭൂഷണങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളും അണിഞ്ഞും, എല്ലാം സ്വന്തമാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരുടെയും വീടുകൾ അവൻ കത്തിച്ചു.
സീധുപാനചലാക്ഷാണാം മദവിഹ്വലഗാമിനാമ്। കാന്താലമ്ബിതവസ്ത്രാണാം ശത്രുസംജാതമന്യുനാമ്
മദ്യം കുടിച്ചും പാശാ കളിച്ചും, മദത്തിൽ കറങ്ങി നടന്നും, പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ വസ്ത്രം അണിഞ്ഞും, ശത്രുതയിൽ നിന്ന് കോപം ഉയർന്നവരുടെയും വീടുകൾ അവൻ കത്തിച്ചു.
ഗദാശൂലാസിഹസ്താനാം ഖാദതാം പിബതാമപി। ശയനേഷു മഹാര്ഹേഷു പ്രസുപ്താനാം പ്രിയൈഃ സഹ
ഗദ, കുന്തം, വാൾ മുതലായ ആയുധങ്ങൾ കൈയിൽ പിടിച്ചും, ഭക്ഷണം കഴിച്ചും, പാനം ചെയ്തും, വിലയേറിയ കിടക്കയിൽ പ്രിയപ്പെട്ടവരോടൊപ്പം ഉറങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നവരെയും അവൻ കത്തിച്ചു.
ത്രസ്താനാം ഗച്ഛതാം തൂര്ണം പുത്രാനാദായ സര്വതഃ। തേഷാം ശതസഹസ്രാണി തദാ ലങ്കാനിവാസിനാമ്
ഭയത്താൽ എല്ലാടും കുട്ടികളെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് വേഗത്തിൽ ഓടിപ്പോയ ലങ്കാവാസികളിൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾ അന്നേരം ഉണ്ടായിരുന്നു.
അദഹത് പാവകസ്തത്ര ജജ്വാല ച പുനഃ പുനഃ। സാരവന്തി മഹാര്ഹാണി ഗമ്ഭീരഗുണവന്തി ച
അവിടെ അഗ്നിദേവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും കത്തിച്ചു; വിലയേറിയ വസ്തുക്കളാൽ നിറഞ്ഞതും ആഴമുള്ള ഗുണങ്ങളുള്ളതുമായ കൊട്ടാരങ്ങൾ അഗ്നിയിൽ കത്തിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
ഹേമചന്ദ്രാര്ധചന്ദ്രാണി ചന്ദ്രശാലോന്നതാനി ച। തത്ര ചിത്രഗവാക്ഷാണി സാധിഷ്ഠാനാനി സര്വശഃ
പൊന്നും വെള്ളിയും ചന്ദ്രാകൃതിയിലും അർദ്ധചന്ദ്രാകൃതിയിലും അലങ്കരിച്ചും, ഉയർന്ന ചന്ദ്രശാലകളും, മനോഹരമായ ജനാലകളും, ഓരോന്നിനും തങ്ങളുടെ തറകളുമുള്ള കൊട്ടാരങ്ങൾ അവിടെ തെളിഞ്ഞുനിന്നു.
മണിവിദ്രുമചിത്രാണി സ്പൃശന്തീവ ദിവാകരമ്। ക്രൌഞ്ചബര്ഹിണവീണാനാം ഭൂഷണാനാം ച നിഃസ്വനൈഃ
മണികളും പവഴുംകൊണ്ടു അലങ്കരിച്ച, സൂര്യനെ തൊടുന്നതുപോലെ ഉയർന്ന, ക്രൗഞ്ചപക്ഷിയും മയിൽവീണയും ഭൂഷണങ്ങളുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്ന കൊട്ടാരങ്ങൾ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
നാദിതാന്യചലാഭാനി വേശ്മാന്യഗ്നിര്ദദാഹ സഃ। ജ്വലനേന പരീതാനി തോരണാനി ചകാശിരേ
കല്ലുപോലെയും അചഞ്ചലമായും മുഴങ്ങുന്ന കൊട്ടാരങ്ങൾ അഗ്നി കത്തിച്ചു; ജ്വാലകൾ ചുറ്റിയ കവാടങ്ങൾ അതിവിശിഷ്ടമായി പ്രകാശിച്ചു.
വിദ്യുദ്ഭിരിവ നദ്ധാനി മേഘജാലാനി ഘര്മഗേ। ജ്വലനേന പരീതാനി ഗൃഹാണി പ്രചകാശിരേ
വെള്ളിച്ചുരുങ്ങിയ മേഘങ്ങൾ പോലെ, അഗ്നിയിൽ ചുറ്റപ്പെട്ട വീടുകൾ വേനലിൽ മിന്നുന്ന മേഘങ്ങൾ പോലെ തെളിഞ്ഞു.
ദാവാഗ്നിദീപ്താനി യഥാ ശിഖരാണി മഹാഗിരേഃ। വിമാനേഷു പ്രസുപ്താശ്ച ദഹ്യമാനാ വരാങ്ഗനാഃ
വനാഗ്നിയിൽ കത്തുന്ന വലിയ പർവതശിഖരങ്ങൾ പോലെ, കൊട്ടാരങ്ങളിൽ ഉറങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്ന മനോഹരിയായ സ്ത്രീകൾ അഗ്നിയിൽ കത്തിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
ത്യക്താഭരണസംയോഗാ ഹാഹേത്യുച്ചൈര്വിചുക്രുശുഃ। തത്ര ചാഗ്നിപരീതാനി നിപേതുര്ഭവനാന്യപി
ഭൂഷണങ്ങൾ വിട്ടുപോയ അവർ, 'ഹാ ഹേ' എന്ന് ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു; അഗ്നിയിൽ ചുറ്റപ്പെട്ട വീടുകളും അവിടെ തകർന്നു വീണു.
വജ്രിവജ്രഹതാനീവ ശിഖരാണി മഹാഗിരേഃ। താനി നിര്ദഹ്യമാനാനി ദൂരതഃ പ്രചകാശിരേ
ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രം കൊണ്ട് തകർന്ന വലിയ പർവതശിഖരങ്ങൾ പോലെ, കത്തുന്ന ആ വീടുകൾ ദൂരത്തുനിന്നും തെളിഞ്ഞു.
ഹിമവച്ഛിഖരാണീവ ദഹ്യമാനാനി സര്വശഃ। ഹര്മ്യാഗ്രൈര്ദഹ്യമാനൈശ്ച ജ്വാലാപ്രജ്വലിതൈരപി
ഹിമവാന്റെ പർവതശിഖരങ്ങൾ മുഴുവനായി അഗ്നിയിൽ കത്തുന്നതുപോലെ, കൊട്ടാരങ്ങളുടെ മേൽക്കൂരകളും ജ്വാലകളാൽ കത്തിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
രാത്രൌ സാ ദൃശ്യതേ ലങ്കാ പുഷ്പിതൈരിവ കിംശുകൈഃ। ഹസ്ത്യധ്യക്ഷൈര്ഗജൈര്മുക്തൈര്മുക്തൈശ്ച തുരഗൈരപി। ബഭൂവ ലങ്കാ ലോകാന്തേ ഭ്രാന്തഗ്രാഹ ഇവാര്ണവഃ
രാത്രിയിൽ ആ ലങ്ക പുഷ്പിച്ച കിംശുകപൂക്കൾപോലെ തെളിഞ്ഞു; കാവൽക്കാരാൽ വിട്ടുവിട്ട ആനകളും കുതിരകളും ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, ലോകത്തിന്റെ അറ്റത്തുള്ള കടലിൽ ഭ്രാന്തായ മത്സ്യങ്ങൾ കുലുങ്ങുന്നപോലെ ലങ്കയും അശാന്തമായി മാറി.
അശ്വം മുക്തം ഗജോ ദൃഷ്ട്വാ ക്വചിദ് ഭീതോഽപസര്പതി। ഭീതോ ഭീതം ഗജം ദൃഷ്ട്വാ ക്വചിദശ്വോ നിവര്തതേ
വിട്ടുവിട്ട കുതിരയെ കണ്ടാൽ ആന ചിലപ്പോൾ ഭയന്ന് പിന്മാറും; ഭയപ്പെട്ട ആനയെ കണ്ടാൽ കുതിരയും ചിലപ്പോൾ ഭയന്ന് തിരിഞ്ഞോടും.
ലങ്കായാം ദഹ്യമാനായാം ശുശുഭേ ച മഹോദധിഃ। ഛായാസംസക്തസലിലോ ലോഹിതോദ ഇവാര്ണവഃ
ലങ്ക കത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, വലിയ സമുദ്രം പോലും തണലിൽ കലർന്ന വെള്ളം കൊണ്ടു ചുവന്ന കടലുപോലെ തെളിഞ്ഞു.
സാ ബഭൂവ മുഹൂര്തേന ഹരിഭിര്ദീപിതാ പുരീ। ലോകസ്യാസ്യ ക്ഷയേ ഘോരേ പ്രദീപ്തേവ വസുന്ധരാ
ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് തന്നെ ആ നഗരം വാനരന്മാർ കത്തിച്ചു; ലോകം നശിക്കുന്ന സമയത്ത് ഭൂമി തന്നെ അഗ്നിയിൽ കത്തുന്നതുപോലെ.
നാരീജനസ്യ ധൂമേന വ്യാപ്തസ്യോച്ചൈര്വിനേദുഷഃ। സ്വനോ ജ്വലനതപ്തസ്യ ശുശ്രുവേ ശതയോജനമ്
പൊടിപടലത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ സ്ത്രീകളുടെ ഉച്ചത്തിലുള്ള കരച്ചിലും, കത്തുന്ന അഗ്നിയുടെ ഗർജ്ജനവും ചേർന്ന്, നൂറു യോജന ദൂരത്തേക്കു കേട്ടു.
പ്രദഗ്ധകായാനപരാന് രാക്ഷസാന് നിര്ഗതാന് ബഹിഃ। സഹസാ ഹ്യുത്പതന്തി സ്മ ഹരയോഽഥ യുയുത്സവഃ
അകത്തു നിന്നിറങ്ങി, ശരീരങ്ങൾ കത്തിയരിഞ്ഞ രാക്ഷസന്മാരെ കാണുമ്പോൾ, യുദ്ധത്തിന് ഉത്സുകരായ വാനരന്മാർ പെട്ടെന്നു പുറത്ത് ചാടി.
ഉദ്ഘുഷ്ടം വാനരാണാം ച രാക്ഷസാനാം ച നിഃസ്വനമ്। ദിശോ ദശ സമുദ്രം ച പൃഥിവീം ച വ്യനാദയത്
വാനരന്മാരുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും ഉച്ചത്തിലുള്ള വിളികൾ പത്ത് ദിക്കുകളും സമുദ്രവും ഭൂമിയും മുഴുവൻ മുഴങ്ങിച്ചു.
വിശല്യൌ ച മഹാത്മാനൌ താവുഭൌ രാമലക്ഷ്മണൌ। അസമ്ഭ്രാന്തൌ ജഗൃഹതുസ്തേ ഉഭേ ധനുഷീ വരേ
അവിടെ മഹാത്മാക്കളായ രാമനും ലക്ഷ്മണനും, ഒന്നും ഭയപ്പെടാതെ, പരുക്കില്ലാതെ, തങ്ങളുടെ ഉത്തമമായ വില്ലുകൾ എടുത്തു.
തതോ വിസ്ഫാരയാമാസ രാമശ്ച ധനുരുത്തമമ്। ബഭൂവ തുമുലഃ ശബ്ദോ രാക്ഷസാനാം ഭയാവഹഃ
അതിനുശേഷം രാമൻ തന്റെ വലിയ വിൽ വലിച്ചു. അതിന്റെ ഭയങ്കരമായ ശബ്ദം രാക്ഷസന്മാരെ ഭയപ്പെടുത്തി.