സപ്തഭിസ്തു മഹാവീര്യോ മൈന്ദം മര്മവിദാരണൈഃ। പഞ്ചഭിര്വിശിഖൈശ്ചൈവ ഗജം വിവ്യാധ സംയുഗേ
ശക്തിയുള്ള ഏഴ് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് മൈന്ദന്റെ അസ്ഥിമജ്ജ തുളച്ചു, അഞ്ചു അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ഗജനെ യുദ്ധത്തിൽ വെട്ടി.
ജാമ്ബവന്തം തു ദശഭിര്നീലം ത്രിംശദ്ഭിരേവ ച। സുഗ്രീവമൃഷഭം ചൈവ സോഽങ്ഗദം ദ്വിവിദം തഥാ
ജാംബവാനെ പത്ത് അമ്പുകൾ കൊണ്ടും, നീലനെ മുപ്പത് അമ്പുകൾ കൊണ്ടും, അതുപോലെ സുക്രീവൻ, ഋഷഭൻ, അങ്ങദൻ, ദ്വിവിദൻ എന്നിവരെയും അമ്പുകൾകൊണ്ട് തകർത്തു.
ഘോരൈര്ദത്തവരൈസ്തീക്ഷ്ണൈര്നിഷ്പ്രാണാനകരോത് തദാ। അന്യാനപി തഥാ മുഖ്യാന് വാനരാന് ബഹുഭിഃ ശരൈഃ
ഭയാനകവും വരപ്രദമായും മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട്, അവൻ മറ്റു പ്രധാന വാനരന്മാരെയും അനേകരെയും ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടുന്നവരാക്കി.
അര്ദയാമാസ സംക്രുദ്ധഃ കാലാഗ്നിരിവ മൂര്ച്ഛിതഃ। സ ശരൈഃ സൂര്യസംകാശൈഃ സുമുക്തൈഃ ശീഘ്രഗാമിഭിഃ
കൊപവും ഭയങ്കരതയും നിറഞ്ഞ്, സംഹാരാഗ്നിപോലെ, സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള ദഹിക്കുന്ന, വേഗത്തിൽ പുറപ്പെടുന്ന അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവൻ ആക്രമിച്ചു.
വാനരാണാമനീകാനി നിര്മമന്ഥ മഹാരണേ। ആകുലാം വാനരീം സേനാം ശരജാലേന പീഡിതാമ്
വലിയ യുദ്ധഭൂമിയിൽ, വാനരസൈന്യത്തെ അമ്പുകളുടെ മഴയാൽ പീഡിപ്പിച്ച്, അവരെ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാക്കി തകർത്തു.
ഹൃഷ്ടഃ സ പരയാ പ്രീത്യാ ദദര്ശ ക്ഷതജോക്ഷിതാമ്। പുനരേവ മഹാതേജാ രാക്ഷസേന്ദ്രാത്മജോ ബലീ
പരമാനന്ദത്തോടെ, രക്തത്തിൽ കുളിച്ചവരെ അവൻ നോക്കി സന്തോഷിച്ചു; പിന്നെയും മഹാതേജസ്സുള്ള, ശക്തനായ രാക്ഷസരാജപുത്രൻ വീണ്ടും മുന്നേറി.
സംസൃജ്യ ബാണവര്ഷം ച ശസ്ത്രവര്ഷം ച ദാരുണമ്। മമര്ദ വാനരാനീകം പരിതസ്ത്വിന്ദ്രജിദ് ബലീ
അമ്പുകളുടെ മഴയും ഭയങ്കര ആയുധങ്ങളുടെ മഴയും പെയ്യിച്ച്, ഇന്ദ്രജിത് ചുറ്റും വാനരസൈന്യത്തെ തകർത്തു.
സ്വസൈന്യമുത്സൃജ്യ സമേത്യ തൂര്ണം മഹാഹവേ വാനരവാഹിനീഷു। അദൃശ്യമാനഃ ശരജാലമുഗ്രം വവര്ഷ നീലാമ്ബുധരോ യഥാമ്ബു
സ്വന്തം സൈന്യം വിട്ട്, വേഗത്തിൽ വാനരസൈന്യത്തിൽ ചേർന്ന്, അവിടെയൊന്നും കാണപ്പെടാതെ, കറുത്ത മേഘം വെള്ളം പെയ്യുന്നതുപോലെ, ഉഗ്രമായ അമ്പുകളുടെ മഴ അവൻ പെയ്യിച്ചു.
തേ ശക്രജിദ്ബാണവിശീര്ണദേഹാ മായാഹതാ വിസ്വരമുന്നദന്തഃ। രണേ നിപേതുര്ഹരയോഽദ്രികല്പാ യഥേന്ദ്രവജ്രാഭിഹതാ നഗേന്ദ്രാഃ
ഇന്ദ്രജിതിന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ദേഹങ്ങൾ തകർന്നും, മായയാൽ ഭ്രമിച്ചും, അവർ ഉരട്ടി നിലവിളിച്ചു; യുദ്ധഭൂമിയിൽ, ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രംപൊട്ടി വീഴുന്ന പർവതങ്ങൾപോലെ, വാനരവീരന്മാർ വീണു.
തേ കേവലം സംദദൃശുഃ ശിതാഗ്രാന് ബാണാന് രണേ വാനരവാഹിനീഷു। മായാവിഗൂഢം ച സുരേന്ദ്രശത്രും ന ചാത്ര തം രാക്ഷസമപ്യപശ്യന്
യുദ്ധത്തിൽ വാനരസൈന്യത്തിനിടയിൽ അവർക്ക് കാഴ്ചയായത് മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ മാത്രം; ദേവന്മാരുടെ ശത്രുവായ രാക്ഷസൻ മായയാൽ മറഞ്ഞതിനാൽ, അവിടെയൊരുവൻ പോലും അവനെ കാണാനായില്ല.
തതഃ സ രക്ഷോധിപതിര്മഹാത്മാ സര്വാ ദിശോ ബാണഗണൈഃ ശിതാഗ്രൈഃ। പ്രച്ഛാദയാമാസ രവിപ്രകാശൈ- ര്വിദാരയാമാസ ച വാനരേന്ദ്രാന്
അപ്പോൾ മഹാത്മാവായ ആ രാക്ഷസാധിപൻ സൂര്യപ്രഭയുള്ള കൂർമുനയുള്ള അമ്പുകളുടെ കൂട്ടത്തോടെ എല്ലാ ദിക്കുകളും മൂടി, വാനരന്മാരുടെ നേതാക്കളെ ഭയങ്കരമായി കീറിത്തെറിപ്പിച്ചു.
സ ശൂലനിസ്ത്രിംശപരശ്വധാനി വ്യാവിദ്ധദീപ്താനലസപ്രഭാണി। സവിസ്ഫുലിങ്ഗോജ്ജ്വലപാവകാനി വവര്ഷ തീവ്രം പ്ലവഗേന്ദ്രസൈന്യേ
അവൻ തീപോലെ ജ്വലിക്കുന്ന കുന്തങ്ങൾ, വാളുകൾ, പരശുക്കൾ, ചിറകുള്ള തീക്കണികൾ പോലെ പാറുന്ന ആയുധങ്ങൾ വാനരസൈന്യത്തിൽ മഴപോലെ പെയ്തു.
തതോ ജ്വലനസംകാശൈര്ബാണൈര്വാനരയൂഥപാഃ। താഡിതാഃ ശക്രജിദ്ബാണൈഃ പ്രഫുല്ലാ ഇവ കിംശുകാഃ
അപ്പോൾ തീപോലുള്ള ഇന്ദ്രജിത്തിന്റെ അമ്പുകളിൽ തട്ടി വാനരനേതാക്കൾ പുഷ്പിച്ച കിംശുകവൃക്ഷങ്ങൾപോലെ തെളിഞ്ഞു.
തേഽന്യോന്യമഭിസര്പന്തോ നിനദന്തശ്ച വിസ്വരമ്। രാക്ഷസേന്ദ്രാസ്ത്രനിര്ഭിന്നാ നിപേതുര്വാനരര്ഷഭാഃ
അവർ പരസ്പരം ഓടിച്ചേർന്ന് കൂവിക്കൊണ്ട്, രാക്ഷസരാജാവിന്റെ ആയുധങ്ങളിൽ തുളച്ചു വീണു, വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാർ നിലത്തു പതിച്ചു.
ഉദീക്ഷമാണാ ഗഗനം കേചിന്നേത്രേഷു താഡിതാഃ। ശരൈര്വിവിശുരന്യോന്യം പേതുശ്ച ജഗതീതലേ
ചിലർ ആകാശത്തേക്ക് നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, അമ്പുകൾ കണ്ണിൽ തട്ടി, പരസ്പരം ചേർന്ന് നിലത്തു വീണു.
ഹനൂമന്തം ച സുഗ്രീവമങ്ഗദം ഗന്ധമാദനമ്। ജാമ്ബവന്തം സുഷേണം ച വേഗദര്ശിനമേവ ച
ഹനുമാൻ, സുഗ്രീവൻ, അങ്ങദൻ, ഗന്ധമാദനൻ, ജാംബവാൻ, സുശേനൻ, വേഗദർശി ഇവരെയും,
മൈന്ദം ച ദ്വിവിദം നീലം ഗവാക്ഷം ഗവയം തഥാ। കേസരിം ഹരിലോമാനം വിദ്യുദ്ദംഷ്ട്രം ച വാനരമ്
മൈന്ദൻ, ദ്വിവിദൻ, നീലൻ, ഗവാക്ഷൻ, ഗവയൻ, കേസരി, ഹരിലോമൻ, വിദ്യുദ്ധംഷ്ട്രൻ എന്ന വാനരനെയും,
സൂര്യാനനം ജ്യോതിര്മുഖം തഥാ ദധിമുഖം ഹരിമ്। പാവകാക്ഷം നലം ചൈവ കുമുദം ചൈവ വാനരമ്
സൂര്യാനനൻ, ജ്യോതിര്മുഖൻ, ദധിമുഖൻ എന്ന വാനരൻ, പാവകാക്ഷൻ, നലൻ, കുമുദൻ എന്ന വാനരൻ ഇവരെയും,
പ്രാസൈഃ ശൂലൈഃ ശിതൈര്ബാണൈരിന്ദ്രജിന്മന്ത്രസംഹിതൈഃ। വിവ്യാധ ഹരിശാര്ദൂലാന് സര്വാംസ്താന് രാക്ഷസോത്തമഃ
പ്രാസങ്ങൾ, കുന്തങ്ങൾ, കൂർമുനയുള്ള അമ്പുകൾ, ഇന്ദ്രജിത്തിന്റെ മന്ത്രശക്തിയുള്ള ആയുധങ്ങൾകൊണ്ട് ആ രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠൻ എല്ലാ വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാരെയും തുളച്ചു.
സ വൈ ഗദാഭിര്ഹരിയൂഥമുഖ്യാന് നിര്ഭിദ്യ ബാണൈസ്തപനീയവര്ണൈഃ। വവര്ഷ രാമം ശരവൃഷ്ടിജാലൈഃ സലക്ഷ്മണം ഭാസ്കരരശ്മികല്പൈഃ
അവൻ സ്വർണ്ണനിറമുള്ള ഗദകളും അമ്പുകളും കൊണ്ട് വാനരനേതാക്കളെ തുളച്ചു, സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾപോലെ രാമനും ലക്ഷ്മണനും അമ്പുകളുടെ മഴയിൽ മൂടി.
സ ബാണവര്ഷൈരഭിവൃഷ്യമാണോ ധാരാനിപാതാനിവ താനചിന്ത്യ। സമീക്ഷമാണഃ പരമാദ്ഭുതശ്രീ- രാമസ്തദാ ലക്ഷ്മണമിത്യുവാച
അമ്പുകളുടെ മഴയിൽ മുഴുകി, അത്ഭുതകരമായ ആ ഭാവത്തിൽ രാമൻ ലക്ഷ്മണനെ നോക്കി പറഞ്ഞു.
അസൌ പുനര്ലക്ഷ്മണ രാക്ഷസേന്ദ്രോ ബ്രഹ്മാസ്ത്രമാശ്രിത്യ സുരേന്ദ്രശത്രുഃ। നിപാതയിത്വാ ഹരിസൈന്യമസ്മാന്- ശിതൈഃ ശരൈരര്ദയതി പ്രസക്തമ്
ലക്ഷ്മണ, ആ രാക്ഷസാധിപൻ, ദേവേന്ദ്രന്റെ ശത്രു, ബ്രഹ്മാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ച് നമ്മുടെ വാനരസൈന്യത്തെ വീഴ്ത്തി, ഇപ്പോൾ കൂർമുനയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് നമ്മെ അനന്തമായി പീഡിപ്പിക്കുന്നു.
സ്വയംഭുവാ ദത്തവരോ മഹാത്മാ സമാഹിതോഽന്തര്ഹിതഭീമകായഃ। കഥം നു ശക്യോ യുധി നഷ്ടദേഹോ നിഹന്തുമദ്യേന്ദ്രജിദുദ്യതാസ്ത്രഃ
സ്വയംഭുവായ ഭഗവാന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിച്ച മഹാത്മാവായ അവൻ, ഭയങ്കരമായ രൂപം മറഞ്ഞ്, മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ, ഇന്ദ്രജിത്ത് ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തിയപ്പോൾ, അവന്റെ ശരീരം കാണാതായിരിക്കുമ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ എങ്ങനെ അവനെ കൊല്ലാൻ കഴിയും?
മന്യേ സ്വയംഭൂര്ഭഗവാനചിന്ത്യ- സ്തസ്യൈതദസ്ത്രം പ്രഭവശ്ച യോഽസ്യ। ബാണാവപാതം ത്വമിഹാദ്യ ധീമന് മയാ സഹാവ്യഗ്രമനാഃ സഹസ്വ
ഈ ആയുധത്തിന്റെ ശക്തിയും ഉത്ഭവവും സ്വയംഭുവായ ഭഗവാൻ മാത്രമേ അറിയൂ എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; ധൈര്യശാലിയായ നീ, ഞാൻ കൂടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, മനസ്സു തളരാതെ ഈ അമ്പുകളുടെ പ്രഹാരം സഹിക്കണം.
പ്രച്ഛാദയത്യേഷ ഹി രാക്ഷസേന്ദ്രഃ സര്വാ ദിശഃ സായകവൃഷ്ടിജാലൈഃ। ഏതച്ച സര്വം പതിതാഗ്ര്യശൂരം ന ഭ്രാജതേ വാനരരാജസൈന്യമ്
ഈ രാക്ഷസാധിപൻ അമ്പുകളുടെ മഴകൊണ്ട് എല്ലാ ദിക്കുകളും മൂടുന്നു; പ്രധാന വീരന്മാർ എല്ലാവരും വീണുപോയപ്പോൾ, വാനരരാജാവിന്റെ സൈന്യം ഇനി പ്രകാശിക്കുന്നില്ല.
ആവാം തു ദൃഷ്ട്വാ പതിതൌ വിസംജ്ഞൌ നിവൃത്തയുദ്ധൌ ഹതഹര്ഷരോഷൌ। ധ്രുവം പ്രവേക്ഷ്യത്യമരാരിവാസ- മസൌ സമാസാദ്യ രണാഗ്ര്യലക്ഷ്മീമ്
നമുക്ക് ഇരുവർക്കും വീണു, ബോധം നഷ്ടമായി, യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറി, സന്തോഷവും കോപവും ഇല്ലാതായതും കണ്ടാൽ, അമരാരികളുടെ ശത്രുവിനെ സംഹരിച്ചവൻ, യുദ്ധവിജയം നേടി, അവൻ തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കും.
തതസ്തദാ വാനരസൈന്യമേവം രാമം ച സംഖ്യേ സഹ ലക്ഷ്മണേന। വിഷാദയിത്വാ സഹസാ വിവേശ പുരീം ദശഗ്രീവഭുജാഭിഗുപ്താമ്। സംസ്തൂയമാനഃ സ തു യാതുധാനൈഃ പിത്രേ ച സര്വം ഹൃഷിതോഽഭ്യുവാച
അങ്ങനെ വാനരസൈന്യത്തെയും രാമനും ലക്ഷ്മണനും യുദ്ധത്തിൽ നിരാശരാക്കി, അവൻ പത്തു തലവായവന്റെ കരങ്ങൾ കാക്കുന്ന നഗരത്തിലേക്ക് വേഗത്തിൽ കടന്നു, രാക്ഷസന്മാർ വാഴ്ത്തുമ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ പിതാവിനോട് എല്ലാം അറിയിച്ചു.
thumb|ചതുസ്സപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ചതുസ്സപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ ॥൬-
ശ്രീമദ് വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ എഴുപത്തിനാലാമത്തെ സര്ഗം കേൾക്കുവിൻ.
തയോസ്തദാസാദിതയോ രണാഗ്രേ മുമോഹ സൈന്യം ഹരിയൂഥപാനാമ്। സുഗ്രീവനീലാങ്ഗദജാമ്ബവന്തോ ന ചാപി കിംചിത് പ്രതിപേദിരേ തേ
അവരിൽ ആ രണ്ടുപേരും യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീണു കിടക്കുമ്പോൾ, കുരങ്ങുപടയുടെ സേനാനായകർ മുഴുവൻ ആശങ്കയിലായി. സുഗ്രീവനും നീലനും അങ്കദനും ജാംബവാനും ഒന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയാതെ അവിടെ നിന്നു.
തതോ വിഷണ്ണം സമവേക്ഷ്യ സര്വം വിഭീഷണോ ബുദ്ധിമതാം വരിഷ്ഠഃ। ഉവാച ശാഖാമൃഗരാജവീരാ- നാശ്വാസയന്നപ്രതിമൈര്വചോഭിഃ
അപ്പോൾ, സൈന്യം മുഴുവൻ വിഷാദത്തിൽ ആയിരിക്കുന്നതു കണ്ടു, ബുദ്ധിശാലികളിൽ ഏറ്റവും മുൻപന്തിയിലുള്ള വിഭീഷണൻ, കുരങ്ങുപടയുടെ വീരനായകരെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് സമാധാനപൂർവ്വം പറഞ്ഞു.