ബിഭീഷണാഭിഷേകം ച പുഷ്പകസ്യ ച ദര്ശനമ് അയോധ്യായാശ്ച ഗമനം ഭരദ്വാജസമാഗമമ് ॥൧-൩-
വിഭീഷണന്റെ അഭിഷേകം, പുഷ്പകവിമാനം കണ്ടത്, അയോധ്യയിലേക്കുള്ള യാത്ര, ഭരദ്വാജനുമായി കൂടിക്കാഴ്ച — ഇതെല്ലാം ഉണ്ടായി.
പ്രേഷണം വായുപുത്രസ്യ ഭരതേന സമാഗമമ് രാമാഭിഷേകാഭ്യുദയം സര്വസൈന്യവിസര്ജനമ് സ്വരാഷ്ട്രരഞ്ജനം ചൈവ വൈദേഹ്യാശ്ച വിസര്ജനമ് ॥൧-൩-
വായുവിന്റെ പുത്രനെ അയച്ചത്, ഭരതനുമായി കൂടിച്ചേർന്നത്, രാമന്റെ അഭിഷേകത്തിന്റെ മഹോത്സവം, എല്ലാ സൈന്യങ്ങളെയും വിട്ടയച്ചത്, സ്വന്തം രാജ്യത്തെ സന്തോഷിപ്പിച്ചത്, വൈദേഹിയെ വിടവാങ്ങിച്ചത് — ഇവയൊക്കെയും
അനാഗതം ച യത് കിംചിദ് രാമസ്യ വസുധാതലേ തച്ചകാരോത്തരേ കാവ്യേ വാല്മീകിര്ഭഗവാനൃഷിഃ ॥൧-൩-
ഭൂമിയിൽ രാമനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പിന്നെയും സംഭവിക്കേണ്ടതായിരുന്നതെന്തും മഹർഷി വാൽമീകി തന്റെ കാവ്യത്തിന്റെ ഉത്തരം ഭാഗത്തും ഉൾപ്പെടുത്തി.
thumb|ചതുര്ഥഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ ചതുര്ഥഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ശ്രീമാൻ വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിലെ നാലാമത്തെ സർഗം ഇതാണ്.
പ്രാപ്തരാജ്യസ്യ രാമസ്യ വാല്മീകിര്ഭഗവാനൃഷിഃ । ചകാര ചരിതം കൃത്സ്നം വിചിത്രപദമര്ഥവത് ॥൧-൪-
രാജ്യം ലഭിച്ച രാമന്റെ മുഴുവൻ കഥയും അത്ഭുതകരമായ വാക്കുകളിലും അർത്ഥത്തിലും മഹർഷി വാൽമീകി രചിച്ചു.
ചതുര്വിംശത്സഹസ്രാണി ശ്ലോകാനാമുക്തവാനൃഷിഃ । തഥാ സര്ഗശതാന് പഞ്ച ഷട്കാണ്ഡാനി തഥോത്തരമ് ॥൧-൪-
ആ മഹർഷി ഇരുപത്തിനാലായിരം ശ്ലോകങ്ങളും, അഞ്ഞൂറ് സർഗങ്ങളും, ആറു കാണ്ഡങ്ങളും, ഉത്തരം ഭാഗവും പറഞ്ഞുവെച്ചു.
കൃത്വാ തു തന്മഹാപ്രാജ്ഞഃ സഭവിഷ്യം സഹോത്തരമ് । ചിന്തയാമാസ കോ ന്വേതത് പ്രയുഞ്ജീയാദിതി പ്രഭുഃ ॥൧-൪-
അവൻ അതെല്ലാം, ഭാവിയിൽ സംഭവിക്കേണ്ടതും ഉൾപ്പെടുത്തി, പൂർത്തിയാക്കിയശേഷം, 'ഇതെല്ലാം ആരാണ് പാടുന്നത്?' എന്ന് ആ മഹാപണ്ഡിതൻ ആലോചിച്ചു.
കുശീലവൌ തു ധര്മജ്ഞൌ രാജപുത്രൌ യശസ്വിനൌ । ഭ്രാതരൌ സ്വരസംപന്നൌ ദദര്ശാശ്രമവാസിനൌ ॥൧-൪-
ധർമ്മത്തെ അറിയുന്ന, പ്രശസ്തരായ രാജകുമാരന്മാരായ കുശനും ലവനും, സ്വരസമ്പന്നരായ സഹോദരന്മാർ, ആശ്രമത്തിൽ താമസിക്കുന്നവരായി മഹർഷി കണ്ടു.
സ തു മേധാവിനൌ ദൃഷ്ട്വാ വേദേഷു പരിനിഷ്ഠിതൌ । വേദോപബൃംഹ്മണാര്ഥായ താവഗ്രാഹയത പ്രഭുഃ ॥൧-൪-
അവർ ബുദ്ധിമാന്മാരും വേദങ്ങളിൽ നിപുണരുമാണെന്ന് കണ്ട മഹർഷി, വേദങ്ങളെ കൂടുതൽ ഉജ്ജ്വലമാക്കാൻ അവരെ ആ കാവ്യം പഠിപ്പിച്ചു.
കാവ്യം രാമായണം കൃത്സ്നം സീതായാശ്ചരിതം മഹത് । പൌലസ്ത്യവധമിത്യേവം ചകാര ചരിതവ്രതഃ ॥൧-൪-
വ്രതശീലനായ മഹർഷി, രാമായണകാവ്യവും, സീതയുടെ മഹത്തായ കഥയും, പുലസ്ത്യപുത്രന്റെ നാശവും മുഴുവൻ രചിച്ചു.
പാഠ്യേ ഗേയേ ച മധുരം പ്രമാണൈസ്ത്രിഭിരന്വിതമ് । ജാതിഭിഃ സപ്തഭിര്യുക്തം തന്ത്രീലയസമന്വിതമ് ॥൧-൪-
പാരായണത്തിനും പാടുന്നതിനും മധുരമായ, മൂന്നു താളങ്ങളോടും ഏഴു വൃത്തങ്ങളോടും, തന്ത്രിയും ലയവും കൂടിയ കാവ്യമായിരുന്നു അത്.
രസൈഃ ശൃങ്ഗാരകരുണഹാസ്യരൌദ്രഭയാനകൈഃ । വീരാദിഭീ രസൈര്യുക്തം കാവ്യമേതദഗായതാമ് ॥൧-൪-
ശൃംഗാരവും കാരുണ്യവും ഹാസ്യവും ക്രോധവും ഭയവും വീരത്വം മുതലായ രസങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഈ കാവ്യം അവർ പാടി.
തൌ തു ഗാന്ധര്വതത്ത്വജ്ഞൌ സ്ഥാനമൂര്ച്ഛനകോവിദൌ । ഭ്രാതരൌ സ്വരസമ്പന്നൌ ഗന്ധര്വാവിവ രൂപിണൌ ॥൧-൪-
ഗാനശാസ്ത്രവും സ്വരമൂർച്ചനയിലും നിപുണരായ, സ്വരസമ്പന്നരായ സഹോദരന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാരെപ്പോലെ പ്രത്യക്ഷമായി.
രൂപലക്ഷണസമ്പന്നൌ മധുരസ്വരഭാഷിണൌ । ബിമ്ബാദിവോത്ഥിതൌ ബിമ്ബൌ രാമദേഹാത് തഥാപരൌ ॥൧-൪-
സൗന്ദര്യവും ശുഭലക്ഷണങ്ങളും നിറഞ്ഞ, മധുരസ്വരത്തിൽ സംസാരിക്കുന്ന, രാമന്റെ ദേഹത്തിൽ നിന്നുത്ഭവിച്ച രണ്ടു പ്രതിമകളെപ്പോലെയായിരുന്നു അവർ.
തൌ രാജപുത്രൌ കാര്ത്സ്ന്യേന ധര്മ്യമാഖ്യാനമുത്തമമ് । വാചോവിധേയം തത്സര്വം കൃത്വാ കാവ്യമനിന്ദിതൌ ॥൧-൪-
അവ രാജകുമാരന്മാർ, മുഴുവൻ ധാർമ്മികവും ഉത്തമവുമായ ആ കഥ പൂർണ്ണമായി പഠിച്ചു, കുറ്റമില്ലാത്ത വിധത്തിൽ ആ കാവ്യം പാടിച്ചു.
ഋഷീണാം ച ദ്വിജാതീനാം സാധൂനാം ച സമാഗമേ । യഥോപദേശം തത്ത്വജ്ഞൌ ജഗതുഃ സുസമാഹിതൌ ॥൧-൪-
മഹർഷിമാരുടെയും ദ്വിജന്മാരുടെയും സദുപദേശമുള്ളവരുടെ കൂട്ടായ്മകളിൽ, അവർ ആ കാവ്യം നിർദ്ദേശപ്രകാരം മനസ്സോടെ പാടി.
മഹാത്മാനൌ മഹാഭാഗൌ സര്വലക്ഷണലക്ഷിതൌ । തൌ കദാചിത് സമേതാനാമൃഷീണാം ഭാവിതാത്മനാമ് ॥൧-൪-
മഹാത്മാക്കളും മഹാഭാഗ്യശാലികളും എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതരുമായ ആ സഹോദരന്മാർ, ഒരിക്കൽ ശുദ്ധചിത്തരായ മഹർഷിമാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ,
മധ്യേ സഭം സമീപസ്ഥാവിദം കാവ്യമഗായതാമ് । തച്ഛ്രുത്വാ മുനയഃ സര്വേ ബാഷ്പപര്യാകുലേക്ഷണാഃ ॥൧-൪-
സഭയുടെ നടുവിൽ, സമീപം നിന്നുകൊണ്ട്, അവർ ആ കാവ്യം പാടിയപ്പോൾ, കേട്ട മഹർഷിമാരെല്ലാവർക്കും കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞു.
സാധു സാധ്വിതി താവൂചുഃ പരം വിസ്മയമാഗതാഃ । തേ പ്രീതമനസഃ സര്വേ മുനയോ ധര്മവത്സലാഃ ॥൧-൪-
അവർ 'ശബാശ്, ശബാശ്' എന്ന് അത്ഭുതത്തോടെ പറഞ്ഞു; ആ മഹർഷിമാർ എല്ലാവരും ധർമ്മത്തെ സ്നേഹിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
പ്രശശംസുഃ പ്രശസ്തവ്യൌ ഗായമാനൌ കുശീലവൌ । അഹോ ഗീതസ്യ മാധുര്യം ശ്ലോകാനാം ച വിശേഷതഃ ॥൧-൪-
ആഹാ, ഈ പാട്ടിന്റെ മാധുര്യവും, പ്രത്യേകിച്ച് ഈ ശ്ലോകങ്ങളുടെ സൌന്ദര്യവും! പ്രശംസിക്കപ്പെടേണ്ട ഈ രണ്ട് കുശീലവന്മാരെ എല്ലാവരും പ്രശംസിച്ചു.
ചിരനിര്വൃത്തമപ്യേതത് പ്രത്യക്ഷമിവ ദര്ശിതമ് । പ്രവിശ്യ താവുഭൌ സുഷ്ഠു തഥാഭാവമഗായതാമ് ॥൧-൪-
നാളുകള്ക്കു മുമ്പ് നടന്ന കാര്യങ്ങൾ തന്നെയാണ്, എന്നാൽ അതെല്ലാം കണ്ണിനു മുമ്പിൽ കാണുന്നതുപോലെ അവതരിപ്പിച്ചു; ഇരുവരും അകത്തു കടന്ന് അതിനർഹമായ രീതിയിൽ ആ കഥ പാടി.
സഹിതൌ മധുരം രക്തം സമ്പന്നം സ്വരസംപദാ । ഏവം പ്രശസ്യമാനൌ തൌ തപഃ ശ്ലാഘ്യൈര്മഹര്ഷിഭിഃ ॥൧-൪-
ഇരുവരും ചേർന്ന് അത്യന്തം മധുരവും ആസ്വാദ്യവും നിറഞ്ഞ സ്വരത്തിൽ പാടി; അതുകൊണ്ടു തന്നെ തപസ്സിൽ പ്രശസ്തരായ മഹർഷിമാർ അവരെ പ്രശംസിച്ചു.
സംരക്തതരമത്യര്ഥം മധുരം താവഗായതാമ് । പ്രീതഃ കശ്ചിന്മുനിസ്താഭ്യാം സംസ്ഥിതഃ കലശം ദദൌ ॥൧-൪-
അവർ കൂടുതൽ ഭാവത്തോടെ അത്യന്തം മധുരമായി പാടുമ്പോൾ, സന്തോഷത്തോടെ സമീപം നിന്നിരുന്ന ഒരു മুনি അവർക്കു ഒരു വെള്ളക്കുടം നൽകി.
പ്രസന്നോ വല്കലം കശ്ചിദ് ദദൌ താഭ്യാം മഹായശാഃ । അന്യഃ കൃഷ്ണാജിനമദാദ് യജ്ഞസൂത്രം തഥാപരഃ ॥൧-൪-
മറ്റൊരു പ്രശസ്തനായ സന്തോഷിതൻ അവർക്കു വല്ക്കലവും, മറ്റൊരാൾ കൃഷ്ണാജിനവും, മറ്റൊരാൾ യജ്ഞസൂത്രവും നൽകി.
കശ്ചിത് കമണ്ഡലും പ്രാദാന്മൌഞ്ജീമന്യോ മഹാമുനിഃ । ബൃസീമന്യസ്തദാ പ്രാദാത് കൌപീനമപരോ മുനിഃ ॥൧-൪-
ഒരാൾ കമണ്ഡലും, മറ്റൊരു മഹാമുനി മൗഞ്ജിയുമാണ് നൽകിയത്; മറ്റൊരാൾ ദണ്ഡും, മറ്റൊരു മুনি കൌപ്പീനവും നൽകി.
താഭ്യാം ദദൌ തദാ ഹൃഷ്ടഃ കുഠാരമപരോ മുനിഃ । കാഷായമപരോ വസ്ത്രം ചീരമന്യോ ദദൌ മുനിഃ ॥൧-൪-
അവിടെ സന്തോഷത്തോടെ മറ്റൊരു മুনি അവർക്കു ഒരു കുതാരവും, മറ്റൊരാൾ കാശായ വസ്ത്രവും, മറ്റൊരു മুনি ചീരം വസ്ത്രവും നൽകി.
ജടാബന്ധനമന്യസ്തു കാഷ്ഠരജ്ജും മുദാന്വിതഃ । യജ്ഞഭാണ്ഡമൃഷിഃ കശ്ചിത് കാഷ്ഠഭാരം തഥാ പരഃ ॥൧-൪-
സന്തോഷത്തോടെ ഒരാൾ ജടാബന്ധനവും മരക്കയരും നൽകി; മറ്റൊരു ഋഷി യജ്ഞഭാണ്ഡവും, മറ്റൊരാൾ കട്ടികൊത്ത മരക്കൂമ്പാരവും നൽകി.
ഔദുമ്ബരീം ബ്രുസീമന്യഃ സ്വസ്തി കേചിത് തദാവദന് । ആയുഷ്യമപരേ പ്രാഹുര്മുദാ തത്ര മഹര്ഷയഃ ॥൧-൪-
ഒരാൾ ഔദുംബര ദണ്ഡും നൽകി; ചിലർ ആശംസകൾ പറഞ്ഞു; മറ്റു മഹർഷിമാർ സന്തോഷത്തോടെ ദീർഘായുസ് ആശംസിച്ചു.
ദദുശ്ചൈവം വരാന് സര്വേ മുനയഃ സത്യവാദിനഃ । ആശ്ചര്യമിദമാഖ്യാനം മുനിനാ സമ്പ്രകീര്തിതമ് ॥൧-൪-
സത്യവാദികളായ എല്ലാ മുനികളും അവർക്കു ഇങ്ങനെ സമ്മാനങ്ങൾ നൽകി: 'ഈ അത്ഭുതമായ കഥ മഹർഷി പ്രസംഗിച്ചിരിക്കുന്നു' എന്ന് പറഞ്ഞു.
പരം കവീനാമാധാരം സമാപ്തം ച യഥാക്രമമ് । അഭിഗീതമിദം ഗീതം സര്വഗീതേഷു കോവിദൌ ॥൧-൪-
കവികൾക്കു ഏറ്റവും ഉന്നതമായ അടിസ്ഥാനമായും, ക്രമത്തിൽ പൂർത്തിയായതുമായ ഈ ഗാനമാണ്; എല്ലാ ഗാനങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ ഈ പാട്ട് പാടുകയായിരുന്നു.