സ തു ദൃഷ്ട്വാ വിനിര്യാന്തം ബലേന മഹതാ വൃതമ്। രാക്ഷസാധിപതിഃ ശ്രീമാന് രാവണഃ പുത്രമബ്രവീത്
അവനെ വലിയ സൈന്യത്തോടെ പുറത്ത് വരുന്നത് കണ്ടശേഷം, മഹത്വമുള്ള രാക്ഷസാധിപനായ രാവണൻ തന്റെ മകനോട് പറഞ്ഞു.
ത്വമപ്രതിരഥഃ പുത്ര ത്വയാ വൈ വാസവോ ജിതഃ। കിം പുനര്മാനുഷം ധൃഷ്യം നിഹനിഷ്യസി രാഘവമ്
മകനേ, നീ യുദ്ധത്തിൽ എതിരില്ലാത്തവനാണ്; ഇന്ദ്രനെയും നീ ജയിച്ചിട്ടില്ലേ? എങ്കിൽ ഒരു മനുഷ്യനെ തോൽപ്പിക്കുന്നത് നിനക്ക് എളുപ്പമാണ്. നീ രാഘവനെ നിർബന്ധമായും കൊല്ലും.
തഥോക്തോ രാക്ഷസേന്ദ്രേണ പ്രത്യഗൃഹ്ണാന്മഹാശിഷഃ। തതസ്ത്വിന്ദ്രജിതാ ലങ്കാ സൂര്യപ്രതിമതേജസാ
രാക്ഷസരാജാവിന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, മഹാശിഷ്യമായ അനുഗ്രഹം സ്വീകരിച്ചു; അതിനുശേഷം സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന ഇന്ദ്രജിത് ലങ്കയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
രരാജാപ്രതിവീര്യേണ ദ്യൌരിവാര്കേണ ഭാസ്വതാ। സ സമ്പ്രാപ്യ മഹാതേജാ യുദ്ധഭൂമിമരിംദമഃ
അതിരില്ലാത്ത ശക്തിയോടെ, ആകാശം സൂര്യനാൽ പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെ അവൻ തിളങ്ങി; വലിയ തേജസ്സുള്ള, ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കുന്നവൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ എത്തി.
സ്ഥാപയാമാസ രക്ഷാംസി രഥം പ്രതി സമന്തതഃ। തതസ്തു ഹുതഭോക്താരം ഹുതഭുക്സദൃശപ്രഭഃ
അവൻ തന്റെ രഥത്തിന് ചുറ്റും രക്ഷാസുകൾ കാവലായി നിർത്തി; അതിനുശേഷം, അഗ്നിയെപ്പോലെ തിളക്കം പുലർത്തി, ഹോമം അർപ്പിക്കാൻ ഒരുക്കം തുടങ്ങി.
ജുഹുവേ രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠോ വിധിവന്മന്ത്രസത്തമൈഃ। സ ഹവിര്ലാജസത്കാരൈര്മാല്യഗന്ധപുരസ്കൃതൈഃ
രക്ഷാസുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ, വിധിപ്രകാരം ഉത്തമമായ മന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് അഗ്നിക്കു ഹോമം നടത്തി; അവൻ യവം, പുഷ്പമാല, സുഗന്ധങ്ങൾ എന്നിവയോടുകൂടി ഹോമം അർപ്പിച്ചു.
ജുഹുവേ പാവകം തത്ര രാക്ഷസേന്ദ്രഃ പ്രതാപവാന്। ശസ്ത്രാണി ശരപത്രാണി സമിധോഽഥ ബിഭീതകാഃ
അവിടെ, ശക്തിയുള്ള രക്ഷസരാജാവൻ അഗ്നിക്കു ആയുധങ്ങൾ, അമ്പിന്റെ ഈരൽ, ഇന്ധനം, ബിഭീതകഫലങ്ങൾ എന്നിവ അർപ്പിച്ചു.
ലോഹിതാനി ച വാസാംസി സ്രുവം കാര്ഷ്ണായസം തഥാ। സ തത്രാഗ്നിം സമാസ്തീര്യ ശരപത്രൈഃ സതോമരൈഃ
ചുവപ്പുനിറമുള്ള വസ്ത്രങ്ങളും കറുത്ത ഇരുമ്പിൽ നിർമ്മിച്ച ഹോമഹസ്തവും അവൻ അർപ്പിച്ചു; അവിടെ അഗ്നിയെ അമ്പിന്റെ ഈരലുകളും കുന്തങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് അലങ്കരിച്ചു.
ഛാഗസ്യ കൃഷ്ണവര്ണസ്യ ഗലം ജഗ്രാഹ ജീവതഃ। സകൃദേവ സമിദ്ധസ്യ വിധൂമസ്യ മഹാര്ചിഷഃ
കറുത്ത നിറമുള്ള ഒരു ജീവനുള്ള ആടിന്റെ കഴുത്ത് അവൻ പിടിച്ചു; അഗ്നി പുകയില്ലാതെ വലിയ ജ്വാലകളോടെ പടർന്നുയർന്നപ്പോൾ അതായിരുന്നു.
ബഭൂവുസ്താനി ലിങ്ഗാനി വിജയം യാന്യദര്ശയന്। പ്രദക്ഷിണാവര്തശിഖസ്തപ്തകാഞ്ചനസംനിഭഃ
വിജയത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി; അഗ്നിയുടെ ജ്വാല വലതുഭാഗത്തേക്ക് തിരിഞ്ഞു, ഉരുക്കിയ പൊന്നുപോലെ തിളങ്ങി.
ഹവിസ്തത് പ്രതിജഗ്രാഹ പാവകഃ സ്വയമുത്ഥിതഃ। സോഽസ്ത്രമാഹാരയാമാസ ബ്രാഹ്മമസ്ത്രവിശാരദഃ
അഗ്നി സ്വയം ഉയർന്ന് ഹോമം സ്വീകരിച്ചു; ബ്രഹ്മാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള അവൻ ആ ആയുധം ആഹ്വാനിച്ചു.
ധനുശ്ചാത്മരഥം ചൈവ സര്വം തത്രാഭ്യമന്ത്രയത്। തസ്മിന്നാഹൂയമാനേഽസ്ത്രേ ഹൂയമാനേ ച പാവകേ। സാര്കഗ്രഹേന്ദുനക്ഷത്രം വിതത്രാസ നഭസ്ഥലമ്
അവൻ തന്റെ വില്ലും രഥവും എല്ലാ ആയുധങ്ങളും അവിടെ മന്ത്രബലത്തോടെ ശുദ്ധീകരിച്ചു; ആസ്ത്രം ആഹ്വാനിച്ചപ്പോൾ, അഗ്നിയിൽ ഹോമം നടത്തുമ്പോൾ, സൂര്യനും ചന്ദ്രനും നക്ഷത്രങ്ങളും ഉള്ള ആകാശം വിറച്ചു.
സ പാവകം പാവകദീപ്തതേജാ ഹുത്വാ മഹേന്ദ്രപ്രതിമപ്രഭാവഃ। സചാപബാണാസിരഥാശ്വസൂതഃ ഖേഽന്തര്ദധേഽഽത്മാനമചിന്ത്യവീര്യഃ
അഗ്നിക്കു ഹോമം ചെയ്ത ശേഷം, അഗ്നിപോലെയുള്ള തേജസ്സോടെ, മഹേന്ദ്രനോടു സമമായ ശക്തിയോടെ, വില്ലും അമ്പും വാളും രഥവും കുതിരകളും സാരഥിയും കൈവശം വച്ച്, അതിശയകരമായ ശക്തിയോടെ അവൻ ആകാശത്തിൽ അദൃശ്യമായി.
തതോ ഹയരഥാകീര്ണം പതാകാധ്വജശോഭിതമ്। നിര്യയൌ രാക്ഷസബലം നര്ദമാനം യുയുത്സയാ
അതിനുശേഷം, കുതിരകളും രഥങ്ങളും നിറഞ്ഞു പതാകകളും കൊടികളും അലങ്കരിച്ച രക്ഷസസേന, യുദ്ധത്തിനായി ഉരുണ്ടു, ഗർജിച്ച് പുറത്ത് ഇറങ്ങി.
തേ ശരൈര്ബഹുഭിശ്ചിത്രൈസ്തീക്ഷ്ണവേഗൈരലംകൃതൈഃ। തോമരൈരങ്കുശൈശ്ചാപി വാനരാഞ്ജഘ്നുരാഹവേ
അവരവരുടെ കൈകളിൽ പലവിധം അലങ്കരിച്ച കൂരിരുണ്ട അമ്പുകളും കുന്തങ്ങളും ആങ്കുശങ്ങളും പിടിച്ച്, അവർ യുദ്ധത്തിൽ വാനരന്മാരെ ആക്രമിച്ചു.
രാവണിസ്തു സുസംക്രുദ്ധസ്താന് നിരീക്ഷ്യ നിശാചരാന്। ഹൃഷ്ടാ ഭവന്തോ യുധ്യന്തു വാനരാണാം ജിഘാംസയാ
രാവണൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ ആ നിശാചരന്മാരെ നോക്കി, 'സന്തോഷത്തോടെ യുദ്ധം ചെയ്യൂ, വാനരന്മാരെ സംഹരിക്കാൻ ശ്രമിക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
തതസ്തേ രാക്ഷസാഃ സര്വേ ഗര്ജന്തോ ജയകാംക്ഷിണഃ। അഭ്യവര്ഷംസ്തതോ ഘോരം വാനരാന് ശരവൃഷ്ടിഭിഃ
അപ്പോൾ എല്ലാ രക്ഷാസുകളും ജയാഗ്രഹത്തോടെ ഗർജിച്ച്, ഭയാനകമായ അമ്പുകളുടെ മഴയുപോലെ വാനരന്മാരെ ആക്രമിച്ചു.
സ തു നാലീകനാരാചൈര്ഗദാഭിര്മുസലൈരപി। രക്ഷോഭിഃ സംവൃതഃ സംഖ്യേ വാനരാന് വിചകര്ഷ ഹ
നാലികയും നാരാചവും ഗദയും മുശലവും പിടിച്ച രക്ഷാസുകൾ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വാനരന്മാരെ ചുറ്റി ആക്രമിച്ചു, അവരെ പിന്മാറ്റി.
തേ വധ്യമാനാഃ സമരേ വാനരാഃ പാദപായുധാഃ। അഭ്യവര്ഷന്ത സഹസാ രാവണിം ശൈലപാദപൈഃ
യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെടുന്ന വാനരന്മാർ വൃക്ഷങ്ങൾ ആയുധമാക്കി, പർവതശിഖരങ്ങളും വൃക്ഷക്കൊമ്പുകളും എടുത്ത് അപ്രത്യക്ഷമായി രാവണനെ മഴപോലെ ആക്രമിച്ചു.
ഇന്ദ്രജിത് തു തദാ ക്രുദ്ധോ മഹാതേജാ മഹാബലഃ। വാനരാണാം ശരീരാണി വ്യധമദ് രാവണാത്മജഃ
അപ്പോൾ രാവണപുത്രനായ ഇന്ദ്രജിത്, അത്യന്തം കോപത്തോടെയും വലിയ ശക്തിയോടെയും തേജസ്സോടെയും വാനരന്മാരുടെ ശരീരങ്ങൾ തകർത്തു.
ശരേണൈകേന ച ഹരീന് നവ പഞ്ച ച സപ്ത ച। ബിഭേദ സമരേ ക്രുദ്ധോ രാക്ഷസാന് സമ്പ്രഹര്ഷയന്
യുദ്ധത്തിൽ കോപത്തോടെ, ഒരു അമ്പിൽ ഒരുവനെയും, അഞ്ചു, ഏഴ്, ഒമ്പത് വാനരന്മാരെയും വേറേ അമ്പുകളിൽ തുളച്ചു, രക്ഷസന്മാരെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
സ ശരൈഃ സൂര്യസംകാശൈഃ ശാതകുമ്ഭവിഭൂഷണൈഃ। വാനരാന് സമരേ വീരഃ പ്രമമാഥ സുദുര്ജയഃ
സൂര്യനെപ്പോലെ തിളങ്ങുന്ന പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച അമ്പുകൾ കൊണ്ട്, ആ ജയിക്കാനാകാത്ത വീരൻ യുദ്ധത്തിൽ വാനരന്മാരെ നശിപ്പിച്ചു.
തേ ഭിന്നഗാത്രാഃ സമരേ വാനരാഃ ശരപീഡിതാഃ। പേതുര്മഥിതസംകല്പാഃ സുരൈരിവ മഹാസുരാഃ
യുദ്ധത്തിൽ അമ്പുകൾകൊണ്ട് കുത്തി വേദനിപ്പിച്ച വാനരന്മാർ, ദൃഢനിശ്ചയം തകർന്നവരായി, ദേവന്മാർ മഹാസുരന്മാരെ വീഴ്ത്തുന്നതുപോലെ നിലംപതിച്ചു.
തേ തപന്തമിവാദിത്യം ഘോരൈര്ബാണഗഭസ്തിഭിഃ। അഭ്യധാവന്ത സംക്രുദ്ധാഃ സംയുഗേ വാനരര്ഷഭാഃ
ഭയാനകമായ അമ്പുകളുടെ കിരണങ്ങൾ പോലെ ദഹിക്കുന്ന സൂര്യനെ നേരിടുന്നതുപോലെ, കോപത്തോടെ മുൻപന്തിയിലെ വാനരന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ അവനെതിരെ ഓടിച്ചേർന്നു.
തതസ്തു വാനരാഃ സര്വേ ഭിന്നദേഹാ വിചേതസഃ। വ്യഥിതാ വിദ്രവന്തി സ്മ രുധിരേണ സമുക്ഷിതാഃ
അപ്പോൾ, ശരങ്ങൾകൊണ്ട് ദേഹങ്ങൾ തകർന്നും മനസ്സ് അശാന്തരായും, രക്തത്തിൽ കുളിച്ചവരായി വാനരന്മാർ വേദനയോടെ ഓടി രക്ഷപെടാൻ ശ്രമിച്ചു.
രാമസ്യാര്ഥേ പരാക്രമ്യ വാനരാസ്ത്യക്തജീവിതാഃ। നര്ദന്തസ്തേഽനിവൃത്താസ്തു സമരേ സശിലായുധാഃ
എന്നാൽ രാമന്റെ خاطرത്തിൽ ജീവൻ പോലും ഉപേക്ഷിച്ച്, കല്ലുകളും ശിലകളും ആയുധമാക്കി, വാനരന്മാർ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഉരട്ടി കുരഞ്ഞ് പിന്മാറാതെ പോരാടിച്ചു.
തേ ദ്രുമൈഃ പര്വതാഗ്രൈശ്ച ശിലാഭിശ്ച പ്ലവംഗമാഃ। അഭ്യവര്ഷന്ത സമരേ രാവണിം സമവസ്ഥിതാഃ
അവിടെ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന വാനരസൈന്യം, മരങ്ങളും പർവതശിഖരങ്ങളും വലിയ കല്ലുകളും എടുത്ത് രാവണന്റെ മേൽ മഴപെയ്യിച്ചു.
തം ദ്രുമാണാം ശിലാനാം ച വര്ഷം പ്രാണഹരം മഹത്। വ്യപോഹത മഹാതേജാ രാവണിഃ സമിതിംജയഃ
പക്ഷേ മഹാബലശാലിയായ വിജയിയായ രാവണൻ, ജീവൻ കവർന്ന ആ വലിയ മരങ്ങളും കല്ലുകളും പൊയ്മഴയെപ്പോലെ തള്ളിപ്പറത്തി.
തതഃ പാവകസംകാശൈഃ ശരൈരാശീവിഷോപമൈഃ। വാനരാണാമനീകാനി ബിഭേദ സമരേ പ്രഭുഃ
അതിനുശേഷം, അഗ്നിപോലും വിഷമുള്ള പാമ്പുപോലും ദഹിക്കുന്ന അമ്പുകൾ കൊണ്ട്, യുദ്ധത്തിൽ വാനരസൈന്യത്തെ ആധിപൻ തുളച്ചു.
അഷ്ടാദശശരൈസ്തീക്ഷ്ണൈഃ സ വിദ്ധ്വാ ഗന്ധമാദനമ്। വിവ്യാധ നവഭിശ്ചൈവ നലം ദൂരാദവസ്ഥിതമ്
അവൻ പതിനെട്ട് മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ഗന്ധമാദനനെ കുത്തി, ഒന്നു ദൂരത്ത് നിന്നിരുന്ന നളനെ ഒമ്പത് അമ്പുകൾകൊണ്ട് വെട്ടി.